Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Panchayati Raj

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

State and local government · Part 2 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How panchayats grew from Article 40 and the Balwant Rai Mehta, Ashok Mehta, G.V.K. Rao and L.M. Singhvi committees to the 73rd Amendment; Part IX article by article (Gram Sabha, three tiers, reservation, elections and the State Election Commission, powers, finance and the State Finance Commission); the areas left out by Article 243M; and PESA, 1996.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

ഒന്നാം ഭാഗം സംസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നു. ഇനി ഗ്രാമം വരെ: പഞ്ചായത്തീരാജ് എന്നാൽ ഗ്രാമത്തിന് സ്വന്തം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണം. അനുച്ഛേദം 40 — നിർദ്ദേശക തത്വങ്ങളിൽ ഒന്ന് — ഗ്രാമപഞ്ചായത്തുകൾ രൂപീകരിച്ച് അധികാരം നൽകാൻ പറയുന്നു; പക്ഷേ നിർദ്ദേശക തത്വമായതിനാൽ കോടതി വഴി നടപ്പാക്കിക്കാനാവില്ല. അതുകൊണ്ട് പഞ്ചായത്ത് ഉണ്ടാകുമോ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ് എപ്പോൾ, പണം എത്ര — എല്ലാം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മനസ്സുപോലെ; പല സ്ഥലങ്ങളിലും വർഷങ്ങളോളം തിരഞ്ഞെടുപ്പേ ഇല്ലായിരുന്നു. കാരണവർക്ക് തോന്നുമ്പോൾ മാത്രം കുട്ടികൾക്ക് പോക്കറ്റ് മണി കൊടുക്കുന്നതുപോലെ. 1992-ലെ 73-ാം ഭേദഗതി പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് ഭരണഘടനയിൽ തന്നെ സ്ഥാനം നൽകി ഇത് മാറ്റി. ഈ ഭാഗത്തിൽ: ചരിത്രം, ഗ്രാമസഭ, മൂന്നു തട്ടുകൾ, സംവരണം, തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, അധികാരം-പണം, ഒഴിവാക്കലുകൾ, പെസ. (→ English: Panchayati Raj, Directive Principles of State Policy · हिन्दी: पंचायती राज, राज्य की नीति के निदेशक तत्व)

In exam EnglishPart 1 stopped at the State. This part goes one level lower, to the village, where Panchayati Raj gives rural India its own elected government. Article 40, one of the Directive Principles of State Policy, asks the State to organise village panchayats and give them the powers they need to work as units of self-government, yet as a Directive Principle it could not be enforced in court. Whether panchayats existed, how often they were elected and what money they had depended on each State's goodwill, and many went years without elections. The 73rd Amendment changed that in 1992 by giving panchayats a place in the Constitution itself. This part traces that history, then Part IX article by article, ending with PESA for tribal areas.

73-ാം ഭേദഗതിയിലേക്കുള്ള വഴി പല കമ്മിറ്റികളിലൂടെയായിരുന്നു. 1952-ലെ സാമൂഹിക വികസന പരിപാടി മുകളിൽനിന്ന് നടത്തിയതായിരുന്നു, ജനപങ്കാളിത്തം കുറവ്. ബൽവന്ത്റായ് മേത്ത കമ്മിറ്റി (1957): 'ജനാധിപത്യ വികേന്ദ്രീകരണം' — ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത്, ബ്ലോക്ക് തലത്തിൽ പഞ്ചായത്ത് സമിതി, ജില്ലാ പരിഷത്ത് എന്നീ മൂന്നു തട്ടുകൾ. രാജസ്ഥാൻ ആദ്യം — നാഗൗർ ജില്ലയിൽ 1959 ഒക്ടോബർ 2-ന്; തൊട്ടുപിന്നാലെ ആന്ധ്രാപ്രദേശ്. പിന്നീട് ആവേശം കുറഞ്ഞു; അശോക് മേത്ത കമ്മിറ്റി (1978) ജില്ലയും മണ്ഡൽ പഞ്ചായത്തും എന്ന രണ്ടു തട്ട് നിർദ്ദേശിച്ചു. ജി.വി.കെ. റാവു (1985): ജില്ല ആസൂത്രണത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകം; എൽ.എം. സിങ്‌വി (1986): ഭരണഘടനാ പദവി വേണം. 1989-ലെ 64-ാം ഭേദഗതി ബിൽ രാജ്യസഭയിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. ഒടുവിൽ 73-ാം ഭേദഗതി 1992, പ്രാബല്യം 1993 ഏപ്രിൽ 24 — ഈ ദിവസമാണ് ദേശീയ പഞ്ചായത്തീരാജ് ദിനം. (→ English: Panchayati Raj · हिन्दी: पंचायती राज)

In exam EnglishThe road to the 73rd Amendment ran through a series of committees. The Community Development Programme of 1952 was run from above and drew in few villagers. The Balwant Rai Mehta Committee, reporting in 1957, diagnosed that weakness and recommended 'democratic decentralisation' through three linked tiers: village panchayat, panchayat samiti at the block and zila parishad at the district. Rajasthan was the first State to act, launching the system in Nagaur district on 2 October 1959, and Andhra Pradesh soon followed. As enthusiasm faded, the Ashok Mehta Committee (report 1978) suggested a two-tier model built around the district and a mandal panchayat for a cluster of villages. The G.V.K. Rao Committee (1985) made the district the main unit of planning, and the L.M. Singhvi Committee (1986) sought constitutional status for panchayats. The 64th Amendment Bill of 1989 tried to give them that status but failed in the Rajya Sabha. The idea finally became the 73rd Amendment Act, 1992, which came into force on 24 April 1993; that date is now marked as National Panchayati Raj Day.
Committees on Panchayati Raj
Committee (year)Main recommendation
Balwant Rai Mehta (1957)Three tiers (village, block, district); 'democratic decentralisation'
Ashok Mehta (report 1978)Two tiers: district and mandal panchayat
G.V.K. Rao (1985)District as the main unit of planning and development
L.M. Singhvi (1986)Constitutional status for panchayats

73-ാം ഭേദഗതി ഭരണഘടനയിൽ ഒമ്പതാം ഭാഗവും (243–243O), 29 വിഷയങ്ങളുള്ള പതിനൊന്നാം പട്ടികയും ചേർത്തു. രാജ്യമാകെ ഒരേ രൂപവും സംസ്ഥാനത്തിന് സ്വാതന്ത്ര്യവും — രണ്ടിനുമിടയിലെ ഒത്തുതീർപ്പാണിത്. നിർബന്ധം: ഗ്രാമ, ജില്ലാ തലങ്ങളിൽ പഞ്ചായത്തുകൾ, എല്ലാ സീറ്റിലും നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ, സ്ത്രീ സംവരണം, അഞ്ചു വർഷ കാലാവധി, സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, ധനകാര്യ കമ്മീഷനുകൾ, ഗ്രാമസഭ. ഐച്ഛികം (സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഇഷ്ടം): എത്ര അധികാരം, ഏതൊക്കെ ചുമതലകൾ, ഏതു നികുതികൾ, പിന്നാക്ക സംവരണം, എം.പി.-എം.എൽ.എ.മാർക്ക് മുകൾത്തട്ടുകളിൽ സ്ഥാനം. വീടിന്റെ പ്ലാനിൽ അടിത്തറയും ചുവരും നിർബന്ധം, അകത്തെ അലങ്കാരം ഉടമയുടെ ഇഷ്ടം എന്നതുപോലെ — അതുകൊണ്ടാണ് പഞ്ചായത്തുകൾ എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെ തോന്നിയാലും യഥാർത്ഥ അധികാരം സംസ്ഥാനമനുസരിച്ച് മാറുന്നത്. (→ English: Eleventh Schedule · हिन्दी: ग्यारहवीं अनुसूची)

In exam EnglishThe 73rd Amendment added Part IX, Articles 243 to 243O, and a new Eleventh Schedule listing 29 matters that States may hand over to panchayats. Its design is a bargain between national uniformity and State choice. Some provisions are compulsory: every State must have panchayats at the village and district levels, hold direct elections to all seats, reserve seats for Scheduled Castes, Scheduled Tribes and women, give panchayats a fixed five-year term, set up a State Election Commission and a State Finance Commission, and recognise the Gram Sabha. Other provisions are voluntary and left to the State legislature: how much power and which functions to devolve, what taxes panchayats may levy, whether to reserve seats for backward classes, and whether MPs and MLAs sit in the higher tiers. That split, set out in the table below, is why panchayats look broadly alike across India yet differ greatly in what they actually control.
73rd Amendment: compulsory and voluntary provisions
Compulsory for every StateLeft to the State
Gram Sabha in each village (Article 243A)Powers of the Gram Sabha
Three tiers; intermediate tier optional below 20 lakh population (Article 243B)How the village panchayat chairperson is elected
Direct election to all seats (Article 243C)Seats for MPs and MLAs in the higher tiers
Reservation for SCs, STs and at least one-third for women (Article 243D)Reservation for backward classes
Five-year term; election within six months of dissolution (Article 243E)Which Eleventh Schedule matters to devolve (Article 243G)
State Election Commission and State Finance Commission (Articles 243K, 243I)Taxes and grants for panchayats (Article 243H)

അടിത്തറയിലുള്ളത് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സമിതിയല്ല, ഗ്രാമസഭയാണ്. 243A: പഞ്ചായത്ത് പ്രദേശത്തെ ഗ്രാമത്തിന്റെ വോട്ടർപട്ടികയിൽ പേരുള്ള എല്ലാവരും ചേർന്നതാണ് ഗ്രാമസഭ; സംസ്ഥാന നിയമം നൽകുന്ന അധികാരങ്ങൾ അതിനുണ്ട്. അതായത് ഗ്രാമത്തിൽ വോട്ടുള്ള ഓരോ മുതിർന്നയാളും അംഗമാണ്. എന്തുകൊണ്ട് പ്രധാനം? തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ ജനങ്ങളിൽനിന്ന് അകലാം; ഗ്രാമസഭയിൽ പ്രസിഡന്റിനോട് ചോദ്യം ചോദിക്കാം, കണക്ക് നോക്കാം, പദ്ധതി ഗുണഭോക്താക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കാം — റെസിഡന്റ്സ് അസോസിയേഷനിലെ എല്ലാവരും ഇരുന്ന് കമ്മിറ്റിയോട് കണക്ക് ചോദിക്കുന്നതുപോലെ. പക്ഷേ 243A സ്വയം അധികാരങ്ങൾ പറയുന്നില്ല; എല്ലാം സംസ്ഥാന നിയമത്തെ ആശ്രയിച്ച്. ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് വേറെ — അത് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ഭരണസമിതി. പെസ നിയമം ആദിവാസി മേഖലകളിൽ ഗ്രാമസഭയ്ക്ക് കൂടുതൽ ശക്തി നൽകുന്നു. (→ English: Gram Sabha · हिन्दी: ग्राम सभा)

In exam EnglishAt the base of the structure is not an elected body at all but the Gram Sabha. Article 243A defines it as the body of all persons registered in the electoral rolls of a village within the area of a panchayat, and lets it exercise the powers and perform the functions that the State legislature gives it by law. In other words, every adult voter of the village is a member. It matters because elected representatives can drift away from voters; a Gram Sabha meeting is where villagers can question the sarpanch, review accounts and choose who should benefit from schemes. Its strength, however, depends entirely on State law, since Article 243A itself names no specific powers. Do not confuse it with the gram panchayat, which is the elected executive body of the village. The tribal-area law PESA, met at the end of this part, gives the Gram Sabha much stronger powers.

243B: മൂന്നു തട്ടുകൾ — ഗ്രാമ, ഇടത്തട്ട് (സാധാരണ ബ്ലോക്ക്), ജില്ലാ പഞ്ചായത്ത്. ജനസംഖ്യ 20 ലക്ഷം കവിയാത്ത സംസ്ഥാനത്ത് ഇടത്തട്ട് നിർബന്ധമല്ല. 243C: പഞ്ചായത്തിലെ എല്ലാ സീറ്റുകളും നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പിലൂടെ; ജനസംഖ്യയും സീറ്റും തമ്മിലുള്ള അനുപാതം സംസ്ഥാനമാകെ കഴിയുന്നത്ര ഒന്നുതന്നെ. അധ്യക്ഷരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്: ഗ്രാമപഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റ് എങ്ങനെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടണമെന്ന് സംസ്ഥാന നിയമം തീരുമാനിക്കും; ബ്ലോക്ക്, ജില്ലാ അധ്യക്ഷരെ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങൾ തന്നെ തങ്ങളിൽനിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കണം. എം.പി., എം.എൽ.എ.മാർക്ക് മുകൾത്തട്ടുകളിൽ സ്ഥാനം നൽകാം. ക്ലാസിലെ ഇരുപത് പ്രതിനിധികൾ തങ്ങളിലൊരാളെ ലീഡറാക്കുന്നതുപോലെ — ബ്ലോക്ക് പ്രസിഡന്റ് ആ ഇരുപതിൽ ഒരാൾ തന്നെ. ഇതാണ് പഞ്ചായത്തീരാജ് ഘടന. (→ English: Panchayati Raj · हिन्दी: पंचायती राज)

In exam EnglishArticle 243B sets up three tiers: panchayats at the village, intermediate (usually block) and district levels. A State whose population does not exceed 20 lakh need not have the intermediate tier, which is why some small States work with two tiers. Under Article 243C all seats in a panchayat are filled by direct election from territorial constituencies, and the ratio between a panchayat area's population and its number of seats should, as far as practicable, be the same throughout the State. Chairpersons are chosen differently at different levels: the State law decides how the head of a village panchayat is elected (many States choose the sarpanch directly), while the chairpersons of intermediate and district panchayats must be elected by and from the elected members. A State may also give MPs, MLAs and chairpersons of lower panchayats a place in the higher tiers.

243D: പഞ്ചായത്തുകളിൽ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗക്കാർക്ക് ജനസംഖ്യാനുപാതത്തിൽ സീറ്റുകൾ. ആകെ സീറ്റുകളിൽ കുറഞ്ഞത് മൂന്നിലൊന്ന് സ്ത്രീകൾക്ക് — പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ സീറ്റുകൾക്കുള്ളിലും; സംവരണ സീറ്റുകൾ ഊഴമനുസരിച്ച് മാറും. അധ്യക്ഷ പദവികൾക്കും ഇതേ രീതി. പല സംസ്ഥാനങ്ങളും സ്വന്തം നിയമങ്ങളിലൂടെ സ്ത്രീകളുടെ പങ്ക് പകുതിയാക്കി. പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾക്കുള്ള സംവരണം സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഇഷ്ടം. കെ. കൃഷ്ണമൂർത്തി (2010): ഇവ സാധുവാണ്, പക്ഷേ രാഷ്ട്രീയ പിന്നാക്കാവസ്ഥയും സാമൂഹിക-വിദ്യാഭ്യാസ പിന്നാക്കാവസ്ഥയും വേറെ; ആഴത്തിലുള്ള പഠനം വേണം; സാധാരണ 50 ശതമാനം കവിയരുത്. വികാസ് ഗവളി (2021): 'മൂന്നു പരിശോധനകൾ' — പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ പഠനം, അതനുസരിച്ച് അനുപാതം, ആകെ 50 ശതമാനത്തിനുള്ളിൽ. കളിയിൽ എല്ലാവർക്കും ബാറ്റിങ് അവസരം കിട്ടാൻ ഊഴം വെക്കുന്നതുപോലെ സംവരണ റൊട്ടേഷൻ. (→ English: backward classes · हिन्दी: पिछड़े वर्ग)

In exam EnglishSeats are reserved for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in proportion to their share of the panchayat area's population. Not less than one-third of all seats, counting those reserved for Scheduled Castes and Scheduled Tribes, must be reserved for women, and reserved seats rotate among constituencies. The offices of chairpersons at each level are reserved in the same way, under State law. Many States have since raised the share for women to one-half by their own laws. Reservation for backward classes is left to the State (Article 243D(6)). In K. Krishna Murthy v. Union of India (2010) the Supreme Court upheld these provisions but held that political backwardness differs from social and educational backwardness, needs a rigorous inquiry, and should not ordinarily push reservations past 50 per cent. Vikas Kishanrao Gawali v. State of Maharashtra (2021) set a 'triple test': a dedicated commission, a proportion based on its findings, and the 50 per cent cap.

1992-നു മുമ്പ് സംസ്ഥാനങ്ങൾ പഞ്ചായത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോയിരുന്നു. 243E: ആദ്യയോഗം മുതൽ അഞ്ചു വർഷ കാലാവധി; കാലാവധി തീരുംമുമ്പ് തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, നേരത്തെ പിരിച്ചുവിട്ടാൽ ആറു മാസത്തിനകം; ആ പുതിയ പഞ്ചായത്തിന് ബാക്കി കാലം മാത്രം. 243F: സംസ്ഥാന നിയമസഭയ്ക്ക് അയോഗ്യനെങ്കിൽ ഇവിടെയും അയോഗ്യൻ — പക്ഷേ 21 തികഞ്ഞാൽ 25-ൽ താഴെ പ്രായം തടസ്സമല്ല. തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നത് ഇന്ത്യൻ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷനല്ല, സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ (243K); കമ്മീഷണറെ ഗവർണർ നിയമിക്കുന്നു, നീക്കുന്നത് ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിയെപ്പോലെ മാത്രം, സേവന വ്യവസ്ഥകൾ കുറയ്ക്കരുത്. ക്രിക്കറ്റ് അമ്പയറെ ഒരു ടീമിന് ഇഷ്ടംപോലെ മാറ്റാനാകാത്തതുപോലെ. 243O: തിരഞ്ഞെടുപ്പിനിടെ കോടതികൾ ഇടപെടില്ല; ചോദ്യം ചെയ്യൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹർജിയിലൂടെ മാത്രം. (→ English: State Election Commission · हिन्दी: राज्य निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishBefore 1992 a State could simply postpone panchayat elections. Article 243E closes that door: every panchayat has a five-year term from its first meeting, and elections must be completed before the term ends or, if the panchayat is dissolved early, within six months of dissolution; a panchayat formed after an early dissolution serves only the rest of the original term. Under Article 243F a person is disqualified if disqualified for the State legislature under any law, except that being under 25 is no bar once the person has reached 21. Elections are run not by the Election Commission of India but by a State Election Commission (Article 243K), headed by a State Election Commissioner whom the Governor appoints. The Commissioner can be removed only in the manner and on the grounds that apply to a High Court judge, and the conditions of service cannot be varied to the Commissioner's disadvantage. Under Article 243O, laws on delimitation and allotment of seats cannot be questioned, and a panchayat election can be challenged only through an election petition.

പണവും പണിയുമില്ലാത്ത തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒഴിഞ്ഞ പെട്ടിപോലെ. 243G–243J അധികാരവും പണവും സംബന്ധിച്ചവ — പക്ഷേ മിക്കതും 'നൽകാം' എന്ന ഭാഷയിൽ. 243G: സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള അധികാരം, സാമ്പത്തിക വികസന-സാമൂഹിക നീതി പദ്ധതികൾ — പതിനൊന്നാം പട്ടികയിലെ 29 വിഷയങ്ങൾ പോലുള്ളവയിൽ: കൃഷി, ചെറുകിട ജലസേചനം, കുടിവെള്ളം, ഗ്രാമീണ റോഡുകൾ, ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം, പ്രാഥമിക-സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകൾ, ആരോഗ്യം-ശുചിത്വം, വനിതാ-ശിശു വികസനം, റേഷൻ. 243H: നികുതി, ഫീസ് പിരിക്കൽ, ഗ്രാന്റുകൾ. അഞ്ചു വർഷം കൂടുമ്പോൾ ഗവർണർ സംസ്ഥാന ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ (243I) നിയമിക്കും; അതിന്റെ ശുപാർശകൾ അടിസ്ഥാനമാക്കി കേന്ദ്ര ധനകാര്യ കമ്മീഷനും സഹായ നടപടികൾ നിർദ്ദേശിക്കും (280(3)(bb)). ഓഡിറ്റ് സംസ്ഥാന നിയമപ്രകാരം (243J). (→ English: Eleventh Schedule, State Finance Commission, Finance Commission · हिन्दी: ग्यारहवीं अनुसूची, राज्य वित्त आयोग, वित्त आयोग)

In exam EnglishArticles 243G to 243J deal with powers and finance, mostly by enabling rather than commanding. Under Article 243G the State legislature may give panchayats the powers they need to function as institutions of self-government, including preparing and carrying out plans for economic development and social justice on matters such as those in the Eleventh Schedule. Its 29 entries include agriculture, minor irrigation, drinking water, rural roads, poverty alleviation, primary and secondary schools, health and sanitation, women and child development and the public distribution system. Article 243H lets the State authorise panchayats to levy and collect taxes, duties, tolls and fees, assign them State taxes, and give them grants. Every five years the Governor must appoint a State Finance Commission (Article 243I) to review panchayat finances and recommend how State revenues should be shared with them; the Union Finance Commission then suggests measures to strengthen a State's Consolidated Fund to support its panchayats, using those recommendations (Article 280(3)(bb)). Article 243J leaves the audit of panchayat accounts to State law.

ഒമ്പതാം ഭാഗം എല്ലായിടത്തും ബാധകമല്ല. 243M: അഞ്ച്, ആറ് പട്ടികകളിലെ പട്ടിക പ്രദേശം, ഗോത്ര മേഖലകൾ; നാഗാലാൻഡ്, മേഘാലയ, മിസോറാം; ജില്ലാ കൗൺസിലുകളുള്ള മണിപ്പൂർ മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ; ഡാർജിലിങ് ഗൂർഖ ഹിൽ കൗൺസിലുള്ള മലമ്പ്രദേശങ്ങൾ — ഇവയ്ക്ക് ഒഴിവ്. എന്തുകൊണ്ട്? അവിടെ നേരത്തെ തന്നെ പരമ്പരാഗത ഗ്രാമസമിതികളും സ്വയംഭരണ ജില്ലാ കൗൺസിലുകളും ഉണ്ട്; ഒരേ മാതൃകയിലുള്ള പഞ്ചായത്ത് അടിച്ചേൽപ്പിച്ചാൽ ആ ആചാരങ്ങൾ തകരാം — സ്വന്തം രീതിയിൽ നന്നായി നടക്കുന്ന വീട്ടിൽ അയൽവീട്ടിലെ ചട്ടങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. പക്ഷേ ഇത് സ്ഥിരമല്ല: 243M(4)(b) പ്രകാരം പാർലമെന്റിന് നിയമത്തിലൂടെ മാറ്റങ്ങളോടെ വ്യാപിപ്പിക്കാം, അത് 368 ഭേദഗതിയല്ല. 1996-ൽ അഞ്ചാം പട്ടിക മേഖലകൾക്ക് അതാണ് സംഭവിച്ചത്. (→ English: Scheduled Area · हिन्दी: अनुसूचित क्षेत्र)

In exam EnglishPart IX does not apply everywhere. Article 243M keeps out the Scheduled Area and tribal areas covered by the Fifth and Sixth Schedules, the States of Nagaland, Meghalaya and Mizoram, the hill areas of Manipur that have district councils, and the hill areas of Darjeeling district for which the Darjeeling Gorkha Hill Council exists. Why? Many of these regions already had their own institutions, such as traditional village councils or the autonomous district councils of the Sixth Schedule, and imposing a uniform elected panchayat could have overridden customs the Constitution elsewhere promises to protect. The exclusion was not meant to be permanent. Article 243M(4)(b) lets Parliament extend Part IX to the Scheduled and tribal areas by law, with whatever exceptions and modifications it specifies, and such a law is not treated as an amendment of the Constitution under Article 368. Parliament used exactly this power for the Fifth Schedule areas in 1996.

ആ വ്യാപനമാണ് 1996-ലെ പെസ നിയമം (പഞ്ചായത്തുകൾ — പട്ടിക പ്രദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള വ്യാപനം). ദിലീപ് സിങ് ഭൂരിയ കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാർശകൾക്കുശേഷം വന്നു; പത്ത് സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ അഞ്ചാം പട്ടിക മേഖലകൾക്ക് ബാധകം. ഇവിടെ അധികാരകേന്ദ്രം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പഞ്ചായത്തല്ല, ഗ്രാമസഭയാണ്. ആചാരനിയമങ്ങൾ, പാരമ്പര്യങ്ങൾ, പൊതുവിഭവങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത നടത്തിപ്പ് എന്നിവ മാനിക്കണം. ഗ്രാമസഭ പദ്ധതികൾ അംഗീകരിക്കും, ഗുണഭോക്താക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കും; ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കലിനും പുനരധിവാസത്തിനും മുമ്പ് അതിനോട് ആലോചിക്കണം; ചെറുകിട ധാതു ലൈസൻസുകൾക്ക് അതിന്റെ ശുപാർശ വേണം; ചെറുകിട വനവിഭവങ്ങളുടെ ഉടമസ്ഥത, ലഹരി വിൽപ്പന, ഭൂമി അന്യാധീനപ്പെടൽ, ചന്തകൾ, പലിശയ്ക്ക് കടം കൊടുക്കൽ എന്നിവയിൽ അധികാരം. കാട്ടിലെ വീട്ടിലെ തീരുമാനം വീട്ടുകാർ തന്നെ എടുക്കണം എന്നതുപോലെ. എല്ലാ തലത്തിലും കുറഞ്ഞത് പകുതി സീറ്റും എല്ലാ അധ്യക്ഷ പദവികളും പട്ടികവർഗക്കാർക്ക്. (→ English: Gram Sabha · हिन्दी: ग्राम सभा)

In exam EnglishThat extension is the Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996, usually called PESA. It followed the recommendations of a committee chaired by Dilip Singh Bhuria and applies to the Fifth Schedule areas of ten States: Andhra Pradesh, Chhattisgarh, Gujarat, Himachal Pradesh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Maharashtra, Odisha, Rajasthan and Telangana. PESA makes the Gram Sabha, not the elected panchayat, the centre of power. State laws for these areas must respect customary law, social and religious practices and traditional management of community resources. Every Gram Sabha is competent to safeguard its people's traditions, cultural identity and community resources, and must approve plans and select beneficiaries. It, or the panchayat at the right level, must be consulted before land is acquired for development projects and before people are resettled; must recommend grants of prospecting licences or mining leases for minor minerals; and is given ownership of minor forest produce and powers over the sale of intoxicants, land alienation, village markets and money-lending. At least half the seats at every level are reserved for Scheduled Tribes, and every chairperson's post is reserved for them.

ചുരുക്കത്തിൽ: 73-ാം ഭേദഗതി പഞ്ചായത്തീരാജിന്റെ ചട്ടക്കൂട് ഭരണഘടനയിൽ ഉറപ്പിച്ചു, ഉള്ളിൽ എന്ത് എന്നത് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് വിട്ടു. ഉറപ്പുള്ളവ: ഗ്രാമസഭ, മൂന്നു തട്ടുകൾ, സ്വതന്ത്ര സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ വഴി അഞ്ചു വർഷം കൂടുമ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ-സ്ത്രീ സംവരണം, അധ്യക്ഷ പദവി സംവരണം, സംസ്ഥാന ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ. മാറുന്നവ: 29 വിഷയങ്ങളിൽ ഏതൊക്കെ ശരിക്കും കൈമാറുന്നു, എത്ര പണം, എത്ര ജീവനക്കാർ — അതുകൊണ്ടാണ് സംസ്ഥാനംതോറും പഞ്ചായത്തിന്റെ ശക്തി വ്യത്യസ്തമാകുന്നത്. ഇല എല്ലാവർക്കും ഒന്നുതന്നെ, അതിൽ എന്ത് വിളമ്പണമെന്നത് വീട്ടുകാരുടെ കൈയിൽ. പെസ മറ്റൊരു വഴി കാണിക്കുന്നു — ആദിവാസി മേഖലകളിൽ യഥാർത്ഥ അധികാരം ഗ്രാമസഭയ്ക്ക്. അടുത്ത ഭാഗം: 74-ാം ഭേദഗതി നഗരസഭകൾ, കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ, പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ. (→ English: Panchayati Raj · हिन्दी: पंचायती राज)

In exam EnglishThe 73rd Amendment guaranteed the frame of Panchayati Raj but left its content to the States. The frame is fixed: a Gram Sabha, three tiers, direct elections every five years run by an independent State Election Commission, reserved seats and chairpersons' posts for Scheduled Castes, Scheduled Tribes and women, and a State Finance Commission. The content (which of the 29 Eleventh Schedule matters panchayats actually handle, what money and staff they get) depends on State law, which is why the strength of panchayats varies so much from one State to another. PESA goes further, handing real authority to the Gram Sabha in tribal areas. Part 3 completes the chapter with the urban counterpart, the 74th Amendment on municipalities, and then Union Territories and the special provisions for certain States.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. The Panchayati Raj system on the Balwant Rai Mehta pattern was first launched in which district?

  1. Nagaur, Rajasthan
  2. Anantapur, Andhra Pradesh
  3. Pune, Maharashtra
  4. Kheda, Gujarat
Show answer

Answer: A. Nagaur, Rajasthan

Rajasthan launched the system in Nagaur district on 2 October 1959. Andhra Pradesh followed Rajasthan, so it was not first; Maharashtra and Gujarat adopted the system later and were not the starting point.

Q2. Consider the following statements:
1. The Balwant Rai Mehta Committee recommended a three-tier system of panchayats.
2. The Ashok Mehta Committee recommended a two-tier system.
3. The 64th Constitution Amendment Bill on panchayats was passed by both Houses of Parliament in 1989.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 1 and 2 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 2 only

Statements 1 and 2 are correct. Statement 3 is wrong: the 64th Amendment Bill failed in the Rajya Sabha, and constitutional status came only with the 73rd Amendment in 1992. '1 only' leaves out the correct statement 2, and the options containing 3 are wrong.

Q3. What is the minimum age for a person to be chosen as a member of a panchayat under Article 243F?

  1. 18 years
  2. 21 years
  3. 25 years
  4. 30 years
Show answer

Answer: B. 21 years

Article 243F says a person shall not be disqualified on the ground of being under 25 if he has attained 21, so the minimum is 21. Eighteen is the voting age, not the age to be a member; 25 is the minimum for the Legislative Assembly; 30 is for the Legislative Council and the Rajya Sabha.

Q4. Consider the following statements about the State Election Commission:
1. The State Election Commissioner is appointed by the Governor.
2. The State Election Commissioner holds office during the pleasure of the Governor.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 follows Article 243K(1). Statement 2 is wrong: Article 243K(2) says the Commissioner can be removed only in the manner and on the grounds that apply to a High Court judge, so there is no tenure at the Governor's pleasure. Hence '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores the correct statement 1.

Q5. Under Article 243B, panchayats at the intermediate level need not be constituted in a State whose population does not exceed:

  1. 10 lakh
  2. 20 lakh
  3. 25 lakh
  4. 50 lakh
Show answer

Answer: B. 20 lakh

Article 243B(2) sets the threshold at twenty lakh. The figures of 10, 25 and 50 lakh do not appear in Part IX.

Q6. Match List I (Article) with List II (subject):
List I
A. Article 243A
B. Article 243D
C. Article 243I
D. Article 243K
List II
1. State Finance Commission
2. Gram Sabha
3. State Election Commission
4. Reservation of seats
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-2, B-4, C-1, D-3
  2. A-2, B-4, C-3, D-1
  3. A-4, B-2, C-1, D-3
  4. A-1, B-3, C-2, D-4
Show answer

Answer: A. A-2, B-4, C-1, D-3

Article 243A is the Gram Sabha, 243D reservation, 243I the State Finance Commission and 243K the State Election Commission. The second code swaps the two commissions; the third swaps the Gram Sabha and reservation; the fourth matches none correctly.

Q7. Consider the following statements about the Panchayats (Extension to the Scheduled Areas) Act, 1996:
1. It applies to the tribal areas of the Sixth Schedule.
2. At least one-half of the seats in panchayats at every level are reserved for Scheduled Tribes.
3. It gives the Gram Sabha ownership of minor forest produce.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 2 and 3 only
  3. 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 2 and 3 only

Statements 2 and 3 are correct. Statement 1 is wrong: PESA extends Part IX to the Fifth Schedule (Scheduled) Areas of ten States; Sixth Schedule areas have autonomous district councils instead. '3 only' leaves out the correct statement 2, and the options with 1 are wrong.

Q8. Under Article 243M, Part IX of the Constitution does NOT apply to which one of the following States?

  1. Tripura
  2. Nagaland
  3. Sikkim
  4. Assam
Show answer

Answer: B. Nagaland

Article 243M(2) excludes the States of Nagaland, Meghalaya and Mizoram as a whole. Tripura and Assam are not excluded as States; only their Sixth Schedule tribal areas fall outside Part IX. Sikkim is not mentioned in Article 243M, so Part IX applies there.

← Part 1All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources