Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Panchayati Raj

தமிழில் விளக்கம்

State and local government · Part 2 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How panchayats grew from Article 40 and the Balwant Rai Mehta, Ashok Mehta, G.V.K. Rao and L.M. Singhvi committees to the 73rd Amendment; Part IX article by article (Gram Sabha, three tiers, reservation, elections and the State Election Commission, powers, finance and the State Finance Commission); the areas left out by Article 243M; and PESA, 1996.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

முதல் பகுதி மாநிலத்தில் நின்றது. இப்போது ஊர் வரை: பஞ்சாயத்து ராஜ் என்றால் கிராமத்துக்குச் சொந்தத் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட அரசு. பிரிவு 40 — அரசு நெறிமுறைக் கோட்பாடுகளில் ஒன்று — கிராமப் பஞ்சாயத்துகளை அமைத்து அதிகாரம் தரச் சொல்கிறது; ஆனால் நெறிமுறைக் கோட்பாடு என்பதால் நீதிமன்றம் மூலம் கட்டாயப்படுத்த முடியாது. அதனால் பஞ்சாயத்து இருக்குமா, தேர்தல் எப்போது, பணம் எவ்வளவு — எல்லாம் மாநில அரசின் விருப்பம்; பல ஊர்களில் ஆண்டுக்கணக்கில் தேர்தலே இல்லை. வீட்டுப் பெரியவர் விரும்பும்போது மட்டும் பிள்ளைகளுக்குக் கைச்செலவுக்குக் காசு கொடுப்பது போல. 1992-இன் 73-வது திருத்தம் பஞ்சாயத்துகளுக்கு அரசியலமைப்பிலேயே இடம் தந்து இதை மாற்றியது. இந்தப் பகுதியில்: வரலாறு, கிராம சபை, மூன்று அடுக்குகள், இட ஒதுக்கீடு, தேர்தல், அதிகாரம்-நிதி, விலக்குகள், பெசா. (→ English: Panchayati Raj, Directive Principles of State Policy · हिन्दी: पंचायती राज, राज्य की नीति के निदेशक तत्व)

In exam EnglishPart 1 stopped at the State. This part goes one level lower, to the village, where Panchayati Raj gives rural India its own elected government. Article 40, one of the Directive Principles of State Policy, asks the State to organise village panchayats and give them the powers they need to work as units of self-government, yet as a Directive Principle it could not be enforced in court. Whether panchayats existed, how often they were elected and what money they had depended on each State's goodwill, and many went years without elections. The 73rd Amendment changed that in 1992 by giving panchayats a place in the Constitution itself. This part traces that history, then Part IX article by article, ending with PESA for tribal areas.

73-வது திருத்தம் வரை பாதை பல குழுக்கள் வழியாகச் சென்றது. 1952 சமுதாய வளர்ச்சித் திட்டம் மேலிருந்து நடத்தப்பட்டது, மக்கள் பங்கு குறைவு. பல்வந்த்ராய் மேத்தா குழு (1957): 'ஜனநாயகப் பரவலாக்கம்' — கிராமப் பஞ்சாயத்து, வட்டார அளவில் பஞ்சாயத்து சமிதி, மாவட்ட அளவில் ஜில்லா பரிஷத் என மூன்று அடுக்குகள். ராஜஸ்தான் முதலில் — நாகௌர் மாவட்டத்தில் 2 அக்டோபர் 1959; உடனே ஆந்திரப் பிரதேசம். பின்னர் ஆர்வம் குறைந்தது; அசோக் மேத்தா குழு (1978) மாவட்டம், மண்டல பஞ்சாயத்து என இரண்டு அடுக்குகளைப் பரிந்துரைத்தது. ஜி.வி.கே. ராவ் (1985): மாவட்டம் திட்டமிடலின் முக்கிய அலகு; எல்.எம். சிங்வி (1986): அரசியலமைப்பு அந்தஸ்து வேண்டும். 1989 இன் 64-வது திருத்த மசோதா மாநிலங்களவையில் தோற்றது. இறுதியில் 73-வது திருத்தம் 1992, நடைமுறை 24 ஏப்ரல் 1993 — இந்த நாளே தேசிய பஞ்சாயத்து ராஜ் தினம். (→ English: Panchayati Raj · हिन्दी: पंचायती राज)

In exam EnglishThe road to the 73rd Amendment ran through a series of committees. The Community Development Programme of 1952 was run from above and drew in few villagers. The Balwant Rai Mehta Committee, reporting in 1957, diagnosed that weakness and recommended 'democratic decentralisation' through three linked tiers: village panchayat, panchayat samiti at the block and zila parishad at the district. Rajasthan was the first State to act, launching the system in Nagaur district on 2 October 1959, and Andhra Pradesh soon followed. As enthusiasm faded, the Ashok Mehta Committee (report 1978) suggested a two-tier model built around the district and a mandal panchayat for a cluster of villages. The G.V.K. Rao Committee (1985) made the district the main unit of planning, and the L.M. Singhvi Committee (1986) sought constitutional status for panchayats. The 64th Amendment Bill of 1989 tried to give them that status but failed in the Rajya Sabha. The idea finally became the 73rd Amendment Act, 1992, which came into force on 24 April 1993; that date is now marked as National Panchayati Raj Day.
Committees on Panchayati Raj
Committee (year)Main recommendation
Balwant Rai Mehta (1957)Three tiers (village, block, district); 'democratic decentralisation'
Ashok Mehta (report 1978)Two tiers: district and mandal panchayat
G.V.K. Rao (1985)District as the main unit of planning and development
L.M. Singhvi (1986)Constitutional status for panchayats

73-வது திருத்தம் அரசியலமைப்பில் ஒன்பதாம் பகுதி (243–243O), 29 விஷயங்கள் கொண்ட பதினொன்றாவது அட்டவணையைச் சேர்த்தது. இது நாடு முழுவதும் ஒரே வடிவம், மாநிலத்துக்குச் சுதந்திரம் — இரண்டுக்கும் இடையிலான உடன்பாடு. கட்டாயம்: கிராம, மாவட்ட அளவில் பஞ்சாயத்துகள், எல்லா இடங்களுக்கும் நேரடித் தேர்தல், பட்டியல் சாதி, பழங்குடி, பெண்களுக்கு இட ஒதுக்கீடு, ஐந்தாண்டுப் பதவிக்காலம், மாநிலத் தேர்தல், நிதி ஆணையங்கள், கிராம சபை. விருப்பம் (மாநிலம் முடிவு): எவ்வளவு அதிகாரம், எந்தப் பணிகள், எந்த வரிகள், பிற்படுத்தப்பட்டோர் ஒதுக்கீடு, எம்.பி.-எம்.எல்.ஏ.க்களுக்கு மேல் அடுக்குகளில் இடம். வீட்டுத் திட்டத்தில் அடித்தளம், சுவர் கட்டாயம், உள் அலங்காரம் உரிமையாளர் விருப்பம் போல — அதனால்தான் பஞ்சாயத்துகள் எங்கும் ஒன்றுபோலத் தெரிந்தாலும் உண்மையான அதிகாரம் மாநிலத்துக்கு மாநிலம் வேறுபடுகிறது. (→ English: Eleventh Schedule · हिन्दी: ग्यारहवीं अनुसूची)

In exam EnglishThe 73rd Amendment added Part IX, Articles 243 to 243O, and a new Eleventh Schedule listing 29 matters that States may hand over to panchayats. Its design is a bargain between national uniformity and State choice. Some provisions are compulsory: every State must have panchayats at the village and district levels, hold direct elections to all seats, reserve seats for Scheduled Castes, Scheduled Tribes and women, give panchayats a fixed five-year term, set up a State Election Commission and a State Finance Commission, and recognise the Gram Sabha. Other provisions are voluntary and left to the State legislature: how much power and which functions to devolve, what taxes panchayats may levy, whether to reserve seats for backward classes, and whether MPs and MLAs sit in the higher tiers. That split, set out in the table below, is why panchayats look broadly alike across India yet differ greatly in what they actually control.
73rd Amendment: compulsory and voluntary provisions
Compulsory for every StateLeft to the State
Gram Sabha in each village (Article 243A)Powers of the Gram Sabha
Three tiers; intermediate tier optional below 20 lakh population (Article 243B)How the village panchayat chairperson is elected
Direct election to all seats (Article 243C)Seats for MPs and MLAs in the higher tiers
Reservation for SCs, STs and at least one-third for women (Article 243D)Reservation for backward classes
Five-year term; election within six months of dissolution (Article 243E)Which Eleventh Schedule matters to devolve (Article 243G)
State Election Commission and State Finance Commission (Articles 243K, 243I)Taxes and grants for panchayats (Article 243H)

அடித்தளத்தில் இருப்பது தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட அமைப்பு அல்ல, கிராம சபை. 243A: பஞ்சாயத்து எல்லைக்குள் உள்ள ஊரின் வாக்காளர் பட்டியலில் பெயர் உள்ள அனைவரும் சேர்ந்தது கிராம சபை; மாநிலச் சட்டம் தரும் அதிகாரங்கள் அதற்கு உண்டு. அதாவது ஊரில் வாக்குரிமை உள்ள ஒவ்வொரு பெரியவரும் உறுப்பினர். ஏன் முக்கியம்? தேர்ந்தெடுக்கப்பட்டவர்கள் மக்களிடமிருந்து விலகலாம்; கிராம சபையில் தலைவரைக் கேள்வி கேட்கலாம், கணக்குப் பார்க்கலாம், திட்டப் பயனாளிகளைத் தேர்வு செய்யலாம் — குடியிருப்போர் எல்லோரும் அமர்ந்து சங்கக் குழுவிடம் கணக்குக் கேட்பது போல. ஆனால் 243A தானாக அதிகாரங்களைச் சொல்லவில்லை; எல்லாம் மாநிலச் சட்டத்தைப் பொறுத்தது. கிராமப் பஞ்சாயத்து வேறு — அது தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட நிர்வாக அமைப்பு. பெசா சட்டம் பழங்குடிப் பகுதிகளில் கிராம சபைக்கு இன்னும் அதிக வலிமை தருகிறது. (→ English: Gram Sabha · हिन्दी: ग्राम सभा)

In exam EnglishAt the base of the structure is not an elected body at all but the Gram Sabha. Article 243A defines it as the body of all persons registered in the electoral rolls of a village within the area of a panchayat, and lets it exercise the powers and perform the functions that the State legislature gives it by law. In other words, every adult voter of the village is a member. It matters because elected representatives can drift away from voters; a Gram Sabha meeting is where villagers can question the sarpanch, review accounts and choose who should benefit from schemes. Its strength, however, depends entirely on State law, since Article 243A itself names no specific powers. Do not confuse it with the gram panchayat, which is the elected executive body of the village. The tribal-area law PESA, met at the end of this part, gives the Gram Sabha much stronger powers.

243B: மூன்று அடுக்குகள் — கிராம, இடைநிலை (பொதுவாக ஊராட்சி ஒன்றியம்/வட்டாரம்), மாவட்டப் பஞ்சாயத்து. மக்கள்தொகை 20 லட்சத்தைத் தாண்டாத மாநிலத்தில் இடைநிலை அடுக்கு தேவையில்லை. 243C: பஞ்சாயத்தின் எல்லா இடங்களும் நேரடித் தேர்தலால்; மக்கள்தொகைக்கும் இடங்களுக்கும் விகிதம் மாநிலம் முழுவதும் இயன்றவரை ஒன்றே. தலைவர் தேர்வு: கிராமத் தலைவர் எப்படித் தேர்ந்தெடுக்கப்பட வேண்டும் என்பதை மாநிலச் சட்டம் முடிவு செய்யும் (பல மாநிலங்களில் நேரடியாக); இடைநிலை, மாவட்டத் தலைவர்களை மட்டும் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட உறுப்பினர்களே தங்களுக்குள் தேர்ந்தெடுக்க வேண்டும். எம்.பி., எம்.எல்.ஏ.க்களுக்கு மேல் அடுக்குகளில் இடம் தரலாம். வகுப்பில் இருபது பிரதிநிதிகள் தங்களில் ஒருவரைத் தலைவராகத் தேர்வு செய்வது போல — ஒன்றியத் தலைவர் அந்த இருபது பேரில் ஒருவரே. இதுவே பஞ்சாயத்து ராஜ் அமைப்பு. (→ English: Panchayati Raj · हिन्दी: पंचायती राज)

In exam EnglishArticle 243B sets up three tiers: panchayats at the village, intermediate (usually block) and district levels. A State whose population does not exceed 20 lakh need not have the intermediate tier, which is why some small States work with two tiers. Under Article 243C all seats in a panchayat are filled by direct election from territorial constituencies, and the ratio between a panchayat area's population and its number of seats should, as far as practicable, be the same throughout the State. Chairpersons are chosen differently at different levels: the State law decides how the head of a village panchayat is elected (many States choose the sarpanch directly), while the chairpersons of intermediate and district panchayats must be elected by and from the elected members. A State may also give MPs, MLAs and chairpersons of lower panchayats a place in the higher tiers.

243D: பஞ்சாயத்துகளில் பட்டியல் சாதி, பழங்குடியினருக்கு மக்கள்தொகை விகிதத்தில் இடங்கள். மொத்த இடங்களில் குறைந்தது மூன்றில் ஒரு பங்கு பெண்களுக்கு — பட்டியல் சாதி, பழங்குடி இடங்களுக்குள்ளும்; ஒதுக்கீட்டு இடங்கள் சுழற்சி முறையில் மாறும். தலைவர் பதவிகளுக்கும் இதே முறை. பல மாநிலங்கள் சொந்தச் சட்டத்தால் பெண்களுக்கான பங்கைப் பாதியாக உயர்த்தியுள்ளன. பிற்படுத்தப்பட்ட வகுப்பினர் ஒதுக்கீடு மாநிலத்தின் விருப்பம். கே. கிருஷ்ணமூர்த்தி (2010): இவை செல்லும், ஆனால் அரசியல் பின்தங்கல், சமூக-கல்விப் பின்தங்கல் வேறு; ஆழமான ஆய்வு வேண்டும்; பொதுவாக 50 சதவீதத்தைத் தாண்டக் கூடாது. விகாஸ் கவளி (2021): 'மூன்று சோதனைகள்' — தனி ஆணைய ஆய்வு, அதன் அடிப்படையில் விகிதம், மொத்தம் 50 சதவீதத்துக்குள். விளையாட்டில் எல்லோருக்கும் பேட்டிங் வாய்ப்பு வருமாறு முறை வைப்பது போல ஒதுக்கீட்டுச் சுழற்சி. (→ English: backward classes · हिन्दी: पिछड़े वर्ग)

In exam EnglishSeats are reserved for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in proportion to their share of the panchayat area's population. Not less than one-third of all seats, counting those reserved for Scheduled Castes and Scheduled Tribes, must be reserved for women, and reserved seats rotate among constituencies. The offices of chairpersons at each level are reserved in the same way, under State law. Many States have since raised the share for women to one-half by their own laws. Reservation for backward classes is left to the State (Article 243D(6)). In K. Krishna Murthy v. Union of India (2010) the Supreme Court upheld these provisions but held that political backwardness differs from social and educational backwardness, needs a rigorous inquiry, and should not ordinarily push reservations past 50 per cent. Vikas Kishanrao Gawali v. State of Maharashtra (2021) set a 'triple test': a dedicated commission, a proportion based on its findings, and the 50 per cent cap.

1992-க்கு முன் மாநிலங்கள் பஞ்சாயத்துத் தேர்தல்களைத் தள்ளிப்போட்டுக்கொண்டே இருந்தன. 243E: முதல் கூட்டத்திலிருந்து ஐந்தாண்டுப் பதவிக்காலம்; காலம் முடியும் முன் தேர்தல், முன்பே கலைக்கப்பட்டால் ஆறு மாதத்துக்குள்; அந்தப் புதிய பஞ்சாயத்து மீதிக் காலம் மட்டுமே. 243F: மாநிலச் சட்டமன்றத்துக்குத் தகுதியற்றவர் இங்கும் தகுதியற்றவர் — ஆனால் 21 நிறைந்தால் 25-க்குக் குறைவான வயது தடையல்ல. தேர்தலை நடத்துவது இந்தியத் தேர்தல் ஆணையம் அல்ல, மாநிலத் தேர்தல் ஆணையம் (243K); ஆணையரை ஆளுநர் நியமிக்கிறார், நீக்குவது மட்டும் உயர் நீதிமன்ற நீதிபதி போலவே, பணி நிபந்தனைகளைக் குறைக்கக் கூடாது. கிரிக்கெட் நடுவரை ஒரு அணி விருப்பப்படி மாற்ற முடியாதது போல. 243O: தேர்தல் நடுவில் நீதிமன்றங்கள் தலையிடாது; சவால் தேர்தல் மனு மூலமே. (→ English: State Election Commission · हिन्दी: राज्य निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishBefore 1992 a State could simply postpone panchayat elections. Article 243E closes that door: every panchayat has a five-year term from its first meeting, and elections must be completed before the term ends or, if the panchayat is dissolved early, within six months of dissolution; a panchayat formed after an early dissolution serves only the rest of the original term. Under Article 243F a person is disqualified if disqualified for the State legislature under any law, except that being under 25 is no bar once the person has reached 21. Elections are run not by the Election Commission of India but by a State Election Commission (Article 243K), headed by a State Election Commissioner whom the Governor appoints. The Commissioner can be removed only in the manner and on the grounds that apply to a High Court judge, and the conditions of service cannot be varied to the Commissioner's disadvantage. Under Article 243O, laws on delimitation and allotment of seats cannot be questioned, and a panchayat election can be challenged only through an election petition.

பணமும் வேலையும் இல்லாத தேர்தல் வெற்றுப் பெட்டி போல. 243G–243J அதிகாரம், நிதி பற்றியவை — ஆனால் பெரும்பாலும் 'தரலாம்' என்ற மொழியில். 243G: தன்னாட்சி அமைப்புகளாகச் செயல்படும் அதிகாரங்கள், பொருளாதார வளர்ச்சி-சமூக நீதித் திட்டங்கள் — பதினொன்றாவது அட்டவணையின் 29 விஷயங்கள் போன்றவற்றில்: விவசாயம், சிறு பாசனம், குடிநீர், கிராமச் சாலைகள், வறுமை ஒழிப்பு, தொடக்க-இடைநிலைப் பள்ளிகள், சுகாதாரம்-துப்புரவு, மகளிர்-குழந்தை வளர்ச்சி, பொது விநியோகம். 243H: வரிகள், கட்டணங்கள் வசூல், மானியங்கள். ஐந்தாண்டுக்கு ஒருமுறை ஆளுநர் மாநில நிதி ஆணையம் (243I) அமைப்பார்; அதன் பரிந்துரைகளின் அடிப்படையில் மத்திய நிதி ஆணையமும் உதவி நடவடிக்கைகள் பரிந்துரைக்கும் (280(3)(bb)). தணிக்கை மாநிலச் சட்டப்படி (243J). (→ English: Eleventh Schedule, State Finance Commission, Finance Commission · हिन्दी: ग्यारहवीं अनुसूची, राज्य वित्त आयोग, वित्त आयोग)

In exam EnglishArticles 243G to 243J deal with powers and finance, mostly by enabling rather than commanding. Under Article 243G the State legislature may give panchayats the powers they need to function as institutions of self-government, including preparing and carrying out plans for economic development and social justice on matters such as those in the Eleventh Schedule. Its 29 entries include agriculture, minor irrigation, drinking water, rural roads, poverty alleviation, primary and secondary schools, health and sanitation, women and child development and the public distribution system. Article 243H lets the State authorise panchayats to levy and collect taxes, duties, tolls and fees, assign them State taxes, and give them grants. Every five years the Governor must appoint a State Finance Commission (Article 243I) to review panchayat finances and recommend how State revenues should be shared with them; the Union Finance Commission then suggests measures to strengthen a State's Consolidated Fund to support its panchayats, using those recommendations (Article 280(3)(bb)). Article 243J leaves the audit of panchayat accounts to State law.

ஒன்பதாம் பகுதி எல்லா இடங்களுக்கும் பொருந்தாது. 243M: ஐந்து, ஆறாம் அட்டவணைகளின் பட்டியல் பகுதி, பழங்குடிப் பகுதிகள்; நாகாலாந்து, மேகாலயா, மிசோரம்; மாவட்டக் குழுக்கள் உள்ள மணிப்பூர் மலைப் பகுதிகள்; டார்ஜிலிங் கோர்க்கா மலைக் குழு உள்ள மலைப் பகுதிகள் — இவற்றுக்கு விலக்கு. ஏன்? அங்கே ஏற்கெனவே பாரம்பரிய ஊர்ச் சபைகள், தன்னாட்சி மாவட்டக் குழுக்கள் உள்ளன; ஒரே மாதிரிப் பஞ்சாயத்தைத் திணித்தால் அந்த மரபுகள் பாதிக்கப்படலாம் — தன் முறையில் நன்றாக நடக்கும் வீட்டின் மீது பக்கத்து வீட்டு விதிகளைத் திணிப்பது போல. ஆனால் இது நிரந்தரமல்ல: 243M(4)(b)-ன்படி நாடாளுமன்றம் சட்டத்தால் மாற்றங்களுடன் விரிவாக்கலாம், அது 368 திருத்தம் அல்ல. 1996-இல் ஐந்தாம் அட்டவணைப் பகுதிகளுக்கு அதுவே நடந்தது. (→ English: Scheduled Area · हिन्दी: अनुसूचित क्षेत्र)

In exam EnglishPart IX does not apply everywhere. Article 243M keeps out the Scheduled Area and tribal areas covered by the Fifth and Sixth Schedules, the States of Nagaland, Meghalaya and Mizoram, the hill areas of Manipur that have district councils, and the hill areas of Darjeeling district for which the Darjeeling Gorkha Hill Council exists. Why? Many of these regions already had their own institutions, such as traditional village councils or the autonomous district councils of the Sixth Schedule, and imposing a uniform elected panchayat could have overridden customs the Constitution elsewhere promises to protect. The exclusion was not meant to be permanent. Article 243M(4)(b) lets Parliament extend Part IX to the Scheduled and tribal areas by law, with whatever exceptions and modifications it specifies, and such a law is not treated as an amendment of the Constitution under Article 368. Parliament used exactly this power for the Fifth Schedule areas in 1996.

அந்த விரிவாக்கமே 1996 பெசா சட்டம் (பஞ்சாயத்துகள் விரிவாக்கம் — பட்டியல் பகுதிகளுக்கு). திலீப் சிங் பூரியா குழு பரிந்துரைகளுக்குப் பின் வந்தது; பத்து மாநிலங்களின் ஐந்தாம் அட்டவணைப் பகுதிகளுக்குப் பொருந்தும். இங்கே அதிகார மையம் தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட பஞ்சாயத்து அல்ல, கிராம சபை. வழக்காற்றுச் சட்டம், மரபுகள், பொது வளங்களின் பாரம்பரிய மேலாண்மை மதிக்கப்பட வேண்டும். கிராம சபை திட்டங்களை ஒப்புக்கொள்ளும், பயனாளிகளைத் தேர்வு செய்யும்; நிலம் கையகப்படுத்துதல், மறுகுடியமர்வுக்கு முன் அதைக் கலந்தாலோசிக்க வேண்டும்; சிறு கனிம உரிமங்களுக்கு அதன் பரிந்துரை வேண்டும்; சிறு வன விளைபொருள் உரிமை, மது விற்பனை, நிலம் கைமாறுதல், சந்தைகள், வட்டிக்குக் கடன் தருதல் மீது அதிகாரம். காட்டு மக்களின் வீட்டு முடிவை வீட்டுக்காரர்களே எடுக்க வேண்டும் என்பது போல. ஒவ்வொரு நிலையிலும் குறைந்தது பாதி இடங்கள், எல்லாத் தலைவர் பதவிகளும் பழங்குடியினருக்கு. (→ English: Gram Sabha · हिन्दी: ग्राम सभा)

In exam EnglishThat extension is the Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996, usually called PESA. It followed the recommendations of a committee chaired by Dilip Singh Bhuria and applies to the Fifth Schedule areas of ten States: Andhra Pradesh, Chhattisgarh, Gujarat, Himachal Pradesh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Maharashtra, Odisha, Rajasthan and Telangana. PESA makes the Gram Sabha, not the elected panchayat, the centre of power. State laws for these areas must respect customary law, social and religious practices and traditional management of community resources. Every Gram Sabha is competent to safeguard its people's traditions, cultural identity and community resources, and must approve plans and select beneficiaries. It, or the panchayat at the right level, must be consulted before land is acquired for development projects and before people are resettled; must recommend grants of prospecting licences or mining leases for minor minerals; and is given ownership of minor forest produce and powers over the sale of intoxicants, land alienation, village markets and money-lending. At least half the seats at every level are reserved for Scheduled Tribes, and every chairperson's post is reserved for them.

மொத்தமாக: 73-வது திருத்தம் பஞ்சாயத்து ராஜ் சட்டகத்தை அரசியலமைப்பில் உறுதி செய்தது, உள்ளே என்ன வைப்பது என்பதை மாநிலங்களிடம் விட்டது. உறுதியானவை: கிராம சபை, மூன்று அடுக்குகள், சுதந்திரமான மாநிலத் தேர்தல் ஆணையம் மூலம் ஐந்தாண்டுக்கு ஒருமுறை தேர்தல், பட்டியல் சாதி-பழங்குடி-பெண்களுக்கு இடங்கள், தலைவர் பதவி ஒதுக்கீடு, மாநில நிதி ஆணையம். மாறுபவை: 29 விஷயங்களில் எவை உண்மையில் தரப்படுகின்றன, எவ்வளவு பணம், எத்தனை பணியாளர்கள் — அதனால்தான் மாநிலத்துக்கு மாநிலம் பஞ்சாயத்து வலிமை வேறு. இலை எல்லோருக்கும் ஒன்றே, அதில் பரிமாறுவது வீட்டுக்காரர் கையில். பெசா இன்னொரு வழியைக் காட்டுகிறது — பழங்குடிப் பகுதிகளில் உண்மையான அதிகாரம் கிராம சபைக்கே. அடுத்த பகுதி: 74-வது திருத்தம் நகராட்சிகள், யூனியன் பிரதேசங்கள், சிறப்பு ஏற்பாடுகள். (→ English: Panchayati Raj · हिन्दी: पंचायती राज)

In exam EnglishThe 73rd Amendment guaranteed the frame of Panchayati Raj but left its content to the States. The frame is fixed: a Gram Sabha, three tiers, direct elections every five years run by an independent State Election Commission, reserved seats and chairpersons' posts for Scheduled Castes, Scheduled Tribes and women, and a State Finance Commission. The content (which of the 29 Eleventh Schedule matters panchayats actually handle, what money and staff they get) depends on State law, which is why the strength of panchayats varies so much from one State to another. PESA goes further, handing real authority to the Gram Sabha in tribal areas. Part 3 completes the chapter with the urban counterpart, the 74th Amendment on municipalities, and then Union Territories and the special provisions for certain States.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. The Panchayati Raj system on the Balwant Rai Mehta pattern was first launched in which district?

  1. Nagaur, Rajasthan
  2. Anantapur, Andhra Pradesh
  3. Pune, Maharashtra
  4. Kheda, Gujarat
Show answer

Answer: A. Nagaur, Rajasthan

Rajasthan launched the system in Nagaur district on 2 October 1959. Andhra Pradesh followed Rajasthan, so it was not first; Maharashtra and Gujarat adopted the system later and were not the starting point.

Q2. Consider the following statements:
1. The Balwant Rai Mehta Committee recommended a three-tier system of panchayats.
2. The Ashok Mehta Committee recommended a two-tier system.
3. The 64th Constitution Amendment Bill on panchayats was passed by both Houses of Parliament in 1989.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 1 and 2 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 2 only

Statements 1 and 2 are correct. Statement 3 is wrong: the 64th Amendment Bill failed in the Rajya Sabha, and constitutional status came only with the 73rd Amendment in 1992. '1 only' leaves out the correct statement 2, and the options containing 3 are wrong.

Q3. What is the minimum age for a person to be chosen as a member of a panchayat under Article 243F?

  1. 18 years
  2. 21 years
  3. 25 years
  4. 30 years
Show answer

Answer: B. 21 years

Article 243F says a person shall not be disqualified on the ground of being under 25 if he has attained 21, so the minimum is 21. Eighteen is the voting age, not the age to be a member; 25 is the minimum for the Legislative Assembly; 30 is for the Legislative Council and the Rajya Sabha.

Q4. Consider the following statements about the State Election Commission:
1. The State Election Commissioner is appointed by the Governor.
2. The State Election Commissioner holds office during the pleasure of the Governor.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 follows Article 243K(1). Statement 2 is wrong: Article 243K(2) says the Commissioner can be removed only in the manner and on the grounds that apply to a High Court judge, so there is no tenure at the Governor's pleasure. Hence '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores the correct statement 1.

Q5. Under Article 243B, panchayats at the intermediate level need not be constituted in a State whose population does not exceed:

  1. 10 lakh
  2. 20 lakh
  3. 25 lakh
  4. 50 lakh
Show answer

Answer: B. 20 lakh

Article 243B(2) sets the threshold at twenty lakh. The figures of 10, 25 and 50 lakh do not appear in Part IX.

Q6. Match List I (Article) with List II (subject):
List I
A. Article 243A
B. Article 243D
C. Article 243I
D. Article 243K
List II
1. State Finance Commission
2. Gram Sabha
3. State Election Commission
4. Reservation of seats
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-2, B-4, C-1, D-3
  2. A-2, B-4, C-3, D-1
  3. A-4, B-2, C-1, D-3
  4. A-1, B-3, C-2, D-4
Show answer

Answer: A. A-2, B-4, C-1, D-3

Article 243A is the Gram Sabha, 243D reservation, 243I the State Finance Commission and 243K the State Election Commission. The second code swaps the two commissions; the third swaps the Gram Sabha and reservation; the fourth matches none correctly.

Q7. Consider the following statements about the Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996:
1. It applies to the tribal areas of the Sixth Schedule.
2. At least one-half of the seats in panchayats at every level are reserved for Scheduled Tribes.
3. It gives the Gram Sabha ownership of minor forest produce.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 2 and 3 only
  3. 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 2 and 3 only

Statements 2 and 3 are correct. Statement 1 is wrong: PESA extends Part IX to the Fifth Schedule (Scheduled) Areas of ten States; Sixth Schedule areas have autonomous district councils instead. '3 only' leaves out the correct statement 2, and the options with 1 are wrong.

Q8. Under Article 243M, Part IX of the Constitution does NOT apply to which one of the following States?

  1. Tripura
  2. Nagaland
  3. Sikkim
  4. Assam
Show answer

Answer: B. Nagaland

Article 243M(2) excludes the States of Nagaland, Meghalaya and Mizoram as a whole. Tripura and Assam are not excluded as States; only their Sixth Schedule tribal areas fall outside Part IX. Sikkim is not mentioned in Article 243M, so Part IX applies there.

← Part 1All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources