English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Law-making and the Budget

தமிழில் விளக்கம்

Parliament · Part 3 / 4 · Fact-checked on 15 October 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How an ordinary bill becomes law, the President's assent and the kinds of veto, Money Bills and financial bills, how the Budget is passed, and the three funds of the Union.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

இதுவரை நாடாளுமன்றத்தில் யார் அமர்கிறார்கள், அவைகள் எப்படி நடக்கின்றன என்று பார்த்தோம். இப்போது நாடாளுமன்றத்தின் இரண்டு முக்கியப் பணிகள்: சட்டம் இயற்றுவது, நாட்டின் பணத்தைக் கட்டுப்படுத்துவது. சட்டத்தின் அதிகாரம் இல்லாமல் எந்த வரியும் விதிக்கக் கூடாது (உறுப்பு 265); சட்டப்படி அல்லாமல் தொகுப்பு நிதியத்திலிருந்து பணம் எடுக்கக் கூடாது (உறுப்பு 266(3)) — வீட்டுப் பெட்டியின் சாவி நாடாளுமன்றத்திடம் இருப்பது போல. மசோதா என்பது ஒரு சட்டத்துக்கான முன்மொழிவு. நான்கு வகை: சாதாரண மசோதா (எந்த அவையிலும் அறிமுகம் செய்யலாம், 107), பண மசோதா (109, 110), நிதி மசோதா (117), அரசியலமைப்புத் திருத்த மசோதா (368). அமைச்சர் கொண்டுவந்தால் அரசு மசோதா; மற்ற உறுப்பினர் கொண்டுவந்தால் தனிநபர் மசோதா. (→ English: Parliament · हिन्दी: संसद)

In exam EnglishParts 1 and 2 described who sits in Parliament and how the Houses run. This part covers Parliament's two central powers: making laws and controlling public money. Article 265 says no tax may be levied or collected except by authority of law, and Article 266(3) says no money may leave the Consolidated Fund of India except in accordance with law, so Parliament guards both taxing and spending. The Constitution treats four kinds of bills differently: ordinary bills (Article 107), Money Bills (Articles 109 and 110), financial bills (Article 117) and Constitution Amendment Bills (Article 368). A bill moved by a minister is a government bill; one moved by any other member is a private member's bill.

சாதாரண மசோதா ஒவ்வொரு அவையிலும் மூன்று வாசிப்புகளைக் கடக்க வேண்டும். முதல் வாசிப்பு: அறிமுகம் செய்ய அனுமதி கேட்பது, பிறகு அரசிதழில் வெளியீடு — பொதுவாக விவாதம் இல்லை. இரண்டாம் வாசிப்பே முக்கியம்: முதலில் மசோதாவின் கொள்கைகள் மீது விவாதம்; உடனே பரிசீலிப்பதா, அந்த அவையின் தேர்வுக் குழுவுக்கா, இரு அவைகளின் கூட்டுக் குழுவுக்கா அனுப்புவதா, மக்கள் கருத்துக்குச் சுற்றுக்கு விடுவதா என்று முடிவு; பிறகு ஒவ்வொரு பிரிவாகப் பார்த்துத் திருத்தங்கள் மீது வாக்கெடுப்பு. மூன்றாம் வாசிப்பு: முழு மசோதாவை ஏற்பதா மறுப்பதா என்பதே, சொல் அளவிலான திருத்தங்கள் மட்டும். பிறகு மற்ற அவை — நிறைவேற்றலாம், திருத்தலாம், நிராகரிக்கலாம், கண்டுகொள்ளாமலும் இருக்கலாம். இரு அவைகளும் ஒப்புக்கொண்டால்தான் மசோதா நிறைவேறும் (107(2)). ஒப்புக்கொள்ளாவிட்டால் குடியரசுத் தலைவர் கூட்டு அமர்வைக் கூட்டலாம் (108). வீட்டு வரைபடத்தை முதலில் முழுதாகப் பார்த்து, பிறகு அறை அறையாக மாற்றி, கடைசியில் சரி என்பது போல. கூட்டத்தொடர் முடிவு மசோதாவை முடிக்காது; மக்களவை கலைப்பு முடிக்கலாம். (→ English: joint sitting · हिन्दी: संयुक्त बैठक)

In exam EnglishAn ordinary bill passes through three readings in each House. At the first reading the member seeks leave to introduce it, and it is then published in the Gazette of India, usually without debate. The second reading matters most: the House first discusses the bill's principles and decides whether to consider it at once, send it to a select committee of that House or a joint committee of both Houses, or circulate it for public opinion; it then takes the bill clause by clause and votes on amendments. At the third reading the House only passes or rejects the bill as a whole, allowing only formal or verbal amendments. The other House may then pass it, amend it, reject it, or not take it up. Under Article 107(2) a bill is passed only when both Houses agree to it. If they cannot agree, the President may summon a joint sitting under Article 108. Prorogation does not kill a pending bill, but dissolution of the Lok Sabha can (Article 107(3) to (5)).

இரு அவைகளும் நிறைவேற்றிய மசோதா குடியரசுத் தலைவரிடம் செல்கிறது (உறுப்பு 111). ஒப்புதல் தந்தால் சட்டம்; ஒப்புதலை நிறுத்திவைத்தால் மசோதா முடிகிறது; பண மசோதா அல்லாத மசோதாவை 'மறுபடி யோசியுங்கள்' என்ற செய்தியுடன் திருப்பி அனுப்பலாம். அவைகள் மீண்டும் நிறைவேற்றினால் (திருத்தத்துடனோ இல்லாமலோ) ஒப்புதலை மறுக்க முடியாது. இவற்றை 'வீட்டோ' என்கிறார்கள், அரசியலமைப்பில் அந்தச் சொல் இல்லை. ஒப்புதலை நிறுத்துவது — முழு வீட்டோ. திருப்பி அனுப்புவது — இடைநிறுத்த வீட்டோ; சாதாரண பெரும்பான்மையே போதும், அமெரிக்கா போல மூன்றில் இரண்டு தேவையில்லை. கால வரம்பு இல்லாததால் மசோதாவை அப்படியே வைத்திருப்பது — பாக்கெட் வீட்டோ; 1986 அஞ்சல் அலுவலகத் திருத்த மசோதாவில் ஜெயில் சிங் இப்படிச் செய்தார். கடிதத்தைச் சட்டைப் பையில் வைத்து மறந்தது போல! பண மசோதாவைத் திருப்பி அனுப்ப முடியாது. அரசியலமைப்புத் திருத்த மசோதாவுக்கு ஒப்புதல் கட்டாயம் — 24வது திருத்தம் (1971). (→ English: President · हिन्दी: राष्ट्रपति)

In exam EnglishA bill passed by both Houses goes to the President under Article 111. The President may give assent, and the bill becomes an Act; withhold assent, and the bill ends; or, except for a Money Bill, return it with a message asking the Houses to reconsider it. If the Houses pass it again, with or without amendments, assent cannot be withheld. These choices are commonly called vetoes, though the Constitution does not use the word. Withholding assent is an absolute veto. Returning a bill is a suspensive veto, overridden by a simple majority, unlike the two-thirds majority needed in the United States Congress. Because Article 111 sets no time limit, the President can also simply keep a bill pending, which is called a pocket veto; President Zail Singh did this with the Indian Post Office (Amendment) Bill, 1986. A Money Bill cannot be returned. A Constitution Amendment Bill must receive assent, a rule added to Article 368 by the 24th Amendment (1971).

பண மசோதா என்றால் என்ன என்று 110(1) சொல்கிறது: மசோதாவில் பணம் தொடர்பான விஷயங்கள் மட்டுமே இருக்க வேண்டும் — வரி விதிப்பது, நீக்குவது, மாற்றுவது; அரசு கடன் வாங்குவது, உத்தரவாதம் தருவது; தொகுப்பு நிதியம், எதிர்பாராச் செலவு நிதியம் இவற்றின் பாதுகாப்பு, அவற்றில் பணம் போடுவது, எடுப்பது; தொகுப்பு நிதியத்திலிருந்து பணம் ஒதுக்குவது; ஏதாவது செலவை அந்த நிதியத்தின் மீது 'சார்த்தப்பட்டது' என்று அறிவிப்பது; பொதுக் கணக்குப் பணம், கணக்குத் தணிக்கை; இவற்றோடு தொடர்புடைய சிறு விஷயங்கள். 'மட்டுமே' என்ற சொல்லே முக்கியம் — வேறு ஒரு விஷயம் கலந்தாலும் அது பண மசோதா அல்ல. அபராதம், உரிமக் கட்டணம், உள்ளாட்சி வரி இருப்பதால் மட்டும் பண மசோதா ஆகாது (110(2)). பண மசோதாவா இல்லையா என்ற ஐயம் எழுந்தால் சபாநாயகர் சொல்வதே இறுதி (110(3)); மாநிலங்களவைக்கும் குடியரசுத் தலைவருக்கும் அனுப்பும்போது சபாநாயகர் சான்றிதழ் எழுதுவார் (110(4)). (→ English: Money Bill · हिन्दी: धन विधेयक)

In exam EnglishA Money Bill is defined in Article 110(1): a bill that contains only provisions on all or any of these matters: imposing, abolishing, remitting, altering or regulating any tax; government borrowing or guarantees; the custody of the Consolidated Fund or the Contingency Fund of India and payments into or out of them; appropriating money from the Consolidated Fund; declaring expenditure to be charged on that Fund or increasing it; receiving money into the Consolidated Fund or the Public Account, or the audit of Union or State accounts; and incidental matters. The word 'only' is the key. Under Article 110(2), a bill is not a Money Bill merely because it provides for fines or penalties, fees for licences or services, or local taxes. If a question arises whether a bill is a Money Bill, the decision of the Speaker is final (Article 110(3)), and the Speaker endorses a certificate on it when it goes to the Rajya Sabha and the President (Article 110(4)).

பண மசோதா வரியையும் செலவையும் தீர்மானிப்பதால், மக்கள் நேரடியாகத் தேர்ந்தெடுத்த மக்களவைக்கே இறுதிச் சொல். அது மக்களவையில் மட்டுமே, குடியரசுத் தலைவரின் பரிந்துரையுடன் மட்டுமே அறிமுகம் ஆகும் (109(1), 117(1)). மக்களவை நிறைவேற்றிய பின் மாநிலங்களவை 14 நாட்களுக்குள் திருப்பி அனுப்ப வேண்டும்; அது பரிந்துரைகள் மட்டுமே செய்யலாம், அவற்றை மக்களவை ஏற்கலாம் அல்லது மறுக்கலாம். 14 நாட்களுக்குள் அனுப்பாவிட்டால், மக்களவை நிறைவேற்றிய வடிவிலேயே இரு அவைகளும் நிறைவேற்றியதாகக் கருதப்படும் (109(5)). ஆக மாநிலங்களவை அதிகபட்சம் 14 நாள் தாமதிக்கலாம், திருத்தவோ நிராகரிக்கவோ முடியாது; கூட்டு அமர்வுக்கே தேவையில்லை. சபாநாயகர் சான்றிதழ் மாநிலங்களவையை ஒதுக்கிவிடுவதால் நீதிமன்றத்தில் சர்ச்சை: புட்டசாமி வழக்கில் (2018) பெரும்பான்மை நீதிபதிகள் பண மசோதாவாக நிறைவேறிய ஆதார் சட்டம் 2016-ஐ ஏற்றனர், ஒரு நீதிபதி மாறுபட்டார். ரோஜர் மேத்யூ வழக்கில் (2019) ஐந்து நீதிபதிகள் அமர்வு அந்த வாதத்தில் ஐயம் தெரிவித்து, பெரிய அமர்வுக்கு அனுப்பியது. (→ English: Money Bill · हिन्दी: धन विधेयक)

In exam EnglishBecause a Money Bill decides taxes and spending, the elected House has the last word. It can be introduced only in the Lok Sabha and only on the President's recommendation (Articles 109(1) and 117(1)). The Rajya Sabha must return it within 14 days with any recommendations, which the Lok Sabha may accept or reject; if it is not returned in time, it is deemed passed by both Houses in the form the Lok Sabha passed it (Article 109(5)). So the Rajya Sabha can delay a Money Bill by 14 days at most, cannot amend or reject it, and no joint sitting is ever needed. This route has been challenged in court. In K.S. Puttaswamy v. Union of India (2018) the Supreme Court majority upheld the Aadhaar Act, 2016, which had been passed as a Money Bill, with one judge dissenting on this point; in Rojer Mathew v. South Indian Bank (2019) a five-judge bench doubted this reasoning and referred the scope of Article 110 to a larger bench.

பணம் தொடர்புடையது ஆனால் பண மசோதா அல்லாதது நிதி மசோதா எனப்படும் (117). இரண்டு வகை. முதலாவது (117(1)): பண மசோதா விஷயங்களுடன் வேறு விஷயங்களும் இருக்கும் — 'மட்டுமே' பணம் அல்ல. பண மசோதா போலவே மக்களவையில் மட்டுமே, குடியரசுத் தலைவர் பரிந்துரையுடன் அறிமுகம்; அதன் பிறகு சாதாரண மசோதா போலவே — மாநிலங்களவை திருத்தலாம், நிராகரிக்கலாம், முட்டுக்கட்டை என்றால் கூட்டு அமர்வு. இரண்டாவது (117(3)): பண மசோதா விஷயம் எதுவும் இல்லை, ஆனால் சட்டமானால் தொகுப்பு நிதியத்திலிருந்து செலவாகும். எந்த அவையிலும் பரிந்துரை இல்லாமல் அறிமுகம் செய்யலாம், ஆனால் குடியரசுத் தலைவர் 'பரிசீலியுங்கள்' என்று பரிந்துரைக்காமல் எந்த அவையும் நிறைவேற்ற முடியாது. பழங்கள் எல்லாம் உணவுதான், ஆனால் உணவெல்லாம் பழம் அல்ல — அதுபோல பணம் பற்றிய மசோதா எல்லாம் பண மசோதா அல்ல. சபாநாயகர் சான்றிதழ் பண மசோதாவுக்கு மட்டுமே. (→ English: financial bill · हिन्दी: वित्त विधेयक)

In exam EnglishArticle 117 deals with bills that involve money but are not Money Bills; such a bill is called a financial bill. Under Article 117(1), a bill containing some Money Bill matters along with other provisions, and so not 'only' about money, can be introduced only in the Lok Sabha and only on the President's recommendation, but is otherwise treated as an ordinary bill: the Rajya Sabha may amend or reject it, and a deadlock can go to a joint sitting. Under Article 117(3), a bill with no Money Bill matter that would involve spending from the Consolidated Fund may be introduced in either House without a recommendation, but neither House may pass it unless the President has recommended to that House that it be considered. Not every bill about money is a Money Bill, and only a Money Bill carries the Speaker's certificate.

Four routes for a bill
	Ordinary bill	Money Bill (Art 110)	Financial bill (Art 117(1))	Financial bill (Art 117(3))
Where introduced	Either House	Lok Sabha only	Lok Sabha only	Either House
President's recommendation	Not needed	Needed to introduce	Needed to introduce	Needed before a House considers it
Rajya Sabha's power	May amend or reject	Recommendations only, within 14 days	May amend or reject	May amend or reject
Joint sitting	Possible	Not possible	Possible	Possible
President may return it	Yes, once	No	Yes, once	Yes, once

அரசியலமைப்பில் 'பட்ஜெட்' என்ற சொல்லே இல்லை. உறுப்பு 112-ன்படி ஒவ்வொரு நிதியாண்டுக்கும் அரசின் மதிப்பிடப்பட்ட வரவு செலவுகளின் ஆண்டு நிதிநிலை அறிக்கையைக் குடியரசுத் தலைவர் இரு அவைகளின் முன் வைக்கச் செய்கிறார். அதில் தொகுப்பு நிதியத்தின் மீது சார்த்தப்பட்ட செலவும் மற்ற செலவும் தனித்தனியாக; வருவாய்க் கணக்குச் செலவும் தனியாகக் காட்டப்பட வேண்டும். சார்த்தப்பட்ட செலவு (112(3)): குடியரசுத் தலைவரின் ஊதியங்கள்; மாநிலங்களவைத் தலைவர், துணைத் தலைவர், மக்களவைச் சபாநாயகர், துணைச் சபாநாயகர் சம்பளம்; அரசுக் கடன் செலவுகள்; உச்ச நீதிமன்ற நீதிபதிகளின் சம்பளம், ஓய்வூதியம், உயர் நீதிமன்ற நீதிபதிகளின் ஓய்வூதியம்; தலைமைக் கணக்குத் தணிக்கையாளர் சம்பளம்; நீதிமன்றத் தீர்ப்புத் தொகைகள். இவற்றின் மீது விவாதம் உண்டு, வாக்கெடுப்பு இல்லை (113) — வீட்டு வாடகை, மின் கட்டணம் போல, ஆண்டுதோறும் வாக்களித்து முடிவு செய்வது அல்ல; இதனால் இப்பதவிகள் அரசியல் அழுத்தத்திலிருந்து காக்கப்படுகின்றன. மற்ற செலவுகள் மானியக் கோரிக்கைகளாக மக்களவைக்கு; மக்களவை ஏற்கலாம், மறுக்கலாம், குறைக்கலாம் — உயர்த்த முடியாது. மாநிலங்களவைக்குக் கோரிக்கைகள் மீது வாக்கு இல்லை. குடியரசுத் தலைவர் பரிந்துரை இன்றிக் கோரிக்கை வராது. (→ English: annual financial statement · हिन्दी: वार्षिक वित्तीय विवरण)

In exam EnglishThe Constitution never uses the word 'budget'. Article 112 requires an annual financial statement of the Union's estimated receipts and expenditure to be laid before both Houses every financial year, showing separately the expenditure charged on the Consolidated Fund and other expenditure, and revenue expenditure apart from other expenditure. Charged expenditure (Article 112(3)) includes the emoluments of the President; the salaries of the Chairman and Deputy Chairman of the Rajya Sabha and the Speaker and Deputy Speaker of the Lok Sabha; debt charges; the salaries, allowances and pensions of Supreme Court judges and the pensions of High Court judges; the salary of the Comptroller and Auditor-General; and sums due under court judgments. Under Article 113 it may be discussed but is not voted on, which shields these offices from political pressure. Other expenditure goes to the Lok Sabha as demands for grants, made only on the President's recommendation; the Lok Sabha may assent to, refuse or reduce a demand but not increase it, and the Rajya Sabha does not vote on demands.

2017 முதல் மத்திய பட்ஜெட் பிப்ரவரி 1 அன்று தாக்கல் ஆகிறது; அதே ஆண்டு ரயில்வே பட்ஜெட் இதனுடன் இணைக்கப்பட்டது. படிநிலைகள்: முதலில் இரு அவைகளிலும் முழு பட்ஜெட் மீது பொது விவாதம். பிறகு சில வாரங்கள் அவை ஒத்திவைப்பு — அப்போது நிலைக்குழுக்கள் ஒவ்வொரு அமைச்சகத்தின் கோரிக்கைகளையும் ஆராய்கின்றன. பிறகு மக்களவையில் கோரிக்கைகள் மீது வாக்கெடுப்பு; வெட்டுத் தீர்மானங்கள்: கொள்கை வெட்டு — கோரிக்கையை ஒரு ரூபாயாகக் குறைக்கச் சொல்வது (கொள்கை பிடிக்கவில்லை என்று); சிக்கன வெட்டு — குறிப்பிட்ட தொகை குறைப்பு; அடையாள வெட்டு — நூறு ரூபாய் குறைப்பு (ஒரு குறையைச் சொல்ல). கடைசி நாளில் விவாதிக்காதவை அனைத்தும் சேர்த்து ஒரே வாக்கெடுப்பு — இதுவே கில்லட்டின், தேர்வின் கடைசி நிமிடத்தில் மீதிக் கேள்விகளுக்கெல்லாம் ஒரே அடியில் விடை குறிப்பது போல. பிறகு நிதி ஒதுக்கீட்டு மசோதா (114) — தொகுப்பு நிதியத்திலிருந்து பணம் எடுக்க அனுமதி; மானியத் தொகையையோ நோக்கத்தையோ மாற்றும் திருத்தம் கூடாது. இறுதியாக நிதிச் சட்டமுன்வடிவு வரி முன்மொழிவுகளை நடைமுறைப்படுத்துகிறது; 1931 சட்டப்படி புதிய வரியை உடனே வசூலிக்கலாம், ஆனால் 75 நாளுக்குள் அது சட்டமாக வேண்டும். (→ English: Appropriation Bill · हिन्दी: विनियोग विधेयक)

In exam EnglishSince 2017 the Union Budget has been presented on 1 February, and the Railway Budget was merged into it that year. After a general discussion in both Houses, the House adjourns for some weeks while departmentally related standing committees examine each ministry's demands for grants. The Lok Sabha then votes on the demands, and members may move cut motions: a policy cut (reduce the demand to one rupee, disapproving the policy), an economy cut (reduce it by a specified amount) or a token cut (reduce it by one hundred rupees, to air a grievance). On the last allotted day the Speaker puts all remaining demands to the vote together, discussed or not; this is the guillotine. Then the Appropriation Bill (Article 114) authorises withdrawal from the Consolidated Fund of the voted grants and charged expenditure; no amendment may vary the amount or purpose of a grant. Finally the Finance Bill gives effect to the tax proposals. Under the Provisional Collection of Taxes Act, 1931, new tax rates can be collected at once, but this lapses unless the Finance Bill is enacted within 75 days of its introduction.

பட்ஜெட் எல்லாவற்றையும் முன்கூட்டியே கணிக்க முடியாது, அதனால் உறுப்புகள் 115, 116 நெகிழ்வு தருகின்றன. 115: துணை மானியம் — இந்த ஆண்டு ஒரு பணிக்குத் தந்த தொகை போதாதபோது; கூடுதல் மானியம் — பட்ஜெட்டில் எதிர்பாராத புதிய பணி ஆண்டின் நடுவில் வரும்போது; மிகை மானியம் — தந்ததைவிட அதிகம் செலவாகிவிட்டபோது. மிகை மானியங்கள் பொதுக் கணக்குக் குழு ஆராய்ந்த பிறகே மக்களவைக்கு வரும். 116: முன்பண மானியம் (வோட் ஆன் அக்கவுண்ட்) — முழு பட்ஜெட் நிறைவேறும் வரை ஆண்டின் ஒரு பகுதிக்கு முன்கூட்டிய மானியம், தேர்தல் ஆண்டில் வழக்கம்; கடன் மானியம் (வோட் ஆஃப் கிரெடிட்) — எதிர்பாராத தேவை, அதன் அளவு அல்லது தன்மையால் விவரம் தர முடியாதபோது, வெற்றுக் காசோலை போல; விதிவிலக்கு மானியம் — எந்த நிதியாண்டின் வழக்கமான சேவையிலும் சேராத நோக்கத்துக்கு. திருமணத்துக்குக் கணக்குப் போட்டாலும் எதிர்பாராச் செலவு வருமே — அதுபோல. இவை எல்லாவற்றுக்கும் தொகுப்பு நிதியத்திலிருந்து பணம் எடுக்கச் சட்டம் வேண்டும். (→ English: vote on account · हिन्दी: लेखानुदान)

In exam EnglishArticles 115 and 116 provide for what the Budget cannot foresee. Under Article 115, a supplementary grant tops up an amount that proves insufficient for a service in the current year; an additional grant covers a new service not contemplated in the Budget; and an excess grant covers money already spent beyond the grant for that year, which by practice comes to the Lok Sabha only after the Public Accounts Committee has examined it. Under Article 116, a vote on account is a grant in advance for part of a financial year while the full Budget is still being voted, common in an election year; a vote of credit meets an unexpected demand whose size or indefinite character prevents the usual details, rather like a blank cheque; and an exceptional grant is for a purpose that forms no part of the current service of any financial year. Each still needs a law authorising withdrawal from the Consolidated Fund.

மத்திய அரசின் பணம் மூன்று கணக்குகளில் இருக்கிறது. இந்தியத் தொகுப்பு நிதியம் (266(1)): அரசின் எல்லா வருவாய்களும், வாங்கும் கடன்களும், திரும்பி வரும் கடன் தொகைகளும் — இதுவே முதன்மைப் பெட்டி; நாடாளுமன்றச் சட்டமின்றி ஒரு காசும் எடுக்க முடியாது. இந்தியப் பொதுக் கணக்கு (266(2)): வருங்கால வைப்பு நிதி, சிறு சேமிப்பு, நீதிமன்ற வைப்புகள் போன்ற மற்ற பணம் — பெரும்பாலும் பிறருடைய பணம், அரசிடம் பாதுகாப்பாக வைக்கப்பட்டது; அதனால் நாடாளுமன்ற ஒதுக்கீடு இன்றி அரசின் நடவடிக்கையாலேயே செலுத்தலாம். வங்கியில் நம் வைப்புத்தொகை போல. இந்திய எதிர்பாராச் செலவு நிதியம் (267): 1950 சட்டத்தால் உருவானது; குடியரசுத் தலைவரின் பொறுப்பில் உள்ள முன்பண நிதி — எதிர்பாராச் செலவை உடனே செய்ய, பிறகு நாடாளுமன்ற ஒப்புதல்; செலவான தொகை தொகுப்பு நிதியத்திலிருந்து மீண்டும் நிரப்பப்படும். வீட்டில் அவசரத்துக்குத் தனியாக வைத்த பணம் போல. ஒவ்வொரு மாநிலத்துக்கும் இதே மூன்று கணக்குகள் உண்டு. (→ English: Consolidated Fund of India · हिन्दी: भारत की संचित निधि)

In exam EnglishThree accounts hold the Union's money. The Consolidated Fund of India (Article 266(1)) receives all the Union's revenues, the loans it raises and loan repayments it receives; nothing can leave it without a law of Parliament. The Public Account of India (Article 266(2)) receives all other public money, such as provident fund deposits, small savings and judicial deposits; since the government holds this money largely for others, payments from it are made by executive action without appropriation by Parliament. The Contingency Fund of India (Article 267), set up by the Contingency Fund of India Act, 1950, is an imprest at the disposal of the President, so that unforeseen expenditure can be met at once, pending authorisation by Parliament; the amount is later made good from the Consolidated Fund. Each State has its own Consolidated Fund, Public Account and Contingency Fund under the same articles.

இவை அனைத்தும் ஒரே கொள்கை: பணப்பை மக்கள் தேர்ந்தெடுத்த அவையின் கையில். மானியக் கோரிக்கைகள் மீது வாக்களிப்பது மக்களவை மட்டுமே; பண மசோதா அங்கேயே தொடங்கும், மாநிலங்களவை தடுக்க முடியாது; மக்களவையில் பட்ஜெட்டை நிறைவேற்ற முடியாத அரசு ஆட்சி நடத்த முடியாது — அதனால் பணக் கட்டுப்பாடு கூட்டுப் பொறுப்போடு (75(3)) இணைகிறது. மாநிலங்களவையும் பட்ஜெட்டையும் ஒவ்வொரு மசோதாவையும் விவாதிக்கிறது; சாதாரண மசோதாக்கள், அரசியலமைப்புத் திருத்த மசோதாக்களில் சம பங்காளி. குடியரசுத் தலைவரின் ஒப்புதலோடுதான் சட்டம் நிறைவு பெறும், ஆனால் வரம்புகளுடன்: சாதாரண மசோதாவை ஒருமுறை மட்டும் திருப்பலாம், பண மசோதாவைத் திருப்பவே முடியாது, திருத்த மசோதாவுக்கு ஒப்புதல் கட்டாயம். பணம் ஒதுக்கிய பிறகும் நாடாளுமன்றம் கண்காணிக்கிறது — அது எப்படிச் செலவானது என்று குழுக்கள், குறிப்பாகத் தணிக்கை அறிக்கைகளோடு செயல்படும் பொதுக் கணக்குக் குழு, ஆராய்கின்றன (நான்காம் பகுதி). (→ English: Lok Sabha · हिन्दी: लोक सभा)

In exam EnglishThe pieces fit one principle: the elected House controls the purse. The Lok Sabha alone votes on demands for grants, a Money Bill starts there and cannot be blocked by the Rajya Sabha, and a government that cannot pass its Budget in the Lok Sabha cannot govern, which ties financial control to collective responsibility under Article 75(3). The Rajya Sabha still debates the Budget and every bill, and is an equal partner on ordinary bills and Constitution Amendment Bills. The President's assent completes every law, within limits: an ordinary bill can be returned only once, a Money Bill not at all, and a Constitution Amendment Bill must receive assent. Part 4 explains how committees, especially the Public Accounts Committee using the Comptroller and Auditor-General's reports, check how the money was spent.

Exam traps

The word 'budget' does not appear in the Constitution; Article 112 calls it the annual financial statement.
A Money Bill must contain only the matters listed in Article 110(1). A bill that also contains other provisions is a financial bill under Article 117(1), which the Rajya Sabha can amend or reject.
The Rajya Sabha can delay a Money Bill by at most 14 days and can only make recommendations; the Lok Sabha is free to ignore them.
Salaries of High Court judges are charged on the Consolidated Fund of the State; only their pensions are charged on the Consolidated Fund of India.
The Lok Sabha can assent to, reduce or refuse a demand for grants, but cannot increase it; the Rajya Sabha does not vote on demands.
Policy cut: reduce the demand to one rupee. Token cut: reduce it by one hundred rupees. Economy cut: reduce it by a specified amount.
The President cannot return a Money Bill and must assent to a Constitution Amendment Bill (24th Amendment, 1971). The pocket veto exists only because Article 111 sets no time limit.
Payments from the Public Account need no appropriation by Parliament; the Contingency Fund is at the disposal of the President and is later recouped from the Consolidated Fund.

Recap

Articles 265 and 266(3): no tax without law, no withdrawal from the Consolidated Fund without law.
Ordinary bill: three readings in each House; clause-by-clause consideration at the second reading; deadlock goes to a joint sitting (Article 108).
Article 111: assent, withhold (absolute veto) or return once (suspensive veto); no time limit, hence the pocket veto (1986).
Money Bill (Articles 109–110): only the listed matters; Lok Sabha only, on the President's recommendation; Speaker's certificate final; Rajya Sabha 14 days, recommendations only.
Financial bills (Article 117): 117(1) begins in the Lok Sabha on recommendation but is otherwise ordinary; 117(3) may begin in either House but needs a recommendation for consideration.
Budget (Articles 112–114): charged expenditure discussed, not voted; demands voted only by the Lok Sabha; cut motions; guillotine; Appropriation Bill; Finance Bill within 75 days.
Articles 115–116: supplementary, additional and excess grants; vote on account, vote of credit, exceptional grant.
Funds: Consolidated Fund 266(1) (law needed), Public Account 266(2) (no appropriation), Contingency Fund 267 (President, Act of 1950).

Practice questions

Q1. Consider the following statements about a Money Bill:
1. It can be introduced only in the Lok Sabha.
2. The Rajya Sabha may return it with amendments within 14 days.
3. If a question arises whether a bill is a Money Bill, the decision of the Speaker of the Lok Sabha is final.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
1 and 3 only
2 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 follow Articles 109(1) and 110(3). Statement 2 is wrong: the Rajya Sabha can only make recommendations, not amendments, and the Lok Sabha may accept or reject them. So '1 only' leaves out a correct statement, and any option containing 2 is wrong.

Q2. Which one of the following is NOT charged on the Consolidated Fund of India?

Salaries and allowances of judges of the Supreme Court
Pensions of judges of High Courts
Salaries and allowances of judges of High Courts
Emoluments and allowances of the President

Show answer

Answer: C. Salaries and allowances of judges of High Courts

Article 112(3) charges the salaries of Supreme Court judges, the pensions of High Court judges and the President's emoluments on the Consolidated Fund of India. The salaries of High Court judges are charged on the Consolidated Fund of the State (Article 202(3)), so that is the one not charged on the Union's Fund.

Q3. The 'pocket veto' of the President of India is possible because

Article 111 expressly gives the President this power
the Constitution fixes no time limit within which the President must act on a bill
the President may return a Money Bill for reconsideration
a bill returned once may be returned again

Show answer

Answer: B. the Constitution fixes no time limit within which the President must act on a bill

Article 111 does not mention any veto by name and sets no time limit, so the President can simply keep a bill pending, as President Zail Singh did with the Indian Post Office (Amendment) Bill, 1986. A Money Bill cannot be returned, and a bill passed again after being returned must receive assent, so the other options are wrong.

Q4. Match List I (cut motion) with List II (what it proposes):
List I
A. Policy cut
B. Economy cut
C. Token cut
List II
1. Reduce the demand by one hundred rupees
2. Reduce the demand to one rupee
3. Reduce the demand by a specified amount
Select the correct answer using the code given below.

A-2, B-3, C-1
A-1, B-3, C-2
A-2, B-1, C-3
A-3, B-2, C-1

Show answer

Answer: A. A-2, B-3, C-1

A policy cut reduces the demand to one rupee to show disapproval of the policy; an economy cut reduces it by a specified amount; a token cut reduces it by one hundred rupees to air a specific grievance. The other codes swap the policy and token cuts or misplace the economy cut.

Q5. Consider the following statements about a bill that would involve expenditure from the Consolidated Fund of India but contains none of the matters listed in Article 110 (Article 117(3)):
1. It may be introduced in the Rajya Sabha.
2. It cannot be introduced without the recommendation of the President.
3. Neither House can pass it unless the President has recommended its consideration to that House.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: C. 1 and 3 only

An Article 117(3) bill may begin in either House and needs no recommendation for introduction, so statement 2 is wrong; the recommendation is needed only before a House considers and passes it, so statement 3 is correct. '1 only' misses statement 3, and options with statement 2 are wrong.

Q6. Which one of the following is credited to the Public Account of India rather than to the Consolidated Fund of India?

Income tax collected by the Union
Money raised by the issue of treasury bills
Provident fund deposits
Money received in repayment of loans given by the Union

Show answer

Answer: C. Provident fund deposits

Article 266(1) sends all revenues (such as income tax), all loans raised (such as treasury bills) and all repayments of loans to the Consolidated Fund. Other public money that the government holds, such as provident fund deposits, goes to the Public Account under Article 266(2).

Q7. A grant made by the Lok Sabha in advance for part of a financial year, pending the completion of the voting on the Budget, is called

a vote of credit
an exceptional grant
a supplementary grant
a vote on account

Show answer

Answer: D. a vote on account

Article 116(1)(a) provides for a vote on account. A vote of credit meets an unexpected demand that cannot be described in the usual detail; an exceptional grant is for a purpose outside the current service of any year; a supplementary grant (Article 115) tops up an insufficient grant during the year.

Q8. Consider the following statements about an ordinary bill:
1. A bill pending in the Rajya Sabha that has not been passed by the Lok Sabha lapses when the Lok Sabha is dissolved.
2. The bill is considered clause by clause at the second reading.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: B. 2 only

Article 107(4) says such a bill does not lapse on dissolution, so statement 1 is wrong. Clause-by-clause consideration and voting on amendments happen at the second reading, so statement 2 is correct. Options with statement 1 are wrong, and 'neither' ignores statement 2.

← Part 2 All parts Next: Part 4 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

Constitution of India, Articles 75, 107–117, 202, 265–267 and 368 — https://legislative.gov.in/constitution-of-india/
Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha (legislation, financial business, cut motions); Rules of Procedure and Conduct of Business in the Council of States — https://sansad.in
Constitution (Twenty-fourth Amendment) Act, 1971; Contingency Fund of India Act, 1950; Provisional Collection of Taxes Act, 1931 — https://www.indiacode.nic.in
Supreme Court of India: K.S. Puttaswamy v. Union of India (Aadhaar, 2018); Rojer Mathew v. South Indian Bank Ltd. (2019) — https://digiscr.sci.gov.in
Ministry of Finance, Union Budget documents: Budget at a Glance and the Annual Financial Statement (presentation on 1 February and merger of the Railway Budget from 2017) — https://www.indiabudget.gov.in