Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Revivalist, Muslim, Sikh, Parsi and anti-caste movements

తెలుగులో వివరణ

Socio-religious reform movements · Part 2 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Dayanand Saraswati and the Arya Samaj (1875), the DAV and Gurukul streams and shuddhi; Ramakrishna, Vivekananda and the Ramakrishna Mission (1897); the Theosophical Society and Annie Besant; Syed Ahmad Khan and the Aligarh movement, Deoband (1866) and the Ahmadiyya (1889); the Singh Sabhas and the Rahnumai Mazdayasnan Sabha; Phule and the Satyashodhak Samaj (1873), Sree Narayana Guru and the SNDP Yogam (1903), the Self-Respect Movement (1925); and the significance and limits of the reform movements.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

భాగం 1 లో సంస్కర్తలు పాత ఆచారాలను తర్కంతో, గ్రంథాల కొత్త అర్థంతో పరీక్షించారు. 1870ల నుంచి రెండో అల వచ్చింది. కొందరు — పునరుద్ధరణవాదులు — 'మన మతం ఒకప్పుడు స్వచ్ఛంగా, గొప్పగా ఉండేది; పడమర నుంచి అప్పు తెచ్చుకోవద్దు, ఆ స్వర్ణయుగానికే తిరిగి వెళ్దాం' అన్నారు. పాత ఇంటిని కూల్చకుండా అసలు పునాది వరకు శుభ్రం చేసినట్టు. అదే సమయంలో ముస్లింలు, సిక్కులు, పార్సీలు తమ సమాజాల్లోనే సంస్కరణలు మొదలుపెట్టారు; అట్టడుగు కులాల నాయకులు దయ అడగడం మానేసి కుల వ్యవస్థనే ప్రశ్నించారు. ఈ భాగం: ఆర్య సమాజం, రామకృష్ణ ఉద్యమం, దివ్యజ్ఞాన సమాజం; అలీగఢ్ ఉద్యమం, దేవబంద్, అహ్మదియా; సింగ్ సభలు, పార్సీ సంస్కరణ; ఫూలే, శ్రీ నారాయణ గురు, ఈ.వి. రామసామి; చివరగా ఈ ఉద్యమాల ఫలితాల అంచనా. (→ English: Arya Samaj · Theosophical Society · Aligarh movement · हिन्दी: आर्य समाज · थियोसोफ़िकल सोसाइटी · अलीगढ़ आंदोलन)

In exam EnglishPart 1 followed reformers who judged old customs by reason and by a fresh reading of scripture. From the 1870s a second wave grew stronger. Others, called revivalists, believed Indian faith had been noble and unspoilt in ancient times, so the task was to restore that glorious past instead of copying Western ways. At the same time Muslims, Sikhs and Parsis built reform movements inside their own communities, and leaders from castes kept at the bottom of the social order began to attack caste itself instead of asking the higher castes for kindness. This part takes these streams in turn: the Arya Samaj, the Ramakrishna movement and the Theosophical Society; the Aligarh movement, Deoband and the Ahmadiyya; the Singh Sabhas and Parsi reform; and the anti-caste work of Phule, Sree Narayana Guru and E. V. Ramasamy.

స్వామి దయానంద సరస్వతి (1824–1883) గుజరాత్‌లోని కాఠియావాడ్‌లో పుట్టాడు; చిన్నప్పుడే ఇల్లు విడిచి ఏళ్ల తరబడి సన్యాసిగా తిరిగాడు, తర్వాత బహిరంగ ప్రచారం మొదలుపెట్టాడు. 1875లో బొంబాయిలో ఆర్య సమాజం స్థాపించాడు; అదే ఏడాది అతని ముఖ్య గ్రంథం 'సత్యార్థ ప్రకాశ్' వచ్చింది. నినాదం: 'వేదాలకు తిరిగి వెళ్లండి'. వేదాలే ఏకైక సత్య, దోషరహిత గ్రంథం; తర్వాతి పురాణాలు, విగ్రహారాధన, చనిపోయిన పూర్వీకుల కోసం చేసే కర్మలు, వంశపారంపర్య పూజారుల ఆధిపత్యం — అన్నీ తిరస్కరించాడు. బావి నీళ్లు మురికైతే మూల ఊటకే వెళ్లి తాగమన్నట్టు. సామాజికంగా గట్టి సంస్కర్త: బాల్య వివాహాన్ని, పుట్టుకతో కులాన్ని వ్యతిరేకించాడు; వర్ణం గుణం, నడవడిక బట్టే అన్నాడు; స్త్రీ విద్య, వితంతు పునర్వివాహానికి మద్దతు. పంజాబ్, పశ్చిమ సంయుక్త ప్రాంతాల్లో ఎక్కువ అనుచరులు; లాహోర్ బలమైన కేంద్రం. (→ English: Arya Samaj · Satyarth Prakash · हिन्दी: आर्य समाज · सत्यार्थ प्रकाश)

In exam EnglishSwami Dayanand Saraswati (1824–1883) was born in Kathiawar in Gujarat and spent years as a wandering ascetic before he began to preach in public. He founded the Arya Samaj at Bombay in 1875, the year his main work, Satyarth Prakash (The Light of Truth), was printed. His call was 'back to the Vedas'. He treated the Vedas as the one true and infallible scripture, and he rejected the later Puranas, idol worship, rites performed for dead ancestors and the authority of hereditary priests. On social questions he was a firm reformer: he opposed child marriage and caste fixed by birth, accepted varna only as a matter of merit and conduct, and supported the education of women and the remarriage of widows. The Samaj found its largest following in Punjab and the western United Provinces, and Lahore became its strongest centre.

దయానంద మరణం తర్వాత అనుచరులు విద్య విషయంలో రెండుగా చీలారు. ఒక వర్గం 1886లో లాహోర్‌లో లాలా హన్స్‌రాజ్ నాయకత్వంలో డి.ఏ.వి. (దయానంద ఆంగ్లో-వైదిక) పాఠశాల తెరిచింది — హిందీ, సంస్కృతంతో పాటు ఇంగ్లిష్, ఆధునిక విషయాలు; లాలా లజపత్ రాయ్ ఈ 'కాలేజీ వర్గం'తో దగ్గరగా ఉన్నాడు. రెండో వర్గం — స్వామి శ్రద్ధానంద (మున్షీరామ్) — ప్రాచీన పద్ధతి కావాలని 1902లో హరిద్వార్ దగ్గర కాంగ్డీలో గురుకులం పెట్టింది. ఒకే ఇంట్లో అన్నదమ్ములు — ఒకడు కొత్త ఇంగ్లిష్ బడికి, ఇంకొకడు ఆశ్రమ బడికి పిల్లల్ని పంపినట్టు. సమాజం 'శుద్ధి' కూడా చేపట్టింది: ఇస్లాం లేదా క్రైస్తవంలోకి మారినవారిని తిరిగి హిందూ సమాజంలోకి తెచ్చే కర్మ; తర్వాత అంటరానివారుగా చూడబడిన వర్గాల స్థాయి పెంచడానికీ. శుద్ధి చాలామందికి గౌరవం ఇచ్చింది, కానీ పంజాబ్‌లో ముస్లిం, క్రైస్తవ మిషనరీ సంస్థలతో పోటీని తీవ్రం చేసింది. అందుకే ఆర్య సమాజం సంస్కరణవాదీ, పునరుద్ధరణవాదీ రెండూ. (→ English: Shuddhi · DAV School · हिन्दी: शुद्धि · डी.ए.वी. स्कूल)

In exam EnglishAfter Dayanand's death his followers split over how to carry his message into education. In 1886 one camp, led by Lala Hansraj, started the Dayanand Anglo-Vedic (DAV) School in Lahore, combining English and modern learning with Hindi and Sanskrit, and Lala Lajpat Rai was closely linked with this 'college party'. The other group, led by Swami Shraddhanand (earlier known as Munshi Ram), wanted schooling on the ancient pattern and founded the Gurukul at Kangri near Hardwar in 1902. The Samaj also took up Shuddhi, a ceremony to bring back into the Hindu fold people who had converted to Islam or Christianity, and later to raise groups treated as outcastes. Shuddhi gave many people a new sense of dignity, but because it was aimed at converts it also sharpened rivalry with Muslim and Christian missionary bodies in Punjab. The Arya Samaj was therefore at once a reforming force and a revivalist one.

ఇంకో రకమైన పునరుద్ధరణ రామకృష్ణ పరమహంస (1836–1886) తో మొదలైంది — కలకత్తా దగ్గర దక్షిణేశ్వర్ కాళీ ఆలయ పూజారి. చదువు తక్కువ, కానీ తన సాధనతో — మతాలన్నీ ఒకే దేవుని దగ్గరకు వెళ్లే వేర్వేరు దారులు, జీవులకు సేవే దేవుని సేవ అని బోధించాడు. ఒకే కొండ శిఖరానికి నాలుగు వైపుల నుంచి దారులున్నట్టు. ఆయన శిష్యుడు నరేంద్రనాథ్ దత్తా — స్వామి వివేకానంద (1863–1902). 1893లో షికాగో ప్రపంచ మత సమ్మేళనంలో వేదాంతాన్ని విశ్వమతంగా చెప్పి పడమర దృష్టిని ఆకర్షించాడు. భారత్‌కు తిరిగొచ్చి 1897లో రామకృష్ణ మిషన్ స్థాపించాడు; ప్రధాన కేంద్రం కలకత్తా దగ్గర బేలూర్. పాత సంస్థలకు భిన్నంగా సేవే మతానికి కేంద్రం: కరువు, ప్లేగు, వరదల్లో సహాయం, బడులు, ఆసుపత్రులు. కుల కాఠిన్యాన్ని, పేదల నిర్లక్ష్యాన్ని ఖండించాడు; భయం లేకుండా, స్వశక్తితో నిలబడమన్నాడు; యువ జాతీయవాదులకు వారసత్వం మీద గర్వం ఇచ్చాడు. (→ English: Ramakrishna Mission · हिन्दी: रामकृष्ण मिशन)

In exam EnglishAnother revival grew around Ramakrishna Paramahamsa (1836–1886), priest of the Dakshineswar Kali temple outside Calcutta. He had little formal schooling, but from his own spiritual practice he taught that the various religions were different roads to the same God and that serving living beings was itself a way of serving God. His best-known disciple, Narendranath Datta, became Swami Vivekananda (1863–1902). Speaking at Chicago's World's Parliament of Religions in 1893, he offered Vedanta as a message for all humanity and drew wide attention in the West. After returning home he established the Ramakrishna Mission in 1897 and based it at Belur, close to Calcutta. Unlike most earlier bodies, the Mission put social service at the centre of religion: relief during famine, plague and floods, and the running of schools and hospitals. Vivekananda condemned caste rigidity and the neglect of the poor, urged Indians to be fearless and self-reliant, and gave many young nationalists pride in their heritage.

దివ్యజ్ఞాన సమాజం 1875లో న్యూయార్క్‌లో స్థాపించబడింది — రష్యాలో పుట్టిన మేడమ్ హెలీనా బ్లావట్‌స్కీ, అమెరికన్ కల్నల్ హెన్రీ స్టీల్ ఆల్కాట్. వీళ్లకు ప్రాచీన భారతీయ, బౌద్ధ చింతన అంటే ఇష్టం; జాతి, మతం, కులం, లింగ భేదం లేని విశ్వ సోదరత్వం బోధించారు. 1879లో భారత్ వచ్చారు; 1882లో మద్రాసు దగ్గర అడయార్ ప్రధాన కేంద్రం. భారత్‌లో ప్రసిద్ధ నాయకురాలు అనీ బెసెంట్ — బ్రిటిష్ సంఘ సంస్కర్త; 1889లో సమాజంలో చేరి, 1893లో భారత్‌లో స్థిరపడింది. 1898లో బనారస్‌లో సెంట్రల్ హిందూ కాలేజీ పెట్టింది; అదే 1915 చట్టం కింద వచ్చిన బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయానికి మూలం. బయటి వ్యక్తి మన ఇంటి పాత వస్తువుల్ని మెచ్చుకుంటే మనకే వాటి విలువ తెలిసినట్టు — విదేశీయుల ప్రశంస చదువుకున్న భారతీయులకు ఆత్మవిశ్వాసం ఇచ్చింది. కానీ గుప్త విద్యల ఆసక్తి, ఛాందస ఆచారాల సమర్థన మీద విమర్శలూ వచ్చాయి. బెసెంట్ తర్వాత 1916లో హోమ్ రూల్ లీగ్ పెట్టింది — అది తర్వాతి అధ్యాయంలో. (→ English: Theosophical Society · हिन्दी: थियोसोफ़िकल सोसाइटी)

In exam EnglishHelena Petrovna Blavatsky, born in Russia, and Henry Steel Olcott, an American colonel, founded the Theosophical Society in New York in 1875. Its founders admired ancient Indian and Buddhist thought and taught a universal brotherhood of humanity without distinction of race, creed, caste or sex. They came to India in 1879, and in 1882 the Society made Adyar, near Madras, its headquarters. Its best-known leader in India was Annie Besant, a British social reformer who joined the Society in 1889 and settled in India in 1893. She founded the Central Hindu College at Benares in 1898, which became the nucleus of the Banaras Hindu University set up under an Act of 1915. By praising Hindu and Buddhist philosophy, Western theosophists gave educated Indians confidence in their own culture, though their interest in the occult and their defence of orthodox custom also drew criticism. Besant later entered politics and started a Home Rule League in 1916.

ముస్లింలలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన ఆధునికీకరణ ఉద్యమం సర్ సయ్యద్ అహ్మద్ ఖాన్ (1817–1898) నాయకత్వంలో. కంపెనీ న్యాయ సేవలో పనిచేశాడు, 1857లో విధేయంగా ఉన్నాడు; తిరుగుబాటు తర్వాత బ్రిటిష్‌వారికి, ముస్లిం సమాజానికి మధ్య అపనమ్మకం తొలగించి, సమాజానికి ఆధునిక జ్ఞానం తేవాలనుకున్నాడు. ఖురాన్‌ను సరిగ్గా చదివితే తర్కానికి, ప్రకృతి శాస్త్రానికి విరుద్ధం కాదన్నాడు. 1864లో సైంటిఫిక్ సొసైటీ — పాశ్చాత్య గ్రంథాల్ని ఉర్దూలోకి అనువాదం; 'తహ్జీబ్-ఉల్-అఖ్లాక్' పత్రిక; 1875లో అలీగఢ్‌లో ఎం.ఏ.ఓ. కాలేజీ — మొదట బడిగా తెరిచి, రెండేళ్ల తర్వాత కాలేజీ తరగతులు; 1920 చట్టంతో అలీగఢ్ ముస్లిం విశ్వవిద్యాలయం. ఈ అలీగఢ్ ఉద్యమం ఇంగ్లిష్ చదువుకున్న కొత్త ముస్లిం వర్గాన్ని తయారు చేసింది. ఊరి కుర్రాళ్లను పట్నం కాలేజీకి పంపి కొత్త నాయకుల్ని తయారు చేసినట్టు. 1885లో వచ్చిన కాంగ్రెస్‌కు దూరంగా ఉండమని చెప్పాడు — ఎన్నికల పాలనలో ముస్లింలు శాశ్వత మైనారిటీ అవుతారనే భయం; ఇది తర్వాతి ముస్లిం రాజకీయాలను ప్రభావితం చేసింది. (→ English: Aligarh movement · हिन्दी: अलीगढ़ आंदोलन)

In exam EnglishSir Syed Ahmad Khan (1817–1898) led what became the strongest current of modern reform within the Muslim community. He had served in the Company's judicial service and remained loyal in 1857, and after the revolt he worked to end the mistrust between the British and the Muslim community and to bring modern learning to it. He argued that the Quran, rightly read, did not conflict with reason or natural science. He set up the Scientific Society in 1864 to translate Western works into Urdu, ran the journal Tahzib-ul-Akhlaq, and in 1875 founded the Muhammadan Anglo-Oriental (MAO) College at Aligarh, which opened as a school and began college classes two years later; it became the Aligarh Muslim University under an Act of 1920. This Aligarh movement produced a new class of English-educated Muslims. Sir Syed also advised Muslims to keep away from the Indian National Congress founded in 1885, fearing that elected government would leave them a permanent minority, a stand that shaped later Muslim politics.

ప్రతి ముస్లిం నాయకుడూ అలీగఢ్ దారి ఒప్పుకోలేదు. 1866లో ముహమ్మద్ ఖాసిం నానౌతవీ, రషీద్ అహ్మద్ గంగోహీ — నేటి ఉత్తరప్రదేశ్ సహారన్‌పూర్ జిల్లాలోని దేవబంద్‌లో 'దార్-ఉల్-ఉలూమ్' మదరసా స్థాపించారు. ఇది ఛాందస, పునరుద్ధరణవాద ధోరణి: ఖురాన్, ప్రవక్త సంప్రదాయాల్లో మత పండితుల్ని తయారు చేయడం, సమాజ నైతిక-మత పునరుజ్జీవనం; పాశ్చాత్య చదువుకు, వలస ప్రభుత్వానికి దూరం. రాజకీయాల్లో అలీగఢ్‌కు వ్యతిరేకం — కాంగ్రెస్ పట్ల సానుభూతి. ఒకే ఊరిలో ఇద్దరు పెద్దలు — ఒకరు 'పట్నం చదువు కావాలి', ఇంకొకరు 'మన పాత బడే మేలు' అన్నట్టు. మూడో ధార — అహ్మదియా ఉద్యమం: 1889లో పంజాబ్‌లోని ఖాదియాన్‌లో మీర్జా గులాం అహ్మద్. మానవాళికి విశ్వమతం అన్నాడు, కత్తితో చేసే మత యుద్ధాన్ని తిరస్కరించాడు, మత బోధనతో పాటు పాశ్చాత్య విద్య ఇచ్చే బడులు పెట్టాడు. కానీ తాను వాగ్దత్త మసీహానని చేసిన దావా వల్ల ఇది వేరుపడింది; చాలామంది ముస్లింలు దీన్ని ప్రధాన స్రవంతి ఇస్లాంగా అంగీకరించరు. (→ English: Deoband · Ahmadiyya movement · हिन्दी: देवबंद · अहमदिया आंदोलन)

In exam EnglishNot every Muslim leader accepted the Aligarh path. The Dar-ul-Ulum seminary at Deoband, in today's Saharanpur district of Uttar Pradesh, was started in 1866 by Muhammad Qasim Nanautavi and Rashid Ahmad Gangohi. The Deoband school was orthodox and revivalist. It trained religious scholars in the Quran and the traditions of the Prophet, aimed at the moral and religious renewal of the community, and kept its distance from Western learning and from the colonial government. In politics it took the opposite line to Aligarh and was sympathetic to the Congress. A third stream, the Ahmadiyya movement, was founded by Mirza Ghulam Ahmad at Qadian in Punjab in 1889. It spoke of a universal religion of humanity, rejected holy war waged by the sword and set up schools that gave Western education alongside religious teaching. But its founder's claim to be a promised messiah set it apart, and most Muslims do not accept the Ahmadiyya as part of mainstream Islam.

సిక్కుల్లో సంస్కరణ సింగ్ సభ ఉద్యమంతో మొదలైంది. మొదటి సింగ్ సభ 1873లో అమృత్‌సర్‌లో; రెండోది, మరింత తీవ్రమైనది, 1879లో లాహోర్‌లో. వారి లక్ష్యాలు: హిందూ కర్మకాండలు, మూఢనమ్మకాలు లేని స్వచ్ఛమైన సిక్కు ఆచరణ తిరిగి తేవడం; గురుముఖి లిపిలో పంజాబీ చదువు; పంజాబ్‌లో క్రైస్తవ మిషనరీలు, ఆర్య సమాజం సవాలుకు జవాబు. 1892లో అమృత్‌సర్ ఖాల్సా కాలేజీ ఈ ప్రయత్నం నుంచే. ఈ ఉద్యమం 1920ల అకాలీ ఉద్యమానికి నేల సిద్ధం చేసింది — గురుద్వారాలను వంశపారంపర్య మహంతుల చేతి నుంచి విడిపించే పోరాటం 1925 సిక్కు గురుద్వారాల చట్టంతో ముగిసింది. గుడి తాళం చెవి ఒక కుటుంబం చేతి నుంచి భక్తులందరి కమిటీకి వచ్చినట్టు. బొంబాయి పార్సీల్లో నౌరోజీ ఫర్దూన్‌జీ, దాదాభాయి నౌరోజీ, ఎస్.ఎస్. బెంగాలీ తదితరులు 1851లో 'రహనుమాయి మజ్దయస్నన్ సభ' (మత సంస్కరణ సంఘం) పెట్టారు — బాలికల విద్య, వివాహ ఆచారాల సంస్కరణ, సరళమైన జొరాస్ట్రియన్ పూజ; 'రాస్త్ గోఫ్తార్' పత్రిక ద్వారా ప్రచారం. (→ English: Singh Sabha · Rahnumai Mazdayasnan Sabha · हिन्दी: सिंह सभा · रहनुमाई मज़दयासन सभा)

In exam EnglishThe Singh Sabha movement was the starting point of Sikh reform. The first Singh Sabha was formed at Amritsar in 1873, and a second, more radical one at Lahore in 1879. Their members wanted to restore what they saw as pure Sikh practice, free of Hindu rituals and superstition, to spread education in Punjabi in the Gurmukhi script, and to answer the challenge of Christian missionaries and the Arya Samaj in Punjab; the Khalsa College at Amritsar, opened in 1892, grew out of this effort. The movement prepared the ground for the Akali movement of the 1920s, whose campaign to take the gurdwaras out of the hands of hereditary mahants ended with the Sikh Gurdwaras Act of 1925. Among the Parsis of Bombay, Naoroji Furdonji, Dadabhai Naoroji, S. S. Bengalee and others founded the Rahnumai Mazdayasnan Sabha (Religious Reform Association) in 1851. It worked for the education of girls, the reform of marriage customs and a simpler Zoroastrian worship, and spread its ideas through the journal Rast Goftar.

కుల వ్యతిరేక ఉద్యమాలు పాత సంస్కర్తల కంటే ముందుకెళ్లాయి — ఎందుకంటే ఎక్కువగా బాధపడ్డ కులాల వాళ్లే నాయకులు. మహారాష్ట్రలో పూనా మాలి (తోటమాలి) కులానికి చెందిన జ్యోతిరావు (జ్యోతిబా) ఫూలే (1827–1890) 1848లో భార్య సావిత్రీబాయి ఫూలేతో కలిసి బాలికల బడి తెరిచాడు; తర్వాత అట్టడుగు కులాల పిల్లలకు బడులు. 'గులాంగిరి' (బానిసత్వం, 1873) పుస్తకంలో బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యం శూద్రులు, అతిశూద్రుల మీద బలవంతంగా మోపిన బానిసత్వమే అన్నాడు; అదే ఏడాది సత్యశోధక సమాజం (సత్యాన్వేషుల సంఘం) పెట్టాడు. కర్మలకు బ్రాహ్మణ పూజారి అక్కర్లేదు అని, పూజారి లేకుండానే పెళ్లిళ్లు జరిపించారు; కింది కులాలకు, స్త్రీలకు విద్య, సమాన హక్కులు కోరారు. ఇంటి పెళ్లి మనమే, మన భాషలోనే జరుపుకుందాం అన్నట్టు. వితంతువులు సురక్షితంగా ప్రసవించి పిల్లల్ని పెంచుకునేలా ఒక ఆశ్రమమూ పెట్టాడు. కులం, స్త్రీల అణచివేత — రెండూ ఒకే అన్యాయపు భాగాలన్నాడు; బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ తర్వాత ఆయన్ని తన గురువుల్లో ఒకరిగా చెప్పాడు. (→ English: Satyashodhak Samaj · हिन्दी: सत्यशोधक समाज)

In exam EnglishThe anti-caste movements went further than the earlier reformers because they were led largely by people from the castes that suffered most. Jyotirao (Jyotiba) Phule (1827–1890) of Poona, who came from the Mali (gardener) caste, started a girls' school with his wife Savitribai Phule in 1848 and went on to open schools for children of the most oppressed castes. In his 1873 book Gulamgiri (Slavery) he argued that Brahmin dominance had kept the shudras and atishudras in a condition no better than bondage, and in the same year he founded the Satyashodhak Samaj (Society of Truth Seekers). The Samaj held that ceremonies needed no Brahmin priest, conducted weddings without one, and demanded education and equal rights for the lower castes and for women. Phule also opened a home where widows could give birth safely and keep their children. His work treated caste and the subjection of women as parts of one injustice, and B. R. Ambedkar later named him among his teachers.

కేరళలో శ్రీ నారాయణ గురు (1856–1928) ఈళవ సమాజంలో పుట్టాడు — ఆ సమాజం అస్పృశ్యత ఎదుర్కొంది, చాలా గుడుల్లోకి ప్రవేశం లేదు. ఆయన తన సొంత గుడులు కట్టి కులాన్ని సవాలు చేశాడు: 1888లో అరువిప్పురంలో శివ విగ్రహ ప్రతిష్ఠ — ఈ కర్మ బ్రాహ్మణులే చేయాలనే నియమాన్ని బద్దలు కొట్టాడు. 'గుడిలోకి రానివ్వకపోతే మన గుడి మనమే కట్టుకుందాం' అన్నట్టు. సందేశం: 'మనిషికి ఒకే కులం, ఒకే మతం, ఒకే దేవుడు'. 1903లో అనుచరులు ఈళవుల్లో విద్య, ఆలయ సంస్కరణ, సామాజిక ఉన్నతి కోసం ఎస్.ఎన్.డి.పి. యోగం స్థాపించారు. మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలో ఈ.వి. రామసామి — తర్వాత 'పెరియార్' — కాంగ్రెస్ వదిలి 1925లో ఆత్మగౌరవ ఉద్యమం మొదలుపెట్టాడు: బ్రాహ్మణ ఆధిపత్యం, కులం, మత మూఢనమ్మకాలపై దాడి; హేతువాదం, స్త్రీలకు సమాన హక్కులు; పూజారి లేని 'ఆత్మగౌరవ వివాహాలు'. (→ English: untouchability · Self-Respect Movement · हिन्दी: अस्पृश्यता · आत्मसम्मान आंदोलन)

In exam EnglishSree Narayana Guru (1856–1928) came from Kerala's Ezhava community, a group kept out of many temples and subjected to untouchability. His answer to being kept out of temples was to consecrate temples himself: at Aruvippuram in 1888 he installed a Shiva idol with his own hands, defying the custom that reserved this act for Brahmin priests. The motto most linked with him is 'one caste, one religion, one God for man'. In 1903 his followers founded the Sree Narayana Dharma Paripalana (SNDP) Yogam to spread education, temple reform and social uplift among the Ezhavas. In the Madras Presidency, E. V. Ramasamy, later called Periyar, left the Congress and launched the Self-Respect Movement in 1925. It attacked Brahmin dominance, caste and religious superstition, called for rationalism and for equal rights for women, and promoted 'self-respect marriages' held without priests.
Reform organisations of Part 2
OrganisationYear and placeFounder or leading figures
Rahnumai Mazdayasnan Sabha1851, BombayNaoroji Furdonji, Dadabhai Naoroji, S. S. Bengalee
Scientific Society1864Syed Ahmad Khan
Dar-ul-Ulum1866, DeobandMuhammad Qasim Nanautavi, Rashid Ahmad Gangohi
Singh Sabha1873, AmritsarSikh reformers
Satyashodhak Samaj1873, PoonaJyotirao Phule
Arya Samaj1875, BombaySwami Dayanand Saraswati
Theosophical Society1875, New York (Adyar from 1882)H. P. Blavatsky, H. S. Olcott
Muhammadan Anglo-Oriental College1875, AligarhSyed Ahmad Khan
Ahmadiyya movement1889, QadianMirza Ghulam Ahmad
Ramakrishna Mission1897, BelurSwami Vivekananda
SNDP Yogam1903, KeralaFollowers of Sree Narayana Guru
Self-Respect Movement1925, Madras PresidencyE. V. Ramasamy (Periyar)

మొత్తంగా సంస్కరణవాద, పునరుద్ధరణవాద ధారలు లక్ష్యంలో కంటే పద్ధతిలో వేరు: ఒకటి తర్కం, పాశ్చాత్య ఉదాహరణ వైపు; ఇంకొకటి ఆదర్శ గతం వైపు; అయినా రెండూ బాల్య వివాహం, పూజారుల ఆధిపత్యం, చదువు నిర్లక్ష్యంపై దాడి చేశాయి. ఒకే ఊరికి రెండు దారులు — ఒకటి కొత్త రోడ్డు, ఇంకొకటి పాత కాలిబాట. చరిత్రకారులు మూడు పరిమితులు చెబుతారు: ఎక్కువగా చదువుకున్న, పట్టణ ఉన్నత-మధ్య తరగతులకే చేరాయి, రైతుల సమూహం బయటే ఉంది; ఒక మతపు స్వర్ణయుగం వైపు చూడడం వల్ల శుద్ధి, దానికి పోటీగా వచ్చిన ప్రచారాలు వర్గాల మధ్య గోడల్ని గట్టి చేశాయి; చాలామంది సంస్కర్తలు కులాన్ని విమర్శిస్తూనే సొంత జీవితంలో పాటించారు. అయినా లాభాలు నిజం: క్రూర ఆచారాలపై చట్టాలు, బాలికలు-కింది కులాలకు బడులు, వలస తిరస్కారం ముందు ఆత్మగౌరవం, సంఘాలు-పత్రికలు-సభలు నడిపే అనుభవం. ఈ అలవాట్లే తర్వాతి అధ్యాయంలోని రాజకీయ సంఘాలకు, కాంగ్రెస్‌కు దారి తీశాయి. (→ English: Shuddhi · हिन्दी: शुद्धि)

In exam EnglishSeen as a whole, the two streams disagreed on the route more than on the goal; reformists drew on reason and Western models, revivalists on a golden age they imagined, yet both attacked child marriage, priestly control and the neglect of education. Historians point to three limits. Most of these movements reached mainly the educated, urban upper and middle classes, and the mass of peasants stayed outside them. By looking back to the golden age of one faith, some revivalist efforts, such as Shuddhi and the rival drives it provoked, hardened the boundaries between communities. And many reformers kept caste in their own lives even while criticising it. The gains were still real. The movements won laws against cruel customs, spread schools for girls and the lower castes, gave Indians self-respect in the face of colonial contempt, and trained people to run societies, newspapers and public meetings. Those habits fed directly into the political associations and the Indian National Congress described in the next chapter.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Who founded the Ramakrishna Mission in 1897?

  1. Ramakrishna Paramahamsa
  2. Swami Vivekananda
  3. Swami Dayanand Saraswati
  4. Annie Besant
Show answer

Answer: B. Swami Vivekananda

Swami Vivekananda founded the Mission in 1897. Ramakrishna had died in 1886, so (a) is wrong; Dayanand founded the Arya Samaj (1875), so (c) is wrong; Annie Besant led the Theosophical Society in India, so (d) is wrong.

Q2. Consider the following statements:
1. The Arya Samaj was founded at Bombay in 1875.
2. The Gurukul at Kangri was founded by Lala Hansraj.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Only 1 is correct. The Gurukul at Kangri (1902) was founded by Swami Shraddhanand; Lala Hansraj headed the DAV School at Lahore (1886). So statement 2 is wrong, and (b), (c) and (d) are wrong.

Q3. Match List I with List II:
List I (Organisation)
A. Satyashodhak Samaj
B. SNDP Yogam
C. Self-Respect Movement
D. Rahnumai Mazdayasnan Sabha
List II (Linked with)
1. Followers of Sree Narayana Guru
2. E. V. Ramasamy
3. Jyotirao Phule
4. Parsi reformers of Bombay
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-3, B-1, C-2, D-4
  2. A-1, B-3, C-2, D-4
  3. A-3, B-2, C-1, D-4
  4. A-4, B-1, C-2, D-3
Show answer

Answer: A. A-3, B-1, C-2, D-4

Phule founded the Satyashodhak Samaj (A-3), Sree Narayana Guru's followers the SNDP Yogam (B-1), E. V. Ramasamy the Self-Respect Movement (C-2), and Parsi reformers the Rahnumai Mazdayasnan Sabha (D-4). (b) gives the SNDP to Phule, (c) swaps the SNDP and the Self-Respect Movement, and (d) gives the Satyashodhak Samaj to the Parsis, so they are wrong.

Q4. Consider the following statements about the Theosophical Society:
1. It was founded in New York in 1875.
2. Annie Besant was one of its two founders.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Only 1 is correct. The founders were H. P. Blavatsky and H. S. Olcott; Annie Besant joined in 1889. So statement 2 is wrong, and (b), (c) and (d) are wrong.

Q5. Consider the following statements:
1. The Deoband school trained its students mainly in Western science and English.
2. Syed Ahmad Khan set up the Scientific Society to translate Western works into Urdu.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Only 2 is correct. Deoband was an orthodox seminary that trained scholars in the Quran and the traditions of the Prophet and kept away from Western learning, so statement 1 is wrong; hence (a), (c) and (d) are wrong.

Q6. The first Singh Sabha was formed in 1873 at

  1. Lahore
  2. Amritsar
  3. Qadian
  4. Ludhiana
Show answer

Answer: B. Amritsar

The first Singh Sabha was formed at Amritsar in 1873. The Lahore Singh Sabha came later, in 1879, so (a) is wrong; Qadian is linked with the Ahmadiyya movement (1889), so (c) is wrong; Ludhiana is not linked with the founding of the Singh Sabha, so (d) is wrong.

Q7. Which reformer consecrated an idol of Shiva at Aruvippuram in 1888, challenging the rule that only Brahmins could perform such a rite?

  1. Jyotirao Phule
  2. E. V. Ramasamy
  3. Sree Narayana Guru
  4. Swami Vivekananda
Show answer

Answer: C. Sree Narayana Guru

Sree Narayana Guru performed the Aruvippuram consecration in 1888. Phule worked in Maharashtra through schools and the Satyashodhak Samaj, so (a) is wrong; E. V. Ramasamy led the Self-Respect Movement from 1925, so (b) is wrong; Vivekananda founded the Ramakrishna Mission, so (d) is wrong.

Q8. Consider the following statements:
1. Gulamgiri was written by Jyotirao Phule.
2. Satyarth Prakash was written by Swami Vivekananda.
3. The Ahmadiyya movement was founded by Mirza Ghulam Ahmad at Qadian.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 1 and 3 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct. Satyarth Prakash was written by Swami Dayanand Saraswati, not Vivekananda, so statement 2 is wrong; every option that includes 2, namely (a), (c) and (d), is therefore wrong.

← Part 1All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources