English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Quick recap: Fundamental Rights on one page

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

Fundamental Rights · Quick recap · Fact-checked on 15 October 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

All four parts of Fundamental Rights condensed for quick revision: the six rights, the key articles, cases and amendments, a one-table overview and eight mixed questions.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

മൗലികാവകാശങ്ങൾ ഭരണഘടനയുടെ മൂന്നാം ഭാഗത്ത്, അനുച്ഛേദം 12–35ൽ ആണ്. ലംഘിക്കപ്പെട്ടാൽ കോടതിയിൽ പോകാം, പക്ഷേ ഇവ പരിധിയില്ലാത്തവയല്ല. ഇവ പ്രധാനമായും 'രാഷ്ട്രത്തെ' നിയന്ത്രിക്കുന്നു — അനുച്ഛേദം 12 പ്രകാരം സർക്കാരുകൾ, നിയമസഭകൾ, തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾ, സർക്കാർ നിയന്ത്രണത്തിലുള്ള സ്ഥാപനങ്ങൾ എല്ലാം 'രാഷ്ട്രം'. അവകാശങ്ങൾ ലംഘിക്കുന്ന നിയമം ആ അളവോളം അസാധു (അനുച്ഛേദം 13). അഞ്ച് അവകാശങ്ങൾ പൗരന്മാർക്കു മാത്രം: 15, 16, 19, 29, 30; ബാക്കി വിദേശികൾ ഉൾപ്പെടെ എല്ലാവർക്കും. (→ English: Fundamental Rights · हिन्दी: मूल अधिकार)

In exam EnglishThe Fundamental Rights are in Part III of the Constitution, Articles 12 to 35. They are justiciable, so a person can go to court to enforce them, but they are not absolute. They mainly limit 'the State', which Article 12 defines widely to include governments, legislatures, local bodies and other authorities under government control. Article 13 makes any law that violates them void to that extent, which is the basis of judicial review. Five rights are for citizens only: Articles 15, 16, 19, 29 and 30; the rest protect every person, including foreigners.

The six Fundamental Rights at a glance
Right	Articles	Key points
Right to Equality	14–18	Equality before law; no discrimination; equal opportunity in public jobs; untouchability and titles abolished
Right to Freedom	19–22	Six freedoms; protection in criminal cases; life and personal liberty; education 6–14; arrest safeguards
Right against Exploitation	23–24	No trafficking or forced labour; no child below 14 in hazardous work
Right to Freedom of Religion	25–28	Conscience and religion; denominations; no tax for one religion; religious instruction rules
Cultural and Educational Rights	29–30	Conserve language, script, culture; minority educational institutions
Right to Constitutional Remedies	32	Move the Supreme Court; five writs

സമത്വാവകാശം അനുച്ഛേദം 14–18. അനുച്ഛേദം 14: നിയമത്തിനു മുന്നിൽ സമത്വം, നിയമങ്ങളുടെ തുല്യ സംരക്ഷണം — ന്യായമായ വർഗീകരണം ആകാം, തോന്നിയപോലെ പാടില്ല. അനുച്ഛേദം 15: മതം, വംശം, ജാതി, ലിംഗം, ജനനസ്ഥലം എന്നിവയുടെ പേരിൽ വിവേചനം നിരോധിക്കുന്നു; സ്ത്രീകൾ, കുട്ടികൾ, പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവർക്ക് പ്രത്യേക വ്യവസ്ഥകൾ ആകാം. അനുച്ഛേദം 16: സർക്കാർ ജോലികളിൽ തുല്യ അവസരം, സംവരണത്തോടെ; ഇന്ദ്ര സാഹ്നി (1992) — സാധാരണ 50% പരിധി, ക്രീമി ലെയർ ഒഴിവാക്കൽ. അനുച്ഛേദം 17 അയിത്തവും 18 സ്ഥാനപ്പേരുകളും നിർത്തലാക്കി. (→ English: equality before law · हिन्दी: विधि के समक्ष समता)

In exam EnglishThe Right to Equality covers Articles 14 to 18. Article 14 guarantees equality before law and equal protection of the laws; reasonable classification is allowed, arbitrariness is not. Article 15 bars discrimination on grounds only of religion, race, caste, sex or place of birth, and allows special provisions for women, children and backward classes. Article 16 gives equality of opportunity in public jobs, with reservation for backward classes; Indra Sawhney (1992) set a normal ceiling of 50 per cent and excluded the creamy layer. Article 17 abolishes untouchability and Article 18 abolishes titles, except military and academic distinctions.

അനുച്ഛേദം 19 പൗരന്മാർക്ക് ആറ് സ്വാതന്ത്ര്യങ്ങൾ: സംസാരം, സമാധാനപരമായ ഒത്തുചേരൽ, സംഘടന, രാജ്യമെങ്ങും സഞ്ചാരം, എവിടെയും താമസം, ഏത് തൊഴിലും. സ്വത്ത് സ്വാതന്ത്ര്യം (f) 44-ാം ഭേദഗതി (1978) നീക്കി. ഓരോ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലും നിയമത്തിലൂടെ, 19(2)–(6)ലെ കാരണങ്ങൾക്കു മാത്രം ന്യായമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആകാം — അവ ന്യായമാണോ എന്ന് കോടതികൾ തീരുമാനിക്കും. യുദ്ധമോ വിദേശ ആക്രമണമോ കാരണം അടിയന്തരാവസ്ഥ പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ 19 സ്വയം നിലയ്ക്കും (അനുച്ഛേദം 358). (→ English: reasonable restrictions · हिन्दी: युक्तियुक्त निर्बंधन)

In exam EnglishArticle 19 gives citizens six freedoms: speech and expression, peaceful assembly without arms, association, movement, residence, and profession. The freedom of property, once clause (f), was removed by the 44th Amendment (1978). Each freedom can be limited only by law and only on the grounds listed in clauses (2) to (6), and courts decide whether a restriction is reasonable; the eight grounds for speech include public order, defamation, contempt of court and the sovereignty and integrity of India. Under Article 358, Article 19 is suspended automatically during a national emergency declared on the ground of war or external aggression.

അനുച്ഛേദം 20–22 ജീവനും സ്വാതന്ത്ര്യവും സംരക്ഷിക്കുന്നു. 20: മുൻകാല പ്രാബല്യമുള്ള ക്രിമിനൽ നിയമമില്ല, ഒരേ കുറ്റത്തിന് രണ്ടുതവണ ശിക്ഷയില്ല, തനിക്കെതിരെ സാക്ഷി പറയാൻ നിർബന്ധമില്ല. 21: നിയമം സ്ഥാപിച്ച നടപടിക്രമത്തിലൂടെയല്ലാതെ ആരുടെയും ജീവനോ വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യമോ ഇല്ലാതാക്കാൻ പാടില്ല; മേനക ഗാന്ധി (1978)ക്കു ശേഷം ആ നടപടിക്രമം നീതിയുക്തവും ന്യായവും യുക്തിസഹവുമാകണം; സ്വകാര്യത, ഉപജീവനം, വേഗത്തിലുള്ള വിചാരണ, നിയമസഹായം, ശുദ്ധ പരിസ്ഥിതി എന്നിവയും 21ന്റെ ഭാഗം. 21A: 6–14 വയസ്സുള്ള കുട്ടികൾക്ക് സൗജന്യ നിർബന്ധിത വിദ്യാഭ്യാസം (2002). 22: അറസ്റ്റ് സംരക്ഷണങ്ങൾ; ഉപദേശക ബോർഡില്ലാതെ കരുതൽ തടങ്കൽ 3 മാസത്തിലധികമില്ല. (→ English: personal liberty · हिन्दी: दैहिक स्वतंत्रता)

In exam EnglishArticles 20 to 22 protect life and liberty. Article 20 bars ex post facto criminal laws, double jeopardy and self-incrimination. Article 21 protects life and personal liberty except according to procedure established by law; since Maneka Gandhi (1978) that procedure must be just, fair and reasonable, and courts have read into it the rights to privacy (Puttaswamy, 2017), livelihood, a speedy trial, legal aid and a clean environment. Article 21A, added by the 86th Amendment (2002), gives free and compulsory education to children aged 6 to 14. Article 22 gives safeguards on arrest, and limits preventive detention to three months unless an Advisory Board approves more.

ചൂഷണത്തിനെതിരായ അവകാശം അനുച്ഛേദം 23, 24ൽ. 23: മനുഷ്യക്കടത്ത്, കൂലിയില്ലാ പണി, മറ്റ് നിർബന്ധിത തൊഴിൽ എന്നിവ നിരോധിക്കുന്നു — സ്വകാര്യ വ്യക്തികൾക്കും ബാധകം; പക്ഷേ സൈനിക സേവനം പോലുള്ള പൊതു ആവശ്യങ്ങൾക്ക് സർക്കാരിന് വിവേചനമില്ലാതെ നിർബന്ധിത സേവനം ഏർപ്പെടുത്താം. മിനിമം വേതനത്തേക്കാൾ കുറവ് നൽകുന്നതും നിർബന്ധിത തൊഴിലാണെന്ന് കോടതി പറഞ്ഞു. 24: 14 വയസ്സിൽ താഴെയുള്ള കുട്ടികളെ ഫാക്ടറി, ഖനി, അപകടകരമായ ജോലികളിൽ നിയോഗിക്കരുത്. ഇവയും മൗലികാവകാശങ്ങൾ. (→ English: Fundamental Rights · हिन्दी: मूल अधिकार)

In exam EnglishThe Right against Exploitation is in Articles 23 and 24. Article 23 prohibits traffic in human beings, begar and other forms of forced labour, and applies against private persons too; the State may still impose compulsory service for public purposes, such as military service, without discrimination. Paying less than the minimum wage has been held to be forced labour. Article 24 bars children below 14 from factories, mines and other hazardous employment.

മതസ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുള്ള അവകാശം അനുച്ഛേദം 25–28ൽ; ഇത് ഇന്ത്യയുടെ മതനിരപേക്ഷ സമീപനം കാണിക്കുന്നു: രാഷ്ട്രമതമില്ല, എല്ലാ മതങ്ങൾക്കും തുല്യ ബഹുമാനം, സാമൂഹിക പരിഷ്കരണത്തിന് ഇടം. 25: ഓരോരുത്തർക്കും മനസ്സാക്ഷി സ്വാതന്ത്ര്യം, മതം വിശ്വസിക്കാനും ആചരിക്കാനും പ്രചരിപ്പിക്കാനും അവകാശം — പൊതുക്രമം, സദാചാരം, ആരോഗ്യം എന്നിവയ്ക്ക് വിധേയമായി; പ്രചരിപ്പിക്കൽ എന്നാൽ മറ്റുള്ളവരെ മതം മാറ്റാനുള്ള അവകാശമല്ല. 26: മതവിഭാഗങ്ങൾക്ക് തങ്ങളുടെ കാര്യങ്ങളും സ്വത്തും നിയന്ത്രിക്കാം. 27: ഒരു മതത്തിനായി നികുതി ചുമത്തരുത്. 28: പൂർണ സർക്കാർ ഫണ്ടുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളിൽ മതബോധനമില്ല. (→ English: Secular · हिन्दी: पंथनिरपेक्ष)

In exam EnglishThe Right to Freedom of Religion is in Articles 25 to 28, and reflects India's Secular approach: no State religion, equal respect for all faiths, and room for social reform. Article 25 gives every person freedom of conscience and the right to profess, practise and propagate religion, subject to public order, morality, health and the other Fundamental Rights; propagation does not include a right to convert others. Article 26 lets religious denominations manage their own religious affairs and property. Article 27 bars taxes to promote any particular religion, and Article 28 bars religious instruction in institutions wholly funded by the State.

സാംസ്കാരിക-വിദ്യാഭ്യാസ അവകാശങ്ങൾ അനുച്ഛേദം 29, 30ൽ. 29: സ്വന്തം ഭാഷ, ലിപി, സംസ്കാരം ഉള്ള ഏത് പൗരവിഭാഗത്തിനും അത് സംരക്ഷിക്കാം; സർക്കാർ അല്ലെങ്കിൽ സർക്കാർ സഹായമുള്ള സ്ഥാപനങ്ങളിൽ മതം, വംശം, ജാതി, ഭാഷ എന്നിവയുടെ പേരിൽ പ്രവേശനം നിഷേധിക്കരുത് — ഇത് ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് മാത്രമല്ല. 30: മത, ഭാഷാ ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ ക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് നടത്താം. 'ന്യൂനപക്ഷം' എന്നതിന് ഭരണഘടനാ നിർവചനമില്ല; സംസ്ഥാനാടിസ്ഥാനത്തിൽ നിശ്ചയിക്കണമെന്ന് സുപ്രീം കോടതി പറഞ്ഞു (2002). (→ English: minorities · हिन्दी: अल्पसंख्यक वर्ग)

In exam EnglishThe Cultural and Educational Rights are in Articles 29 and 30. Article 29 lets any section of citizens with a distinct language, script or culture conserve it, and bars denial of admission to State or State-aided institutions on grounds only of religion, race, caste or language; it is not limited to minorities. Article 30 gives religious and linguistic minorities the right to establish and administer educational institutions of their choice. The Constitution does not define 'minority'; the Supreme Court has said minorities are identified state by state (T.M.A. Pai, 2002).

അവകാശങ്ങൾക്ക് പരിഹാരം വേണം. സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിക്കാനുള്ള അവകാശം (അനുച്ഛേദം 32) തന്നെ മൗലികാവകാശം — അംബേദ്കർ ഇതിനെ 'ഭരണഘടനയുടെ ആത്മാവും ഹൃദയവും' എന്ന് വിളിച്ചു. ഹൈക്കോടതികൾ 226 പ്രകാരം മൗലികാവകാശങ്ങൾക്കു മാത്രമല്ല 'മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കും' റിട്ട് പുറപ്പെടുവിക്കുന്നു. അഞ്ച് റിട്ടുകൾ: ഹേബിയസ് കോർപ്പസ് (നിയമവിരുദ്ധ തടവിൽ നിന്ന് മോചനം), മാൻഡമസ് (ഉദ്യോഗസ്ഥനെക്കൊണ്ട് കടമ ചെയ്യിക്കൽ), പ്രൊഹിബിഷൻ (കീഴ്ക്കോടതിയെ മുൻകൂട്ടി തടയൽ), സെർഷ്യോററി (നൽകിയ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കൽ), ക്വോ വാറന്റോ (പദവിക്കുള്ള അർഹത ചോദിക്കൽ). പൊതുതാൽപര്യ ഹർജിയിലൂടെ മറ്റുള്ളവർക്കു വേണ്ടിയും കോടതിയിൽ പോകാം. (→ English: writ · हिन्दी: रिट)

In exam EnglishRights need remedies. Article 32, the right to move the Supreme Court, is itself a Fundamental Right; Ambedkar called it 'the very soul of the Constitution and the very heart of it'. High Courts issue writs under Article 226 for Fundamental Rights 'and for any other purpose', so their writ power is wider in scope. The five writs are habeas corpus (free an unlawfully detained person), mandamus (make a public authority do its duty), prohibition (stop a lower court before it exceeds its jurisdiction), certiorari (quash such a court's order after it is made) and quo warranto (test a person's right to hold a public office). Public interest litigation lets public-spirited people approach the courts for those who cannot.

അവസാനമായി, പരിധികൾ. സൈന്യം, പോലീസ്, രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജൻസികൾ എന്നിവയുടെ അവകാശങ്ങൾ പരിമിതപ്പെടുത്താനുള്ള അധികാരം പാർലമെന്റിന് മാത്രം (അനുച്ഛേദം 33). ദേശീയ അടിയന്തരാവസ്ഥ യിൽ രാഷ്ട്രപതിക്ക് 359 പ്രകാരം ചില അവകാശങ്ങളുടെ നടപ്പാക്കൽ നിർത്തിവയ്ക്കാം — പക്ഷേ 20, 21 ഒരിക്കലുമില്ല (44-ാം ഭേദഗതി). പാർലമെന്റിന് മൗലികാവകാശങ്ങൾ ഭേദഗതി ചെയ്യാം, പക്ഷേ കേശവാനന്ദ ഭാരതി (1973)ക്ക് ശേഷം ഭരണഘടനയുടെ അടിസ്ഥാന ഘടന നശിപ്പിക്കാനാവില്ല. സ്വത്തവകാശം 44-ാം ഭേദഗതി (1978) മൂന്നാം ഭാഗത്തുനിന്ന് നീക്കി; ഇപ്പോൾ അത് 300A പ്രകാരമുള്ള നിയമപരമായ അവകാശം — ഹൈക്കോടതിയിൽ ആവശ്യപ്പെടാം, 32 പ്രകാരമല്ല. (→ English: Emergency · हिन्दी: आपात)

In exam EnglishFinally, the limits. Parliament alone can restrict the rights of the armed forces, police and intelligence services (Article 33). During a national Emergency, the President may suspend the enforcement of named rights under Article 359, but never Articles 20 and 21 (44th Amendment). Parliament can amend Fundamental Rights, but after Kesavananda Bharati (1973) it cannot destroy the basic structure of the Constitution. The right to property was removed from Part III by the 44th Amendment (1978) and is now a legal right under Article 300A, enforceable in the High Courts but not through Article 32.

Exam traps

Citizens-only rights: Articles 15, 16, 19, 29 and 30. Everything else covers foreigners too.
Article 19 has six freedoms, not seven; 19(1)(f) on property went with the 44th Amendment (1978).
Article 358 suspends only Article 19, automatically, and only for war or external aggression; Article 359 suspends enforcement by Presidential order, never of Articles 20 and 21.
Article 32 is itself a Fundamental Right; Article 226 is wider in scope but is not a Fundamental Right.
Habeas corpus lies against private persons; mandamus does not. Prohibition comes before a decision, certiorari after.
Articles 15(2), 17, 23 and 24 apply against private persons, not only the State.
Article 29 protects any section of citizens; Article 30 only religious and linguistic minorities.
Property is a legal right under Article 300A, not a Fundamental Right; Parliament cannot destroy the basic structure (Kesavananda Bharati, 1973).

Recap

Part III, Articles 12–35: justiciable, not absolute, mainly against the State (Article 12); laws violating them are void (Article 13).
Equality (14–18): equality before law; no discrimination; reservation with a 50% normal ceiling (Indra Sawhney 1992); untouchability and titles abolished.
Freedom (19–22): six freedoms with reasonable restrictions; Article 20 safeguards; Article 21 read widely since Maneka Gandhi (1978); 21A education; 22 arrest and detention.
Exploitation (23–24): no trafficking, begar or forced labour; no child below 14 in hazardous work.
Religion (25–28): conscience and religion for all persons; denominations' rights; no religious tax; no religious instruction in wholly State-funded institutions.
Culture and education (29–30): any section may conserve its culture; minorities may run their own institutions.
Remedies: Article 32 (Fundamental Right), Article 226 (wider); five writs; PIL.
Limits: Article 33 (forces), Article 359 (never 20 and 21), basic structure (Kesavananda 1973), property under Article 300A.

Practice questions

Q1. Which of the following Fundamental Rights are available only to citizens of India?
1. Article 14
2. Article 16
3. Article 19
4. Article 21
Select the correct answer using the code below.

1 and 4 only
2 and 3 only
1, 2 and 3 only
2, 3 and 4 only

Show answer

Answer: B. 2 and 3 only

Articles 16 and 19 are citizens-only. Articles 14 and 21 protect every person in India, including foreigners.

Q2. How many freedoms does Article 19(1) of the Constitution of India guarantee today?

Five
Six
Seven
Eight

Show answer

Answer: B. Six

Six. The original seventh freedom, to acquire, hold and dispose of property (19(1)(f)), was removed by the 44th Amendment (1978). Eight is the number of grounds for restricting speech in Article 19(2), a common distractor.

Q3. Which of the following Fundamental Rights can be enforced against private persons as well as the State?
1. Article 17 (abolition of untouchability)
2. Article 23 (prohibition of forced labour)
3. Article 24 (prohibition of child labour in hazardous work)
Select the correct answer using the code below.

1 only
1 and 2 only
2 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: D. 1, 2 and 3

All three apply to private conduct: untouchability practised by anyone is an offence, a private employer can be guilty of forced labour, and a private factory cannot employ children below 14.

Q4. Which writ is issued to quash an order already passed by a lower court that acted without jurisdiction?

Prohibition
Certiorari
Mandamus
Quo warranto

Show answer

Answer: B. Certiorari

Certiorari quashes an order already made. Prohibition is issued earlier, while the case is pending; mandamus orders a public duty to be done; quo warranto tests the right to hold a public office.

Q5. Consider the following statements:
1. Article 358 suspends only Article 19, and only during an emergency declared on the ground of war or external aggression.
2. Under Article 359, the President can suspend the enforcement of Article 21.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: since the 44th Amendment (1978), the enforcement of Articles 20 and 21 cannot be suspended under Article 359.

Q6. In which case did the Supreme Court hold that Parliament can amend any part of the Constitution, including Fundamental Rights, but cannot alter its basic structure?

Shankari Prasad v. Union of India (1951)
I.C. Golaknath v. State of Punjab (1967)
Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973)
Maneka Gandhi v. Union of India (1978)

Show answer

Answer: C. Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973)

Kesavananda Bharati (1973) laid down the basic structure doctrine. Shankari Prasad allowed amendment without that limit, Golaknath barred amending Fundamental Rights, and Maneka Gandhi concerned Article 21.

Q7. Consider the following statements:
1. Article 29 protects only religious and linguistic minorities.
2. Article 30 gives minorities the right to establish and administer educational institutions of their choice.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 2 is correct. Statement 1 is wrong: Article 29 protects any section of citizens with a distinct language, script or culture, not only minorities.

Q8. Which one of the following statements about the right to property is correct today?

It is a Fundamental Right under Article 19(1)(f)
It is a Fundamental Right under Article 31
It is a legal right under Article 300A and cannot be enforced through Article 32
It is a Directive Principle of State Policy

Show answer

Answer: C. It is a legal right under Article 300A and cannot be enforced through Article 32

The 44th Amendment (1978) deleted Articles 19(1)(f) and 31 and created Article 300A. As it is no longer a Fundamental Right, Article 32 is not available. It is not a Directive Principle either.

← Part 4 All parts

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

Constitution of India, Part III (Articles 12–35), Articles 300A, 358, 359 and 368 — https://legislative.gov.in/constitution-of-india/
Constitution (First Amendment) Act, 1951; (Twenty-fourth) 1971; (Forty-fourth) 1978; (Eighty-sixth) 2002 — https://www.indiacode.nic.in
Supreme Court of India: Maneka Gandhi v. Union of India (1978); Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973); Indra Sawhney v. Union of India (1992); K.S. Puttaswamy v. Union of India (2017) — https://digiscr.sci.gov.in