Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Citizenship: Part II and the Citizenship Act, 1955

తెలుగులో వివరణ

Salient features and citizenship · Part 2 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Who is a citizen of India: single citizenship and the rights reserved for citizens, Articles 5 to 11, the five ways of acquiring citizenship and three ways of losing it under the Citizenship Act, 1955, Overseas Citizens of India, the 2003 and 2019 amendments, and Section 6A for Assam.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

మొదటి భాగంలో రాజ్యాంగం రూపురేఖలు చూశాం; ఈ భాగంలో ఆ దేశానికి నిజమైన సభ్యులు ఎవరు అని చూస్తాం. పౌరుడు అంటే దేశంలో పూర్తి సభ్యుడు — విదేశీయుడికి లేని హక్కులు అతనికి ఉంటాయి, బదులుగా దేశానికి విధేయత చూపాలి. ఒక ఇంట్లో అతిథికీ ఇంటి సభ్యుడికీ తేడా ఉన్నట్లే. రాజ్యాంగం ఈ విషయంపై చాలా తక్కువ చెబుతుంది: రెండో భాగం (ఆర్టికల్ 5 నుంచి 11) 1950లో ఎవరు పౌరులయ్యారో మాత్రమే చెప్పి, మిగతాది పార్లమెంట్‌కు వదిలేసింది. పార్లమెంట్ పౌరసత్వ చట్టం, 1955 చేసింది; దాన్ని 2003, 2019 సహా చాలాసార్లు సవరించారు. కాబట్టి 1950 నాటి ప్రారంభం గురించి ఆర్టికల్స్, ఆ తర్వాతి విషయాలన్నీ చట్టం. (→ English: citizen · हिन्दी: नागरिक)

In exam EnglishPart 1 described the design of the Constitution; this part asks who belongs to the community that design serves. A citizen is a full member of the State: he or she holds civil and political rights that a foreigner does not have and owes allegiance in return. Part II, Articles 5 to 11, only settles who became a citizen when the Constitution began and then leaves everything else to Parliament. Parliament used that power to pass the Citizenship Act, 1955, which governs how citizenship is gained and lost today and has been amended several times, most notably in 2003 and 2019. For the exam, then, the Articles answer questions about the starting point in 1950, and the Act answers questions about everything after it.

మన దేశంలో ఒకే పౌరసత్వం — ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్నా ఢిల్లీలో ఉన్నా మీరు భారత పౌరులే, 'ఆంధ్ర పౌరసత్వం' అని వేరే లేదు. అమెరికాలో దేశ పౌరసత్వం, రాష్ట్ర పౌరసత్వం రెండూ ఉంటాయి. కొన్ని ప్రాథమిక హక్కులు పౌరులకు మాత్రమే: వివక్ష నుంచి రక్షణ (15), ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో సమాన అవకాశం (16), ఆర్టికల్ 19లోని ఆరు స్వేచ్ఛలు, 29, 30 సాంస్కృతిక-విద్యా హక్కులు. ఓటు వేయడం (326), పార్లమెంట్ లేదా శాసనసభ సభ్యత్వం, రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, న్యాయమూర్తి, గవర్నర్, అటార్నీ జనరల్ పదవులు కూడా పౌరులకే. అయితే 16(3) ప్రకారం ఒక రాష్ట్రంలోని కొన్ని ఉద్యోగాలకు ఆ రాష్ట్రంలో నివాస షరతును పార్లమెంట్ పెట్టవచ్చు. (→ English: Fundamental Rights · हिन्दी: मूल अधिकार)

In exam EnglishIndia has single citizenship: every Indian is a citizen of India alone, with no separate citizenship of the State in which he or she lives. The United States, by contrast, recognises both national and state citizenship. The status matters because several Fundamental Rights belong only to citizens: protection from discrimination (Article 15), equality of opportunity in public employment (Article 16), the six freedoms of Article 19, and the cultural and educational rights in Articles 29 and 30. Only citizens can vote (Article 326) or become members of Parliament or a State legislature, and offices such as President, Vice-President, judge of the Supreme Court or a High Court, Governor and Attorney General are open only to citizens. Single citizenship does not forbid every local condition, though: Article 16(3) lets Parliament require residence within a State for certain jobs in that State.

ఆర్టికల్ 5 నుంచి 8 — 1950లో రాజ్యాంగం మొదలైనప్పుడు ఎవరు పౌరులో చెప్పాయి. ఆర్టికల్ 5: అప్పుడు భారత్‌లో శాశ్వత నివాసం (డొమిసైల్) ఉండి, ఇక్కడ పుట్టినా, తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు ఇక్కడ పుట్టినా, లేదా ముందు ఐదేళ్ళు ఇక్కడ ఉన్నా పౌరుడు. డొమిసైల్ అంటే శాశ్వత ఇల్లు — పండుగకు బంధువుల ఇంట్లో వారం ఉండటం కాదు. ఆర్టికల్ 6: పాకిస్తాన్ నుంచి వచ్చినవారు (తాను, తల్లిదండ్రులు లేదా తాతలు 1935 చట్టపు భారత్‌లో పుట్టి ఉంటే) — 19 జులై 1948కి ముందు వచ్చి ఇక్కడే ఉంటే నేరుగా పౌరులు; తర్వాత వస్తే ఆరు నెలలు ఉండి నమోదు చేయించుకోవాలి. ఆర్టికల్ 7: 1 మార్చి 1947 తర్వాత పాకిస్తాన్ వెళ్ళినవారు పౌరులు కారు, పునరావాస అనుమతితో తిరిగి వస్తే తప్ప. ఆర్టికల్ 8: విదేశాల్లోని భారత మూలాలవారు రాయబార కార్యాలయంలో నమోదు చేసుకోవచ్చు. ఆర్టికల్ 9: ఇష్టపూర్వకంగా వేరే దేశ పౌరసత్వం తీసుకుంటే పౌరుడు కాదు — రెండు పడవల మీద కాలు కుదరదు. ఆర్టికల్ 10: పార్లమెంట్ చట్టానికి లోబడి పౌరులు కొనసాగుతారు. ఆర్టికల్ 11: పౌరసత్వంపై పూర్తి అధికారం పార్లమెంట్‌దే; అందుకే మార్పులు సాధారణ చట్టాలతో, రాజ్యాంగ సవరణ అక్కర్లేదు. (→ English: Parliament · हिन्दी: संसद)

In exam EnglishArticles 5 to 8 decided who was a citizen when the Constitution began. Under Article 5, a person with his domicile in India at the commencement became a citizen if he was born in India, if either parent was born in India, or if he had been ordinarily resident in India for at least five years just before the commencement; domicile means a permanent home, not a short stay. Article 6 covered migrants from Pakistan who, or whose parent or grandparent, had been born in India as defined in the Government of India Act, 1935: those who came before 19 July 1948 and stayed on were citizens automatically, while later arrivals had to be registered after six months' residence. Article 7 excluded those who had migrated to Pakistan after 1 March 1947, unless they came back under a permit for resettlement. Article 8 let persons of Indian origin living abroad register with an Indian diplomatic or consular office. Article 9 denies citizenship under these Articles to anyone who voluntarily acquired a foreign citizenship, Article 10 continues every citizen subject to Parliament's law, and Article 11 gives Parliament full power over the acquisition and termination of citizenship and all related matters. That is why citizenship law is changed by ordinary Acts, not by constitutional amendments.

పౌరసత్వ చట్టం, 1955 పౌరసత్వం పొందడానికి ఐదు మార్గాలు చెబుతుంది: పుట్టుక, వంశం, నమోదు, సహజీకరణ, భూభాగం విలీనం. పుట్టుక ద్వారా పౌరసత్వాన్ని రెండుసార్లు కఠినం చేశారు, కాబట్టి పుట్టిన తేదీ ముఖ్యం. 26 జనవరి 1950 నుంచి 1 జులై 1987కి ముందు భారత్‌లో పుట్టినవారు — తల్లిదండ్రులు ఏ దేశస్థులైనా — పౌరులే. 1 జులై 1987 నుంచి (1986 మార్పు) పుట్టేటప్పుడు తల్లిదండ్రుల్లో కనీసం ఒకరు పౌరుడై ఉండాలి. 3 డిసెంబర్ 2004 నుంచి (2003 సవరణ) ఇద్దరూ పౌరులై ఉండాలి, లేదా ఒకరు పౌరుడు, మరొకరు అక్రమ వలసదారు కాకూడదు. విదేశీ దౌత్యవేత్తల పిల్లలకు, శత్రు ఆక్రమణలో ఉన్న చోట పుట్టిన శత్రు దేశీయుల పిల్లలకు ఇది రాదు. ఉదాహరణకు 1990లో హైదరాబాద్‌లో ఇద్దరు విదేశీయులకు పుట్టిన బిడ్డ పౌరుడు కాదు; 1980లో పుట్టి ఉంటే పౌరుడే. (→ English: naturalisation · हिन्दी: देशीयकरण)

In exam EnglishThe Citizenship Act, 1955 lists five ways of acquiring citizenship: birth, descent, registration, naturalisation and incorporation of territory. Citizenship by birth (section 3) has been narrowed twice, so the rule that applies depends on the date of birth. Anyone born in India on or after 26 January 1950 but before 1 July 1987 is a citizen whatever the parents' nationality. For births from 1 July 1987, under a change made in 1986, at least one parent must have been an Indian citizen at the time of the birth. For births on or after 3 December 2004, when the 2003 amendment took effect, both parents must be citizens, or one must be a citizen and the other must not be an illegal migrant. Children of foreign diplomats, and children of enemy aliens born in a place under enemy occupation, do not become citizens by birth.
Citizenship by birth: the rule depends on the date of birth
Born in IndiaWho is a citizen by birthRule set by
26 Jan 1950 to 30 Jun 1987Everyone, whatever the parents' nationalityOriginal Act, 1955
1 Jul 1987 to 2 Dec 2004Only if at least one parent is a citizen1986 amendment
From 3 Dec 2004Both parents citizens, or one a citizen and the other not an illegal migrant2003 amendment

వంశం ద్వారా పౌరసత్వం (సెక్షన్ 4) భారత్ బయట పుట్టిన పిల్లల కోసం: పుట్టినప్పుడు తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు భారత పౌరుడైతే బిడ్డ కూడా పౌరుడు. మొదట్లో తండ్రి పౌరసత్వమే లెక్క; 1992 సవరణతో తల్లికీ వర్తించింది. 3 డిసెంబర్ 2004 నుంచి పుట్టిన బిడ్డను భారత కాన్సులేట్‌లో, సాధారణంగా ఏడాదిలోపు, నమోదు చేయించాలి. నమోదు ద్వారా పౌరసత్వం (సెక్షన్ 5) కొన్ని వర్గాలకు — దరఖాస్తు చేస్తే కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇస్తుంది: దరఖాస్తుకు ముందు ఏడేళ్ళు ఇక్కడ సాధారణంగా నివసించిన భారత మూలాల వ్యక్తి, భారత పౌరుడిని పెళ్ళి చేసుకుని ఏడేళ్ళు ఇక్కడ ఉన్నవారు, భారత పౌరుల మైనర్ పిల్లలు. అనుకోండి నేపాల్ అమ్మాయి మన పౌరుడిని పెళ్ళాడి బిహార్‌లో స్థిరపడింది — పెళ్ళితోనే పౌరురాలు కాదు, నివాస షరతు పూర్తయ్యాక దరఖాస్తు చేయవచ్చు. (→ English: citizen · हिन्दी: नागरिक)

In exam EnglishCitizenship by descent (section 4) covers children born outside India. Such a child is a citizen if a parent was an Indian citizen at the time of the birth; originally only the father's citizenship counted, and an amendment in 1992 extended the rule to the mother. For births on or after 3 December 2004, the birth must also be registered at an Indian consulate, ordinarily within one year. Citizenship by registration (section 5) is for particular groups who apply to the Central Government. Examples include a person of Indian origin who has been ordinarily resident in India for seven years before applying, a person married to an Indian citizen who has lived in India for seven years before applying, and the minor children of Indian citizens. Suppose a woman from Nepal marries an Indian citizen and settles in Bihar: she does not become a citizen on marriage, but she may apply for registration once the residence condition is met.

భారతీయ తల్లిదండ్రులు గానీ పెళ్ళి సంబంధం గానీ లేని విదేశీయుడు కూడా సహజీకరణ (సెక్షన్ 6) ద్వారా పౌరుడు కావచ్చు — చట్టంలోని మూడో షెడ్యూల్ షరతులతో. దరఖాస్తుకు ముందు పన్నెండు నెలలు పూర్తిగా భారత్‌లో ఉండాలి; దానికి ముందున్న పద్నాలుగేళ్ళలో మొత్తం కనీసం పదకొండేళ్ళు ఇక్కడ ఉండాలి. మంచి నడవడిక, ఇక్కడే ఉండాలనే ఉద్దేశం, ఎనిమిదో షెడ్యూల్‌లోని ఒక భాష తగినంత రావాలి; అక్రమ వలసదారు కాకూడదు, భారతీయులకు సహజీకరణ ద్వారా పౌరసత్వం ఇవ్వని దేశం పౌరుడూ కాకూడదు. సైన్స్, తత్వశాస్త్రం, కళ, సాహిత్యం, ప్రపంచ శాంతి, మానవ ప్రగతికి విశిష్ట సేవ చేసినవారికి ప్రభుత్వం ఈ షరతులు మినహాయించవచ్చు — ఒక గొప్ప కళాకారుడిని 'పదకొండేళ్ళు ఆగు' అనక్కర్లేదు. ఐదో మార్గం భూభాగం విలీనం (సెక్షన్ 7): కొత్త ప్రాంతం భారత్‌లో చేరితే, అక్కడ ఎవరు పౌరులో కేంద్రం ఉత్తర్వుతో చెబుతుంది — గోవా, డామన్-డయ్యూ విషయంలో అలా చేశారు. (→ English: naturalisation · हिन्दी: देशीयकरण)

In exam EnglishA foreigner with no Indian parent or marriage can still become a citizen by naturalisation (section 6), on conditions laid down in the Third Schedule to the Act. The applicant must have lived in India throughout the twelve months before applying and for at least eleven years in all during the fourteen years before those twelve months. He must be of good character, intend to live in India, have adequate knowledge of a language in the Eighth Schedule to the Constitution, and must not be an illegal migrant or a citizen of a country that prevents Indians from becoming its citizens by naturalisation. The Government may waive these conditions for a person who has rendered distinguished service to science, philosophy, art, literature, world peace or human progress. The fifth route is incorporation of territory (section 7): if a new territory becomes part of India, the Central Government may by order specify which of its people become citizens. This was done, for example, for Goa, Daman and Diu.

పౌరసత్వం పోయే మూడు మార్గాలు (సెక్షన్లు 8 నుంచి 10). త్యజించడం స్వచ్ఛందం: వేరే దేశ పౌరసత్వం కూడా ఉన్న వయోజన పౌరుడు ప్రకటన ఇస్తే, అది నమోదైనప్పుడు భారత పౌరసత్వం పోతుంది. అతని మైనర్ పిల్లలకూ పోతుంది, కానీ పద్దెనిమిదేళ్ళు నిండిన ఏడాదిలోపు ప్రకటనతో తిరిగి పొందవచ్చు. రద్దు ఆటోమేటిక్: ఇష్టపూర్వకంగా వేరే దేశ పౌరసత్వం తీసుకున్న క్షణమే భారత పౌరసత్వం పోతుంది — అందుకే మనకు ద్వంద్వ పౌరసత్వం లేదు; అమెరికా పాస్‌పోర్ట్ తీసుకున్న మన బంధువు ఇక భారత పౌరుడు కాదు. వంచన/తొలగింపు కేంద్రం ఇచ్చే బలవంతపు ఉత్తర్వు, నమోదు లేదా సహజీకరణ ద్వారా పౌరులైనవారిపై: మోసంతో పౌరసత్వం పొందడం, రాజ్యాంగం పట్ల అవిధేయత, యుద్ధ సమయంలో శత్రువుతో అక్రమ సంబంధాలు, పౌరుడైన ఐదేళ్ళలో రెండేళ్ళకు పైగా జైలు, లేదా ఏడేళ్ళు నిరంతరం విదేశాల్లో ఉండటం. (→ English: citizen · हिन्दी: नागरिक)

In exam EnglishThe Act also sets out three ways of losing citizenship (sections 8 to 10). Renunciation is voluntary: an adult citizen who is also a citizen or national of another country makes a declaration, and on its registration ceases to be an Indian citizen. A minor child of that person also loses citizenship but may resume it by a declaration within one year of turning eighteen. Termination is automatic: an Indian who voluntarily acquires the citizenship of another country stops being an Indian citizen, which is why India has no dual citizenship. Deprivation is a compulsory order of the Central Government against a person who became a citizen by registration or naturalisation, on grounds such as obtaining citizenship by fraud or concealment of a material fact, disloyalty to the Constitution, unlawful dealings with an enemy during a war, imprisonment for two years or more within five years of becoming a citizen, or seven years of continuous residence outside India.
Three ways of losing citizenship
WayHow it happensApplies to
Renunciation (s. 8)Voluntary declaration, effective on registrationAn adult citizen who also holds another nationality
Termination (s. 9)Automatic on voluntarily acquiring another country's citizenshipAny citizen
Deprivation (s. 10)Compulsory order of the Central Government on listed groundsCitizens by registration or naturalisation

మనకు ద్వంద్వ పౌరసత్వం లేదు కాబట్టి విదేశాల్లో ఉన్న భారతీయుల కోసం పార్లమెంట్ ఒక ప్రత్యామ్నాయం తెచ్చింది. 2003 సవరణ విదేశీ పౌరసత్వం (సెక్షన్ 7A) తెచ్చింది; 2005లో దాన్ని విస్తరించారు; 2015లో వేరుగా ఉన్న PIO కార్డును 'భారత విదేశీ పౌరుడు కార్డుదారు' పేరుతో దీనిలో కలిపారు. తాను గానీ తల్లిదండ్రులు/తాతలు గానీ ఎప్పుడైనా పాకిస్తాన్ లేదా బంగ్లాదేశ్ పౌరులైతే అర్హత లేదు. కార్డుదారుకు జీవితకాలపు, ఎన్నిసార్లైనా రాగల వీసా వస్తుంది; కానీ అతను విదేశీయుడే — ఓటు, శాసనసభ సభ్యత్వం, రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, న్యాయమూర్తి పదవులు, సాధారణంగా ప్రభుత్వ ఉద్యోగం రావు. అమెరికాలో స్థిరపడిన మన బంధువుకు ఇది ఇంటికి శాశ్వత తాళంచెవి లాంటిది, కానీ ఇంటి యాజమాన్యం కాదు. (→ English: Overseas Citizen of India · हिन्दी: भारत का विदेशी नागरिक)

In exam EnglishSince India does not allow dual citizenship, Parliament created a substitute for its large diaspora. The 2003 amendment introduced overseas citizenship (section 7A); a 2005 amendment widened it, and in 2015 the separate Person of Indian Origin card was merged into it under the name Overseas Citizen of India Cardholder. Anyone who, or whose parent or grandparent, has ever been a citizen of Pakistan or Bangladesh cannot register. An Overseas Citizen of India cardholder gets a lifelong, multiple-entry visa, but remains a foreign national: the card does not give the right to vote, to be a member of a legislature, to hold offices such as President, Vice-President or judge, or ordinarily to hold public employment.

2003 సవరణ 'అక్రమ వలసదారు'కి నిర్వచనం ఇచ్చింది: సరైన పాస్‌పోర్ట్ లేదా ప్రయాణ పత్రాలు లేకుండా భారత్‌లోకి వచ్చిన విదేశీయుడు, లేదా సరైన పత్రాలతో వచ్చి అనుమతించిన కాలం దాటి ఉండిపోయినవాడు. అలాంటివారు నమోదు, సహజీకరణ ద్వారా పౌరసత్వం పొందలేరు; 3 డిసెంబర్ 2004 తర్వాత పుట్టిన బిడ్డకు తల్లిదండ్రుల్లో ఒకరు అక్రమ వలసదారు అయితే, మరొకరు పౌరుడైనా బిడ్డ పుట్టుకతో పౌరుడు కాదు. ఇదే సవరణ ప్రతి పౌరుడిని తప్పనిసరిగా నమోదు చేసి జాతీయ పౌర రిజిస్టర్ నిర్వహించే అధికారం కేంద్రానికి ఇచ్చింది (సెక్షన్ 14A). పౌరసత్వ (సవరణ) చట్టం, 2019 ఒక మినహాయింపు తెచ్చింది: అఫ్గానిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్, పాకిస్తాన్‌ల నుంచి 31 డిసెంబర్ 2014 లోపు వచ్చిన హిందూ, సిక్కు, బౌద్ధ, జైన, పార్సీ, క్రైస్తవ వర్గాల వారిని అక్రమ వలసదారులుగా చూడరు; వారికి సహజీకరణకు పదకొండేళ్ళ బదులు ఐదేళ్ళు చాలు. అస్సాం, మేఘాలయ, మిజోరం, త్రిపురలలో ఆరో షెడ్యూల్ గిరిజన ప్రాంతాలకు, ఇన్నర్ లైన్ పర్మిట్ ప్రాంతాలకు ఇది వర్తించదు. దీని నియమాలు మార్చి 2024లో వచ్చాయి. (→ English: illegal migrant · हिन्दी: अवैध प्रवासी)

In exam EnglishThe 2003 amendment also defined an illegal migrant: a foreigner who entered India without a valid passport or other prescribed travel document, or who entered with valid papers but stayed beyond the permitted time. Such a person cannot acquire citizenship by registration or naturalisation, and a child born in India after 3 December 2004 with an illegal-migrant parent is not a citizen by birth even if the other parent is a citizen. The same amendment allowed the Central Government to compulsorily register every citizen and to maintain a National Register of Indian Citizens (section 14A). The Citizenship (Amendment) Act, 2019 then carved out an exception: persons of the Hindu, Sikh, Buddhist, Jain, Parsi or Christian communities from Afghanistan, Bangladesh or Pakistan who entered India on or before 31 December 2014 are not to be treated as illegal migrants, and for them the eleven years of residence needed for naturalisation is reduced to five. The exception does not apply to the tribal areas of Assam, Meghalaya, Mizoram and Tripura included in the Sixth Schedule, or to areas covered by the Inner Line permit system. Its rules were notified in March 2024.

అస్సాంకు ప్రత్యేక నియమం ఉంది — చట్టంలోని సెక్షన్ 6A. 1985లో కుదిరిన అస్సాం ఒప్పందాన్ని అమలు చేయడానికి అదే ఏడాది దీన్ని చేర్చారు. ఇప్పటి బంగ్లాదేశ్ ప్రాంతాల నుంచి 1 జనవరి 1966కి ముందు అస్సాం వచ్చి అక్కడే ఉంటున్న భారత మూలాల వారు పౌరులు. 1 జనవరి 1966 నుంచి 25 మార్చి 1971కి ముందు వచ్చినవారు విదేశీయులుగా గుర్తించబడ్డాక నమోదు చేసుకోవాలి; గుర్తించిన తేదీ నుంచి పదేళ్ళు ఓటు ఉండదు, ఆ తర్వాత పూర్తి పౌర హక్కులు. 25 మార్చి 1971 నాడు లేదా తర్వాత వచ్చినవారికి 6A వర్తించదు; విదేశీయుల సాధారణ చట్టమే. మూడు తలుపులున్న గదిలా: మొదటి తలుపు నేరుగా లోపలికి, రెండోది వేచి ఉండి లోపలికి, మూడోది మూసి ఉంది. అక్టోబర్ 2024లో సుప్రీంకోర్టు ఐదుగురు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం 4:1 మెజారిటీతో 6Aను సమర్థించింది — ఇది చేసే అధికారం పార్లమెంట్‌కు ఉంది, అస్సాంలో వలసల తీవ్రత దృష్ట్యా ప్రత్యేక నియమం సహేతుక వర్గీకరణే. (→ English: Supreme Court · हिन्दी: उच्चतम न्यायालय)

In exam EnglishAssam has its own rule, Section 6A of the Act, inserted in 1985 to carry out the Assam Accord signed that year. People of Indian origin who came to Assam from the territories now in Bangladesh before 1 January 1966 and had been ordinarily resident there are treated as citizens. Those who came on or after 1 January 1966 but before 25 March 1971 must register once they are detected as foreigners, and they cannot vote for ten years from the date of detection, after which they have the full rights of citizens. People who came on or after 25 March 1971 are outside Section 6A altogether and are dealt with under the general law on foreigners. In October 2024 a five-judge Constitution Bench of the Supreme Court upheld Section 6A by a four-to-one majority, holding that Parliament had the power to enact it and that a special rule for Assam was a reasonable classification, given the scale of migration into that State.

మొత్తంగా భారత పౌరసత్వం పొరలు పొరలుగా ఉంది. రాజ్యాంగం 1950 నాటి మొదటి పౌరులను నిర్ణయించి, ఆర్టికల్ 11తో విషయాన్ని పార్లమెంట్‌కు అప్పగించింది. చట్టం లోపలికి ఐదు దారులు (పుట్టుక, వంశం, నమోదు, సహజీకరణ, భూభాగం విలీనం), బయటికి మూడు దారులు (త్యజించడం, రద్దు, తొలగింపు) ఇస్తుంది — ఇంటికి ఐదు ప్రవేశ ద్వారాలు, మూడు నిష్క్రమణ ద్వారాలు ఉన్నట్లు. సవరణలు 'ఎక్కడ పుట్టావు' నుంచి 'తల్లిదండ్రులు ఎవరు' వైపు మార్చాయి. ద్వంద్వ పౌరసత్వం లేనందుకే OCI కార్డు, దానికి రాజకీయ హక్కులు లేవు; 'అక్రమ వలసదారు' అనే భావన 2003, 2019 సవరణలను, 6Aను కలుపుతుంది. మొదటి భాగంతో కలిపితే రాజ్యాంగం, అది సేవ చేసే పౌరుడు — పూర్తి చిత్రం. (→ English: citizen · हिन्दी: नागरिक)

In exam EnglishPut together, Indian citizenship is built in layers. The Constitution fixed the first citizens in 1950 and, through Article 11, handed the subject to Parliament. The Citizenship Act gives five ways in (birth, descent, registration, naturalisation, incorporation of territory) and three ways out (renunciation, termination, deprivation), and its amendments have shifted citizenship by birth from the place of birth towards the status of the parents. The bar on dual citizenship explains the OCI card and its lack of political rights, while the idea of an illegal migrant links the 2003 amendment, the 2019 amendment and Section 6A. With Part 1, this completes the picture of the Constitution and of the citizen it serves.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Which Article of the Constitution of India empowers Parliament to make any provision with respect to the acquisition and termination of citizenship?

  1. Article 5
  2. Article 9
  3. Article 10
  4. Article 11
Show answer

Answer: D. Article 11

Article 11 gives Parliament this power, and the Citizenship Act, 1955 was made under it. Article 5 covers citizenship at the commencement, Article 9 bars those who voluntarily took foreign citizenship, and Article 10 only continues existing citizens subject to Parliament's law.

Q2. Consider the following statements:
1. A person born in India in 1980 to two foreign nationals, neither of whom is a diplomat or an enemy alien, is a citizen of India by birth.
2. A person born in India in 2010 whose mother is an Indian citizen and whose father is an illegal migrant is a citizen of India by birth.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct: for births before 1 July 1987, birth in India was enough. Statement 2 is wrong: for births from 3 December 2004, a child with an illegal-migrant parent is not a citizen by birth even if the other parent is a citizen. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores statement 1.

Q3. Match List I with List II:
List I (Mode under the Citizenship Act)
A. Renunciation
B. Termination
C. Deprivation
D. Naturalisation
List II (Feature)
1. Order of the Central Government against a citizen by registration or naturalisation
2. Automatic on voluntarily acquiring another country's citizenship
3. Declaration by an adult citizen who also holds another nationality
4. Grant after meeting the residence conditions of the Third Schedule
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-3, B-2, C-1, D-4
  2. A-2, B-3, C-1, D-4
  3. A-3, B-1, C-2, D-4
  4. A-4, B-2, C-1, D-3
Show answer

Answer: A. A-3, B-2, C-1, D-4

Renunciation is a declaration (3), termination is automatic (2), deprivation is a Government order (1) and naturalisation is granted on the Third Schedule conditions (4). The second code swaps renunciation and termination, the third swaps termination and deprivation, and the fourth swaps renunciation and naturalisation.

Q4. Consider the following statements about Overseas Citizen of India (OCI) cardholders:
1. An OCI cardholder can vote in elections to the Lok Sabha.
2. A person whose grandparent was at any time a citizen of Pakistan is not eligible to register as an OCI cardholder.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: an OCI cardholder is a foreign national with no right to vote. Statement 2 is correct: anyone who, or whose parent or grandparent, was ever a citizen of Pakistan or Bangladesh is excluded. So '1 only' and 'both' are wrong, and 'neither' ignores statement 2.

Q5. With reference to the Citizenship (Amendment) Act, 2019, consider the following statements:
1. It covers persons of specified communities from Afghanistan, Bangladesh and Pakistan who entered India on or before 31 December 2014.
2. It applies to the tribal areas of Assam included in the Sixth Schedule.
3. For the persons it covers, the residence required for naturalisation is reduced to five years.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 1 and 3 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct. Statement 2 is wrong: the Sixth Schedule tribal areas of Assam, Meghalaya, Mizoram and Tripura, and Inner Line permit areas, are excluded. Every option that includes statement 2 is therefore wrong.

Q6. Under Article 6 of the Constitution of India, a person who migrated from Pakistan became a citizen without needing registration if he had migrated before

  1. 1 March 1947
  2. 15 August 1947
  3. 19 July 1948
  4. 26 January 1950
Show answer

Answer: C. 19 July 1948

Migrants who came before 19 July 1948 and had been ordinarily resident since then were citizens without registration. 1 March 1947 is the date in Article 7 for migrants to Pakistan, 15 August 1947 is Independence Day, and 26 January 1950 is the commencement of the Constitution.

Q7. Under Section 6A of the Citizenship Act, 1955, a person of Indian origin who came to Assam from the specified territory on or after 1 January 1966 but before 25 March 1971 and is detected as a foreigner

  1. is a citizen from the date of entry
  2. must register and cannot vote for ten years from detection
  3. can never become a citizen
  4. can become a citizen only by naturalisation after five years
Show answer

Answer: B. must register and cannot vote for ten years from detection

This middle group must register and loses voting rights for ten years from detection, after which it has the rights of citizens. Citizenship from the date of entry applies to those who came before 1 January 1966; the section does give this group a path to citizenship, so 'never' is wrong; and the five-year naturalisation rule belongs to the 2019 amendment, not Section 6A.

Q8. Which of the following Fundamental Rights are available only to citizens of India?
1. Equality before law (Article 14)
2. Prohibition of discrimination on grounds of religion, race, caste, sex or place of birth (Article 15)
3. Protection of the six freedoms (Article 19)
4. Protection of life and personal liberty (Article 21)
Select the correct answer using the code given below:

  1. 1 and 4 only
  2. 2 and 3 only
  3. 1, 2 and 3 only
  4. 2, 3 and 4 only
Show answer

Answer: B. 2 and 3 only

Articles 15 and 19 are for citizens only. Articles 14 and 21 protect every person, citizen or foreigner, so any option containing 1 or 4 is wrong.

← Part 1All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources