Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Vice-President, Prime Minister, Council of Ministers and Attorney General

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ

Union Executive · Part 2 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How the Vice-President is elected and removed and acts for the President; how the Prime Minister is appointed; the Council of Ministers, its size cap and collective responsibility to the Lok Sabha; the conduct of government business; and the Attorney General.

Each idea is explained first in Kannada (ಕನ್ನಡ), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Kannada and revise it in English.

ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹೆಸರಿಗೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು, ಸಲಹೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವವರು ಎಂದು ನೋಡಿದೆವು. ಈಗ ಉಳಿದ ಹುದ್ದೆಗಳು. ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹುದ್ದೆ — ರಾಜ್ಯಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಅಗತ್ಯವಾದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಿಜವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವುದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ; ಲೋಕಸಭೆಯ ವಿಶ್ವಾಸ ಇರುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಹಾನ್ಯಾಯವಾದಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರ. ಒಂದು ಸಿನಿಮಾ ಮಂದಿರ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರ ಹೆಸರು, ಆದರೆ ದಿನವೂ ನಡೆಸುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ತಂಡ. ಯಾರು ಯಾರನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಯಾರು ತೆಗೆಯುತ್ತಾರೆ, ಯಾರಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕು — ಇದೇ ಈ ಭಾಗ. (→ English: Council of Ministers · हिन्दी: मंत्रिपरिषद)

In exam EnglishPart 1 showed that the President is the formal head of the Union executive but acts on advice. This part covers the other executive offices of Part V. The Vice-President is the second-highest office, mainly as the presiding officer of the Rajya Sabha and as a stand-by for the President. The real executive is the Council of Ministers headed by the Prime Minister, which governs in the President's name and stays in office only while it keeps the confidence of the Lok Sabha. The Attorney General, finally, is the Government's chief legal adviser. Who chooses each of them, who can remove them and to whom they answer is the core of this part.

63ನೇ ವಿಧಿ: ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ. 64: ಅವರು ಪದನಿಮಿತ್ತ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿ; ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಬಳವಿಲ್ಲ, ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿಯೇ ಸಂಬಳ. 66: ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ — ಏಕ ವರ್ಗಾವಣೀಯ ಮತ, ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಇಲ್ಲಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸಂಸದರು ಮತ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ, ಶಾಸಕರು ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಮನೆಯವರೇ ಕುಳಿತು ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಆರಿಸಿದಂತೆ, ಊರಿನವರೆಲ್ಲ ಅಲ್ಲ. 11ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1961) ‘ಎರಡೂ ಸದನಗಳ ಜಂಟಿ ಸಭೆ’ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಮಾತನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. ವಿವಾದಗಳು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ (71). (→ English: Rajya Sabha · हिन्दी: राज्य सभा)

In exam EnglishArticle 63 says there shall be a Vice-President of India, and Article 64 makes the Vice-President the ex officio Chairman of the Rajya Sabha; the office carries no separate salary of its own, and the Vice-President is paid as Chairman. Under Article 66 the Vice-President is elected by an electoral college of the members of both Houses of Parliament, by proportional representation by means of the single transferable vote and by secret ballot. Two differences from the presidential election follow: nominated members of Parliament do vote, and members of the State Legislative Assemblies do not. The 11th Amendment (1961) replaced the original wording, a joint meeting of the two Houses, with this electoral college. As with the President, election disputes go only to the Supreme Court (Article 71).

ಅರ್ಹತೆಗಳು (66(3)): ಭಾರತೀಯ ಪೌರ, ಕನಿಷ್ಠ 35 ವರ್ಷ, ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಲು ಅರ್ಹತೆ, ಲಾಭದಾಯಕ ಹುದ್ದೆ ಇರಬಾರದು. ಸಂಸದ ಅಥವಾ ಶಾಸಕ ಗೆದ್ದರೆ ಹುದ್ದೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ಕೂಡಲೇ ಆ ಸ್ಥಾನ ಖಾಲಿ. ಪ್ರಮಾಣವಚನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಮುಂದೆ (69). ಅವಧಿ ಐದು ವರ್ಷ, ಆದರೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಬರುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾರೆ; ರಾಜೀನಾಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ. ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು (67(ಬಿ)) ಮಹಾಭಿಯೋಗಕ್ಕಿಂತ ಸುಲಭ: ರಾಜ್ಯಸಭೆ ತನ್ನ ಆಗಿನ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ ಬಹುಮತದಿಂದ ನಿರ್ಣಯ, ಲೋಕಸಭೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ, 14 ದಿನಗಳ ಮುಂಗಡ ಸೂಚನೆ. ಕಾರಣವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ವಿಚಾರಣೆ ಬೇಡ, ಸದಸ್ಯರ ಬಹುಮತ ಸಾಕು — ಹಾಗೆಯೇ. 1952ರ ಕಾನೂನು: ನಾಮಪತ್ರಕ್ಕೆ 20 ಸೂಚಕರು, 20 ಅನುಮೋದಕರು. (→ English: Vice-President · हिन्दी: उपराष्ट्रपति)

In exam EnglishTo be Vice-President a person must be a citizen of India, at least 35 years old and qualified for election as a member of the Rajya Sabha (Article 66(3)), and must not hold an office of profit. A member of Parliament or of a State legislature who is elected vacates that seat on entering office. The oath is taken before the President (Article 69). The term is five years, but the Vice-President continues until a successor enters office, and may resign by writing to the President. Removal under Article 67(b) is simpler than impeachment: a resolution of the Rajya Sabha passed by a majority of all its then members and agreed to by the Lok Sabha, moved after at least 14 days' notice. The Constitution states no ground for removal. Under the 1952 Elections Act, a nomination needs 20 electors as proposers and 20 as seconders.

65ನೇ ವಿಧಿ: ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ. ಒಂದು — ಮರಣ, ರಾಜೀನಾಮೆ, ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯಿಂದ ಹುದ್ದೆ ಖಾಲಿಯಾದರೆ, ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಬರುವವರೆಗೆ. ಎರಡು — ಗೈರುಹಾಜರಿ, ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಹಿಂತಿರುಗುವವರೆಗೆ. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರ, ರಕ್ಷಣೆ, ವೇತನ; ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ, ಆ ಸಂಬಳವೂ ಇಲ್ಲ — ಉಪಸಭಾಪತಿ ಸದನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರು ರಜೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಹಿರಿಯ ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರಭಾರಿ ಆಗುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕಾಯಂ ಮುಖ್ಯೋಪಾಧ್ಯಾಯರಾಗುವುದಿಲ್ಲ — ಹಾಗೆಯೇ. ಅಮೆರಿಕದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಂತೆ ಉಳಿದ ಅವಧಿಯೆಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (→ English: Vice-President · हिन्दी: उपराष्ट्रपति)

In exam EnglishArticle 65 makes the Vice-President the President's stand-in in two situations. When the President's office falls vacant through death, resignation, removal or otherwise, the Vice-President acts as President until a new President, who must be elected within six months, enters office. When the President is unable to discharge the functions because of absence, illness or any other cause, the Vice-President discharges them until the President resumes duty. During that period the Vice-President has all the President's powers, immunities and emoluments, does not perform the duties of Chairman of the Rajya Sabha, and draws no Chairman's salary; the Deputy Chairman presides instead. The office resembles the American Vice-Presidency, but with one key difference: an Indian Vice-President does not become President for the rest of the term, only acts until a new President is elected.
President and Vice-President compared
PointPresidentVice-President
Electoral collegeElected MPs and elected MLAs of the States, Delhi and Puducherry (Art 54)All members of both Houses of Parliament (Art 66)
Nominated MPs vote?NoYes
Qualified for election toLok Sabha (Art 58)Rajya Sabha (Art 66)
Oath beforeChief Justice of India (Art 60)President (Art 69)
Resignation addressed toVice-PresidentPresident
RemovalImpeachment for violation of the Constitution, two-thirds of total membership of each House (Art 61)Rajya Sabha resolution by a majority of all its then members, agreed to by the Lok Sabha; no ground stated (Art 67)
Proposers and seconders (1952 Act)50 and 5020 and 20

75(1): ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ — ಅಷ್ಟೇ, ವಿಧಾನ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸಂಪ್ರದಾಯ: ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವಿರುವ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ ನಾಯಕರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ತಮ್ಮ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿ, ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸದನದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಹೇಳಬಹುದು. 1979ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು; ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸದೆ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳೇ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಪ್ರಧಾನಿ ಯಾವ ಸದನದ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಬಹುದು — 1966ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ, ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು. ಯಾವ ಸದನದಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲದವರನ್ನೂ ನೇಮಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಬೇಕು (75(5)) — 1996ರಲ್ಲಿ ದೇವೇಗೌಡರು ಹಾಗೆಯೇ. ಹೊಸ ನೌಕರನಿಗೆ ‘ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥ ಅವಧಿ’ ಇರುವಂತೆ. (→ English: Prime Minister · हिन्दी: प्रधानमंत्री)

In exam EnglishArticle 75(1) says only that the Prime Minister shall be appointed by the President; the Constitution lays down no procedure. By convention the President invites the leader of the party or coalition that commands a majority in the Lok Sabha. When no one has a clear majority, the President uses personal judgement and may ask the person appointed to prove the majority on the floor of the House within a set time. In July 1979 President N. Sanjiva Reddy appointed Charan Singh, who resigned the next month without ever facing the Lok Sabha. The Prime Minister may belong to either House: Indira Gandhi in 1966 and Manmohan Singh were members of the Rajya Sabha. A person who is not a member of either House can be appointed, but must become one within six months (Article 75(5)); H.D. Deve Gowda in 1996 was appointed in this way.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆ. 78ನೇ ವಿಧಿ ಮೂರು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು: ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಪ್ರಸ್ತಾವಗಳ ಕುರಿತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಎಲ್ಲ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು; ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೇಳಿದ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡುವುದು; ಒಬ್ಬ ಸಚಿವರು ತಾವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಚರ್ಚಿಸದ ವಿಷಯವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೇಳಿದರೆ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಮುಂದಿಡುವುದು. ಬರೆದಿರುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿಜವಾದ ಬಲ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಲೇ: ಸಚಿವರ ನೇಮಕ, ವಜಾ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ; ಖಾತೆ ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಧಾನಿಯದು; ಸಂಪುಟ ಸಭೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಪ್ರಧಾನಿಯದು. ಕೊಡೆಯ ನಡುಕಡ್ಡಿ ಮುರಿದರೆ ಇಡೀ ಕೊಡೆ ಕುಸಿಯುವಂತೆ — ಪ್ರಧಾನಿ ಮರಣ ಅಥವಾ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿಂದ ಇಡೀ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. (→ English: Prime Minister · हिन्दी: प्रधानमंत्री)

In exam EnglishThe Prime Minister is the link between the President and the Council of Ministers. Article 78 lays three duties on the Prime Minister: to communicate to the President all decisions of the Council relating to the administration of the Union and proposals for legislation; to furnish such information about these as the President may call for; and, if the President so requires, to submit for the Council's consideration any matter on which a minister has decided but which the Council has not considered. Beyond these written duties, the Prime Minister's power comes from the parliamentary system itself: other ministers are appointed and dismissed on the Prime Minister's advice, portfolios are allotted by the Prime Minister, and the Prime Minister chairs the Cabinet. Because the Council exists around its head, the death or resignation of the Prime Minister ends the whole Council of Ministers.

ಸಂವಿಧಾನ ‘ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ’ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ದರ್ಜೆಗಳು ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಬಂದವು. ಸಂಪುಟ ದರ್ಜೆಯ ಸಚಿವರು ಮುಖ್ಯ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸಂಪುಟ — ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಳಗಿನ ತಂಡ. ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೊಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವರ ಕೆಳಗೆ; ಉಪ ಸಚಿವರು ಇತರ ಸಚಿವರಿಗೆ ನೆರವು. ‘ಸಂಪುಟ’ (ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್) ಎಂಬ ಪದ 44ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ (1978) 352ನೇ ವಿಧಿಯಲ್ಲೇ ಮೊದಲು ಬಂತು — ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಘೋಷಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಸಂಪುಟದ ಲಿಖಿತ ನಿರ್ಧಾರ ಬೇಕು. ನೇಮಕ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ; ಪ್ರಮಾಣವಚನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಮುಂದೆ. ಯಾವ ಸದನದ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗದೆ ಸತತ ಆರು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದರೆ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ಹೋಗುತ್ತದೆ (75(5)); ಎಸ್.ಆರ್. ಚೌಧರಿ ಪ್ರಕರಣ (2001): ಚುನಾಯಿತರಾಗದೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೇಮಿಸುವಂತಿಲ್ಲ — ಗಡುವು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಹಿಂಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. 88: ಸಚಿವರು ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಬಹುದು, ಮತ ತಮ್ಮ ಸದನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. (→ English: Council of Ministers · हिन्दी: मंत्रिपरिषद)

In exam EnglishThe Constitution speaks only of a Council of Ministers; its ranks come from practice. Cabinet Ministers head the most important ministries and together form the Cabinet, the inner body that takes the big decisions. Ministers of State may hold independent charge of a ministry or work under a Cabinet Minister, and Deputy Ministers assist other ministers. The word 'Cabinet' entered the Constitution only through the 44th Amendment (1978), in Article 352, which requires the Cabinet's written decision before a national emergency is proclaimed. Ministers are appointed by the President on the Prime Minister's advice (Article 75(1)) and take the oath before the President. A minister who is not a member of either House for six consecutive months ceases to be a minister (Article 75(5)), and in S.R. Chaudhuri v. State of Punjab (2001) the Supreme Court held that such a person cannot be re-appointed again and again without being elected. Under Article 88 every minister may speak in both Houses but votes only in the House to which the minister belongs.

91ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2003) ಎರಡು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಒಂದು — 75(1A): ಪ್ರಧಾನಿ ಸೇರಿ ಸಚಿವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಲೋಕಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯರ 15 ಶೇಕಡಾ ಮೀರಬಾರದು; ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 164(1A): ವಿಧಾನಸಭೆ ಸದಸ್ಯರ 15 ಶೇಕಡಾ, ಕನಿಷ್ಠ 12. ಎರಡು — 75(1B): ಪಕ್ಷಾಂತರದಿಂದ ಹತ್ತನೇ ಅನುಸೂಚಿಯಡಿ ಅನರ್ಹರಾದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಗೆಲ್ಲುವವರೆಗೆ (ಯಾವುದು ಮೊದಲೋ ಅದು) ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಷ ಬದಲಿಸಿದವರಿಗೆ ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟು ಅಸ್ಥಿರ ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ತಡೆಯುವುದೇ ಉದ್ದೇಶ. ಉದಾಹರಣೆ: 60 ಸದಸ್ಯರ ವಿಧಾನಸಭೆ — 15 ಶೇಕಡಾ ಎಂದರೆ 9 ಮಾತ್ರ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 12 ಎಂಬ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯ. (→ English: Tenth Schedule · हिन्दी: दसवीं अनुसूची)

In exam EnglishThe 91st Amendment (2003) put two limits on ministries. First, Article 75(1A) caps the total number of ministers, including the Prime Minister, at 15 per cent of the total number of members of the Lok Sabha; Article 164(1A) sets the same 15 per cent cap for a State, measured against its Legislative Assembly, with a floor of 12 ministers. Second, Article 75(1B) says that a member of either House who is disqualified under the Tenth Schedule for defection cannot be appointed a minister until the end of the member's term or until re-elected, whichever is earlier. The aim was to stop very large ministries being used to reward defectors and hold together unstable coalitions. Suppose a State with a 60-member Assembly: 15 per cent would allow only 9 ministers, so the floor of 12 applies instead.

75(3): ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಹೊಣೆ — ಈ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೇ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೃದಯ. ಸಚಿವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ: ಲೋಕಸಭೆ ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರೆ, ಆ ಒಬ್ಬ ಸಚಿವರಲ್ಲ, ಇಡೀ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕು. ಸಂಪುಟದ ನಿರ್ಧಾರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬದ್ಧ — ಒಳಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದವರಿಗೂ; ಹೊರಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕು. ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಡ್ರೆಸ್ಸಿಂಗ್ ರೂಮಿನಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದರೂ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತಂಡವಾಗಿ ಆಡಬೇಕಲ್ಲವೇ. ಹೊಣೆ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಮಾತ್ರ, ಜನರು ನೇರವಾಗಿ ಆರಿಸುವುದು ಅದನ್ನೇ; ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾರದು. ಮೊದಲ ಅವಿಶ್ವಾಸ ನಿರ್ಣಯ 1963ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ; 1999ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ವಿಶ್ವಾಸಮತದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮತದಿಂದ ಸೋತಿತು. (→ English: collective responsibility · हिन्दी: सामूहिक उत्तरदायित्व)

In exam EnglishArticle 75(3) makes the Council of Ministers collectively responsible to the Lok Sabha, and this collective responsibility is the heart of the parliamentary system. It means the ministers stand or fall together: if the Lok Sabha passes a no-confidence motion, or rejects a confidence motion or a major government bill, the whole Council must resign, not just the minister in charge. It also means that a Cabinet decision binds every minister, including those who argued against it in private; a minister who cannot defend it in public is expected to resign. Responsibility runs only to the Lok Sabha, because it is the House the people elect directly; the Rajya Sabha cannot remove a government. The first no-confidence motion was moved in August 1963 against the Nehru government, and in April 1999 the Vajpayee government fell after losing a confidence vote by a single vote.

ಸಾಮೂಹಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆಯೂ ಇದೆ. 75(2): ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಇಚ್ಛೆ ಇರುವವರೆಗೆ ಸಚಿವರು ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿ; ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪ್ರಧಾನಿಯ ಸಲಹೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ವೈಫಲ್ಯವಾದರೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಆ ಸಚಿವರಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೇಳಬಹುದು ಅಥವಾ ವಜಾ ಮಾಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆ ಇಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜರ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಸಚಿವರು ಪ್ರತಿಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕು, ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಉತ್ತರ ಕೊಡಬೇಕು; ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ, 74(2)ರಂತೆ ಸಚಿವರು ಏನು ಸಲಹೆ ಕೊಟ್ಟರು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲಸದ ಹಂಚಿಕೆ 77ನೇ ವಿಧಿ: ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಮಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ; ಆದೇಶಗಳು ನಿಯಮಗಳಂತೆ ದೃಢೀಕರಣ; ಸಚಿವರ ನಡುವೆ ಕೆಲಸ ಹಂಚಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸುತ್ತಾರೆ — 1961ರ ಕಾರ್ಯ ಹಂಚಿಕೆ ನಿಯಮಗಳು, 1961ರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ನಿಯಮಗಳು. ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಡತ ಯಾವ ಮೇಜಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ. (→ English: Council of Ministers · हिन्दी: मंत्रिपरिषद)

In exam EnglishAlongside collective responsibility runs individual responsibility. Under Article 75(2) ministers hold office during the pleasure of the President, and since the President acts on the Prime Minister's advice, the Prime Minister can ask any minister to resign or have the minister dismissed, for example over a failure in that minister's department. There is, however, no legal responsibility of ministers in India. In Britain an order of the Crown must be countersigned by a minister, who then answers for it in law; the Indian Constitution has no such requirement, and Article 74(2) bars courts from asking what advice ministers gave. How the work is shared out is governed by Article 77: all executive action is expressed to be taken in the President's name, orders are authenticated as the rules specify, and the President makes rules for the convenient transaction of business and its allocation among ministers. These are the Government of India (Allocation of Business) Rules, 1961 and the Government of India (Transaction of Business) Rules, 1961.

76ನೇ ವಿಧಿ: ಮಹಾನ್ಯಾಯವಾದಿ — ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿ. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಲು ಅರ್ಹರಾದವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ — ಐದು ವರ್ಷ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ, ಅಥವಾ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಕೀಲ, ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಕೆಲಸ: ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕಳುಹಿಸುವ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ, ಇತರ ಕಾನೂನು ಕರ್ತವ್ಯಗಳು; ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುವ ಹಕ್ಕು. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಇಚ್ಛೆ ಇರುವವರೆಗೆ ಹುದ್ದೆ — ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿ ಇಲ್ಲ. 88: ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ, ಜಂಟಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಬಹುದು, ಮತವಿಲ್ಲ; 105(4) ಸದಸ್ಯರ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರಗಳು ಇವರಿಗೂ. ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲ. ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಾರರಂತೆ — ಮಂಡಳಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಹುದ್ದೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ (165). (→ English: Attorney General · हिन्दी: महान्यायवादी)

In exam EnglishArticle 76 creates the office of the Attorney General, the highest law officer of the Government of India. The President appoints a person qualified to be a judge of the Supreme Court, that is, a citizen who has been a High Court judge for five years, an advocate of a High Court for ten years, or a distinguished jurist in the President's opinion. The Attorney General advises the Government of India on legal matters referred by the President, performs other duties of a legal character, has the right of audience in all courts in India, and holds office during the pleasure of the President, with no fixed term in the Constitution. Under Article 88 the Attorney General may speak and take part in the proceedings of either House, a joint sitting or a committee, but has no vote, and Article 105(4) extends parliamentary privileges to the office. The Attorney General is not a member of the Cabinet. The Solicitor General and Additional Solicitors General assist the Attorney General, but their offices are not created by the Constitution; the State's counterpart is the Advocate General (Article 165).

ಒಟ್ಟಾರೆ: ಜನರು ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅದರ ಬಹುಮತವಿರುವ ನಾಯಕರೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ; ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರದಾಯಿ, ಅದು ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ತೆಗೆಯಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ — ದಿನನಿತ್ಯದ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ. ಮಹಾನ್ಯಾಯವಾದಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಂತೆ: ಜನರು → ಲೋಕಸಭೆ → ಪ್ರಧಾನಿ, ಸಚಿವರು → ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ. (→ English: Prime Minister · हिन्दी: प्रधानमंत्री)

In exam EnglishPut together, Part V builds a parliamentary executive with a clear chain. The people elect the Lok Sabha; the Prime Minister is the leader who commands its majority; the Council of Ministers governs in the President's name but answers collectively to the Lok Sabha and can be removed by it at any time. The President and the Vice-President are chosen indirectly and hold fixed terms, which keeps them above day-to-day politics, while the Attorney General gives the Government independent legal advice.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Consider the following statements about the election of the Vice-President of India:
1. Nominated members of Parliament have a vote in the election.
2. Elected members of the State Legislative Assemblies have a vote in the election.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Article 66 gives the vote to all members of both Houses of Parliament, nominated members included, so statement 1 is correct. State legislators vote for the President, not the Vice-President, so statement 2 is wrong. Hence '2 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q2. The Vice-President of India can be removed from office by:

  1. Impeachment by both Houses on the ground of violation of the Constitution
  2. A resolution of the Rajya Sabha passed by a majority of all its then members and agreed to by the Lok Sabha
  3. A resolution of the Lok Sabha passed by a two-thirds majority and agreed to by the Rajya Sabha
  4. The President on the advice of the Council of Ministers
Show answer

Answer: B. A resolution of the Rajya Sabha passed by a majority of all its then members and agreed to by the Lok Sabha

Article 67(b): the resolution starts in the Rajya Sabha, needs a majority of all its then members, must be agreed to by the Lok Sabha, and needs 14 days' notice. Impeachment applies to the President, not the Vice-President; the Lok Sabha cannot start the resolution; and the President has no power to remove the Vice-President.

Q3. With reference to the Constitution (Ninety-first Amendment) Act, 2003, consider the following statements:
1. The total number of ministers, including the Prime Minister, shall not exceed 15 per cent of the total number of members of both Houses of Parliament.
2. The number of ministers in a State, including the Chief Minister, shall not be less than 12.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: Article 75(1A) measures the 15 per cent cap against the Lok Sabha alone, not both Houses. Statement 2 is correct under the proviso to Article 164(1A). So '1 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q4. Under the Constitution of India, the Council of Ministers is collectively responsible to:

  1. The President
  2. Parliament as a whole
  3. The Lok Sabha
  4. The Prime Minister
Show answer

Answer: C. The Lok Sabha

Article 75(3) makes the Council collectively responsible to the House of the People alone. Ministers hold office during the President's pleasure (Article 75(2)), but that is individual tenure, not collective responsibility; the Rajya Sabha cannot remove the government, so 'Parliament as a whole' is wrong; and the Prime Minister heads the Council rather than being the body it answers to.

Q5. Match List I with List II:
List I (Article)
A. Article 67
B. Article 75(5)
C. Article 76
D. Article 78
List II (Subject)
1. Attorney General for India
2. Duties of the Prime Minister to inform the President
3. Term and removal of the Vice-President
4. Minister who is not a member of Parliament for six consecutive months
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-3, B-4, C-1, D-2
  2. A-4, B-3, C-1, D-2
  3. A-3, B-4, C-2, D-1
  4. A-1, B-4, C-3, D-2
Show answer

Answer: A. A-3, B-4, C-1, D-2

Article 67 covers the Vice-President's term and removal, 75(5) the six-month rule for non-member ministers, 76 the Attorney General and 78 the Prime Minister's duties. The second code swaps 67 and 75(5), the third swaps 76 and 78, and the fourth puts the Attorney General against Article 67.

Q6. Consider the following statements about the Attorney General for India:
1. The Attorney General holds office for a fixed term of five years.
2. The Attorney General may take part in the proceedings of either House of Parliament but has no right to vote.
3. The Attorney General must be qualified to be appointed a judge of the Supreme Court.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 2 and 3 only
  3. 1 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 2 and 3 only

Statement 1 is wrong: Article 76(4) says the Attorney General holds office during the pleasure of the President, with no fixed term. Statement 2 follows Article 88 and statement 3 Article 76(1). Every code containing 1 is therefore wrong.

Q7. The word 'Cabinet' was inserted into the Constitution of India by:

  1. The 42nd Amendment, in Article 74
  2. The 44th Amendment, in Article 352
  3. The 91st Amendment, in Article 75
  4. It has been in Article 75 since 1950
Show answer

Answer: B. The 44th Amendment, in Article 352

The 44th Amendment (1978) required a written decision of the Union Cabinet before a national emergency is proclaimed under Article 352, bringing the word into the Constitution. The 42nd Amendment made ministerial advice binding in Article 74 without using the word; the 91st Amendment capped the size of the Council of Ministers; and the original Constitution spoke only of a Council of Ministers.

Q8. While the Vice-President of India is acting as President, the Vice-President:

  1. Continues to preside over the Rajya Sabha
  2. Draws the salary of the Chairman of the Rajya Sabha
  3. Has all the powers, immunities and emoluments of the President
  4. Becomes President for the rest of the former President's term
Show answer

Answer: C. Has all the powers, immunities and emoluments of the President

Article 65(3) gives the acting Vice-President all the President's powers, immunities and emoluments. Under Article 64 the Vice-President does not perform the Chairman's duties or draw the Chairman's salary during that time, and Article 62 requires a new President to be elected within six months, so the Vice-President does not serve out the former President's term.

← Part 1All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources