Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

The President

తెలుగులో వివరణ

Union Executive · Part 1 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How the President is elected, who can stand, how the office is vacated and filled, impeachment, the President's executive and legislative powers, the veto, ordinances, the pardoning power and the President's real position under Article 74.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

రాజ్యాంగం ఐదవ భాగం, మొదటి అధ్యాయం (ఆర్టికల్స్ 52-78) కేంద్ర కార్యనిర్వాహక వర్గాన్ని ఏర్పాటు చేస్తుంది. 52: భారతదేశానికి ఒక రాష్ట్రపతి. 53: కేంద్ర కార్యనిర్వాహక అధికారం రాష్ట్రపతిదే; సైన్యాల సర్వోన్నత అధిపతి కూడా. కానీ మనది బ్రిటన్ తరహా పార్లమెంటరీ విధానం: పేరు రాష్ట్రపతిది, పాలన లోక్‌సభకు జవాబుదారీ మంత్రులది — పెళ్ళిపత్రికలో పెద్దల పేరు ఉన్నా, పనంతా చేసేది ఇంట్లో యువకులు అన్నట్లు. ఈ భాగం: రాష్ట్రపతిని ఎలా ఎన్నుకుంటారు, ఎలా తొలగిస్తారు, కాగితంపై అధికారాలు ఏమిటి, సొంత విచక్షణ ఎంత. (→ English: President · हिन्दी: राष्ट्रपति)

In exam EnglishChapter I of Part V (Articles 52 to 78) sets up the Union executive. Article 52 says there shall be a President of India, and Article 53 vests the executive power of the Union in the President, to be exercised directly or through subordinate officers; the supreme command of the Defence Forces also vests in the President. Yet India chose a parliamentary system on the British pattern, in which the head of state is the formal source of authority while ministers answerable to the Lok Sabha actually govern. This part explains how the President is chosen and removed, and how far the President's wide powers are really the President's own.

రాష్ట్రపతిని ప్రజలు నేరుగా ఎన్నుకోరు; నిర్వాచక గణం (54) ఎన్నుకుంటుంది. అందులో ఉండేది: పార్లమెంట్ రెండు సభల ఎన్నికైన సభ్యులు, రాష్ట్రాల విధానసభల ఎన్నికైన సభ్యులు; 70వ సవరణ (1992)తో ఢిల్లీ, పుదుచ్చేరి విధానసభల ఎన్నికైన సభ్యులూ చేరారు. నామినేటెడ్ ఎంపీలకు, శాసనమండలి సభ్యులకు ఓటు లేదు. రాష్ట్రాల ఎమ్మెల్యేలు ఉండటంతో రాష్ట్రపతి కేంద్రానికే కాక రాష్ట్రాలకూ ప్రతినిధి; పరోక్ష ఎన్నిక వల్ల మంత్రులకు పోటీగా సొంత ప్రజాతీర్పు ఉండదు — ఇంటి పెద్దను కుటుంబంలోని అన్ని శాఖల ప్రతినిధులు కలిసి ఎంచుకున్నట్లు. ఓటింగ్: దామాషా ప్రాతినిధ్యం, ఏక బదిలీ ఓటు, రహస్య బ్యాలెట్. ఎన్నిక వివాదాలు సుప్రీంకోర్టే తేలుస్తుంది (71). (→ English: electoral college · हिन्दी: निर्वाचकगण)

In exam EnglishThe President is elected indirectly, by an electoral college (Article 54) made up of the elected members of both Houses of Parliament and the elected members of the Legislative Assemblies of the States. The 70th Amendment (1992) added the elected members of the Assemblies of the National Capital Territory of Delhi and the Union Territory of Puducherry. Nominated members of Parliament and members of the State Legislative Councils have no vote. Including the State Assemblies makes the President a representative of the States as well as of the Union, while an indirect election avoids giving the head of state a popular mandate that could rival the ministers who answer to the Lok Sabha. Voting follows proportional representation by means of the single transferable vote, by secret ballot (Article 55(3)). Disputes about the election are decided only by the Supreme Court (Article 71).

ఓట్ల విలువలో రెండు సమతుల్యాలు (55). రాష్ట్రాల మధ్య ఏకరూపత: ఒక ఎమ్మెల్యే ఓటు విలువ = రాష్ట్ర జనాభా ÷ ఎన్నికైన ఎమ్మెల్యేల సంఖ్య ÷ 1000. రాష్ట్రాలకు, కేంద్రానికి మధ్య సమానత్వం: అందరు ఎమ్మెల్యేల ఓట్ల మొత్తం విలువ ÷ ఎన్నికైన ఎంపీల సంఖ్య = ఒక ఎంపీ ఓటు విలువ. అందుకే ఉత్తరప్రదేశ్ ఎమ్మెల్యే ఓటు సిక్కిం ఎమ్మెల్యే ఓటు కంటే బరువు; అయినా పార్లమెంట్ మొత్తం బరువు, విధానసభలన్నీ కలిపిన బరువు దాదాపు సమానం — త్రాసులో రెండు పళ్ళేలు సమంగా ఉన్నట్లు. 84వ సవరణ (2001): 2026 తర్వాతి మొదటి జనగణన లెక్కలు వచ్చేవరకు 1971 జనాభానే. 1952 చట్టం ప్రకారం నామినేషన్‌కు 50 మంది ప్రతిపాదకులు, 50 మంది బలపరిచేవారు కావాలి. ఇదంతా నిర్వాచక గణం ఓట్ల లెక్క. (→ English: electoral college · हिन्दी: निर्वाचकगण)

In exam EnglishArticle 55 requires two kinds of balance in the value of votes. Among the States there must be uniformity: the value of an MLA's vote is the State's population divided by the number of elected members of its Assembly, divided again by 1,000. Between the States as a whole and the Union there must be parity: the total value of all MLAs' votes is divided by the total number of elected members of Parliament to give the value of one MP's vote. So an MLA from a populous State such as Uttar Pradesh casts a heavier vote than one from Sikkim, yet Parliament as a whole weighs about as much as all the Assemblies together. Since the 84th Amendment (2001), the population used is that of the 1971 census until the figures of the first census taken after 2026 are published. Under the Presidential and Vice-Presidential Elections Act, 1952, a nomination needs at least 50 electors as proposers and 50 as seconders.

అర్హతలు (58): భారత పౌరుడు, కనీసం 35 ఏళ్ళు, లోక్‌సభ సభ్యుడిగా ఎన్నికయ్యే అర్హత, ప్రభుత్వాల్లో లాభదాయక పదవి ఉండకూడదు; అయితే రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, గవర్నర్, మంత్రి పదవులు ఇక్కడ లాభదాయక పదవులుగా లెక్కకు రావు. 59: ఎంపీ లేదా ఎమ్మెల్యే అయితే, పదవి చేపట్టగానే ఆ సీటు ఖాళీ. 60: ప్రమాణం భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి ముందు — రాజ్యాంగాన్ని, చట్టాన్ని కాపాడతానని. పదవీకాలం ఐదేళ్ళు (56); రాజీనామా ఉపరాష్ట్రపతికి రాసి ఇవ్వాలి. 57: మళ్ళీ ఎన్నిక కావచ్చు; అలా మళ్ళీ ఎన్నికైనది రాజేంద్ర ప్రసాద్ ఒక్కరే. (→ English: Lok Sabha · हिन्दी: लोक सभा)

In exam EnglishArticle 58 lays down who can stand: a citizen of India, at least 35 years old, qualified for election to the Lok Sabha, and not holding any office of profit under the Government of India, a State government or a local authority. The offices of President, Vice-President, Governor and Union or State minister are not treated as offices of profit for this purpose. Under Article 59 the President cannot be a member of Parliament or of a State legislature; a member who is elected vacates the seat on taking office. Under Article 60 the oath is taken before the Chief Justice of India and the President swears to preserve, protect and defend the Constitution and the law. The term is five years from the date of entering office (Article 56). The President may resign by writing to the Vice-President. Article 57 allows re-election; Rajendra Prasad is the only President to have been re-elected.

పదవీకాలం ముగియకముందే రాష్ట్రపతిని తొలగించే ఏకైక మార్గం అభిశంసన (61); కారణం ఒక్కటే — 'రాజ్యాంగ ఉల్లంఘన'. ఆరోపణ ఏ సభలోనైనా మొదలుకావచ్చు. ఆ సభ మొత్తం సభ్యుల్లో కనీసం నాలుగో వంతు సంతకాలతో, 14 రోజుల ముందస్తు నోటీసు; తీర్మానం ఆ సభ మొత్తం సభ్యుల్లో మూడింట రెండు వంతుల మెజారిటీతో నెగ్గాలి. రెండో సభ దర్యాప్తు చేస్తుంది; రాష్ట్రపతి స్వయంగా లేదా ప్రతినిధి ద్వారా వాదించవచ్చు. అక్కడా మూడింట రెండు వంతులతో నెగ్గితే ఆ రోజు నుంచే పదవి పోతుంది. గమనించండి: ఎన్నికలో ఓటేసిన ఎమ్మెల్యేలకు తొలగింపులో పాత్ర లేదు; ఎన్నికలో ఓటు లేని నామినేటెడ్ ఎంపీలకు పాత్ర ఉంది — నియమించేవారు ఒకరు, తీసేసేవారు మరొకరు. ఇప్పటివరకు ఏ రాష్ట్రపతిపైనా అభిశంసన జరగలేదు. (→ English: impeachment · हिन्दी: महाभियोग)

In exam EnglishThe only way to remove a President before the term ends is impeachment under Article 61, and the only ground is 'violation of the Constitution'. The charge can begin in either House. The resolution can be moved only after at least 14 days' written notice signed by not less than one-fourth of the total number of members of that House, and it must be passed by not less than two-thirds of the House's total membership. The other House then investigates the charge, and the President has the right to appear and to be represented. If that House also resolves, by two-thirds of its total membership, that the charge is sustained, the President stands removed from the date of that resolution. Elected members of State Assemblies, who help elect the President, take no part, while nominated members of Parliament, who have no vote in the election, do take part. No President of India has been impeached so far.

పదవి ఖాళీ అయితే (62): పదవీకాలం ముగుస్తుంటే, ముగిసేలోపే ఎన్నిక పూర్తికావాలి. మరణం, రాజీనామా, తొలగింపు వల్ల ఖాళీ అయితే ఆరు నెలల్లో ఎన్నిక; కొత్తవారికి పూర్తి ఐదేళ్ళ పదవీకాలం, మిగిలిన కాలం మాత్రమే కాదు. ఈలోగా (65) ఉపరాష్ట్రపతి రాష్ట్రపతిగా వ్యవహరిస్తారు, ఆ అధికారాలు, జీతంతో. రెండు పదవులూ ఖాళీ అయితే 1969 చట్టం ప్రకారం భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి బాధ్యతలు చూస్తారు — ఇంట్లో అన్న, అక్క లేకపోతే పెద్దనాన్న చూసుకున్నట్లు. 1969లో అదే జరిగింది: రాష్ట్రపతి జాకిర్ హుస్సేన్ మరణించగా, ఉపరాష్ట్రపతి వి.వి. గిరి ఎన్నికలో పోటీకి రాజీనామా చేయగా, ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎం. హిదాయతుల్లా రాష్ట్రపతిగా వ్యవహరించారు. (→ English: Vice-President · हिन्दी: उपराष्ट्रपति)

In exam EnglishWhen the office falls vacant, Article 62 sets the timetable. An election to fill a vacancy caused by the end of the term must be completed before the term expires. A vacancy caused by death, resignation, removal or otherwise must be filled within six months, and the person elected serves a full five-year term from the date of entering office. Meanwhile, under Article 65, the Vice-President acts as President, with the President's powers and emoluments. If both offices are vacant, the President (Discharge of Functions) Act, 1969 provides that the Chief Justice of India discharges the President's functions. This happened in 1969, when Chief Justice M. Hidayatullah acted as President after President Zakir Husain's death and Vice-President V.V. Giri's resignation to contest the presidential election.

కాగితంపై రాష్ట్రపతి అధికారాలు చాలా ఎక్కువ. కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయాలన్నీ రాష్ట్రపతి పేరుతోనే (77) — ఉత్తర్వుల్లో 'రాష్ట్రపతి ఆదేశం మేరకు' అని ఉంటుంది. నియామకాలు: ప్రధానమంత్రి, ఆయన సలహాతో ఇతర మంత్రులు, అటార్నీ జనరల్, కాగ్, ఎన్నికల కమిషనర్లు, గవర్నర్లు, సుప్రీంకోర్టు-హైకోర్టు జడ్జీలు, ఆర్థిక సంఘం. పార్లమెంట్ సమావేశాలు పిలవడం, ముగించడం, లోక్‌సభ రద్దు (85); సాధారణ ఎన్నికల తర్వాత మొదటి సమావేశం, ప్రతి ఏడాది మొదటి సమావేశంలో ప్రసంగం (87); రాజ్యసభకు 12 మంది నామినేషన్. ద్రవ్య బిల్లులు, కొత్త రాష్ట్రాల బిల్లులకు ముందుగా రాష్ట్రపతి సిఫారసు కావాలి. (→ English: Parliament · हिन्दी: संसद)

In exam EnglishOn paper the President's powers are wide. All executive action of the Government of India is expressed to be taken in the President's name (Article 77). The President appoints the Prime Minister and, on the Prime Minister's advice, the other ministers, and also appoints the Attorney General, the Comptroller and Auditor-General, the Election Commissioners, Governors, judges of the Supreme Court and High Courts, and the Finance Commission. The President summons and prorogues the Houses of Parliament and can dissolve the Lok Sabha (Article 85), addresses both Houses at the first session after each general election and at the first session of each year (Article 87), and nominates 12 members to the Rajya Sabha. Some bills, such as Money Bills and bills to form new States, need the President's prior recommendation.

రెండు సభలు ఆమోదించిన బిల్లు వస్తే (111) రాష్ట్రపతికి మూడు దారులు: ఆమోదం, ఆమోదం ఆపడం, లేదా (ద్రవ్య బిల్లు కాకపోతే) మళ్ళీ ఆలోచించమని వెనక్కి పంపడం. మళ్ళీ ఆమోదిస్తే తప్పక సంతకం చేయాలి. ఆమోదం ఆపితే 'సంపూర్ణ వీటో' — బిల్లు చట్టం కాదు. వెనక్కి పంపితే 'సస్పెన్సివ్ వీటో' — సాధారణ మెజారిటీతో పార్లమెంట్ దాటేయవచ్చు. కేంద్ర బిల్లుపై నిర్ణయానికి గడువు లేనందున బిల్లును అలాగే దగ్గర పెట్టుకోవచ్చు — 'పాకెట్ వీటో'; జైల్ సింగ్ 1986 పోస్టాఫీస్ సవరణ బిల్లుతో ఇలా చేశారు — జవాబు ఇవ్వకుండా ఉత్తరాన్ని జేబులో పెట్టుకున్నట్లు. ద్రవ్య బిల్లు రాష్ట్రపతి సిఫారసుతోనే వస్తుంది, వెనక్కి పంపలేరు; 24వ సవరణ (1971) నుంచి రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లుకు సంతకం తప్పనిసరి. గవర్నర్ పంపిన రాష్ట్ర బిల్లుపై (201) రాష్ట్ర శాసనసభ మళ్ళీ ఆమోదించినా రాష్ట్రపతి ఒప్పుకోవాలని లేదు. (→ English: Money Bill · हिन्दी: धन विधेयक)

In exam EnglishWhen a bill passed by both Houses is presented, Article 111 gives the President three choices: give assent, withhold assent, or, for a bill other than a Money Bill, return it with a message asking the Houses to reconsider it. If the Houses pass it again, the President must assent. Withholding assent is called an absolute veto: the bill does not become law. Returning a bill is a suspensive veto, which Parliament can override by passing the bill again by the ordinary majority. Because the Constitution sets no time limit for the President's decision on a Union bill, the President can also keep a bill pending, which is called a pocket veto; President Zail Singh did this with the Indian Post Office (Amendment) Bill, 1986. A Money Bill, which is introduced with the President's recommendation, cannot be returned, and since the 24th Amendment (1971) the President must assent to a Constitution Amendment Bill. For a State bill reserved by the Governor, Article 201 lets the President assent, withhold assent or have a non-money bill returned, and the President is not bound to assent even if the State legislature passes it again.
The President's veto over Union bills
TypeWhat the President doesCan Parliament override it?In India?
Absolute vetoWithholds assent; the bill does not become lawNoYes
Suspensive vetoReturns a non-Money Bill for reconsiderationYes, by passing it again by the ordinary majorityYes
Pocket vetoTakes no decision; no time limit is fixed for Union billsNoYes
Qualified vetoReturns a bill that can be passed again only by a higher majorityYes, by a special majorityNo

ఆర్టికల్ 123: పార్లమెంట్ రెండు సభలూ సమావేశంలో లేనప్పుడు (కనీసం ఒక సభ సమావేశంలో లేనప్పుడు), తక్షణ చర్య అవసరమని రాష్ట్రపతి భావిస్తే ఆర్డినెన్స్ జారీ చేయవచ్చు — ఇంట్లో పెద్దలు ఊరెళ్ళినప్పుడు అత్యవసరంగా తీసుకునే నిర్ణయం లాంటిది, వాళ్ళు తిరిగొచ్చాక ఒప్పుకోవాలి. దానికి చట్టంతో సమాన బలం, సమాన హద్దులు: పార్లమెంట్ చట్టం చేయగల విషయాలపైనే; రాజ్యాంగాన్ని సవరించలేదు. సభల ముందు ఉంచాలి; తిరిగి సమావేశమైన ఆరు వారాల్లో ఆమోదం లేకపోతే రద్దు; ముందే తిరస్కరిస్తే అప్పుడే. రెండు సమావేశాల మధ్య గరిష్ఠం ఆరు నెలలు కాబట్టి గరిష్ఠ జీవితం సుమారు ఆరు నెలలు ఆరు వారాలు. 38వ సవరణ (1975) రాష్ట్రపతి సంతృప్తిని అంతిమం చేసింది; 44వ సవరణ (1978) దాన్ని తీసేసింది. డి.సి. వాధ్వా (1987): మళ్ళీ మళ్ళీ జారీ చేయడం రాజ్యాంగ మోసం. కృష్ణకుమార్ సింగ్ (2017): ఆ సంతృప్తిని కోర్టు పరిశీలించవచ్చు. (→ English: ordinance · हिन्दी: अध्यादेश)

In exam EnglishArticle 123 gives the executive a power to make law. At any time except when both Houses are in session, if the President is satisfied that circumstances make immediate action necessary, the President may promulgate an ordinance. It has the same force as an Act of Parliament and the same limits: it can deal only with matters on which Parliament can legislate, and it cannot amend the Constitution. It must be laid before both Houses and ceases to operate six weeks after they reassemble, or earlier if both Houses pass resolutions disapproving it. Since the gap between two sessions cannot exceed six months, an ordinance can survive at most about six months and six weeks without Parliament's approval. The 38th Amendment (1975) made the President's satisfaction final; the 44th Amendment (1978) removed that clause. In D.C. Wadhwa v. State of Bihar (1987) the Supreme Court held that repeatedly re-promulgating ordinances without placing them before the legislature is a fraud on the Constitution, and in Krishna Kumar Singh v. State of Bihar (2017) it held that the satisfaction behind an ordinance is open to judicial review.

ఆర్టికల్ 72: మూడు రకాల కేసుల్లో రాష్ట్రపతి క్షమాభిక్ష ఇవ్వవచ్చు — సైనిక న్యాయస్థానం (కోర్ట్ మార్షల్) శిక్ష, కేంద్ర అధికార పరిధిలోని చట్టంపై నేరం, ప్రతి మరణశిక్ష. ఐదు రూపాలు: క్షమ — శిక్ష, దోషి అన్న ముద్ర రెండూ పోతాయి; శిక్షాంతరం — తేలికపాటి రకం శిక్ష (మరణశిక్ష బదులు జైలు); తగ్గింపు — శిక్ష కాలం తగ్గుతుంది, రకం మారదు; ఉపశమనం — గర్భిణి వంటి ప్రత్యేక కారణంతో తక్కువ శిక్ష; వాయిదా — అమలు కొంతకాలం ఆగుతుంది. గవర్నర్ అధికారం (161) రాష్ట్ర విషయాల చట్టాలకే, కోర్ట్ మార్షల్‌పై లేదు; మరణశిక్షను నిలిపివేయడం, తగ్గించడం, మార్చడం మాత్రం గవర్నర్ చేయగలరు. రాష్ట్రపతి మంత్రిమండలి సలహాతోనే (మారూ రామ్, 1980); దోషికి నోటి విచారణ హక్కు లేదు (కేహర్ సింగ్); దురుద్దేశం వంటి కారణాలపై కోర్టు పరిమితంగా సమీక్షించవచ్చు (ఎపూరు సుధాకర్, 2006). (→ English: pardon · हिन्दी: क्षमा)

In exam EnglishArticle 72 gives the President power to grant a pardon and related relief in three classes of case: where the punishment is by a court-martial, where the offence is against a law on a matter to which the Union's executive power extends, and in every case of a death sentence. The power takes five forms. A pardon removes both the sentence and the conviction; a commutation substitutes a lighter form of punishment; a remission reduces the period of a sentence without changing its nature; a respite awards a lighter sentence because of a special fact; and a reprieve stays the execution of a sentence for a time. The Governor's power under Article 161 covers offences against laws on State matters and has no court-martial clause, although Article 72(3) keeps the Governor's power to suspend, remit or commute a death sentence. The President exercises this power on the advice of the Council of Ministers (Maru Ram v. Union of India, 1980); the convict has no right to an oral hearing (Kehar Singh v. Union of India); and the decision is open to limited judicial review, for example for mala fides or irrelevant considerations (Epuru Sudhakar, 2006).
Five forms of the pardoning power (Article 72)
FormEffectExample
PardonRemoves both the sentence and the convictionThe convict is freed of all punishment and disqualification
CommutationSubstitutes a lighter form of punishmentDeath sentence changed to rigorous imprisonment
RemissionReduces the period without changing the natureTwo years' rigorous imprisonment reduced to one year's rigorous imprisonment
RespiteAwards a lesser sentence because of a special factPregnancy or physical disability of the convict
ReprieveStays the execution of a sentence for a timeExecution of a death sentence stayed while a mercy petition is pending

74(1): ప్రధానమంత్రి నాయకత్వంలో మంత్రిమండలి సలహా ఇస్తుంది. 42వ సవరణ (1976): ఆ సలహా పాటించాల్సిందే. 44వ సవరణ (1978): ఒక్కసారి మళ్ళీ ఆలోచించమని పంపవచ్చు, మళ్ళీ అదే సలహా వస్తే పాటించాలి. 74(2): ఏ సలహా ఇచ్చారని కోర్టులు అడగవు. శంషేర్ సింగ్ (1974): రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లు రాజ్యాంగబద్ధ అధిపతులు, సలహా మేరకే నడుస్తారు. చిన్న విచక్షణ మిగిలింది: ఎవరికీ స్పష్టమైన మెజారిటీ లేనప్పుడు ప్రధానిని ఎంచుకోవడం, లోక్‌సభ విశ్వాసం కోల్పోయిన మంత్రివర్గం విషయం, పాకెట్ వీటో, 78 కింద ప్రధాని నుంచి సమాచారం పొందే హక్కు. అంటే ఇంట్లో పెద్దలు ఉన్నా, రోజువారీ నిర్ణయాలు పిల్లలు తీసుకుంటారు; పెద్దలు అవసరమైనప్పుడే మాట్లాడతారు. (→ English: Council of Ministers · हिन्दी: मंत्रिपरिषद)

In exam EnglishArticle 74(1) provides a Council of Ministers with the Prime Minister at its head to aid and advise the President. The 42nd Amendment (1976) made the advice binding, and the 44th Amendment (1978) added that the President may require the Council to reconsider its advice once, but must act on the advice given after reconsideration. Under Article 74(2) courts cannot inquire whether any, and if so what, advice was tendered. In Samsher Singh v. State of Punjab (1974) the Supreme Court held that the President and the Governors are constitutional heads who act on ministerial advice, save in a few exceptional situations. Those situations leave a small, situational discretion: choosing a Prime Minister when no party or coalition has a clear majority in the Lok Sabha, dealing with a ministry that has lost the confidence of the Lok Sabha, the pocket veto, and the right under Article 78 to be informed by the Prime Minister.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Who among the following are members of the electoral college for the election of the President of India?
1. Elected members of the Lok Sabha and the Rajya Sabha
2. Elected members of the State Legislative Councils
3. Elected members of the Legislative Assembly of the National Capital Territory of Delhi
Select the correct answer using the code given below:

  1. 1 only
  2. 1 and 2 only
  3. 1 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: C. 1 and 3 only

Article 54 includes the elected members of both Houses of Parliament and of the State Legislative Assemblies; the 70th Amendment added the elected members of the Delhi and Puducherry Assemblies. Members of Legislative Councils have no vote, so the options containing 2 are wrong, and '1 only' misses Delhi.

Q2. Consider the following statements about the impeachment of the President:
1. The charge can be preferred by either House of Parliament.
2. Nominated members of Parliament cannot take part in the impeachment.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct under Article 61(1). Statement 2 is wrong: impeachment is by the Houses of Parliament, and nominated members, though they do not vote in the election, take part in it. So '2 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q3. An ordinance promulgated by the President under Article 123, unless approved earlier, ceases to operate:

  1. Six months after it is promulgated
  2. Six weeks after it is promulgated
  3. Six weeks after the reassembly of Parliament
  4. At the end of the session in which it is laid
Show answer

Answer: C. Six weeks after the reassembly of Parliament

Article 123(2)(a): an ordinance ceases to operate six weeks from the reassembly of Parliament, or earlier if both Houses disapprove it. The count does not run from promulgation, and the end of the session is not the test; 'six months' is the maximum gap between sessions, not the ordinance's fixed life.

Q4. Under Article 72, substituting one form of punishment with a lighter form, such as rigorous imprisonment for a death sentence, is called:

  1. Remission
  2. Commutation
  3. Reprieve
  4. Respite
Show answer

Answer: B. Commutation

Commutation changes the form of the punishment. Remission reduces its period without changing its nature; a reprieve only stays execution for a time; a respite gives a lesser sentence because of a special fact such as pregnancy.

Q5. The President of India can exercise a 'pocket veto' over a bill passed by Parliament because:

  1. The Constitution prescribes no time limit within which the President must decide on a bill
  2. The President can return a Money Bill for reconsideration
  3. Parliament needs a two-thirds majority to override any veto
  4. Article 111 lets the President refer a bill to the Supreme Court
Show answer

Answer: A. The Constitution prescribes no time limit within which the President must decide on a bill

Article 111 gives no time limit for the President's decision on a Union bill, which makes a pocket veto possible. A Money Bill cannot be returned; a returned bill is overridden by passing it again by the ordinary majority, not two-thirds; Article 111 says nothing about a reference to the Supreme Court (that is Article 143).

Q6. If the offices of both the President and the Vice-President fall vacant at the same time, who discharges the functions of the President?

  1. The Speaker of the Lok Sabha
  2. The Prime Minister
  3. The Chief Justice of India
  4. The Deputy Chairman of the Rajya Sabha
Show answer

Answer: C. The Chief Justice of India

Under the President (Discharge of Functions) Act, 1969, the Chief Justice of India, or failing that the senior-most available Supreme Court judge, discharges the President's functions; this happened in 1969. The Speaker, the Prime Minister and the Deputy Chairman have no such role.

Q7. Consider the following statements about Article 74:
1. The President may require the Council of Ministers to reconsider its advice once.
2. Courts may inquire into what advice was tendered by the ministers to the President.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 reflects the proviso added by the 44th Amendment (1978). Statement 2 is wrong: Article 74(2) bars courts from inquiring whether any, and if so what, advice was tendered. So '2 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q8. Doubts and disputes arising in connection with the election of the President are inquired into and decided by:

  1. The Election Commission of India
  2. The Supreme Court
  3. The High Court of Delhi
  4. A joint committee of both Houses of Parliament
Show answer

Answer: B. The Supreme Court

Article 71(1) gives this power to the Supreme Court alone. The Election Commission conducts the election but does not decide disputes about it; no High Court or parliamentary committee has this role.

All partsNext: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources