English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Committees and privileges

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

Parliament · Part 4 / 4 · Fact-checked on 15 October 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Why Parliament works through committees, the three financial committees, departmentally related standing committees and other committees, and the privileges of the Houses and their members under Article 105.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

ഇതുവരെ പാർലമെന്റ് എങ്ങനെ രൂപപ്പെടുന്നു, സഭകൾ എങ്ങനെ നടക്കുന്നു, നിയമവും പണവും എങ്ങനെ പാസാക്കുന്നു എന്ന് കണ്ടു. പക്ഷേ നൂറുകണക്കിന് അംഗങ്ങളുള്ള, കുറച്ച് ദിവസം മാത്രം ചേരുന്ന സഭയ്ക്ക് ഓരോ ബില്ലും മന്ത്രാലയവും കണക്കും ആഴത്തിൽ നോക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ ആ ജോലി പാർലമെന്ററി കമ്മിറ്റികൾ ചെയ്യുന്നു — കുറച്ച് അംഗങ്ങളുടെ ചെറുസംഘങ്ങൾ ഒരു വിഷയം ആഴത്തിൽ പഠിച്ച്, ഉദ്യോഗസ്ഥരിൽ നിന്നും വിദഗ്ധരിൽ നിന്നും തെളിവെടുത്ത്, സഭയ്ക്ക് റിപ്പോർട്ട് നൽകുന്നു. വലിയ കുടുംബം കല്യാണപ്പണികൾ ചെറുസംഘങ്ങൾക്ക് വീതിച്ചുകൊടുക്കുന്നതുപോലെ. ഭരണഘടന കമ്മിറ്റികളെക്കുറിച്ച് പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട് (ഉദാ. 105), പക്ഷേ അവ സ്ഥാപിക്കുന്നില്ല; ഓരോ സഭയുടെയും ചട്ടങ്ങൾ പ്രകാരമോ സഭയുടെ പ്രമേയത്തിലൂടെയോ രൂപീകരിക്കുന്നു; അംഗങ്ങളെ സഭ തിരഞ്ഞെടുക്കുകയോ അധ്യക്ഷൻ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യും; അധ്യക്ഷന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കും. സഭകൾക്കും അംഗങ്ങൾക്കും സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിക്കാനുള്ള പ്രത്യേക സംരക്ഷണങ്ങളും — പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ — ഈ ഭാഗത്തിലുണ്ട്. (→ English: Parliament · हिन्दी: संसद)

In exam EnglishParts 1 to 3 showed how Parliament is made up, how its Houses run, and how it makes laws and votes money. But a House of several hundred members, sitting for a limited number of days, cannot examine every bill, ministry and account in detail. So much of the detailed work is done by parliamentary committees: small groups of members who study a subject closely, take evidence from officials and experts, and report to the House. The Constitution mentions committees, for example in Article 105, but does not set them up. They are created under the Rules of Procedure of each House or by a motion of the House; their members are elected by the House or nominated by the presiding officer; and they work under the direction of the presiding officer. This part also covers parliamentary privileges, the special protections that let the Houses and their members do their work freely.

കമ്മിറ്റികൾ രണ്ട് തരം. സ്ഥിരം കമ്മിറ്റികൾ: എല്ലാ വർഷവും അല്ലെങ്കിൽ ഇടയ്ക്കിടെ രൂപീകരിച്ച് തുടർച്ചയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു. താൽക്കാലിക (അഡ്ഹോക്) കമ്മിറ്റികൾ ഒരു പ്രത്യേക ജോലിക്കായി രൂപീകരിച്ച്, റിപ്പോർട്ട് നൽകിയാൽ ഇല്ലാതാകും — ഉദാ. ഒരു ബില്ലിൽ ഒരു സഭയുടെ സെലക്ട് കമ്മിറ്റി, ഇരുസഭകളുടെയും സംയുക്ത കമ്മിറ്റി, ബോഫോഴ്സ് കരാറിനെക്കുറിച്ചുള്ള സംയുക്ത പാർലമെന്ററി കമ്മിറ്റി (1987). സ്ഥിരം കമ്മിറ്റികളെ ജോലി അനുസരിച്ച് തരംതിരിക്കാം: ധനകാര്യ കമ്മിറ്റികൾ (പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ്, എസ്റ്റിമേറ്റ്സ്, പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ); വകുപ്പുതല സ്ഥിരം സമിതികൾ; അന്വേഷണ കമ്മിറ്റികൾ (പെറ്റീഷൻസ്, പ്രിവിലേജസ്); സൂക്ഷ്മപരിശോധന-നിയന്ത്രണ കമ്മിറ്റികൾ (സർക്കാർ ഉറപ്പുകൾ, കീഴ്‌നിയമനിർമ്മാണം); സഭയുടെ ദൈനംദിന കാര്യ കമ്മിറ്റികൾ (കാര്യോപദേശക സമിതി, ചട്ട സമിതി); ഗൃഹപരിപാലന കമ്മിറ്റികൾ. വീട്ടിൽ എപ്പോഴുമുള്ള പാചകക്കാരൻ സ്ഥിരം കമ്മിറ്റി പോലെ; ഉത്സവത്തിന് മാത്രം വരുന്ന സഹായികൾ താൽക്കാലിക കമ്മിറ്റി പോലെ. റിപ്പോർട്ട് ഉപദേശം മാത്രം — സർക്കാർ നിർബന്ധമായി അംഗീകരിക്കേണ്ടതില്ല, പക്ഷേ എടുത്ത നടപടി അറിയിക്കും. (→ English: standing committee · हिन्दी: स्थायी समिति)

In exam EnglishCommittees are of two broad kinds. A standing committee is permanent: it is constituted every year or periodically and works continuously. Ad hoc committees are set up for a particular task and cease to exist once they report. Examples of ad hoc committees are select committees of one House and joint committees of both Houses on particular bills, and committees of inquiry such as the joint parliamentary committee on the Bofors contract (1987). It helps to sort the standing committees by what they do. Three follow the money: Public Accounts, Estimates and Public Undertakings. The departmentally related standing committees each shadow a group of ministries. Some look into particular matters, such as the Committees on Petitions and of Privileges. Some keep watch on the government, such as those on Government Assurances and on Subordinate Legislation. The rest help run the House itself, from the Business Advisory Committee and the Rules Committee to committees that look after members' facilities. A committee's report is advisory: the government is not bound to accept it, but it reports on the action it has taken.

പബ്ലിക് അക്കൗണ്ട്സ് കമ്മിറ്റി ഏറ്റവും പഴയ ധനകാര്യ കമ്മിറ്റിയാണ് — 1919-ലെ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്ട് പ്രകാരം 1921-ൽ ആരംഭിച്ചു. 22 അംഗങ്ങൾ: ലോക്സഭയിൽ നിന്ന് 15, രാജ്യസഭയിൽ നിന്ന് 7; എല്ലാ വർഷവും ഏകകൈമാറ്റ വോട്ട് വഴി ആനുപാതിക രീതിയിൽ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. മന്ത്രിമാർക്ക് അംഗമാകാനാവില്ല. ചെയർമാനെ സ്പീക്കർ ലോക്സഭാംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് നിയമിക്കുന്നു; 1967 മുതൽ കീഴ്‌വഴക്കമനുസരിച്ച് പ്രതിപക്ഷാംഗമാണ് ചെയർമാൻ. ജോലി: കേന്ദ്രത്തിന്റെ വിനിയോഗ കണക്കുകളും ധനകാര്യ കണക്കുകളും അവയെക്കുറിച്ചുള്ള കൺട്രോളർ ആൻഡ് ഓഡിറ്റർ ജനറൽ ഓഡിറ്റ് റിപ്പോർട്ടുകളും പരിശോധിക്കൽ. പാർലമെന്റ് അനുവദിച്ചതുപോലെ, അനുവദിച്ച ആവശ്യത്തിന്, ചട്ടപ്രകാരം പണം ചെലവായോ? പാഴ്, നഷ്ടം, അധികച്ചെലവ് ഉണ്ടോ? മാസാവസാനം വീട്ടുചെലവിന്റെ കണക്കുപുസ്തകം തുറന്നുനോക്കുന്നതുപോലെ. സി.എ.ജി. റിപ്പോർട്ടുകളാണ് പ്രധാന ആധാരം, അതിനാൽ സി.എ.ജി.യെ ഈ കമ്മിറ്റിയുടെ 'സുഹൃത്ത്, തത്വചിന്തകൻ, വഴികാട്ടി' എന്ന് വിളിക്കുന്നു. (→ English: Public Accounts Committee · हिन्दी: लोक लेखा समिति)

In exam EnglishThe Public Accounts Committee (PAC) is the oldest financial committee, first set up in 1921 under the Government of India Act, 1919. It has 22 members, 15 from the Lok Sabha and 7 from the Rajya Sabha, elected every year from among the members of each House by proportional representation through the single transferable vote. A minister cannot be a member. Its chairman is appointed by the Speaker from among its Lok Sabha members, and since 1967, by convention, the chairman has been a member of the opposition. The PAC examines the appropriation and finance accounts of the Union and the audit reports of the Comptroller and Auditor-General of India on them. It checks whether money was spent as Parliament granted it, on the service for which it was granted, and according to the rules, and it looks into waste, loss and excess spending. Because the CAG's reports are its main material, the CAG is often called the committee's friend, philosopher and guide.

എസ്റ്റിമേറ്റ്സ് കമ്മിറ്റിയുടെ വേര് 1921-ലെ ഒരു സ്ഥിരം ധനകാര്യ സമിതിയിലാണ്; സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം ആദ്യ എസ്റ്റിമേറ്റ്സ് കമ്മിറ്റി 1950-ൽ ധനമന്ത്രി ജോൺ മത്തായിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം രൂപീകരിച്ചു. 30 അംഗങ്ങൾ — എല്ലാവരും ലോക്സഭയിൽ നിന്ന്; രാജ്യസഭയ്ക്ക് സ്ഥാനമില്ല. എല്ലാ വർഷവും ഏകകൈമാറ്റ വോട്ട് വഴി ആനുപാതിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ്; മന്ത്രിമാർക്ക് അംഗമാകാനാവില്ല; ചെയർമാനെ സ്പീക്കർ അംഗങ്ങളിൽ നിന്ന്, സാധാരണ ഭരണകക്ഷിയിൽ നിന്ന്, നിയമിക്കുന്നു. ജോലി: ചെലവുചുരുക്കൽ, സംഘടനാ മെച്ചപ്പെടുത്തൽ, കാര്യക്ഷമത എന്നിവയ്ക്കുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ; ചെലവുചുരുക്കലും കാര്യക്ഷമതയും കൊണ്ടുവരുന്ന ബദൽ നയങ്ങൾ; എസ്റ്റിമേറ്റിലെ നയപരിധിക്കുള്ളിൽ പണം നന്നായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് നോക്കൽ. അതിനാൽ 'തുടർച്ചയായ ചെലവുചുരുക്കൽ സമിതി' എന്ന് വിളിക്കുന്നു — വീട്ടിൽ 'ഈ കറന്റ് എന്തിന്, ഈ ചെലവ് കുറയ്ക്കാം' എന്ന് എപ്പോഴും പറയുന്ന മുതിർന്നയാളെപ്പോലെ. പരിധികൾ: വോട്ടെടുപ്പിനുശേഷമേ എസ്റ്റിമേറ്റുകൾ നോക്കൂ; പാർലമെന്റ് നിശ്ചയിച്ച നയം ചോദ്യം ചെയ്യാനാവില്ല. (→ English: Estimates Committee · हिन्दी: प्राक्कलन समिति)

In exam EnglishThe Estimates Committee traces its origin to a standing financial committee of 1921; the first Estimates Committee after independence was set up in 1950 on the recommendation of the Finance Minister, John Mathai. It has 30 members, all from the Lok Sabha; the Rajya Sabha has no place on it. Members are elected every year by proportional representation through the single transferable vote, no minister may be a member, and the chairman is appointed by the Speaker from among its members, usually from the ruling party. Its task is to suggest economies, improvements in organisation and efficiency, and alternative policies that would bring about efficiency and economy, and to examine whether money is well laid out within the limits of the policy implied in the estimates. Because it keeps looking for savings year after year, it is often described as a 'continuous economy committee'. It has limits: it examines the estimates only after they have been voted, and it cannot question a policy laid down by Parliament.

പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ സംബന്ധിച്ച കമ്മിറ്റി 1964-ൽ കൃഷ്ണമേനോൻ കമ്മിറ്റിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം രൂപീകരിച്ചു. ഇപ്പോൾ 22 പേർ: ലോക്സഭ 15, രാജ്യസഭ 7 (1974-ൽ 15-ൽ നിന്ന് ഉയർത്തി); എല്ലാ വർഷവും ഏകകൈമാറ്റ വോട്ട് വഴി ആനുപാതിക തിരഞ്ഞെടുപ്പ്; മന്ത്രിമാരില്ല. ചെയർമാനെ സ്പീക്കർ ലോക്സഭാംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് മാത്രം നിയമിക്കുന്നു — അതിനാൽ രാജ്യസഭാംഗത്തിന് ചെയർമാനാകാനാവില്ല. ജോലി: പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ റിപ്പോർട്ടുകൾ, കണക്കുകൾ, അവയെക്കുറിച്ചുള്ള സി.എ.ജി. റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ നോക്കി — നല്ല ബിസിനസ് തത്വങ്ങളും വിവേകപൂർണമായ വാണിജ്യ രീതികളും അനുസരിച്ചാണോ നടത്തുന്നത് എന്ന് ചോദിക്കൽ. കുടുംബം നടത്തുന്ന കട ലാഭനഷ്ട കണ്ണിലൂടെ മുതിർന്നവർ നോക്കുന്നതുപോലെ. വലിയ സർക്കാർ നയപ്രശ്നങ്ങളും ദൈനംദിന ഭരണവും ഇതിന്റെ ജോലിയല്ല. (→ English: Committee on Public Undertakings · हिन्दी: सरकारी उपक्रमों संबंधी समिति)

In exam EnglishThe Committee on Public Undertakings was created in 1964 on the recommendation of the Krishna Menon Committee. It now has 22 members, 15 from the Lok Sabha and 7 from the Rajya Sabha (its strength was raised from 15 in 1974), elected every year by proportional representation through the single transferable vote; ministers cannot be members. The chairman is appointed by the Speaker from among its Lok Sabha members, so a Rajya Sabha member cannot chair it. It examines the reports and accounts of public sector undertakings and the CAG's reports on them, and asks whether they are run according to sound business principles and prudent commercial practices. It does not take up major questions of government policy or the day-to-day administration of the undertakings. The table below compares the three financial committees.

The three financial committees
	Public Accounts Committee	Estimates Committee	Committee on Public Undertakings
Origin	1921 (Government of India Act, 1919)	1950 (on John Mathai's recommendation)	1964 (Krishna Menon Committee)
Members	22: 15 Lok Sabha + 7 Rajya Sabha	30: all Lok Sabha	22: 15 Lok Sabha + 7 Rajya Sabha
Chairman	Appointed by the Speaker; from the opposition by convention since 1967	Appointed by the Speaker; usually from the ruling party	Appointed by the Speaker from its Lok Sabha members
Main job	Checks spending after the event, using the CAG's audit reports	Suggests economy and efficiency in the estimates	Checks the working of public sector undertakings

വകുപ്പുതല സ്ഥിരം സമിതികൾ 1993-ൽ ആരംഭിച്ചു — ലോക്സഭാ ചട്ട സമിതിയുടെ ശുപാർശപ്രകാരം 17 എണ്ണം രൂപീകരിച്ചു; 2004-ൽ 24 ആക്കി. ഓരോന്നിലും 31 അംഗങ്ങൾ: സ്പീക്കർ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന 21 ലോക്സഭാംഗങ്ങൾ, ചെയർമാൻ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യുന്ന 10 രാജ്യസഭാംഗങ്ങൾ; മന്ത്രിമാരില്ല. 24-ൽ 16 ലോക്സഭയുടെ കീഴിൽ, 8 രാജ്യസഭയുടെ കീഴിൽ; ഓരോന്നും ഒന്നോ അതിലധികമോ മന്ത്രാലയങ്ങൾ നോക്കുന്നു. ജോലി: ലോക്സഭ വോട്ടിടുന്നതിനു മുമ്പേ ആ മന്ത്രാലയങ്ങളുടെ ധനാഭ്യർത്ഥനകൾ പരിശോധിക്കൽ; അധ്യക്ഷൻ അയക്കുന്ന ബില്ലുകൾ, വാർഷിക റിപ്പോർട്ടുകൾ, ദീർഘകാല നയരേഖകൾ എന്നിവ നോക്കൽ. ദൈനംദിന ഭരണം നോക്കില്ല, വെട്ടിക്കുറയ്ക്കൽ പ്രമേയം പോലുള്ളവ നിർദ്ദേശിക്കില്ല. റിപ്പോർട്ടുകൾ ഉപദേശം മാത്രം. ശക്തി: ഒരേ മേഖലയിൽ അംഗങ്ങൾക്ക് വൈദഗ്ധ്യം വളരുന്നു; സഭയിലെ ബഹളത്തിൽ നിന്ന് മാറി ഉദ്യോഗസ്ഥരോടും വിദഗ്ധരോടും ചേർന്ന് ബിൽ ആഴത്തിൽ പഠിക്കാം — ഒരേ ഡോക്ടറെ വർഷങ്ങളായി കാണിച്ചാൽ നമ്മുടെ ആരോഗ്യം അദ്ദേഹത്തിന് നന്നായി അറിയുന്നതുപോലെ. (→ English: standing committee · हिन्दी: स्थायी समिति)

In exam EnglishDepartmentally related standing committees (DRSCs), each a standing committee linked to ministries, began in 1993, when 17 were set up on the recommendation of the Rules Committee of the Lok Sabha; their number was raised to 24 in 2004. Each has 31 members, 21 from the Lok Sabha nominated by the Speaker and 10 from the Rajya Sabha nominated by the Chairman, and a minister cannot be a member. Of the 24, 16 work under the Lok Sabha and 8 under the Rajya Sabha, and each covers one or more ministries. They examine the demands for grants of their ministries before the Lok Sabha votes on them, bills referred to them by the presiding officer, the annual reports of the ministries, and long-term policy documents. They do not deal with day-to-day administration and do not suggest anything in the nature of cut motions. Their reports are advisory. Their value lies in continuity and detail: members build expertise on one sector, and a bill can be studied with officials and experts away from the pressure of the floor.

മറ്റ് സ്ഥിരം കമ്മിറ്റികൾ സർക്കാർ നൽകിയ വാക്ക് പാലിക്കുന്നുണ്ടോ എന്ന് നോക്കുന്നു, സഭകളുടെ സ്വന്തം പ്രവർത്തനവും ശ്രദ്ധിക്കുന്നു. പെറ്റീഷൻസ് കമ്മിറ്റി: ബില്ലുകൾ, പൊതുതാൽപര്യ വിഷയങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ഹർജികൾ പരിശോധിക്കും. സർക്കാർ ഉറപ്പുകൾ സംബന്ധിച്ച കമ്മിറ്റി: സഭയിൽ മന്ത്രിമാർ നൽകിയ വാഗ്ദാനങ്ങൾ നടപ്പായോ എന്ന് നോക്കും — 'ചെയ്യാം' എന്ന് പറഞ്ഞത് ചെയ്തോ? കീഴ്‌നിയമനിർമ്മാണ കമ്മിറ്റി: നിയമങ്ങൾ പ്രകാരം സർക്കാർ ഉണ്ടാക്കുന്ന ചട്ടങ്ങൾ പാർലമെന്റ് നൽകിയ അധികാരപരിധിക്കുള്ളിലാണോ എന്ന് നോക്കും. പ്രിവിലേജസ് കമ്മിറ്റി: പ്രത്യേകാവകാശ ലംഘന കേസുകൾ പരിശോധിച്ച് നടപടി ശുപാർശ ചെയ്യും; അംഗങ്ങളെ അധ്യക്ഷൻ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യും. കാര്യോപദേശക സമിതി (ലോക്സഭയിൽ സ്പീക്കർ അധ്യക്ഷൻ): ഓരോ കാര്യത്തിനും എത്ര സമയം എന്ന് ശുപാർശ ചെയ്യും; ചട്ട സമിതി: ചട്ടമാറ്റങ്ങൾ പരിഗണിക്കും. ഇരുസഭകളിലും അംഗങ്ങളുടെ പെരുമാറ്റം നോക്കുന്ന എത്തിക്സ് കമ്മിറ്റികളുമുണ്ട്. (→ English: standing committee · हिन्दी: स्थायी समिति)

In exam EnglishOther standing committees keep the government to its word and look after the Houses' own working. The Committee on Petitions examines petitions on bills and on matters of general public interest. The Committee on Government Assurances checks whether promises and undertakings given by ministers on the floor of the House have been carried out. The Committee on Subordinate Legislation examines whether rules, regulations and bye-laws made by the executive under Acts of Parliament stay within the powers that Parliament delegated. The Committee of Privileges examines cases of breach of privilege referred to it and recommends action; its members are nominated by the presiding officer. The Business Advisory Committee, chaired by the Speaker in the Lok Sabha, recommends how much time to allot to each item of business, and the Rules Committee considers changes in the rules of procedure. Both Houses also have Ethics Committees that look into the conduct of members.

പാർലമെന്ററി പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ എന്നാൽ ഓരോ സഭയ്ക്കും കൂട്ടായും അംഗങ്ങൾക്ക് വ്യക്തിപരമായും ഉള്ള പ്രത്യേക അവകാശങ്ങളും സംരക്ഷണങ്ങളും — ഇവയില്ലെങ്കിൽ അവർക്ക് ജോലി ചെയ്യാനാവില്ല. 105(1): ഭരണഘടനയ്ക്കും സഭാചട്ടങ്ങൾക്കും വിധേയമായി പാർലമെന്റിൽ സംസാരസ്വാതന്ത്ര്യം. 105(2): പാർലമെന്റിലോ കമ്മിറ്റിയിലോ പറഞ്ഞതിനും ചെയ്ത വോട്ടിനും ഒരു അംഗത്തിനെതിരെയും കോടതിയിൽ കേസില്ല; സഭയുടെ അധികാരത്തിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച റിപ്പോർട്ടുകൾക്ക് ആരും ഉത്തരവാദിയല്ല. കളിക്കളത്തിനുള്ളിൽ നടന്നതിന് റഫറിയുടെ തീരുമാനം, പുറത്തെ കോടതിയല്ല — അതുപോലെ. 105(3): മറ്റ് അവകാശങ്ങൾ പാർലമെന്റ് നിയമം വഴി നിർവചിക്കണം; അതുവരെ 44-ാം ഭേദഗതി (1978) പ്രാബല്യത്തിൽ വരുന്നതിനു തൊട്ടുമുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നവ. ആ ഭേദഗതി ബ്രിട്ടീഷ് ഹൗസ് ഓഫ് കോമൺസ് പരാമർശം നീക്കി, പക്ഷേ പാർലമെന്റ് ഇതുവരെ നിയമം ഉണ്ടാക്കിയിട്ടില്ല. 105(4): സഭയിൽ സംസാരിക്കാൻ അവകാശമുള്ള മന്ത്രിമാർക്കും അറ്റോർണി ജനറലിനും ഇവ ബാധകം. രാഷ്ട്രപതി പാർലമെന്റിന്റെ ഭാഗമാണെങ്കിലും ഇവ ഇല്ല. സംസ്ഥാന നിയമസഭകൾക്ക് അനുച്ഛേദം 194. (→ English: parliamentary privileges · हिन्दी: संसदीय विशेषाधिकार)

In exam Englishparliamentary privileges are special rights and immunities that each House enjoys collectively and its members enjoy individually, because without them they could not do their work. Article 105(1) gives freedom of speech in Parliament, subject to the Constitution and the rules of procedure. Article 105(2) says no member is liable to proceedings in any court for anything said or any vote given in Parliament or any committee, and no person is liable for a report, paper, vote or proceeding published by or under the authority of a House. Under Article 105(3), other privileges are those defined by Parliament by law, and until then those the Houses had just before the 44th Amendment (1978) came into force; that amendment dropped the original reference to the British House of Commons, but Parliament has still not codified privileges. Article 105(4) extends the same privileges to persons, such as ministers and the Attorney General, who have the right to speak in a House. The President, though a part of Parliament, does not enjoy them. Article 194 gives the same privileges to State Legislatures.

കൂട്ടായ പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ സഭയുടേതാണ്: സ്വന്തം റിപ്പോർട്ടുകളും ചർച്ചകളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കാം, മറ്റുള്ളവരെ തടയാം — പക്ഷേ 44-ാം ഭേദഗതി ചേർത്ത 361A പ്രകാരം ദുരുദ്ദേശ്യമില്ലാത്ത, സാരാംശത്തിൽ സത്യമായ പത്രറിപ്പോർട്ടുകൾക്ക് സംരക്ഷണമുണ്ട്. പുറത്തുള്ളവരെ ഒഴിവാക്കി രഹസ്യ സമ്മേളനം നടത്താം; സ്വന്തം ചട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാം; അംഗത്തിന്റെ അറസ്റ്റ്, തടങ്കൽ, മോചനം എന്നിവ ഉടൻ അറിയണം; പ്രത്യേകാവകാശ ലംഘനത്തിനും അവഹേളനത്തിനും അംഗങ്ങളെയും പുറത്തുള്ളവരെയും ശിക്ഷിക്കാം. നടപടിക്രമത്തിലെ ക്രമക്കേട് കാരണം സഭാനടപടികളുടെ സാധുത കോടതികൾക്ക് ചോദ്യം ചെയ്യാനാവില്ല (122). വ്യക്തിപരമായ അവകാശം: സമ്മേളന കാലത്തും അതിന് 40 ദിവസം മുമ്പും ശേഷവും സിവിൽ കേസുകളിൽ അറസ്റ്റിൽ നിന്ന് സംരക്ഷണം — ക്രിമിനൽ കേസുകളിലും കരുതൽ തടങ്കലിലും ഇല്ല. ലംഘനം = ഒരു നിശ്ചിത അവകാശം അവഗണിക്കൽ; അവഹേളനം = സഭയുടെ ജോലി തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന ഏതു പ്രവൃത്തിയും. അതിനാൽ എല്ലാ ലംഘനവും അവഹേളനമാണ്, പക്ഷേ എല്ലാ അവഹേളനവും ലംഘനമല്ല — എല്ലാ മാമ്പഴവും പഴമാണ്, പക്ഷേ എല്ലാ പഴവും മാമ്പഴമല്ല. (→ English: parliamentary privileges · हिन्दी: संसदीय विशेषाधिकार)

In exam EnglishWhat does a House enjoy as a body? Begin with its own record: the House decides whether its debates and reports are published, and it can stop others from publishing them. For the press, Article 361A, inserted by the 44th Amendment, softens this: a substantially true newspaper report of proceedings is protected unless it was made with malice. The House also controls who sits in the chamber, so it may ask strangers to leave and meet in secret, and it frames its own rules of procedure. When a member is arrested, detained or released, the House must be told at once. Article 122 stops courts from setting aside its proceedings merely because the procedure was irregular. A member, as an individual, cannot be arrested in a civil case while the House is in session or within 40 days before or after it; this shield does not reach criminal charges or preventive detention. Lastly, the House can punish members and outsiders alike, and two words are used for what it punishes. Suppose a newspaper prints a debate the House had ordered kept secret: a particular privilege has been broken, which is a breach of privilege. Suppose instead a visitor shouts from the gallery and halts a sitting: no listed privilege is broken, yet the House is obstructed in its work, which is contempt of the House. Every breach of privilege is therefore also a contempt, but contempt is the wider category.

ഈ അവകാശങ്ങളുടെ അതിരുകൾ കോടതികൾ വരച്ചിട്ടുണ്ട്. പി.വി. നരസിംഹറാവു കേസ് (1998): അഞ്ചംഗ ബെഞ്ച് ഭൂരിപക്ഷത്തോടെ — കൈക്കൂലി വാങ്ങി സഭയിൽ വോട്ട് ചെയ്ത അംഗങ്ങൾക്ക് 105(2) പ്രകാരം സംരക്ഷണമുണ്ട്, കൈക്കൂലി കൊടുത്തവർക്കില്ല എന്ന് പറഞ്ഞു. സീത സോറൻ കേസ് (2024): ഏഴംഗ ബെഞ്ച് ഏകകണ്ഠമായി അത് തിരുത്തി — കൈക്കൂലിക്ക് 105(2), 194(2) സംരക്ഷണമില്ല; സഭയിൽ സംസാരിക്കാനോ വോട്ട് ചെയ്യാനോ കൈക്കൂലി വാങ്ങേണ്ട ആവശ്യമില്ല; കൈക്കൂലി വാങ്ങുന്ന നിമിഷം കുറ്റം പൂർണം, വാഗ്ദാനം പോലെ വോട്ട് ചെയ്തോ എന്നത് പ്രശ്നമല്ല. സംരക്ഷണ കവചം ജോലി ചെയ്യാനാണ്, തെറ്റ് മറയ്ക്കാനല്ല. രാജാ റാം പാൽ കേസ് (2007): ചോദ്യത്തിന് പണം കേസിൽ കുടുങ്ങിയ അംഗങ്ങളുടെ പുറത്താക്കൽ കോടതി ശരിവെച്ചു; പ്രത്യേകാവകാശങ്ങളുടെ ഉപയോഗം പരിമിതമായ കാരണങ്ങളിൽ ജുഡീഷ്യൽ റിവ്യൂവിന് വിധേയമാണെന്ന് പറഞ്ഞു. (→ English: parliamentary privileges · हिन्दी: संसदीय विशेषाधिकार)

In exam EnglishThe courts have drawn the limits of these privileges. In P.V. Narasimha Rao v. State (1998) a five-judge bench held, by majority, that members who took bribes and then voted in the House were immune from prosecution under Article 105(2), while those who paid the bribes were not. In Sita Soren v. Union of India (2024) a seven-judge bench unanimously overruled that view: bribery is not protected by Article 105(2) or Article 194(2), because taking a bribe is not necessary for speaking or voting in the House, and the offence is complete when the bribe is accepted, whether or not the vote is cast as promised. In Raja Ram Pal v. Speaker, Lok Sabha (2007) the Court upheld the expulsion of members caught in a cash-for-questions case, while holding that the exercise of privileges is open to judicial review on limited grounds.

കമ്മിറ്റികളും പ്രത്യേകാവകാശങ്ങളും ചേർന്ന്, പാർലമെന്റ് സർക്കാരിനെ എങ്ങനെ ഉത്തരവാദിയാക്കുന്നു എന്ന ചിത്രം പൂർത്തിയാക്കുന്നു. സഭയിൽ ചോദ്യങ്ങൾ, ചർച്ചകൾ, പ്രമേയങ്ങൾ വഴി മന്ത്രിമാർ പരസ്യമായി മറുപടി പറയണം (രണ്ടാം ഭാഗം). ബജറ്റിലൂടെ സർക്കാരിന് എത്ര ചെലവാക്കാം എന്ന് ലോക്സഭ തീരുമാനിക്കുന്നു (മൂന്നാം ഭാഗം). കമ്മിറ്റികളിൽ വോട്ടെടുപ്പിനു മുമ്പേ ബില്ലുകളും ധനാഭ്യർത്ഥനകളും ആഴത്തിൽ പഠിക്കുന്നു; സി.എ.ജി. റിപ്പോർട്ടുകളുടെ സഹായത്തോടെ പിന്നീട് പണം എങ്ങനെ ചെലവായെന്ന് നോക്കുന്നു. പ്രത്യേകാവകാശങ്ങൾ ഈ ജോലി സംരക്ഷിക്കുന്നു: കോടതിഭയമില്ലാതെ സംസാരിക്കാം, വോട്ട് ചെയ്യാം; ഓരോ സഭയ്ക്കും സ്വന്തം പ്രവർത്തനം സംരക്ഷിക്കാം. പക്ഷേ ഇവ സഭയുടെ ജോലിക്കാണ്, വ്യക്തിഗത അംഗങ്ങളെ സാധാരണ ക്രിമിനൽ നിയമത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കാനല്ല എന്ന് കോടതികൾ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. (→ English: Parliament · हिन्दी: संसद)

In exam EnglishCommittees and privileges complete the picture of how Parliament holds the government to account. On the floor, questions, debates and motions make ministers answer in public (Part 2). Through the Budget, the Lok Sabha decides what the government may spend (Part 3). In committees, members study bills and demands for grants in detail before the vote, and, with the help of the CAG's reports, check after the event how the money was actually spent. Privileges protect this work: members can speak and vote without fear of the courts, and each House can protect its own functioning. But the courts have made clear that privileges exist to protect the House's work, not to shield individual members from the ordinary criminal law.

Exam traps

The Public Accounts Committee has 22 members (15 Lok Sabha + 7 Rajya Sabha); the Estimates Committee has 30, all from the Lok Sabha.
Ministers cannot be members of the financial committees or of the departmentally related standing committees.
The PAC chairman comes from the opposition by a convention dating from 1967, not by any article of the Constitution.
The PAC examines spending after it has happened, mainly through the CAG's reports; it does not approve expenditure in advance.
A Rajya Sabha member can be a member of the Committee on Public Undertakings but cannot be its chairman.
Each departmentally related standing committee has 31 members (21 Lok Sabha + 10 Rajya Sabha); of the 24, 16 are under the Lok Sabha and 8 under the Rajya Sabha.
Freedom from arrest covers only civil cases, during a session and 40 days before and after it; it does not cover criminal cases or preventive detention.
Sita Soren (2024) overruled P.V. Narasimha Rao (1998): a legislator who takes a bribe to speak or vote has no immunity under Article 105(2) or 194(2).

Recap

Committees do Parliament's detailed work; they are set up under the rules of each House, not by the Constitution, and their reports are advisory.
Standing committees are permanent; ad hoc committees (select, joint, inquiry) end when they report.
PAC (1921): 22 members, opposition chairman by convention since 1967, examines the CAG's audit reports after the money is spent.
Estimates Committee (1950): 30 Lok Sabha members, a 'continuous economy committee', examines estimates after they are voted.
Committee on Public Undertakings (1964, Krishna Menon Committee): 22 members, chairman from the Lok Sabha.
DRSCs (1993; 24 since 2004): 31 members each, examine demands for grants before the vote and bills referred to them; no cut motions.
Article 105: freedom of speech in Parliament, immunity for anything said or any vote given; other privileges still uncodified; also apply to ministers and the Attorney General, not the President.
Freedom from arrest only in civil cases (session plus 40 days either side); Sita Soren (2024): no immunity for bribery.

Practice questions

Q1. Consider the following statements about the Public Accounts Committee:
1. It has members from both the Lok Sabha and the Rajya Sabha.
2. Its chairman is appointed by the Speaker of the Lok Sabha.
3. A minister may be elected to it.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
1 and 2 only
2 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: B. 1 and 2 only

The PAC has 15 Lok Sabha and 7 Rajya Sabha members, and the Speaker appoints its chairman from among its Lok Sabha members, so statements 1 and 2 are correct. Statement 3 is wrong: a minister cannot be a member. '1 only' leaves out statement 2, and options containing 3 are wrong.

Q2. Which one of the following parliamentary committees consists of members of the Lok Sabha only?

Public Accounts Committee
Estimates Committee
Committee on Public Undertakings
A departmentally related standing committee

Show answer

Answer: B. Estimates Committee

All 30 members of the Estimates Committee come from the Lok Sabha. The PAC and the Committee on Public Undertakings each have 7 Rajya Sabha members, and every departmentally related standing committee has 10 Rajya Sabha members.

Q3. Consider the following statements about the Committee on Public Undertakings:
1. It was set up in 1964 on the recommendation of the Krishna Menon Committee.
2. A member of the Rajya Sabha may be appointed its chairman.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: the Speaker appoints the chairman from among the committee's Lok Sabha members, so a Rajya Sabha member, though a member of the committee, cannot chair it. Options with statement 2 are wrong, and 'neither' ignores statement 1.

Q4. Consider the following statements about departmentally related standing committees:
1. They examine the demands for grants of their ministries before the Lok Sabha votes on them.
2. They may suggest cut motions on the demands.
3. Each has 31 members drawn from both Houses.
Which of the statements given above is/are correct?

1 and 2 only
1 and 3 only
3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct: the committees scrutinise demands before the vote, and each has 21 Lok Sabha and 10 Rajya Sabha members. Statement 2 is wrong because their reports may not suggest anything in the nature of cut motions. '3 only' misses statement 1, and options with 2 are wrong.

Q5. Consider the following statements about Article 105 of the Constitution:
1. Freedom of speech in Parliament is subject to the provisions of the Constitution and the rules of procedure.
2. Parliament has enacted a law that defines all the privileges of the Houses.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Article 105(1) makes freedom of speech in Parliament subject to the Constitution and the rules, so statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: Parliament has not codified privileges, which is why Article 105(3) still refers to those existing before the 44th Amendment. Options with statement 2 are wrong, and 'neither' ignores statement 1.

Q6. A Member of Parliament enjoys freedom from arrest

in all cases while Parliament is in session
in criminal cases during a session and 40 days before and after it
in civil cases during a session and 40 days before and after it
under preventive detention laws at all times

Show answer

Answer: C. in civil cases during a session and 40 days before and after it

The individual privilege of freedom from arrest applies only in civil cases, during a session and for 40 days before and after it. It does not extend to criminal cases or preventive detention, so the options covering 'all cases', criminal cases or preventive detention are wrong.

Q7. In Sita Soren v. Union of India (2024), the Supreme Court held that

a legislator who takes a bribe to vote in the House is immune if the vote is actually cast
bribery by a legislator is not protected by parliamentary privilege under Articles 105(2) and 194(2)
Parliament must codify its privileges within a fixed time
a House cannot expel its members

Show answer

Answer: B. bribery by a legislator is not protected by parliamentary privilege under Articles 105(2) and 194(2)

A seven-judge bench overruled P.V. Narasimha Rao (1998) and held that bribery is not protected by Articles 105(2) or 194(2); the offence is complete when the bribe is accepted. The first option states the overruled view, the case did not order codification, and the power to expel was upheld in Raja Ram Pal (2007).

Q8. Match List I (committee) with List II (function):
List I
A. Committee on Government Assurances
B. Committee on Subordinate Legislation
C. Business Advisory Committee
List II
1. Checks whether rules made by the executive stay within delegated powers
2. Recommends the time to be allotted to items of business
3. Checks whether promises given by ministers in the House are fulfilled
Select the correct answer using the code given below.

A-3, B-1, C-2
A-1, B-3, C-2
A-3, B-2, C-1
A-2, B-1, C-3

Show answer

Answer: A. A-3, B-1, C-2

The Committee on Government Assurances tracks ministers' promises (3), the Committee on Subordinate Legislation checks rules made under delegated powers (1), and the Business Advisory Committee recommends the allotment of time (2). The other codes swap at least two of these functions.

← Part 3 All parts Quick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

Constitution of India, Articles 105, 118, 122, 194 and 361A — https://legislative.gov.in/constitution-of-india/
Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha (parliamentary committees, departmentally related standing committees, privileges); Lok Sabha and Rajya Sabha committee pages — https://sansad.in
Constitution (Forty-fourth Amendment) Act, 1978; Government of India Act, 1919; Code of Civil Procedure, 1908, Section 135A — https://www.indiacode.nic.in
Supreme Court of India: P.V. Narasimha Rao v. State (1998); Raja Ram Pal v. Hon'ble Speaker, Lok Sabha (2007); Sita Soren v. Union of India (2024) — https://digiscr.sci.gov.in