Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Municipalities, Union Territories and special provisions

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

State and local government · Part 3 / 3 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

The 74th Amendment and Part IXA (types of municipality, wards and ward committees, Twelfth Schedule, District and Metropolitan Planning Committees), co-operative societies and Part IXB after Rajendra N. Shah (2021), Union Territories under Articles 239–241, Delhi under Article 239AA and the NCT cases, the special provisions of Articles 371–371J, and Article 370.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

രണ്ടാം ഭാഗം ഗ്രാമഭരണത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു. ഈ അവസാന ഭാഗം മൂന്നു വ്യത്യസ്ത ഇടങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു. ഒന്ന് — പട്ടണങ്ങളും നഗരങ്ങളും: 73-ാം ഭേദഗതി പഞ്ചായത്തുകൾക്ക് നൽകിയ ഭരണഘടനാ പദവി തന്നെ 74-ാം ഭേദഗതി ഭാഗം IXA വഴി ഓരോ നഗരസഭയ്ക്കും നൽകി. രണ്ട് — കേന്ദ്രം നേരിട്ട് ഭരിക്കുന്ന കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം; അതിൽ ഡൽഹി വേറിട്ട ഒന്ന്. മൂന്ന് — 371 മുതൽ 371J വരെ പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകളുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളും അനുച്ഛേദം 370-ന്റെ കഥയും. ഒരു തയ്യൽക്കാരൻ എല്ലാവർക്കും ഒരേ അളവിൽ ഷർട്ട് തുന്നാറില്ലല്ലോ — അടിസ്ഥാന മാതൃക ഒന്ന്, ആളിനനുസരിച്ച് മാറ്റം. ഭരണഘടനയും അങ്ങനെ തന്നെ. (→ English: municipality · हिन्दी: नगरपालिका)

In exam EnglishPart 2 dealt with the village. This last part covers three settings where the Constitution adjusts the usual State pattern. Towns and cities come first: the 74th Amendment gave every municipality the constitutional footing that the 73rd gave panchayats, through Part IXA. Next come the areas the Union runs itself, each Union Territory, with Delhi a class of its own. Last come the States with special clauses in Articles 371 to 371J, and the story of Article 370. The common thread: one basic frame, bent to fit each place.

പട്ടണങ്ങൾക്ക് ഭേദഗതി എന്തിന്? 1992-നു മുമ്പ് സംസ്ഥാനത്തിന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നഗരസഭ പിരിച്ചുവിട്ട് വർഷങ്ങളോളം ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥനെക്കൊണ്ട് ഭരിപ്പിക്കാമായിരുന്നു; തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഇഷ്ടം. 1989-ലെ ബിൽ പഞ്ചായത്ത് ബില്ലിനൊപ്പം രാജ്യസഭയിൽ പരാജയപ്പെട്ടു. 74-ാം ഭേദഗതി 1992 ഭാഗം IXA (243P–243ZG) ചേർത്തു; പ്രാബല്യം 1993 ജൂൺ 1. അനുച്ഛേദം 243Q മൂന്നു തരം: ഗ്രാമത്തിൽനിന്ന് നഗരമായി മാറുന്ന പ്രദേശത്തിന് നഗർ പഞ്ചായത്ത്, ചെറിയ നഗരത്തിന് മുനിസിപ്പൽ കൗൺസിൽ, വലിയ നഗരത്തിന് മുനിസിപ്പൽ കോർപ്പറേഷൻ. ഏതു തരമെന്ന് ഗവർണർ വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ തീരുമാനിക്കും — ജനസംഖ്യ, ജനസാന്ദ്രത, വരുമാനം, കാർഷികേതര ജോലികൾ, സാമ്പത്തിക പ്രാധാന്യം നോക്കി. ഒരു വലിയ ഫാക്ടറി തന്നെ റോഡും വെള്ളവും വിളക്കും നൽകുന്ന കോളനി എന്നു കരുതുക — അതിനെ വ്യാവസായിക ടൗൺഷിപ്പായി പ്രഖ്യാപിക്കാം, അവിടെ നഗരസഭ വേണ്ട. (→ English: municipality · हिन्दी: नगरपालिका)

In exam EnglishBefore 1992 a State could supersede an elected municipal body and run it through an officer for years, holding elections when it chose. A 1989 bill to protect municipalities failed in the Rajya Sabha along with the panchayat bill. The 74th Amendment Act, 1992 inserted Part IXA (Articles 243P to 243ZG), in force from 1 June 1993. Article 243Q provides three kinds of municipality: a Nagar Panchayat for an area in transition from rural to urban, a Municipal Council for a smaller urban area and a Municipal Corporation for a larger one. The Governor assigns the category by public notification, weighing population, density, revenue, non-farm employment and economic importance. Where an industrial establishment provides or plans to provide municipal services, the Governor may declare the area an industrial township, and no municipality need be set up there.

നഗരസഭ എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു? 243R: ഓരോ സീറ്റും വാർഡുകളിൽനിന്ന് നേരിട്ടുള്ള തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. സംസ്ഥാന നിയമത്തിന് നഗരഭരണ വിദഗ്ധരെയും പ്രാദേശിക എം.പി., എം.എൽ.എ.മാരെയും വാർഡ് കമ്മിറ്റി അധ്യക്ഷരെയും ചേർക്കാം — പക്ഷേ വിദഗ്ധർക്ക് വോട്ടില്ല. 243S: മൂന്നു ലക്ഷമോ അതിൽ കൂടുതലോ ജനസംഖ്യയുള്ളിടത്ത് വാർഡ് കമ്മിറ്റികൾ നിർബന്ധം. 243T: പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗങ്ങൾക്ക് ജനസംഖ്യാനുപാതത്തിൽ, സ്ത്രീകൾക്ക് കുറഞ്ഞത് മൂന്നിലൊന്ന് (ആ വിഭാഗങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളടക്കം); അധ്യക്ഷ പദവികളും പിന്നാക്ക സംവരണവും സംസ്ഥാന നിയമത്തിന്. 243U: അഞ്ചു വർഷം, പിരിച്ചുവിടും മുമ്പ് കേൾക്കണം, പിരിച്ചുവിട്ട് ആറു മാസത്തിനകം തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. ജനുവരിയിൽ പിരിച്ചുവിട്ടാൽ ജൂലൈക്കകം പുതിയ കൗൺസിൽ — വാടകക്കരാറിൽ കാലാവധി എഴുതിയതുപോലെ, തോന്നുമ്പോഴല്ല. (→ English: ward committee · हिन्दी: वार्ड समिति)

In exam EnglishUnder Article 243R every seat in a municipality is filled by direct election from wards. State law may add people with special knowledge of municipal administration (without a vote), local MPs and MLAs, and chairpersons of ward committees. Article 243S requires ward committees in every municipality with a population of three lakh or more. Article 243T reserves seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in proportion to their population and at least one-third for women, including women of those groups; reserving chairpersons' posts and seats for backward classes is left to State law. The term is five years (Article 243U); a municipality must be heard before it is dissolved, and its successor must be elected within six months.

നഗരസഭയ്ക്ക് എന്തു ചെയ്യാം? 243W: സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനമായി പ്രവർത്തിക്കാൻ വേണ്ട അധികാരങ്ങൾ സംസ്ഥാന നിയമം നൽകാം — സാമ്പത്തിക വികസനം, സാമൂഹിക നീതി ആസൂത്രണം, പന്ത്രണ്ടാം പട്ടികയിലെ വിഷയങ്ങൾ. അതിൽ 18 വിഷയങ്ങൾ: നഗരാസൂത്രണം, ഭൂവിനിയോഗ നിയന്ത്രണം, റോഡും പാലവും, കുടിവെള്ളം, പൊതുജനാരോഗ്യവും ശുചീകരണവും, അഗ്നിരക്ഷ, ചേരി വികസനം, നഗര ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനം, ശ്മശാനങ്ങൾ, ജനന-മരണ രജിസ്ട്രേഷൻ, തെരുവുവിളക്ക്, പാർക്കിംഗ്. 243X: ചില നികുതികളും ടോളും ഫീസും പിരിക്കാൻ അനുവദിക്കാം, ഗ്രാന്റ് നൽകാം. 243Y: പഞ്ചായത്തുകൾക്കുള്ള സംസ്ഥാന ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ തന്നെ നഗരസഭാ ധനകാര്യവും പരിശോധിക്കും; 243ZA: തിരഞ്ഞെടുപ്പ് സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ ചുമതല. വീടിന്റെ താക്കോൽ തന്നാലും അടുക്കളയിൽ സാധനമില്ലെങ്കിൽ പാചകം നടക്കില്ല — 18-ൽ കുറച്ചും കുറഞ്ഞ പണവും നൽകിയാൽ നഗരം ദുർബലം തന്നെ. (→ English: State Finance Commission · हिन्दी: राज्य वित्त आयोग)

In exam EnglishArticle 243W lets State law give municipalities the powers they need as institutions of self-government, including planning for economic development and social justice and the matters in the Twelfth Schedule. That Schedule has 18 subjects, among them urban planning, regulation of land use, roads and bridges, water supply, public health and sanitation, fire services, slum improvement, urban poverty alleviation, burial and cremation grounds, registration of births and deaths, and street lighting and parking. A State may let municipalities levy and keep taxes, tolls and fees, and may give them grants (Article 243X). The State Finance Commission set up for panchayats also reviews municipal finances (Article 243Y), and the State Election Commission runs municipal elections (Article 243ZA).

ഗ്രാമവും നഗരവും വെവ്വേറെ ആസൂത്രണം ചെയ്താൽ പൊരുത്തപ്പെടില്ല; അതിനാൽ രണ്ട് ആസൂത്രണ സമിതികൾ. 243ZD: ഓരോ ജില്ലയിലും ജില്ലാ ആസൂത്രണ സമിതി — പഞ്ചായത്തുകളുടെയും നഗരസഭകളുടെയും പദ്ധതികൾ ചേർത്ത് ജില്ലയ്ക്കാകെ കരട്. കുറഞ്ഞത് അഞ്ചിൽ നാലു ഭാഗം അംഗങ്ങൾ ജില്ലാ പഞ്ചായത്തിലെയും നഗരസഭകളിലെയും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അംഗങ്ങളിൽനിന്ന്, ഗ്രാമ-നഗര ജനസംഖ്യാനുപാതത്തിൽ. 243ZE: മെട്രോപൊളിറ്റൻ പ്രദേശത്തിന് (243P പ്രകാരം പത്തു ലക്ഷമോ അതിൽ കൂടുതലോ) മെട്രോപൊളിറ്റൻ ആസൂത്രണ സമിതി; കുറഞ്ഞത് മൂന്നിൽ രണ്ട് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവർ. 243ZC: പട്ടിക, ഗോത്ര പ്രദേശങ്ങൾക്ക് IXA നേരിട്ട് ബാധകമല്ല; 243ZG: തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തർക്കത്തിന് തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഹർജി മാത്രം. ഒരാൾ കനാൽ വെട്ടുന്നിടത്ത് മറ്റൊരാൾ റോഡ് ഇട്ടാലോ? ഒന്നിച്ച് ആസൂത്രണം ചെയ്യലാണ് ഈ സമിതികളുടെ ജോലി. (→ English: District Planning Committee · हिन्दी: जिला योजना समिति)

In exam EnglishArticle 243ZD requires a District Planning Committee in every district to consolidate the plans of the panchayats and municipalities into a draft plan for the whole district. At least four-fifths of its members are elected by and from the elected members of the district panchayat and the municipalities, in proportion to the district's rural and urban population. Article 243ZE requires a Metropolitan Planning Committee for each metropolitan area, defined in Article 243P as an area with ten lakh or more people; at least two-thirds of its members are elected by the municipal members and panchayat chairpersons of the area. Part IXA, like Part IX, does not apply by itself to Scheduled Areas and tribal areas (Article 243ZC), and Article 243ZG bars courts in municipal election matters except through an election petition.
Panchayats and municipalities compared
FeaturePanchayatsMunicipalities
Amendment, in force73rd (1992), 24 April 199374th (1992), 1 June 1993
Part and ArticlesPart IX, 243–243OPart IXA, 243P–243ZG
ScheduleEleventh, 29 mattersTwelfth, 18 matters
UnitsThree tiers (middle tier optional below 20 lakh)Nagar Panchayat, Municipal Council, Municipal Corporation
Grassroots bodyGram Sabha (all voters of the village)Ward committees (population 3 lakh or more)
Planning bodyDistrict Planning Committee (shared)District Planning Committee; Metropolitan Planning Committee (10 lakh or more)
Common featuresFive-year term, one-third women, State Election Commission, State Finance CommissionSame

ഭാഗം IX, IXA എന്നിവയ്ക്കരികിൽ പുതുതായി വന്നത് സഹകരണ സംഘങ്ങളുടെ ഭാഗം. 97-ാം ഭേദഗതി 2011: അനുച്ഛേദം 19(1)(c)-ലെ സംഘടനാ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ 'സഹകരണ സംഘങ്ങൾ' ചേർത്തു; 43B പുതിയ നിർദ്ദേശക തത്ത്വം — സ്വമേധയാ രൂപീകരണം, സ്വയംഭരണ പ്രവർത്തനം, പ്രൊഫഷണൽ മാനേജ്മെന്റ് എന്നിവ സംസ്ഥാനങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കണം; ഭാഗം IXB (243ZH–243ZT). ബോർഡിൽ പരമാവധി 21 ഡയറക്ടർമാർ, അഞ്ചു വർഷ കാലാവധി, പട്ടികജാതി/പട്ടികവർഗം, സ്ത്രീകൾ എന്നിവർക്ക് സീറ്റുകൾ. പക്ഷേ സഹകരണ സംഘങ്ങൾ സംസ്ഥാന ലിസ്റ്റിലെ വിഷയം. രാജേന്ദ്ര എൻ. ഷാ കേസ് (2021): സംസ്ഥാന വിഷയത്തിൽ ഇത്ര ആഴത്തിൽ കടക്കുന്ന ഭേദഗതിക്ക് 368(2) പ്രകാരം പകുതി സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ അംഗീകാരം വേണം, അതു കിട്ടിയില്ല — അതിനാൽ സംസ്ഥാനത്തിനുള്ളിലെ സംഘങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ IXB റദ്ദായി; ബഹുസംസ്ഥാന സഹകരണ സംഘങ്ങൾക്ക് മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു. അയൽക്കാരന്റെ പറമ്പിൽ വേലി കെട്ടാൻ അയാളുടെ സമ്മതം വേണമല്ലോ. (→ English: co-operative society · हिन्दी: सहकारी सोसाइटी)

In exam EnglishThe 97th Amendment Act, 2011 added co-operative societies to the freedom of association in Article 19(1)(c), placed a Directive Principle in Article 43B asking States to promote their voluntary formation, autonomous working and professional management, and inserted Part IXB (Articles 243ZH to 243ZT). Part IXB caps a society's board at 21 directors, gives elected board members a five-year term and reserves board seats for Scheduled Castes or Scheduled Tribes and for women. Co-operative societies, however, are a State List subject. In Union of India v. Rajendra N. Shah (2021) the Supreme Court held that an amendment reaching so deep into a State subject needed ratification by half the State legislatures under Article 368(2), which it never received. Part IXB was struck down for co-operatives within a State and survives only for multi-State co-operative societies.

ഇന്ത്യയുടെ എല്ലാ ഭാഗവും സംസ്ഥാനമല്ല. ചെറുപ്പം, തന്ത്രപ്രധാന സ്ഥാനം, വേറിട്ട സാംസ്കാരിക ചരിത്രം, അല്ലെങ്കിൽ ദേശീയ തലസ്ഥാനം — ഈ കാരണങ്ങളാൽ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം കേന്ദ്രത്തിന്റെ കൈയിൽ. ഭാഗം VIII (239–241): ഓരോ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശവും രാഷ്ട്രപതി ഒരു അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ വഴി ഭരിക്കും — ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർ അല്ലെങ്കിൽ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ. 239(2): അയൽ സംസ്ഥാനത്തെ ഗവർണറെ തന്നെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്ററാക്കാം; ആ ചുമതലയിൽ സ്വന്തം സംസ്ഥാന മന്ത്രിസഭയുടെ ഉപദേശമല്ല, സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കും. 2020 ജനുവരി 26 മുതൽ (ദാദ്ര-നഗർ ഹവേലി, ദാമൻ-ദിയു ലയനം) എട്ടെണ്ണം: ആൻഡമാൻ-നിക്കോബാർ, ചണ്ഡീഗഢ്, ദാദ്ര നഗർ ഹവേലി-ദാമൻ ദിയു, ഡൽഹി, ജമ്മു-കശ്മീർ, ലഡാക്ക്, ലക്ഷദ്വീപ്, പുതുച്ചേരി. സംസ്ഥാന ലിസ്റ്റിന്റെ സംരക്ഷണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ ഏതു വിഷയത്തിലും പാർലമെന്റിന് നിയമമുണ്ടാക്കാം (246(4)). വലിയ കുടുംബം ഭൂമി വീതിച്ചുകൊടുത്താലും ഒന്നുരണ്ട് പ്രധാന തോട്ടങ്ങൾ നേരിട്ട് നോക്കുന്നതുപോലെ. (→ English: Union Territory · हिन्दी: संघ राज्यक्षेत्र)

In exam EnglishA Union Territory is governed by the Union because it is too small to stand alone, strategically placed, culturally distinct or the national capital. Under Part VIII (Articles 239 to 241) the President administers each one through an administrator, styled a Lieutenant Governor or an Administrator. Article 239(2) lets the Governor of a neighbouring State serve as administrator, acting independently of his own State's council of ministers. Since 26 January 2020, when Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu were merged, there are eight: the Andaman and Nicobar Islands, Chandigarh, Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu, Delhi, Jammu and Kashmir, Ladakh, Lakshadweep and Puducherry. With no State List to shield them, Parliament may make laws for them on any subject (Article 246(4)).

എല്ലാ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളും ഒരുപോലെയല്ല. 239A (14-ാം ഭേദഗതി 1962): പുതുച്ചേരിക്ക് നിയമസഭയും മന്ത്രിസഭയും രൂപീകരിക്കാൻ പാർലമെന്റിന് അധികാരം — 1963-ലെ നിയമത്തിലൂടെ ചെയ്തു; നിയമസഭ സമ്മേളിക്കാത്തപ്പോൾ അവിടത്തെ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർക്ക് ഓർഡിനൻസ് ഇറക്കാം (239B). ജമ്മു-കശ്മീർ പുനഃസംഘടനാ നിയമം 2019: ജമ്മു-കശ്മീരിന് നിയമസഭ, ലഡാക്കിന് ഇല്ല. നിയമസഭയില്ലാത്ത ആൻഡമാൻ-നിക്കോബാർ, ലക്ഷദ്വീപ്, ദാദ്ര നഗർ ഹവേലി-ദാമൻ ദിയു എന്നിവയ്ക്ക് 240 പ്രകാരം രാഷ്ട്രപതി ചട്ടങ്ങൾ (റെഗുലേഷൻ) ഉണ്ടാക്കും — അവിടെ ബാധകമായ പാർലമെന്റ് നിയമം പോലും മാറ്റാം. 241: പാർലമെന്റിന് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന് സ്വന്തം ഹൈക്കോടതി നൽകാം. ഡൽഹിക്ക് 1966 മുതൽ; ജമ്മു-കശ്മീരും ലഡാക്കും ഒന്ന് പങ്കിടുന്നു; ബാക്കിയുള്ളവ അയൽ സംസ്ഥാന ഹൈക്കോടതിക്കു കീഴിൽ — പുതുച്ചേരി മദ്രാസിനു കീഴിൽ, ലക്ഷദ്വീപ് കേരളത്തിനു കീഴിൽ. വാടകവീട്ടിൽ ചിലർക്ക് സ്വന്തം അടുക്കള, ചിലർക്ക് ഉടമയുടെ അടുക്കള തന്നെ — ക്രമീകരണം വേറെ. (→ English: High Court · हिन्दी: उच्च न्यायालय)

In exam EnglishArticle 239A (14th Amendment, 1962) lets Parliament create a legislature and a council of ministers for Puducherry, which it did through the Government of Union Territories Act, 1963; its administrator may issue ordinances when that legislature is not in session (Article 239B). The Jammu and Kashmir Reorganisation Act, 2019 gave Jammu and Kashmir a legislature but not Ladakh. Under Article 240 the President makes regulations for the Andaman and Nicobar Islands, Lakshadweep, and Dadra and Nagar Haveli and Daman and Diu, and such a regulation may even repeal or amend an Act of Parliament as it applies there. Article 241 lets Parliament give a Union Territory its own High Court: Delhi has had one since 1966, Jammu and Kashmir and Ladakh share one, and the rest use a neighbouring State's, such as Puducherry under Madras and Lakshadweep under Kerala.

ഡൽഹി സംസ്ഥാനത്തിനും സാധാരണ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിനും ഇടയിൽ. ബാലകൃഷ്ണൻ കമ്മിറ്റി റിപ്പോർട്ടിനുശേഷം 69-ാം ഭേദഗതി 1991: 239AA, 239AB; പേര് ദേശീയ തലസ്ഥാന പ്രദേശം ഡൽഹി. തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട നിയമസഭയ്ക്ക് സംസ്ഥാന, കൺകറന്റ് ലിസ്റ്റ് വിഷയങ്ങളിൽ നിയമമുണ്ടാക്കാം — പൊതുക്രമം, പോലീസ്, ഭൂമി ഒഴികെ; അവ കേന്ദ്രത്തിന്. മുഖ്യമന്ത്രി നയിക്കുന്ന മന്ത്രിസഭ, നിയമസഭാംഗബലത്തിന്റെ പത്തു ശതമാനത്തിൽ കൂടില്ല, സഭയോട് കൂട്ടുത്തരവാദിത്തം, ലെഫ്റ്റനന്റ് ഗവർണർക്ക് ഉപദേശം. അഭിപ്രായഭിന്നത വന്നാൽ LG രാഷ്ട്രപതിക്ക് അയച്ച് ആ തീരുമാനപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കും. 239AB: സംവിധാനം പരാജയപ്പെട്ടാൽ രാഷ്ട്രപതിക്ക് ക്രമീകരണം നിർത്തിവയ്ക്കാം. 2018 വിധി: ഒഴിവാക്കിയ വിഷയങ്ങൾ ഒഴികെ LG ഉപദേശത്തിന് ബാധ്യസ്ഥൻ, ഭിന്നത അപൂർവമായേ അയയ്ക്കാവൂ. 2023 വിധി: സർവീസുകളുടെ നിയന്ത്രണം തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരിന് (ആ മൂന്നും ഒഴികെ); പിന്നീട് പാർലമെന്റ് 2023 ഭേദഗതി നിയമത്തിലൂടെ ദേശീയ തലസ്ഥാന സിവിൽ സർവീസ് അതോറിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. വീട്ടുടമ മുകൾനില വാടകയ്ക്ക് കൊടുത്താലും കോണിയുടെയും ഗേറ്റിന്റെയും താക്കോൽ സ്വന്തം കൈയിൽ വയ്ക്കുന്നതുപോലെ. (→ English: Legislative Assembly · हिन्दी: विधान सभा)

In exam EnglishDelhi is a special case. The 69th Amendment Act, 1991, which followed the Balakrishnan Committee's report, inserted Articles 239AA and 239AB and created the National Capital Territory of Delhi. Its elected Legislative Assembly may legislate on State and Concurrent List matters except public order, police and land. A council of ministers under a Chief Minister, no larger than ten per cent of the Assembly, is collectively responsible to the Assembly and advises the Lieutenant Governor, who may refer a difference of opinion to the President and act on the decision. Article 239AB lets the President suspend these arrangements if the constitutional machinery fails. The Supreme Court held in 2018 that the Lieutenant Governor is ordinarily bound by ministerial advice outside the excluded subjects and should refer differences only exceptionally, and in 2023 that the elected government controls services except those three subjects. Parliament then passed the Government of National Capital Territory of Delhi (Amendment) Act, 2023, creating a National Capital Civil Service Authority.

സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കിടയിലും ഭരണഘടന ഒരുപോലെയല്ല. 371–371J ചില സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ — പിന്നാക്ക പ്രദേശം, ഗോത്ര ആചാരങ്ങൾ, ഇന്ത്യയിൽ ചേർന്നപ്പോഴത്തെ വ്യവസ്ഥകൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കാൻ. 371: മഹാരാഷ്ട്ര, ഗുജറാത്ത് ഗവർണർക്ക് വിദർഭ, മറാത്ത്‌വാഡ അല്ലെങ്കിൽ സൗരാഷ്ട്ര, കച്ച് പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക വികസന ബോർഡുകളുടെ പ്രത്യേക ചുമതല നൽകാം. 371A (13-ാം ഭേദഗതി 1962): നാഗന്മാരുടെ മത, സാമൂഹിക ആചാരങ്ങൾ, നാഗാ ആചാര നിയമവും നടപടിക്രമവും, അതനുസരിച്ചുള്ള സിവിൽ, ക്രിമിനൽ നീതി, ഭൂമി-വിഭവ ഉടമസ്ഥതയും കൈമാറ്റവും — ഇവയിൽ പാർലമെന്റ് നിയമം നാഗാലാൻഡ് നിയമസഭയുടെ പ്രമേയമില്ലാതെ ബാധകമല്ല; 371G മിസോറാമിന് സമാന സംരക്ഷണം. അസം മുതൽ കർണാടക വരെ ബാക്കിയുള്ളവ പട്ടികയിൽ. വീട്ടിൽ എല്ലാവർക്കും ഒരേ നിയമമുണ്ടെങ്കിലും കുഞ്ഞിനും വയോധികർക്കും ചില പ്രത്യേക ഇളവുകൾ ഉള്ളതുപോലെ. (→ English: Governor · हिन्दी: राज्यपाल)

In exam EnglishArticles 371 to 371J add special provisions for particular States, usually to protect a backward region, tribal customs or terms agreed when a territory joined India. Under Article 371 the Governor of Maharashtra or Gujarat may be given special responsibility for separate development boards for regions such as Vidarbha and Marathwada, or Saurashtra and Kutch. Under Article 371A (13th Amendment, 1962) no Act of Parliament on Naga religious or social practices, Naga customary law and procedure, civil and criminal justice decided under that law, or ownership and transfer of land and its resources applies to Nagaland unless its Assembly so resolves; Article 371G gives Mizoram a similar shield. The table sets out the remaining clauses, from Assam to Karnataka.
Special provisions for States (Articles 371–371J)
ArticleStateMain feature
371Maharashtra, GujaratGovernor's special responsibility for regional development boards
371A (13th Amendment, 1962)NagalandActs of Parliament on Naga customs, customary law and land apply only if the Assembly so resolves
371B (22nd Amendment, 1969)AssamAssembly committee of members from tribal areas
371C (27th Amendment, 1971)ManipurAssembly committee of members from the Hill Areas
371D, 371E (32nd Amendment, 1973)Andhra Pradesh (371D also Telangana)Equal opportunity in public jobs and education; a central university (371E)
371F (36th Amendment, 1975)SikkimSpecial terms on Sikkim becoming a State
371G (53rd Amendment, 1986)MizoramShield for Mizo customs, customary law and land, like Nagaland
371H (55th Amendment, 1986)Arunachal PradeshGovernor's special responsibility for law and order
371I (56th Amendment, 1987)GoaLegislative Assembly of at least 30 members
371J (98th Amendment, 2012)KarnatakaDevelopment board and local reservation for the Hyderabad-Karnataka region

അനുച്ഛേദം 370 ഒരിക്കൽ ഇവയിൽനിന്നെല്ലാം വേറിട്ടതായിരുന്നു. അതിന്റെ തലക്കെട്ടിൽ തന്നെ ജമ്മു-കശ്മീരിനുള്ള താൽക്കാലിക വ്യവസ്ഥ എന്നുണ്ടായിരുന്നു: മിക്ക വിഷയങ്ങളിലും പാർലമെന്റ് നിയമങ്ങൾ ആ സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ സമ്മതത്തോടെ മാത്രം ബാധകം; സംസ്ഥാനത്തിന് സ്വന്തം ഭരണഘടന. 2019 ഓഗസ്റ്റ് 5-ലെ രാഷ്ട്രപതി ഉത്തരവ് ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടന മുഴുവനും ബാധകമാക്കി; പുനഃസംഘടനാ നിയമം 2019 പ്രകാരം 2019 ഒക്ടോബർ 31 മുതൽ രണ്ട് കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങൾ — നിയമസഭയുള്ള ജമ്മു-കശ്മീർ, നിയമസഭയില്ലാത്ത ലഡാക്ക്. 2023 ഡിസംബർ 11-ന് സുപ്രീം കോടതിയുടെ അഞ്ചംഗ ബെഞ്ച് ഉത്തരവ് ശരിവച്ചു — 370 താൽക്കാലിക ക്രമീകരണം, കേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് വേറിട്ട പരമാധികാരം ജമ്മു-കശ്മീരിനില്ല. സംസ്ഥാന പദവി പുനഃസ്ഥാപിക്കുമെന്ന കേന്ദ്ര ഉറപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തി, 2024 സെപ്റ്റംബർ 30-നകം നിയമസഭാ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. 370-ഉം 371-ഉം അടുത്തടുത്ത നമ്പരായാലും വിഷയം വേറെ: 370 ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ കേന്ദ്രവുമായുള്ള ബന്ധം; 371 കുടുംബം പല സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള സംരക്ഷണങ്ങൾ — ഇരട്ടക്കുട്ടികളുടെ പേര് സാമ്യമുണ്ടെങ്കിലും ആളുകൾ വേറെയല്ലേ. (→ English: Supreme Court · हिन्दी: उच्चतम न्यायालय)

In exam EnglishArticle 370, headed a temporary provision, once set Jammu and Kashmir apart: most Union laws reached it only with the concurrence of its government, and it had its own constitution. A Presidential order of 5 August 2019 applied the whole Constitution of India there, and the Jammu and Kashmir Reorganisation Act, 2019 split the State into two Union Territories from 31 October 2019, Jammu and Kashmir with a legislature and Ladakh without one. In In Re: Article 370 of the Constitution (11 December 2023) a five-judge bench of the Supreme Court upheld the order, holding that Article 370 was a temporary arrangement and that Jammu and Kashmir had no sovereignty separate from the Union. It recorded the Union's assurance that statehood would be restored and directed Assembly elections by 30 September 2024. Article 370 concerned one State's tie with the Union; Article 371 is a family of protections for several States.

മൂന്നു ഭാഗങ്ങളും അടുത്തടുത്ത് വച്ചാൽ ഒരു ഏണി കാണാം. മുകളിൽ ഗവർണറും തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സർക്കാരും നിയമസഭയുമുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങൾ (ഭാഗം 1) — ചിലതിന് 371 പ്രകാരം പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ. താഴെ കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശം: ഡൽഹി, പുതുച്ചേരി, ജമ്മു-കശ്മീർ എന്നിവയ്ക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട സഭകൾ, പക്ഷേ പരിമിത അധികാരം; ബാക്കിയുള്ളവ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റർ വഴി കേന്ദ്രം നേരിട്ട്. അടിത്തട്ടിൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽ പഞ്ചായത്തുകൾ (ഭാഗം 2), പട്ടണങ്ങളിൽ ഓരോ നഗരസഭയും (ഈ ഭാഗം) — അഞ്ചു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, സംവരണം, സംസ്ഥാന തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ, സംസ്ഥാന ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ എന്ന ഒരേ ചട്ടക്കൂട്, പക്ഷേ യഥാർത്ഥ അധികാരവും പണവും സംസ്ഥാന നിയമത്തെ ആശ്രയിച്ച്. കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശത്തിന് സംസ്ഥാന ലിസ്റ്റിന്റെ സംരക്ഷണമില്ല; സംസ്ഥാനത്തിനുണ്ട്, കൂടാതെ 371A, 371G പ്രകാരം നാഗാലാൻഡ്, മിസോറാം നിയമസഭകൾ ചില പാർലമെന്റ് നിയമങ്ങൾ ബാധകമാകണോ എന്ന് സ്വയം തീരുമാനിക്കും. ഏണിയുടെ ഓരോ പടിയിലും ആര് ആരോട് ഉത്തരം പറയണം എന്നതാണ് പ്രധാനം. (→ English: Union Territory · हिन्दी: संघ राज्यक्षेत्र)

In exam EnglishSet the three parts side by side and a ladder appears. At the top are States with a Governor, an elected government and a legislature (Part 1), some with Article 371 clauses. Below them are Union Territories, of which Delhi, Puducherry and Jammu and Kashmir have elected legislatures with limited powers. At the base are panchayats (Part 2) and every municipality, all on one frame of five-yearly direct elections, reservation, a State Election Commission and a State Finance Commission, but dependent on State law for powers and money. A Union Territory has no State List shield, so Parliament can legislate on anything there; a State has one, and under Articles 371A and 371G the Assemblies of Nagaland and Mizoram decide whether certain Acts of Parliament apply.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. The Twelfth Schedule of the Constitution, added by the 74th Amendment, contains how many matters for municipalities?

  1. 11
  2. 18
  3. 29
  4. 47
Show answer

Answer: B. 18

The Twelfth Schedule lists 18 matters. 29 is the count in the Eleventh Schedule for panchayats; 11 and 47 match no Schedule of local government.

Q2. Consider the following statements:
1. Under Article 243S, ward committees must be constituted in every municipality with a population of three lakh or more.
2. A metropolitan area under Article 243P is an area with a population of ten lakh or more.
3. At least two-thirds of the members of a District Planning Committee must be elected.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 1 and 2 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 2 only

Statements 1 and 2 are correct. Statement 3 is wrong: the District Planning Committee needs at least four-fifths elected members; two-thirds is the rule for the Metropolitan Planning Committee. '1 only' misses statement 2, and the options containing 3 are wrong.

Q3. Which one of the following is NOT one of the three types of municipality named in Article 243Q?

  1. Nagar Panchayat
  2. Municipal Council
  3. Municipal Corporation
  4. Cantonment Board
Show answer

Answer: D. Cantonment Board

Article 243Q names the Nagar Panchayat, the Municipal Council and the Municipal Corporation. A Cantonment Board is not among them, so it is the answer; the other three options are the types the Article provides.

Q4. In Union of India v. Rajendra N. Shah (2021), the Supreme Court held that Part IXB of the Constitution:

  1. is wholly valid, because co-operatives are a Union subject
  2. is invalid for co-operatives within a State but survives for multi-State co-operative societies
  3. is wholly invalid, including for multi-State co-operative societies
  4. applies only to urban co-operative banks
Show answer

Answer: B. is invalid for co-operatives within a State but survives for multi-State co-operative societies

The Court struck down Part IXB for co-operatives within a State, because the 97th Amendment touched a State List subject without ratification by half the States, but kept it for multi-State societies. Co-operatives are a State subject, so the first option is wrong; the Part was not wholly struck down; and the case was not limited to urban co-operative banks.

Q5. Consider the following statements about Union Territories:
1. Every Union Territory is administered by the President acting through an administrator.
2. A Governor appointed as administrator of an adjoining Union Territory acts on the advice of his own State's council of ministers in that role.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is Article 239(1). Statement 2 is wrong: under Article 239(2) such a Governor acts independently of his council of ministers. So '2 only' and 'Both' are wrong, and 'Neither' ignores the correct statement 1.

Q6. Which of the following subjects is/are outside the legislative power of the Legislative Assembly of the National Capital Territory of Delhi?
1. Public order
2. Police
3. Land
4. Public health
Select the correct answer using the code given below.

  1. 1 and 2 only
  2. 1, 2 and 3 only
  3. 2, 3 and 4 only
  4. 1, 2, 3 and 4
Show answer

Answer: B. 1, 2 and 3 only

Article 239AA keeps public order, police and land with the Union. Public health is a State List matter on which the Delhi Assembly can legislate, so options containing 4 are wrong, and '1 and 2 only' leaves out land.

Q7. Match List I (Article) with List II (State):
List I
A. Article 371A
B. Article 371G
C. Article 371I
D. Article 371J
List II
1. Goa
2. Karnataka
3. Nagaland
4. Mizoram
Select the correct answer using the code given below.

  1. A-3, B-4, C-1, D-2
  2. A-4, B-3, C-1, D-2
  3. A-3, B-4, C-2, D-1
  4. A-1, B-2, C-3, D-4
Show answer

Answer: A. A-3, B-4, C-1, D-2

371A is Nagaland, 371G Mizoram, 371I Goa and 371J Karnataka. The second option swaps Nagaland and Mizoram, the third swaps Goa and Karnataka, and the fourth matches none correctly.

Q8. Consider the following statements:
1. Article 240 allows the President to make regulations for Lakshadweep that may amend an Act of Parliament as it applies there.
2. Parliament cannot make laws for a Union Territory on matters in the State List.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct under Article 240. Statement 2 is wrong: Article 246(4) lets Parliament legislate for areas outside States on any matter, including State List matters. So '2 only' and 'Both' are wrong, and 'Neither' ignores statement 1.

← Part 2All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources