Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Quick recap: Salient features and citizenship on one page

తెలుగులో వివరణ

Salient features and citizenship · Quick recap · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Both parts condensed for quick revision: the Constitution's adoption, length, sources and main features, the added Schedules, Articles 5 to 11, the ways of gaining and losing citizenship, OCI, the 2019 amendment and Section 6A, with a one-table overview and eight mixed questions.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

ఈ అధ్యాయం రెండు ప్రశ్నలకు జవాబు: రాజ్యాంగం ఎలాంటి పత్రం, పౌరుడు ఎవరు. రాజ్యాంగం 26 నవంబర్ 1949న ఆమోదం, 26 జనవరి 1950న పూర్తిగా అమలు; పౌరసత్వం, ఎన్నికల నిబంధనలు ఆమోదించిన రోజే అమల్లోకి (ఆర్టికల్ 394). ప్రపంచంలో అతి పొడవైన లిఖిత జాతీయ రాజ్యాంగం: మొదట ప్రవేశిక, 395 ఆర్టికల్స్, 22 భాగాలు, 8 షెడ్యూళ్ళు; ఇప్పుడు 25 భాగాలు, 12 షెడ్యూళ్ళు. అతిపెద్ద ఆధారం 1935 భారత ప్రభుత్వ చట్టం; మిగతా భాగాలు ఇతర ప్రజాస్వామ్యాల నుంచి — బ్రిటన్ నుంచి పార్లమెంటరీ ప్రభుత్వం, అమెరికా నుంచి ప్రాథమిక హక్కులు, ఐర్లాండ్ నుంచి ఆదేశిక సూత్రాలు, కెనడా నుంచి బలమైన కేంద్రం, ఆస్ట్రేలియా నుంచి ఉమ్మడి జాబితా. మంచి వంటవాడు పలు ఇళ్ళ వంటకాలు నేర్చుకుని తన రుచికి మార్చినట్లు. (→ English: Constitution · हिन्दी: संविधान)

In exam EnglishThis chapter answers two basic questions: what kind of document the Constitution is, and who is a citizen. The Constitution was adopted on 26 November 1949 and came fully into force on 26 January 1950, though provisions such as those on citizenship and elections took effect on adoption (Article 394). It is the longest written national constitution: a Preamble, 395 Articles, 22 Parts and 8 Schedules at the start; 25 Parts and 12 Schedules now. Its largest single source is the Government of India Act, 1935, while working parts came from other democracies: parliamentary government from Britain, Fundamental Rights from the United States, Directive Principles from Ireland, a strong Centre from Canada and the Concurrent List from Australia.

రాజ్యాంగం కఠినత్వం, సరళత్వం కలయిక. కొన్ని నిబంధనలు ఆర్టికల్ 368 బయట సాధారణ మెజారిటీతో మారతాయి (కొత్త రాష్ట్రాలు, శాసన మండళ్ళు); చాలావాటికి ప్రత్యేక మెజారిటీ; సమాఖ్య సమతుల్యతకు సంబంధించినవాటికి సగం రాష్ట్రాల ఆమోదం కూడా. మౌలిక స్వరూపాన్ని నాశనం చేయలేరు (కేశవానంద భారతి, 1973). ఆర్టికల్ 1 'రాష్ట్రాల యూనియన్': అధికారాల విభజన ఉంది, కానీ బలమైన కేంద్రం, ఒకే పౌరసత్వం, ఏకీకృత న్యాయవ్యవస్థ, అత్యవసర అధికారాలు — అందుకే 'అర్ధ-సమాఖ్య'; బొమ్మై (1994) సమాఖ్య వ్యవస్థను మౌలిక స్వరూపంలో భాగం చేసింది. పార్లమెంటరీ ప్రభుత్వం — మంత్రిమండలి లోక్‌సభకు సమష్టిగా బాధ్యత (75(3)); అయినా పార్లమెంట్‌పై న్యాయ సమీక్ష హద్దు. (→ English: basic structure · हिन्दी: मूल ढांचा)

In exam EnglishThe design blends rigidity and flexibility. Some provisions change by a simple majority outside Article 368 (new States, Legislative Councils), most need a special majority, and provisions on the federal balance also need ratification by half the States; the basic structure cannot be destroyed (Kesavananda Bharati, 1973). Article 1 calls India a 'Union of States': there is a federal division of powers, but a strong Centre, single citizenship, an integrated judiciary and emergency powers, so the system is called quasi-federal, while S.R. Bommai (1994) made federalism part of the basic structure. Government is parliamentary, with the Council of Ministers collectively responsible to the Lok Sabha (Article 75(3)), yet Parliament is limited by judicial review.

హక్కులు మూడు పొరలు: కోర్టులో అమలు చేయించుకోగల ప్రాథమిక హక్కులు (భాగం III), కోర్టులో అమలు కాని ఆదేశిక సూత్రాలు (భాగం IV), ప్రాథమిక విధులు (భాగం IVA, 42వ సవరణ 1976). భారత్ లౌకిక రాజ్యం; ఓటు సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కుపై (ఆర్టికల్ 326) — ఓటు వయసు 61వ సవరణ (1988) 21 నుంచి 18కి తగ్గించింది. స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థలు, అత్యవసర నిబంధనలు (352, 356, 360), పంచాయతీలు-మున్సిపాలిటీలు (73, 74 సవరణలు, 1992), సహకార సంఘాలు (97వ సవరణ, 2011) — ఇవన్నీ కలిసి నిర్మాణం పూర్తి. 1950 తర్వాత నాలుగు షెడ్యూళ్ళు చేరాయి: తొమ్మిదో (1వ సవరణ, 1951), పదో (52వ, 1985), పదకొండో (73వ, 1992), పన్నెండో (74వ, 1992). (→ English: universal adult franchise · हिन्दी: सार्वभौम वयस्क मताधिकार)

In exam EnglishRights come in three layers: justiciable Fundamental Rights (Part III), non-justiciable Directive Principles (Part IV) and Fundamental Duties (Part IVA, added by the 42nd Amendment, 1976). India is a secular State, and voting rests on universal adult franchise (Article 326), with the age lowered from 21 to 18 by the 61st Amendment (1988). Independent constitutional bodies, emergency provisions (Articles 352, 356 and 360), panchayats and municipalities (73rd and 74th Amendments, 1992) and co-operative societies (97th Amendment, 2011) complete the design. Four Schedules were added after 1950: the Ninth (1st Amendment, 1951), the Tenth (52nd, 1985), the Eleventh (73rd, 1992) and the Twelfth (74th, 1992).

పౌరసత్వం రెండో భాగంతో మొదలవుతుంది. మనకు ఒకే పౌరసత్వం; కొన్ని హక్కులు పౌరులకే: ఆర్టికల్స్ 15, 16, 19, 29, 30, ఓటు, శాసనసభల సభ్యత్వం, ఉన్నత పదవులు. ఆర్టికల్ 5 నుంచి 8 — 1950లో పౌరుడు ఎవరో చెప్పాయి: భారత్‌లో శాశ్వత నివాసం ఉండి పుట్టుక, తల్లిదండ్రులు లేదా ఐదేళ్ళ నివాసం అనే సంబంధం ఉన్నవారు; పాకిస్తాన్ నుంచి వచ్చినవారు (19 జులై 1948కి ముందు వస్తే నేరుగా, లేకపోతే నమోదుతో); 1 మార్చి 1947 తర్వాత పాకిస్తాన్ వెళ్ళినవారు కాదు, పునరావాస అనుమతితో తిరిగి వస్తే తప్ప; విదేశాల్లోని భారత మూలాలవారు నమోదుతో. ఆర్టికల్ 9 ఇష్టపూర్వకంగా విదేశీ పౌరసత్వం తీసుకున్నవారిని మినహాయిస్తుంది; ఆర్టికల్ 11 మిగతాది పార్లమెంట్‌కు వదిలింది. (→ English: citizen · हिन्दी: नागरिक)

In exam EnglishCitizenship begins with Part II. India has single citizenship, and several rights are for citizens only: Articles 15, 16, 19, 29 and 30, the vote, membership of legislatures and high offices. Articles 5 to 8 fixed who was a citizen in 1950: people domiciled in India with a link of birth, parentage or five years' residence; migrants from Pakistan (automatically if they came before 19 July 1948, otherwise by registration); not those who left for Pakistan after 1 March 1947 unless they returned under a resettlement permit; and persons of Indian origin abroad who registered. Article 9 excludes anyone who voluntarily took a foreign citizenship, and Article 11 leaves the rest to Parliament.

పౌరసత్వ చట్టం, 1955 లోపలికి ఐదు దారులు: పుట్టుక, వంశం, నమోదు, సహజీకరణ, భూభాగం విలీనం. 30 జూన్ 1987 వరకు భారత్‌లో పుట్టడమే చాలు; 1 జులై 1987 నుంచి తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు పౌరుడై ఉండాలి; 3 డిసెంబర్ 2004 నుంచి ఇద్దరూ పౌరులు, లేదా ఒకరు పౌరుడు, మరొకరు అక్రమ వలసదారు కాకూడదు. సహజీకరణకు దరఖాస్తుకు ముందు పన్నెండు నెలలు, దానికి ముందు పద్నాలుగేళ్ళలో పదకొండేళ్ళు నివాసం. బయటికి మూడు దారులు: ప్రకటనతో త్యజించడం, ఇష్టపూర్వకంగా వేరే దేశ పౌరసత్వం తీసుకుంటే ఆటోమేటిక్ రద్దు, నమోదు లేదా సహజీకరణ ద్వారా పౌరులైనవారిపై కేంద్రం ఉత్తర్వుతో తొలగింపు. (→ English: naturalisation · हिन्दी: देशीयकरण)

In exam EnglishThe Citizenship Act, 1955 gives five ways in: birth, descent, registration, naturalisation and incorporation of territory. Birth in India alone was enough until 30 June 1987; from 1 July 1987 one parent had to be a citizen, and from 3 December 2004 both parents must be citizens, or one a citizen and the other not an illegal migrant. Naturalisation needs twelve months' residence before applying plus eleven of the fourteen years before that. There are three ways out: renunciation by declaration, automatic termination on voluntarily taking another country's citizenship, and deprivation by order of the Central Government, which applies to citizens by registration or naturalisation.

మనకు ద్వంద్వ పౌరసత్వం లేదు కాబట్టి భారత విదేశీ పౌరుడు (OCI) కార్డు (2003లో వచ్చింది, 2015లో PIO కార్డుతో కలిపారు) జీవితకాలపు వీసా ఇస్తుంది, రాజకీయ హక్కులు ఇవ్వదు. 2003 సవరణ అక్రమ వలసదారుకు నిర్వచనం ఇచ్చింది; 2019 సవరణ అఫ్గానిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, పాకిస్తాన్‌ల నుంచి 31 డిసెంబర్ 2014 లోపు వచ్చిన ఆరు వర్గాల వారికి మినహాయింపు ఇచ్చి, సహజీకరణ కాలాన్ని ఐదేళ్ళకు తగ్గించింది — ఆరో షెడ్యూల్ గిరిజన ప్రాంతాలు, ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ ప్రాంతాలు తప్ప. అస్సాం సెక్షన్ 6A 1 జనవరి 1966, 25 మార్చి 1971 తేదీలను కటాఫ్‌గా తీసుకుంటుంది; అక్టోబర్ 2024లో సుప్రీంకోర్టు దాన్ని సమర్థించింది. (→ English: Overseas Citizen of India · हिन्दी: भारत का विदेशी नागरिक)

In exam EnglishBecause India has no dual citizenship, the Overseas Citizen of India card (created in 2003 and merged with the PIO card in 2015) gives a lifelong visa but no political rights. The 2003 amendment defined an illegal migrant; the 2019 amendment exempts members of six communities from Afghanistan, Bangladesh and Pakistan who entered by 31 December 2014 and cuts their naturalisation period to five years, except in Sixth Schedule tribal areas and Inner Line permit areas. Section 6A for Assam uses 1 January 1966 and 25 March 1971 as its cut-offs and was upheld by the Supreme Court in October 2024.
At a glance: salient features and citizenship
TopicKey facts
Adoption and commencementAdopted 26 Nov 1949; in force 26 Jan 1950; citizenship and election provisions from 26 Nov 1949 (Art 394)
SizeOriginally 395 Articles, 22 Parts, 8 Schedules; now 25 Parts, 12 Schedules
Sources1935 Act largest; Britain, US, Ireland, Canada, Australia and others
AmendmentSimple majority outside Art 368; special majority; special majority plus half the States; basic structure limit
Added SchedulesNinth (1st, 1951), Tenth (52nd, 1985), Eleventh (73rd, 1992), Twelfth (74th, 1992)
Citizenship in 1950Arts 5–8; Art 9 bars voluntary foreign citizenship; Art 11 lets Parliament legislate
Ways in and outBirth, descent, registration, naturalisation, incorporation; renunciation, termination, deprivation
Later changesOCI (2003, PIO merged 2015); 2019 amendment (31 Dec 2014); Section 6A for Assam (upheld 2024)

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Match List I with List II:
List I (Country)
A. Canada
B. Australia
C. Ireland
D. Japan
List II (Feature borrowed)
1. Concurrent List
2. Procedure established by law
3. Residuary powers with the Centre
4. Nomination of members to the Rajya Sabha
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-3, B-1, C-4, D-2
  2. A-1, B-3, C-4, D-2
  3. A-3, B-1, C-2, D-4
  4. A-4, B-1, C-3, D-2
Show answer

Answer: A. A-3, B-1, C-4, D-2

Canada gave residuary powers with the Centre, Australia the Concurrent List, Ireland the nomination of Rajya Sabha members and Japan 'procedure established by law'. The second code swaps Canada and Australia, the third swaps Ireland and Japan, and the fourth swaps Canada and Ireland.

Q2. The Eleventh Schedule to the Constitution of India, listing subjects for panchayats, was added by the

  1. 52nd Amendment
  2. 73rd Amendment
  3. 74th Amendment
  4. 97th Amendment
Show answer

Answer: B. 73rd Amendment

The 73rd Amendment (1992) added the Eleventh Schedule. The 52nd added the Tenth (anti-defection), the 74th added the Twelfth (municipalities), and the 97th added Part IXB on co-operative societies, not a Schedule.

Q3. Consider the following statements:
1. Provisions of the Constitution relating to citizenship came into force on 26 November 1949.
2. The Constitution came fully into force on 26 January 1950.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both are correct: Article 394 brought citizenship, election and some other provisions into force on adoption, and the rest followed on 26 January 1950. Each single-statement option leaves out a correct statement, and 'neither' rejects both.

Q4. The collective responsibility of the Council of Ministers to the Lok Sabha is laid down in

  1. Article 74(1)
  2. Article 75(3)
  3. Article 78
  4. Article 368
Show answer

Answer: B. Article 75(3)

Article 75(3) makes the Council of Ministers collectively responsible to the Lok Sabha. Article 74(1) provides for the Council of Ministers to aid and advise the President, Article 78 sets out the Prime Minister's duty to inform the President, and Article 368 is the amendment procedure.

Q5. An Indian citizen who voluntarily acquires the citizenship of another country ceases to be an Indian citizen. Under the Citizenship Act, 1955, this is called

  1. Renunciation
  2. Termination
  3. Deprivation
  4. Suspension
Show answer

Answer: B. Termination

This is termination under section 9, and it is automatic. Renunciation needs a declaration by the citizen, deprivation needs an order of the Central Government, and the Act has no 'suspension' of citizenship.

Q6. Consider the following statements:
1. Under Article 5, a person domiciled in India who had been ordinarily resident in India for at least five years immediately before the commencement of the Constitution became a citizen.
2. Article 8 deals with persons who migrated from India to Pakistan.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: migrants to Pakistan are covered by Article 7; Article 8 is about persons of Indian origin living abroad. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores statement 1.

Q7. For citizenship by naturalisation under the Third Schedule to the Citizenship Act, 1955, the general residence requirement is

  1. Five years in all during the preceding seven years
  2. Seven years of continuous residence
  3. Twelve months before applying plus eleven of the fourteen years before that
  4. Fourteen years of continuous residence
Show answer

Answer: C. Twelve months before applying plus eleven of the fourteen years before that

The rule is twelve months immediately before the application plus eleven years in all during the fourteen years before that. Five years applies only to the communities covered by the 2019 amendment, seven years is the residence condition for registration, and no rule requires fourteen continuous years.

Q8. Under the Citizenship (Amendment) Act, 2019, the covered persons from Afghanistan, Bangladesh and Pakistan must have entered India on or before

  1. 25 March 1971
  2. 1 January 1966
  3. 3 December 2004
  4. 31 December 2014
Show answer

Answer: D. 31 December 2014

The cut-off is 31 December 2014. 1 January 1966 and 25 March 1971 are the Assam cut-offs in Section 6A, and 3 December 2004 is when the 2003 amendment's birth rule took effect.

← Part 1All parts

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources