Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

The Reserve Bank of India: history, organisation and functions

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

RBI and monetary policy · Part 1 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Why India's central bank was set up and when it was nationalised, how its Central Board is formed, and each of its functions with the law behind it: currency issue and the minimum reserve system, banker to governments (ways and means advances), banker and regulator of banks, foreign exchange under FEMA, payment systems, its developmental role, and the transfer of its surplus to the Centre.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

നാട്ടിലെ എല്ലാവരുടെയും പണക്കണക്ക് നോക്കുന്ന ഒരു കാരണവർ ഉണ്ടെന്ന് കരുതുക. രാജ്യത്തിന് അത്തരമൊരു സ്ഥാപനമാണ് കേന്ദ്ര ബാങ്ക് — നമുക്ക് അത് റിസർവ് ബാങ്ക് ഓഫ് ഇന്ത്യ. പണം എന്താണെന്നും ബാങ്കുകൾ അത് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നുവെന്നും മുൻ അധ്യായത്തിൽ കണ്ടു; ഇനി മുഴുവൻ സംവിധാനവും നോക്കുന്ന സ്ഥാപനം. ഒന്നാം ഭാഗം: ആർബിഐ എന്തിന് ഉണ്ടായി, ആര് നടത്തുന്നു, നിയമം നൽകിയ ജോലികൾ ഏതെല്ലാം. രണ്ടാം ഭാഗം: അതിന്റെ പ്രധാന ജോലിയായ പണനയം, അതിന്റെ ഉപകരണങ്ങൾ. ഓരോ ജോലിയും അത് നൽകിയ നിയമവുമായി ചേർത്താണ് കാണുന്നത്. (→ English: central bank · हिन्दी: केंद्रीय बैंक)

In exam EnglishEvery modern economy has one institution standing behind its money and its banks. In India it is the Reserve Bank of India (RBI), the country's central bank. The previous chapter showed what money is and how banks create it; this chapter turns to the body that oversees the whole system. Part 1 covers the RBI itself: why it was created, who runs it, and the jobs the law gives it, from issuing notes to keeping the government's accounts. Part 2 covers its most closely watched job, monetary policy, and the instruments it uses. Each function here is tied to the Act that gives it, because Prelims questions often turn on exactly that link.

മുമ്പ് പണത്തിന്റെ ജോലി രണ്ട് കൈകളിലായിരുന്നു: നോട്ട് സർക്കാർ ഇറക്കി, ചില ബാങ്ക് ജോലികൾ ഇംപീരിയൽ ബാങ്ക് ചെയ്തു. ഒരു വീട്ടിൽ പാചകം ഒരാളും സാധനം വാങ്ങൽ മറ്റൊരാളും വേറെവേറെ നോക്കിയാൽ ആശയക്കുഴപ്പം വരുന്നതുപോലെ. 1926-ലെ ഹിൽട്ടൺ യങ് കമ്മീഷൻ രണ്ടും ഒരു സ്ഥാപനത്തിന് നൽകാൻ പറഞ്ഞു. 1934-ലെ നിയമപ്രകാരം 1935 ഏപ്രിൽ 1-ന് ആർബിഐ തുടങ്ങി — ആദ്യം സ്വകാര്യ ഓഹരിയുടമകളുടെ ബാങ്ക്, ഓഫീസ് കൽക്കട്ടയിൽ, 1937-ൽ ബോംബെയിലേക്ക് മാറി. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുശേഷം രാജ്യത്തിന്റെ ആവശ്യത്തിനായി 1949 ജനുവരി 1-ന് ദേശസാൽക്കരിച്ചു. ആദ്യ ഗവർണർ ഓസ്ബോൺ സ്മിത്ത്, ആദ്യ ഇന്ത്യൻ ഗവർണർ സി.ഡി. ദേശ്മുഖ് (1943). (→ English: nationalisation of the RBI · हिन्दी: आरबीआई का राष्ट्रीयकरण)

In exam EnglishThe case for a separate central bank came from the Royal Commission on Indian Currency and Finance of 1926, usually called the Hilton Young Commission. Control over money was then divided: the government issued currency, while the Imperial Bank of India did some banking work for it. The Commission wanted one body to manage both. The Central Legislature passed the Reserve Bank of India Act in 1934, and the RBI opened on 1 April 1935 as a shareholders' bank owned by private investors, with its central office in Calcutta; the office moved to Bombay in 1937. After independence the government wanted the central bank to serve national policy rather than private owners, so the Reserve Bank (Transfer to Public Ownership) Act, 1948 nationalised it from 1 January 1949. Its first Governor was Sir Osborne Smith; C.D. Deshmukh became the first Indian Governor in 1943.

ഒരു വലിയ സഹകരണ സംഘത്തിന് ഭരണസമിതി ഉള്ളതുപോലെ ആർബിഐക്ക് വകുപ്പ് 8 പ്രകാരം കേന്ദ്ര ബോർഡ് ഉണ്ട്. അതിൽ ഗവർണറും പരമാവധി നാല് ഡെപ്യൂട്ടി ഗവർണർമാരും മുഴുസമയ ഉദ്യോഗസ്ഥർ; കൂടാതെ കേന്ദ്രം നാമനിർദേശം ചെയ്യുന്നവർ — നാല് പ്രാദേശിക ബോർഡുകളിൽ (മുംബൈ, കൊൽക്കത്ത, ന്യൂഡൽഹി, ചെന്നൈ) നിന്ന് നാലുപേർ, വിവിധ മേഖലകളിലെ വിദഗ്ധർ പത്തുപേർ, രണ്ട് സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥർ. ഗവർണറെ കേന്ദ്രം അഞ്ചു വർഷം വരെ നിയമിക്കുന്നു, വീണ്ടും നിയമിക്കാം. വകുപ്പ് 7 പ്രകാരം ഗവർണറുമായി ആലോചിച്ച് സർക്കാരിന് നിർദേശം നൽകാം — ഇത് കരുതൽ അധികാരമാണ്, ദിവസേനയുള്ള നിയന്ത്രണമല്ല. ബാങ്ക് മേൽനോട്ടത്തിന് 1994-ൽ സാമ്പത്തിക മേൽനോട്ട ബോർഡ് വന്നു. കണക്കുവർഷം ഇപ്പോൾ ഏപ്രിൽ–മാർച്ച്. (→ English: Central Board of Directors · हिन्दी: केंद्रीय निदेशक बोर्ड)

In exam EnglishUnder section 8 of the RBI Act, the RBI is governed by a Central Board of Directors: the Governor and not more than four Deputy Governors, who are full-time officials, plus directors nominated by the Central Government. Four of these come from the RBI's Local Boards (Mumbai, Kolkata, New Delhi and Chennai), ten are experts from fields such as banking, industry, agriculture and economics, and two are government officials. The Central Government appoints the Governor and Deputy Governors for terms of up to five years, with reappointment allowed. Section 7 lets the government, after consulting the Governor, give the RBI directions in the public interest; it is a reserve power, not a means of daily control. Bank supervision is guided by the Board for Financial Supervision, formed in 1994 as a committee of the Central Board. The RBI's accounting year, once July–June, now runs April–March; 2020-21 was a nine-month transition year.

നോട്ട് അച്ചടിച്ച് നൽകുന്നത് ആർബിഐയുടെ പഴയ ജോലി. വകുപ്പ് 22: ബാങ്ക് നോട്ട് ആർബിഐ മാത്രം ഇറക്കും; നാണയങ്ങളും ₹1 നോട്ടും സർക്കാർ ഇറക്കും. നോട്ടിന്റെ കണക്ക് പ്രത്യേക 'ഇഷ്യൂ വകുപ്പി'ൽ — വീട്ടിൽ ഉത്സവച്ചെലവിനുള്ള പണം വേറൊരു പെട്ടിയിൽ വെക്കുന്നതുപോലെ. മുമ്പ് ഇറക്കിയ നോട്ടിന്റെ ഒരു നിശ്ചിത പങ്ക് സ്വർണം വേണമായിരുന്നു. 1956-ലെ ഭേദഗതി 'കുറഞ്ഞ കരുതൽ' രീതി കൊണ്ടുവന്നു: കുറഞ്ഞത് ₹200 കോടിയുടെ സ്വർണവും വിദേശനാണ്യവും, അതിൽ ₹115 കോടി സ്വർണം. അതിനുമുകളിൽ എത്ര നോട്ട് എന്നത് സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ആവശ്യം നോക്കി. ബാങ്കുകളുടെ കറൻസി ചെസ്റ്റുകൾ വഴി വിതരണം, പഴകിയ നോട്ട് പിൻവലിക്കൽ. 2022 മുതൽ ഡിജിറ്റൽ രൂപ (ഇ₹) പരീക്ഷണം. (→ English: minimum reserve system · हिन्दी: न्यूनतम आरक्षित प्रणाली)

In exam EnglishManaging the currency is the RBI's oldest function. Section 22 of the RBI Act gives it the sole right to issue bank notes in India; coins and the ₹1 note come from the Government. Section 23 keeps note issue in a separate Issue Department, apart from the Banking Department, so that the assets backing the notes are accounted for on their own. Under the old proportional reserve system those assets had to equal a fixed share of the notes in circulation. An amendment of 1956 brought in the minimum reserve system: the RBI must hold gold and foreign exchange worth at least ₹200 crore, of which at least ₹115 crore must be gold, and above that floor note issue follows the economy's needs rather than the size of the gold stock. The RBI decides how many notes of each denomination are needed, has them printed, distributes them through currency chests kept by banks and withdraws soiled notes. Since 2022 the RBI Act also covers notes in digital form, which allowed the digital rupee (e₹) pilots that began in November and December 2022.

സർക്കാരുകളുടെ ബാങ്കർ ആർബിഐയാണ്: അക്കൗണ്ടുകൾ, കടം കൈകാര്യം, പലിശ അടവ് എല്ലാം. ശമ്പളദിവസം വന്നു, പക്ഷേ നികുതിപ്പണം ഇനിയും വന്നിട്ടില്ലെന്ന് കരുതുക — കുറച്ചാഴ്ചത്തെ വിടവിനായി ആർബിഐ വേയ്സ് ആൻഡ് മീൻസ് അഡ്വാൻസ് നൽകും, മൂന്നു മാസത്തിനകം തിരിച്ചടയ്ക്കണം. പരിധി കടന്നാൽ ഓവർഡ്രാഫ്റ്റ്, കൂടിയ പലിശ. 1997-നു മുമ്പ് കേന്ദ്രം കമ്മി 'അഡ്‌ഹോക് ട്രഷറി ബില്ലു'കൾ കൊണ്ട് നികത്തി — ആർബിഐ പുതിയ പണം സൃഷ്ടിച്ച് വാങ്ങി, വില കൂടി. 1997 ഏപ്രിൽ 1 മുതൽ അത് നിർത്തി. FRBM നിയമം (2003) വകുപ്പ് 5: 2006-07 മുതൽ കേന്ദ്രം പുതുതായി ഇറക്കുന്ന കടപ്പത്രങ്ങൾ ആർബിഐ നേരിട്ട് വാങ്ങരുത്, ദേശീയ ദുരന്തം പോലുള്ള പ്രത്യേക സാഹചര്യം ഒഴികെ. (→ English: ways and means advances · हिन्दी: अर्थोपाय अग्रिम)

In exam EnglishThe RBI is also banker to the governments. Sections 20 and 21 of the RBI Act require it to receive and pay money for the Central Government and to manage its public debt; section 21A lets it do the same for the states by agreement. It keeps their accounts, sells their treasury bills and dated securities, and services their debt. When spending runs ahead of receipts for a few weeks, it lends through ways and means advances (WMA), temporary advances that section 17(5) requires to be repaid within three months; borrowing above the agreed limit becomes a costlier overdraft. WMA replaced a riskier practice. Until 1997 the Centre covered its deficits with ad hoc treasury bills that the RBI absorbed by creating new money, an automatic monetisation of the deficit that fed inflation. Agreements of 1994 and 1997 ended ad hoc bills from 1 April 1997, and section 5 of the FRBM Act, 2003 barred the RBI from buying the Centre's securities in primary issues from 2006-07, except on special grounds that the Act lists, such as a national calamity.

നമ്മൾ ബാങ്കിൽ അക്കൗണ്ട് വെക്കുന്നതുപോലെ ഓരോ ഷെഡ്യൂൾഡ് ബാങ്കും ആർബിഐയിൽ അക്കൗണ്ട് വെച്ച് മറ്റ് ബാങ്കുകളുമായുള്ള കണക്ക് അവിടെ തീർക്കുന്നു. ഒരു നല്ല ബാങ്കിനെപ്പറ്റി കിംവദന്തി പരന്ന് എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് പണം പിൻവലിച്ചുവെന്ന് കരുതുക — ബാങ്ക് പാപ്പരല്ല, പക്ഷേ ആ നിമിഷം പണമില്ല. അപ്പോൾ അവസാന ആശ്രയ വായ്പാദാതാവായ ആർബിഐ കടം നൽകി രക്ഷിക്കുന്നു, ഭയം മറ്റ് ബാങ്കുകളിലേക്ക് പടരാതെ. ബാങ്കിങ് നിയന്ത്രണ നിയമം 1949 പ്രകാരം ലൈസൻസ്, സിഇഒ നിയമനാനുമതി, മൂലധന ചട്ടങ്ങൾ, പരിശോധന, ദുർബല ബാങ്കിന് നിയന്ത്രണം അല്ലെങ്കിൽ ലയനം. 2020-ലെ ഭേദഗതി അർബൻ, ബഹുസംസ്ഥാന സഹകരണ ബാങ്കുകളെ കൂടുതൽ നിയന്ത്രണത്തിലാക്കി. ബാങ്കിതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങൾ വകുപ്പ് 45IA പ്രകാരം ആർബിഐയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യണം. (→ English: lender of last resort · हिन्दी: अंतिम ऋणदाता)

In exam EnglishBanks, in turn, bank with the RBI. Every scheduled bank keeps its cash reserve balance with the RBI and settles payments with other banks through that account. When a sound bank suddenly runs short of cash, say because frightened depositors all withdraw at once, the RBI can lend to it as the lender of last resort, so that a passing shortage does not sink a solvent bank and spread panic to others. Under the Banking Regulation Act, 1949 the RBI is also the main regulator and supervisor of banks: it issues licences, approves the appointment of chief executives, sets capital norms, inspects banks, and can restrict a weak bank's business or arrange its merger. The Banking Regulation (Amendment) Act, 2020 brought urban and multi-state cooperative banks under much fuller RBI regulation. Non-banking financial companies come under Chapter IIIB of the RBI Act, whose section 45IA requires them to register with the RBI before doing business.

വിദേശനാണ്യം ആർബിഐ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നു. പഴയ FERA (1973)-യിൽ വിദേശനാണ്യ തെറ്റ് കുറ്റകൃത്യം, അനുമതിയില്ലാത്തതെല്ലാം നിരോധിതം — പോലീസ് സ്റ്റേഷൻ സമീപനം. FEMA (1999)-യിൽ മിക്ക ലംഘനങ്ങളും സിവിൽ കാര്യം, വ്യാപാരം എളുപ്പമാക്കലാണ് ലക്ഷ്യം. ആർബിഐയുടെ കൈയിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശനാണ്യ കരുതൽ ശേഖരം — വിദേശ കറൻസി ആസ്തികൾ, സ്വർണം, SDR, ഐഎംഎഫിലെ റിസർവ് ട്രാഞ്ച്. രൂപയുടെ മൂല്യം വിപണി നിശ്ചയിക്കുന്നു. വിദേശ നിക്ഷേപകർ പെട്ടെന്ന് പണം പിൻവലിച്ച് രൂപ ഇടിഞ്ഞാൽ ആർബിഐ ഡോളർ വിറ്റ് ആഘാതം കുറയ്ക്കും — ഒരു നിശ്ചിത നിരക്കിൽ കെട്ടിയിടാതെ. (→ English: foreign exchange reserves · हिन्दी: विदेशी मुद्रा भंडार)

In exam EnglishThe RBI manages foreign exchange under the Foreign Exchange Management Act, 1999 (FEMA), which replaced the Foreign Exchange Regulation Act, 1973 (FERA). FERA treated foreign exchange offences as crimes and assumed that every transaction was banned unless permitted; FEMA treats most violations as civil matters and aims to make external trade and payments easier. Under FEMA the RBI, in consultation with the government, frames the rules for current and capital account transactions and authorises dealers in foreign currency. It is also custodian of India's foreign exchange reserves, made up of foreign currency assets, gold, Special Drawing Rights and the reserve tranche position with the International Monetary Fund. The rupee's exchange rate is market-determined, but the RBI buys or sells dollars to smooth sharp swings. If foreign investors pull money out quickly and the rupee falls steeply, the RBI can sell dollars from its reserves to calm the market, without holding the rupee at any fixed level.

പണം ഒരു അക്കൗണ്ടിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് സുരക്ഷിതമായി പോകണം. 2007-ലെ പേയ്‌മെന്റ് നിയമം ആർബിഐയെ പണമിടപാട് സംവിധാനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രകനാക്കി. വലിയ തുകയ്ക്ക് RTGS — ഓരോ ഇടപാടും ഉടൻ, വെവ്വേറെ; NEFT — കൂട്ടങ്ങളായി. രണ്ടും ആർബിഐ നടത്തുന്നു; NEFT 2019 ഡിസംബർ മുതലും RTGS 2020 ഡിസംബർ മുതലും മുഴുവൻ സമയവും. ചെറിയ ഇടപാടുകൾക്ക് ആർബിഐയും ബാങ്ക് അസോസിയേഷനും ചേർന്ന് 2008-ൽ NPCI തുടങ്ങി — ലാഭേച്ഛയില്ലാത്ത കമ്പനി; റുപേ, IMPS, 2016-ൽ വന്ന UPI അതാണ് നടത്തുന്നത്. റോഡ് നിയമം ട്രാഫിക് പോലീസ് (ആർബിഐ) ഉണ്ടാക്കുമ്പോൾ ബസ് ഓടിക്കുന്നത് മറ്റൊരു സ്ഥാപനം (NPCI) എന്നപോലെ. (→ English: payment systems · हिन्दी: भुगतान प्रणालियाँ)

In exam EnglishMoney also needs safe ways to move between accounts. The Payment and Settlement Systems Act, 2007 makes the RBI the regulator of payment systems, with a Board for Regulation and Supervision of Payment and Settlement Systems overseeing the work. The RBI itself runs the two large interbank systems: Real Time Gross Settlement (RTGS), which settles each high-value payment individually the moment it is made, and National Electronic Funds Transfer (NEFT), which settles in batches. NEFT became available round the clock in December 2019 and RTGS in December 2020. For retail payments, the RBI and the Indian Banks' Association promoted the National Payments Corporation of India (NPCI) in 2008, a not-for-profit company that runs RuPay cards, the Immediate Payment Service (IMPS) and the Unified Payments Interface (UPI), launched in 2016. So the RBI licenses operators and writes the rules, while NPCI and the banks run the everyday retail systems.

സ്വാതന്ത്ര്യം കിട്ടുമ്പോൾ കർഷകർക്കും ചെറുകിട വ്യവസായത്തിനും വായ്പ നൽകുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ കുറവായിരുന്നു. അതിനാൽ ആർബിഐ പുതിയ സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് അമ്മയെപ്പോലെ പ്രവർത്തിച്ചു: 1964-ൽ IDBI (ആദ്യം ആർബിഐയുടെ ഉപസ്ഥാപനം), അതേ വർഷം UTI; 1982-ൽ കാർഷിക, ഗ്രാമീണ വായ്പാ ജോലി NABARD-ലേക്ക്; 1988-ൽ ദേശീയ ഭവന ബാങ്ക്. 1969-ലെ ലീഡ് ബാങ്ക് പദ്ധതി: ഓരോ ജില്ലയിലും ഒരു ബാങ്ക് വായ്പാ ആസൂത്രണത്തിന് മുന്നിൽ നിന്ന് നയിക്കും — നാട്ടിലെ ജ്യേഷ്ഠനെപ്പോലെ. ഇന്ന് സാമ്പത്തിക ഉൾച്ചേർക്കൽ, സാക്ഷരതാ പരിപാടികൾ. പരാതികൾക്ക് 2021 നവംബർ 12-ന് 'ഒരു രാജ്യം, ഒരു ഓംബുഡ്സ്മാൻ' പദ്ധതി — ബാങ്ക്, ബാങ്കിതര ധനകാര്യ സ്ഥാപനം, പേയ്‌മെന്റ് സ്ഥാപനങ്ങൾക്കെതിരെ ഒരിടത്ത് പരാതി. (→ English: Integrated Ombudsman Scheme · हिन्दी: एकीकृत लोकपाल योजना)

In exam EnglishThe RBI was also given a developmental role, because independent India lacked institutions willing to lend to farmers, small industry and long-term projects. It helped build several: the Industrial Development Bank of India, set up in 1964 as an RBI subsidiary; the Unit Trust of India, which began work the same year; the National Bank for Agriculture and Rural Development (NABARD), which took over the RBI's agricultural and rural credit work in 1982; and the National Housing Bank, set up in 1988. Under the Lead Bank Scheme of 1969, one bank in each district leads credit planning there. The same spirit continues in financial inclusion and financial literacy drives. For customers, the Reserve Bank – Integrated Ombudsman Scheme, launched on 12 November 2021, gives one place to complain about banks, non-banking financial companies and payment system participants, replacing three separate schemes with a single 'one nation, one ombudsman' arrangement.

ആർബിഐയുടെ കൈയിലുള്ള സർക്കാർ കടപ്പത്രങ്ങൾക്കും വിദേശ ആസ്തികൾക്കും കിട്ടുന്ന പലിശയാണ് വരുമാനം. ചെലവും മുൻകരുതൽ കരുതലും കഴിഞ്ഞുള്ള ലാഭം വകുപ്പ് 47 പ്രകാരം കേന്ദ്രത്തിന് നൽകണം. കർഷകൻ വിളവെടുപ്പിനുശേഷം അടുത്ത കൊല്ലത്തെ വിത്തിന് കുറച്ച് മാറ്റിവെച്ച് ബാക്കി വീട്ടിലേക്ക് കൊടുക്കുന്നതുപോലെ. എത്ര മാറ്റിവെക്കണം എന്നതാണ് ചർച്ച. ബിമൽ ജലാൻ സമിതി (2019): ബാലൻസ് ഷീറ്റിന്റെ 5.5–6.5% ആകസ്മിക റിസ്ക് കരുതൽ; അതനുസരിച്ച് 2019 ഓഗസ്റ്റിൽ ₹1.76 ലക്ഷം കോടി. 2025 മേയിൽ പരിധി 4.5–7.5% ആക്കി, 7.5%-ൽ നിർത്തി, 2024-25-ന് ₹2.69 ലക്ഷം കോടി കൈമാറി. ബജറ്റിൽ ഇത് നികുതിയേതര വരുമാനം. (→ English: surplus transfer · हिन्दी: अधिशेष अंतरण)

In exam EnglishThe RBI earns mainly from interest on the government securities and foreign assets it holds. After meeting its costs and providing for reserves and contingencies, section 47 of the RBI Act requires it to pay the balance of its profits to the Central Government. How large a cushion to keep is debated, since sharp moves in the rupee or in bond prices can cause the RBI losses. The Expert Committee to Review the Extant Economic Capital Framework, chaired by Bimal Jalan, reported in 2019 and recommended a Contingent Risk Buffer of 5.5 to 6.5 per cent of the RBI's balance sheet; on that basis ₹1.76 lakh crore was transferred to the government in August 2019. In May 2025 the Central Board widened the buffer range to 4.5 to 7.5 per cent, kept the buffer at 7.5 per cent and approved a transfer of ₹2.69 lakh crore for 2024-25. In the Union Budget this surplus is a non-tax revenue receipt.

ആകെ നോക്കിയാൽ ആർബിഐക്ക് പല വേഷങ്ങൾ: നോട്ട് ഇറക്കുന്നവൻ, സർക്കാരുകളുടെ ബാങ്കർ, ബാങ്കുകളുടെ ബാങ്കറും നിയന്ത്രകനും, വിദേശനാണ്യ മാനേജർ, പേയ്‌മെന്റ് മേൽനോട്ടക്കാരൻ, സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിർമാതാവ്. ഒരു കുടുംബനാഥന് പല ചുമതലകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ ചിലപ്പോൾ അവ തമ്മിൽ ഇടയുന്നതുപോലെ — കടം കൈകാര്യക്കാരനെന്ന നിലയിൽ കുറഞ്ഞ പലിശ ആഗ്രഹിക്കും, വിലസ്ഥിരതയ്ക്കായി പലിശ കൂട്ടേണ്ടിവരാം. അതിനാൽ 2016 മുതൽ നിയമം പണനയത്തിന് വ്യക്തമായ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യവും നിരക്ക് നിശ്ചയിക്കാൻ ഒരു സമിതിയും നൽകി — അത് രണ്ടാം ഭാഗം. ഓരോ ജോലിക്കും: ഏത് നിയമം നൽകി, ആർബിഐ ഒറ്റയ്ക്കാണോ സർക്കാരുമായി ചേർന്നാണോ? (→ English: monetary policy · हिन्दी: मौद्रिक नीति)

In exam EnglishPut together, the RBI wears many hats: issuer of currency, banker to governments, banker and regulator of banks, manager of foreign exchange, overseer of payments and builder of institutions. The table lists the main functions with the law behind each. Some roles pull against each other. As manager of government debt the RBI would like borrowing to stay cheap, but price stability may require higher interest rates; as regulator it wants banks safe, but as lender of last resort it may have to support them in a crisis. Such tensions are one reason why the law since 2016 gives monetary policy a clear primary objective and a committee to set the policy rate, the subject of Part 2. For each function in this part, ask which Act gives the power and whether the RBI acts alone or together with the government.
Main functions of the RBI and the law behind each
FunctionMain legal basisWhat it involves
Currency issueRBI Act s.22, s.23; minimum reserve system (1956)Sole issuer of bank notes; ₹1 note and coins issued by the Government
Banker to governmentsRBI Act ss.20, 21, 21A; s.17(5)Accounts, debt management, ways and means advances (repayable within 3 months)
Banker to banksRBI Act s.42; s.17Holds banks' cash reserves, settles interbank payments, lender of last resort
Regulator of banksBanking Regulation Act, 1949 (amended 2020)Licences, inspection, capital norms; fuller control of cooperative banks since 2020
Regulator of NBFCsRBI Act, Chapter IIIB (s.45IA)Registration and regulation of non-banking financial companies
Foreign exchangeFEMA, 1999Rules for forex transactions; custodian of forex reserves
Payment systemsPayment and Settlement Systems Act, 2007Regulates payment systems; runs RTGS and NEFT
Monetary policyRBI Act, Chapter IIIF (added 2016)Price stability while keeping growth in mind (Part 2)

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. In which year did the Reserve Bank of India pass into public ownership?

  1. 1935
  2. 1949
  3. 1955
  4. 1969
Show answer

Answer: B. 1949

The Reserve Bank (Transfer to Public Ownership) Act, 1948 nationalised the RBI from 1 January 1949. 1935 is when it began work as a shareholders' bank, 1955 is when the State Bank of India was formed, and 1969 is when 14 commercial banks were nationalised.

Q2. Consider the following statements about note issue in India:
1. Under the minimum reserve system the RBI must hold gold and foreign exchange of at least ₹200 crore, of which gold must be worth at least ₹115 crore.
2. The RBI issues the ₹1 note.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is right: that is the floor set by the 1956 amendment. Statement 2 is wrong: the ₹1 note, like coins, is issued by the Government of India. So '2 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q3. Consider the following statements:
1. Ways and means advances from the RBI to the Central Government must be repaid within three months.
2. Before April 1997 the Centre could finance its deficit through ad hoc treasury bills taken up by the RBI.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both are right. Section 17(5) of the RBI Act limits ways and means advances to three months, and ad hoc treasury bills were used to monetise the deficit until agreements ended them from 1 April 1997. So '1 only', '2 only' and 'neither' are wrong.

Q4. Match List I (law) with List II (what it deals with):
List I
A. Payment and Settlement Systems Act, 2007
B. Foreign Exchange Management Act, 1999
C. Banking Regulation Act, 1949
D. Chapter IIIB of the RBI Act, 1934
List II
1. Registration of non-banking financial companies
2. Regulation of payment systems
3. Foreign exchange transactions
4. Licensing of banks
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-2, B-3, C-4, D-1
  2. A-3, B-2, C-1, D-4
  3. A-2, B-3, C-1, D-4
  4. A-4, B-3, C-2, D-1
Show answer

Answer: A. A-2, B-3, C-4, D-1

The 2007 Act covers payment systems (A-2), FEMA covers foreign exchange (B-3), the Banking Regulation Act covers bank licensing (C-4), and Chapter IIIB (s.45IA) requires NBFCs to register (D-1). The second code swaps payments and forex, the third swaps banks and NBFCs, and the fourth gives payments to the Banking Regulation Act.

Q5. The Unified Payments Interface (UPI) is operated by which one of the following?

  1. The Reserve Bank of India
  2. The National Payments Corporation of India
  3. The Securities and Exchange Board of India
  4. NABARD
Show answer

Answer: B. The National Payments Corporation of India

UPI, launched in 2016, is run by NPCI, the not-for-profit company promoted by the RBI and the Indian Banks' Association in 2008. The RBI regulates payment systems and itself runs RTGS and NEFT, but not UPI; SEBI regulates securities markets; NABARD deals with rural credit.

Q6. Consider the following statements about the RBI's Central Board:
1. The Governor and the Deputy Governors are appointed by the Central Government for terms not exceeding five years.
2. The Board may have up to six Deputy Governors.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is right under section 8 of the RBI Act. Statement 2 is wrong: the Act allows not more than four Deputy Governors. So '2 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q7. The Bimal Jalan Committee (2019) made recommendations on which one of the following?

  1. The flexible inflation targeting framework
  2. The economic capital framework of the RBI
  3. The licensing of small finance banks
  4. The base year of the GDP series
Show answer

Answer: B. The economic capital framework of the RBI

The Jalan Committee reviewed how much capital and risk buffer the RBI should hold and how much surplus it should pass to the government. Inflation targeting came from the Urjit Patel Committee (2014); small finance bank licensing and the GDP base year were not its subject.

Q8. Consider the following statements:
1. As lender of last resort, the RBI lends to a sound bank facing a sudden shortage of cash.
2. The Reserve Bank – Integrated Ombudsman Scheme covers complaints against public sector banks only.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is right: that is the purpose of the lender-of-last-resort role. Statement 2 is wrong: the 2021 scheme covers banks in general, non-banking financial companies and payment system participants. So '2 only', 'both' and 'neither' are wrong.

All partsNext: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources