Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Electoral system, the Representation of the People Acts, delimitation and reforms

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ

Elections · Part 1 / 1 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How India's elections are organised: the principles of Part XV, first-past-the-post and proportional representation, the Representation of the People Acts of 1950 and 1951, delimitation and reserved seats, disqualification and corrupt practices, election petitions, and reforms from EVMs and NOTA to candidate disclosure and the end of electoral bonds.

Each idea is explained first in Kannada (ಕನ್ನಡ), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Kannada and revise it in English.

ನಮ್ಮ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ; ಅವುಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮೂರು ಪದರಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಮೇಲೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಭಾಗ XV (ವಿಧಿಗಳು 324 ರಿಂದ 329) — ಮೂಲ ತತ್ವಗಳು, ಚುನಾವಣೆಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕೈಯಲ್ಲಿ. ನಡುವೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡು ಕಾಯ್ದೆಗಳು: ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 — ಸ್ಥಾನಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳು; ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 — ಯಾರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು, ಮತದಾನ ಹೇಗೆ, ವಿವಾದ ಹೇಗೆ ಬಗೆಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸುತ್ತಲೂ ಆಯೋಗದ ಸ್ವಂತ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ. ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ICC ನಿಯಮಗಳು, ಪಂದ್ಯದ ನಿಯಮಾವಳಿ, ಅಂಪೈರ್ ಸೂಚನೆಗಳು ಇರುವಂತೆ. ಆಯೋಗದ ರಚನೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ; ಇಲ್ಲಿ ಅದು ನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳು. (→ English: Election Commission · हिन्दी: निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishIndia's general elections are the largest exercise of their kind in the world, and the rules behind them come in three layers. At the top is Part XV of the Constitution, Articles 324 to 329, which states the basic principles and places elections under the Election Commission. Below it are two Acts of Parliament: the Representation of the People Act, 1950, which deals with seats, constituencies and voter lists, and the Representation of the People Act, 1951, which deals with who may stand, how polls are conducted and how disputes are settled. Around both sit the Commission's own instructions and the Model Code of Conduct. The Commission's composition is covered in the chapter on constitutional bodies; this chapter explains the system it runs and the reforms made to it.

ಭಾಗ XV ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವಗಳೆಲ್ಲ ಇಲ್ಲೇ. ವಿಧಿ 324: ಸಂಸತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಮಂಡಲಗಳು, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ. ವಿಧಿ 325: ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ — ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ, ಜಾತಿ, ಲಿಂಗ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಯಾರನ್ನೂ ಕೈಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಹೀಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡವು. ವಿಧಿ 326: ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ. 327, 328: ಚುನಾವಣಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತು, ಅದಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾಡಬಹುದು. 329: ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ನಡುವೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ — ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗದು; ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಅರ್ಜಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬೇಕು. ಪಂದ್ಯ ನಡೆಯುವಾಗ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಮೈದಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬಾರದು; ಪಂದ್ಯ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ದೂರು. (→ English: electoral roll · हिन्दी: निर्वाचक नामावली)

In exam EnglishPart XV is short but carries the core principles. Article 324 vests the superintendence, direction and control of elections to Parliament, the State legislatures and the offices of President and Vice-President in the Election Commission. Article 325 provides one general electoral roll for every territorial constituency and forbids leaving anyone out of it, or making a separate roll, on the ground only of religion, race, caste or sex; this ended the separate electorates of the colonial period. Article 326 bases elections to the Lok Sabha and the State Assemblies on universal adult franchise. Articles 327 and 328 let Parliament, and subject to it the State legislatures, make laws on elections. Article 329 keeps courts out of the process: laws on delimitation cannot be questioned in any court, and an election can be challenged only by an election petition.

ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗಳು. ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ, 'ಮುಂದೆ ಇದ್ದವನೇ ಗೆಲುವು' ನಿಯಮ: ಹೆಚ್ಚು ಮತ ಪಡೆದವರು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಬಹುಮತ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ. ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಗೆರೆ ದಾಟಿದವನೇ ವಿಜೇತ — ಉಳಿದವರ ಸಮಯ ಕೂಡಿಸಿದರೆ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಇದು ಮತದಾರರಿಗೆ ಸರಳ, ಫಲಿತಾಂಶ ಸ್ಪಷ್ಟ; ಆದರೆ ಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪಾಲು ಮತಗಳ ಪಾಲಿಗಿಂತ ತುಂಬಾ ಬೇರೆಯಾಗಬಹುದು. ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಏಕ ವರ್ಗಾವಣೀಯ ಮತದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ: ಪ್ರತಿ ಮತದಾರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ 1, 2, 3 ಎಂದು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ; ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಥವಾ ಹೊರಬಿದ್ದವರ ಮತಗಳು ಮುಂದಿನ ಆದ್ಯತೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಶಾಸಕರು ಹೀಗೆ ಆರಿಸುತ್ತಾರೆ; ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಕೂಡ ಇದೇ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬೇರೆ ಮತದಾರ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ. (→ English: electoral college · हिन्दी: निर्वाचकगण)

In exam EnglishIndia uses two voting systems. For the Lok Sabha and the State Legislative Assemblies it uses single-member constituencies and the first-past-the-post rule: the candidate with the most votes wins, even without a majority of the votes cast. The method is simple for voters and tends to produce clear results, but a party's share of seats can differ sharply from its share of votes. For indirect elections the Constitution uses proportional representation by means of the single transferable vote, in which each elector ranks the candidates in order of preference and surplus or eliminated votes pass to the next choice. Members of the Rajya Sabha are chosen this way by the elected members of the State Assemblies, and the President and Vice-President are elected by the same method, each by a different electoral college, as the table shows.
Who elects whom, and how
Office or HouseElectorsMethod
Lok SabhaVoters registered in each constituencyFirst-past-the-post, single-member seats
State Legislative AssemblyVoters registered in each constituencyFirst-past-the-post, single-member seats
Rajya SabhaElected members of each State Assembly (and of the UT legislatures that elect members)Proportional representation by single transferable vote
PresidentElected members of both Houses of Parliament and of the State Assemblies, including Delhi and PuducherryProportional representation by single transferable vote, secret ballot
Vice-PresidentAll members of both Houses of Parliament, elected and nominatedProportional representation by single transferable vote, secret ballot

ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 ಮತದಾನದ ದಿನಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಂಚುತ್ತದೆ, ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ, ಪ್ರತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿ — ಇವರೇ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದು, ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ್ದರೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಬಹುದು; ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಗದು. 2021ರ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಗಳು: 1 ಜನವರಿ, 1 ಏಪ್ರಿಲ್, 1 ಜುಲೈ, 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್. ಮೈಸೂರಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಗೆ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟು ತುಂಬಿತು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ — ಮುಂದಿನ ಜನವರಿವರೆಗೆ ಕಾಯಬೇಕಿಲ್ಲ, 1 ಜುಲೈ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಬಹುದು. (→ English: electoral roll · हिन्दी: निर्वाचक नामावली)

In exam EnglishThe Representation of the People Act, 1950 provides the machinery that must be ready before polling day. It allocates seats in the Lok Sabha and the Assemblies among the States and gives effect to delimitation orders. It provides for a Chief Electoral Officer in each State and an Electoral Registration Officer for each constituency, who prepares and revises the electoral roll. A person is entitled to be registered in the constituency where he is ordinarily resident if he is a citizen and has reached eighteen years on the qualifying date, and nobody may be registered in more than one constituency. Since a 2021 amendment there are four qualifying dates in a year, 1 January, 1 April, 1 July and 1 October. Suppose a student turns eighteen in May: she can apply to be enrolled against the 1 July date instead of waiting until the next January.

ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಾನ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು, ಪ್ರತಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಸಮಾನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವಂತೆ ಗಡಿ ಎಳೆಯುವುದು. ವಿಧಿ 82, 170ರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸಬೇಕು; ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಅಡಿ ರಚನೆಯಾಗುವ ಆಯೋಗಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದೆ — 1952, 1963, 1973, 2002ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದವು. ಅವುಗಳ ಆದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಬಲ; ವಿಧಿ 329ರಿಂದಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗದು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಷ್ಟವಾಗದಿರಲು 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಥಾನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 1971ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿತು; 84ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2001) ಅದನ್ನು 2026ರ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಕುಟುಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿದ ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ರಾಜ್ಯ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದಲ್ಲವೇ. ಆದರೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಳಗಿನ ಗಡಿಗಳನ್ನು 87ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ (2003) ಅನುಮತಿಯಿಂದ 2001ರ ಜನಗಣತಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಎಳೆಯಲಾಯಿತು, ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಬದಲಾಗದೆ. (→ English: delimitation · हिन्दी: परिसीमन)

In exam Englishdelimitation means fixing the number of seats for each State and drawing constituency boundaries so that each seat has roughly the same population. Articles 82 and 170 require the seats to be readjusted after every census, and Parliament has given the task to Delimitation Commissions set up under Delimitation Acts; such commissions were constituted in 1952, 1963, 1973 and 2002. Their orders have the force of law and, because of Article 329, cannot be questioned in any court. To avoid penalising States that had controlled their population growth, the 42nd Amendment (1976) froze the number of seats for each State on the basis of the 1971 census, and the 84th Amendment (2001) extended the freeze until the first census taken after 2026. Boundaries within each State were still redrawn on the 2001 census, as the 87th Amendment (2003) allowed, without changing any State's total.

ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಮೀಸಲು ಎಂಬುದನ್ನೂ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯೇ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 330, 332: ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ, ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳು. ಮೀಸಲು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಗದವರೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಎಲ್ಲ ಮತದಾರರೂ ಮತ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ — ಇದು ಜಂಟಿ ಮತಕ್ಷೇತ್ರ; ವಿಧಿ 325 ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೇರೆ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನ ಮೀಸಲಾದರೂ ಇಡೀ ಊರು ಮತ ಹಾಕಿದಂತೆ. ಮೀಸಲಾತಿ ಮೊದಲು ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ; ಹಲವು ಬಾರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ — 104ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2019) 2030ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. 106ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2023): ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆಗಳು, ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಸ್ಥಾನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ — ಅದರ ನಂತರದ ಜನಗಣತಿಯ ಮೇಲಿನ ಮೊದಲ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ಜಾರಿ, ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ. (→ English: Lok Sabha · हिन्दी: लोक सभा)

In exam EnglishDelimitation also decides which constituencies are reserved. Articles 330 and 332 reserve seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in the Lok Sabha and the State Assemblies, broadly in proportion to their share of the population. Only a member of the group can contest a reserved seat, but every voter in the constituency votes; this joint electorate is quite different from the separate electorates that Article 325 rules out. The reservation was originally meant to last ten years and has been extended several times; the 104th Amendment (2019) extended it to 2030 while ending the nomination of Anglo-Indian members. The 106th Amendment (2023) provides for reserving one-third of the seats for women in the Lok Sabha, the State Assemblies and the Delhi Assembly, to take effect after the first delimitation based on a census held after its commencement, and to last fifteen years.

ಯಾರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು, ಯಾರು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಾರದು — ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಯಾವುದಾದರೂ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರಾಗಿರಬೇಕು; ಮೀಸಲು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆ ವರ್ಗದವರಾಗಿರಬೇಕು. ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಹೇಳುತ್ತದೆ: ಲೋಕಸಭೆ, ವಿಧಾನಸಭೆಗೆ 25, ರಾಜ್ಯಸಭೆಗೆ 30. ಸೆಕ್ಷನ್ 8 ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಅನರ್ಹತೆ: ಎರಡು ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಸೆರೆವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆಯಾದರೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ದಿನದಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಆರು ವರ್ಷ ಅನರ್ಹತೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 8(4) ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹಾಲಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿತ್ತು; ಲಿಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (2013) ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು — ಸಾಮಾನ್ಯನಿಗೆ ಒಂದು ನಿಯಮ, ಶಾಸಕನಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಇರಬಾರದು. ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಗರಿಷ್ಠ ಎರಡು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬಹುದು; ಸಿಂಧು ಮತಗಳ ಆರನೇ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಠೇವಣಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. (→ English: disqualification · हिन्दी: निरर्हता)

In exam EnglishThe Representation of the People Act, 1951 decides who may stand and who may not. To contest a Lok Sabha seat a person must be an elector in a parliamentary constituency, and for a reserved seat must belong to the group for which it is reserved; the Constitution adds the minimum ages of 25 for the Lok Sabha and the Assemblies and 30 for the Rajya Sabha. Section 8 sets out disqualification for crimes: a person convicted and sentenced to imprisonment for two years or more is disqualified from the date of conviction and for a further six years after release. Section 8(4) once protected sitting members who appealed within three months, but the Supreme Court struck it down in Lily Thomas v. Union of India (2013). A candidate may contest from at most two constituencies, and forfeits the security deposit if he fails to win more than one-sixth of the valid votes polled.

ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸುವುದೂ ಇದೇ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ. ಸೆಕ್ಷನ್ 123 ಭ್ರಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: ಲಂಚ, ಅನುಚಿತ ಪ್ರಭಾವ, ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ, ಜಾತಿ, ಸಮುದಾಯ, ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ ಹಾಕಿ ಅಥವಾ ಹಾಕಬೇಡಿ ಎಂದು ಕೇಳುವುದು, ನಿಗದಿತ ಮಿತಿ ಮೀರಿ ಖರ್ಚು. ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ಕಂಡುಬಂದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಸ್ಥಾನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅನರ್ಹನೂ ಆಗಬಹುದು. ವಿವಾದಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕಲ್ಲ — ಫಲಿತಾಂಶ ಘೋಷಣೆಯ ನಲವತ್ತೈದು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಚುನಾವಣಾ ಅರ್ಜಿಯ ಮೂಲಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ; ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ. ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ತೀರ್ಪು ಹೇಳುವಂತೆ. 1989ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ ಸೆಕ್ಷನ್ 29A ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷದ ಮಾನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅದರೊಂದಿಗೆ ಬರುವ ಮೀಸಲು ಚಿಹ್ನೆ, ಆಯೋಗದ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಆದೇಶ, 1968ರ ಪ್ರಕಾರ ಗಳಿಸಿದ ಮತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. (→ English: High Court · हिन्दी: उच्च न्यायालय)

In exam EnglishThe same Act governs the conduct of elections and the settling of disputes. Section 123 defines corrupt practices, among them bribery, undue influence, appeals to vote or not to vote on the ground of religion, race, caste, community or language, and spending beyond the prescribed limit; a candidate found guilty can lose the seat and be disqualified. Disputes go not to the Election Commission but to the High Court, through an election petition filed within forty-five days of the declaration of the result, with an appeal to the Supreme Court. Section 29A, inserted in 1989, provides for the registration of political parties with the Commission. Recognition as a national or State party, and the reserved symbol that comes with it, depends on votes and seats won under the Commission's Election Symbols (Reservation and Allotment) Order, 1968.

ಮತದಾನ ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಲು ಹಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬಂದವು. ಒಬ್ಬರ ಬದಲು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮತ ಹಾಕದಂತೆ 1993ರಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಭಾವಚಿತ್ರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ. ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು 1982ರಲ್ಲಿ ಕೇರಳದ ಪರವೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು; ಅವಕ್ಕೆ ಕಾನೂನಿನ ಆಧಾರವಿಲ್ಲ ಎಂದು 1984ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದ ನಂತರ ಸಂಸತ್ತು 1988ರಲ್ಲಿ 1951ರ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 61A ಸೇರಿಸಿತು; 2004ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ EVM. ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಸ್ವಾಮಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (2013) ಮತದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಕಾಗದದ ಪುರಾವೆ ಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು — ಹೀಗೆ VVPAT ಬಂತು: ಮತದಾರ ಕೆಲವು ಕ್ಷಣ ಗಾಜಿನ ಹಿಂದೆ ನೋಡಬಹುದಾದ ಚೀಟಿ, ATMನಲ್ಲಿ ಹಣ ತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಬರುವ ರಸೀದಿಯಂತೆ. PUCL ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (2013) 'ಮೇಲಿನ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ' (NOTA) ಆಯ್ಕೆ ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸಿತು — ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು; NOTA ಮತಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ವಿಜೇತ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (→ English: Election Commission · हिन्दी: निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishMany reforms have aimed at clean and easy polling. Electors' Photo Identity Cards were introduced in 1993 to curb impersonation. Electronic voting machines were first tried in 1982 at Paravur in Kerala; after the Supreme Court held in 1984 that their use lacked a basis in law, Parliament inserted section 61A into the 1951 Act in 1988, and EVMs were used in every constituency from the 2004 general election. In Subramanian Swamy v. Election Commission of India (2013) the Court held that a paper trail was needed for voters' confidence, which led to the Voter Verifiable Paper Audit Trail, a slip the voter can see behind glass for a few seconds. In People's Union for Civil Liberties v. Union of India (2013) it directed a 'None of the Above' option, letting a voter reject every candidate in secret; NOTA votes are counted but cannot change who wins.

ಇತರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಹಣ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದ ಮೇಲೆ. ADR ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (2002) ಮತ ಕೇಳುವವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕು ಮತದಾರರಿಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು; ಆದ್ದರಿಂದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ನಾಮಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಆಸ್ತಿ-ಸಾಲ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅರ್ಹತೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು — ಮದುವೆ ಸಂಬಂಧ ನೋಡುವ ಮೊದಲು ವಿವರ ಕೇಳುವಂತೆ. ADR ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 2024) ಐವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠ, ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ದೇಣಿಗೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದ ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಧಿ 19(1)(a) ಅಡಿ ಮತದಾರರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಎಂದು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಮಾದರಿ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಕಾನೂನಲ್ಲ — ಪಕ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು. ಚುನಾವಣಾ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಘೋಷಣೆಯಾದ ದಿನದಿಂದ ಜಾರಿ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಂತರ ಸಚಿವರು ಹೊಸ ಯೋಜನೆ, ಅನುದಾನ ಘೋಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ವಿಧಿ 324ರ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಆಯೋಗ ನೋಟಿಸ್, ಖಂಡನೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. (→ English: Model Code of Conduct · हिन्दी: आदर्श आचार संहिता)

In exam EnglishOther reforms target money and crime. In Union of India v. Association for Democratic Reforms (2002) the Supreme Court held that voters have a right to know about those who seek their vote, and candidates must now declare their criminal record, assets and liabilities, and educational qualifications in an affidavit with their nomination. In Association for Democratic Reforms v. Union of India (February 2024) a five-judge bench struck down the electoral bond scheme, which allowed anonymous donations to political parties, because it violated voters' right to information under Article 19(1)(a). The Model Code of Conduct is a set of guidelines evolved with the agreement of political parties rather than a law. It applies from the announcement of the election schedule and, for instance, stops ministers from announcing new schemes or grants once polls are called; the Commission enforces it through notices and censure under its powers in Article 324.

ಒಟ್ಟಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಒಂದೇ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಮೀರಿದ ಆಯೋಗ — ಇವುಗಳಿಗೆ ಖಾತರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಫಲಿತಾಂಶ ಘೋಷಣೆಯವರೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ದೂರ ಇಡುತ್ತದೆ. 1950ರ ಕಾಯ್ದೆ ನೆಲ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ: ಸ್ಥಾನಗಳು, ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಪಟ್ಟಿಗಳು. 1951ರ ಕಾಯ್ದೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನೇ ನಡೆಸುತ್ತದೆ: ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು, ನಿರ್ವಹಣೆ, ಭ್ರಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳು, ಅರ್ಜಿಗಳು. ಮದುವೆಗೆ ಚಪ್ಪರ ಹಾಕುವುದು ಒಬ್ಬರ ಕೆಲಸ, ಮದುವೆ ನಡೆಸುವುದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರದು ಎಂಬಂತೆ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ — ಆದ್ದರಿಂದಲೇ 2026ರ ನಂತರದವರೆಗಿನ ಸ್ಥಗಿತ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ. ಸುಧಾರಣೆಗಳು — ಹಲವು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ — ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ, ಕಾಗದದ ಪುರಾವೆಯೊಂದಿಗೆ EVM, NOTA, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ವಿವರ ಬಹಿರಂಗ, ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ಹಣಕ್ಕೆ ತಡೆ ತಂದಿವೆ. ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಗತ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸೇರಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. (→ English: delimitation · हिन्दी: परिसीमन)

In exam EnglishTaken together, the system works at three levels. The Constitution guarantees one roll, adult franchise and a Commission beyond the government's control, and keeps the courts out until the result is declared. The 1950 Act prepares the ground: seats, constituencies and rolls. The 1951 Act governs the contest itself: candidates, conduct, corrupt practices and election petitions. Delimitation links population to representation, which is why the freeze until after 2026 matters so much for the balance between States. Reforms, many of them pushed by the Supreme Court, have added identity cards, EVMs with a paper trail, NOTA, disclosure of candidates' records and limits on anonymous money. The next chapter, on amendment and the basic structure, shows how free and fair elections came to be counted among the Constitution's essential features.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Under Article 325 of the Constitution of India, no person shall be ineligible for inclusion in an electoral roll on grounds only of

  1. religion, race, caste or sex
  2. religion, caste, language or place of birth
  3. race, sex, descent or residence
  4. caste, sex, property or education
Show answer

Answer: A. religion, race, caste or sex

Article 325 names religion, race, caste and sex. Language and place of birth are not in it, residence is actually a condition for registration, and property and education do not appear in the Article at all.

Q2. Consider the following statements:
1. A State's seats in the Rajya Sabha are filled through voting by the elected MLAs of that State, using the single transferable vote form of proportional representation.
2. The Vice-President is elected only by the elected members of both Houses of Parliament.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: the Vice-President's electoral college includes all members of both Houses, nominated members too. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores statement 1.

Q3. With reference to delimitation in India, consider the following statements:
1. Orders of the Delimitation Commission can be challenged in the High Court.
2. How many Lok Sabha seats each State gets stays locked to the 1971 census figures, and will stay so until the first census held after 2026.
3. Constituency boundaries within States were redrawn on the basis of the 2001 census.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 2 and 3 only
  3. 1 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 2 and 3 only

Statements 2 and 3 are correct. Statement 1 is wrong: delimitation orders have the force of law and Article 329 bars any court from questioning them. Every option that includes statement 1 is therefore wrong.

Q4. Match List I with List II:
List I (Case)
A. Lily Thomas v. Union of India (2013)
B. PUCL v. Union of India (2013)
C. Union of India v. ADR (2002)
D. ADR v. Union of India (2024)
List II (Outcome)
1. Candidates must disclose criminal record, assets and education
2. Electoral bond scheme struck down
3. 'None of the Above' option on the ballot
4. Protection for sitting legislators under section 8(4) struck down
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-4, B-3, C-1, D-2
  2. A-3, B-4, C-1, D-2
  3. A-4, B-3, C-2, D-1
  4. A-1, B-3, C-4, D-2
Show answer

Answer: A. A-4, B-3, C-1, D-2

Lily Thomas struck down section 8(4) (4), PUCL gave NOTA (3), the 2002 ADR case required disclosure (1) and the 2024 ADR case ended electoral bonds (2). The second code swaps Lily Thomas and PUCL, the third swaps the two ADR cases, and the fourth swaps Lily Thomas and the 2002 case.

Q5. A dispute about the election of a member of the Lok Sabha is decided, in the first instance, by

  1. the Election Commission of India
  2. the Speaker of the Lok Sabha
  3. the High Court, on an election petition
  4. the President, on the advice of the Election Commission
Show answer

Answer: C. the High Court, on an election petition

Under the 1951 Act, election petitions are tried by the High Court, with an appeal to the Supreme Court. The Commission conducts elections but does not decide election disputes, the Speaker has no such role, and the President's decision on the Commission's opinion applies to questions of disqualification of sitting members under Article 103, not to disputes about the election itself.

Q6. Consider the following statements about seats reserved for Scheduled Castes in the Lok Sabha:
1. Only voters belonging to the Scheduled Castes can vote in a reserved constituency.
2. The reservation has been extended up to 2030 by the 104th Amendment.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: reserved seats use a joint electorate, so every registered voter in the constituency votes and only the candidate must be from the group. Statement 2 is correct. So '1 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores statement 2.

Q7. Under the Representation of the People Act, 1951, a person convicted of an offence is disqualified from being a member of Parliament if sentenced to imprisonment for at least

  1. six months
  2. one year
  3. two years
  4. five years
Show answer

Answer: C. two years

Section 8(3) disqualifies a person sentenced to two years or more, from the date of conviction and for six years after release. Six months and one year are below the threshold, and five years confuses the threshold with a longer term.

Q8. Consider the following statements about the Model Code of Conduct:
1. It is contained in the Representation of the People Act, 1951.
2. It comes into force from the announcement of the election schedule by the Election Commission.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: the Code is a set of guidelines evolved with political parties, not part of any Act. Statement 2 is correct. So '1 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores statement 2.

All parts

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources