Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

The Stone Age and the Chalcolithic cultures

తెలుగులో వివరణ

Prehistory and the Harappan civilisation · Part 1 / 3 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Prehistory, protohistory and history; how remains are dated; the Lower, Middle and Upper Palaeolithic and their sites; the Mesolithic and microliths; the rock art of Bhimbetka; the Neolithic and Mehrgarh; regional Neolithic cultures from Burzahom to the southern ash mounds; and the Chalcolithic village cultures of Rajasthan, Malwa and Maharashtra.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

ఈ అధ్యాయం మొదటి రాతి పనిముట్ల నుండి సింధు మైదానాల్లోని ప్రణాళికతో కట్టిన పట్టణాల వరకు సాగిన ప్రయాణం. రాత లేని కాలమే చరిత్ర పూర్వ యుగం — అప్పటి మనుషులు రాసిపెట్టలేదు, వదిలిన పనిముట్లు, ఎముకలు, కుండలు, బొమ్మలే మనకు సాక్ష్యం. ఇంట్లో తాతగారి డైరీ లేదనుకోండి, ఆయన వాడిన గొడ్డలి, చెంబు చూసి ఆయన జీవితం ఊహిస్తాం — అలాంటిదే. హరప్పా ప్రజలు రాశారు కానీ ఆ లిపి ఇంకా ఎవరూ చదవలేదు, అందుకే దాన్ని 'ఆద్య చరిత్ర' అంటారు. రాతి పనిముట్లు ఎలా చేశారన్న దాన్ని బట్టి ప్రాచీన శిలాయుగం, మధ్య శిలాయుగం, నవీన శిలాయుగం; తర్వాత రాయితో పాటు రాగి వచ్చిన తామ్ర శిలాయుగం. (→ English: prehistory · Palaeolithic · Mesolithic · Neolithic · Chalcolithic · हिन्दी: प्रागितिहास · पुरापाषाण काल · मध्यपाषाण काल · नवपाषाण काल · ताम्रपाषाण काल)

In exam EnglishThis chapter follows people in the Indian subcontinent from the first stone tools to the planned cities of the Indus plains. Historians divide the human past by the kind of evidence it leaves. prehistory is the long stretch before writing, known only from what people left behind: tools, bones, hearths, pots and paintings. The Harappan age is often called protohistory, because its people did write, but nobody can yet read their script. History in the full sense begins when readable records appear. Within prehistory, archaeologists name the stages by how stone tools were made: the Palaeolithic (Old Stone Age), the Mesolithic (Middle Stone Age) and the Neolithic (New Stone Age). The Chalcolithic follows, when copper came into use alongside stone. This first part takes these stages in turn; parts 2 and 3 deal with the Harappan civilisation.

భారత్‌లో చరిత్ర పూర్వ అధ్యయనం 1863లో మొదలైంది — రాబర్ట్ బ్రూస్ ఫూట్ మద్రాసు దగ్గర పల్లవరంలో రాతి చేగొడ్డలి దొరకబెట్టాడు. కాలం ఎలా తెలుస్తుంది? ఒకటి, పొరలు: పాత పేపర్లు ఒకదానిపై ఒకటి పేర్చితే అడుగున ఉన్నది పాతది — నేల పొరలూ అంతే. రెండు, రేడియో కార్బన్ కాల నిర్ధారణ: ఒకప్పుడు బతికున్న బొగ్గు, ఎముక, గింజలో కార్బన్-14 ఎంత మిగిలిందో కొలుస్తారు; సగం దాదాపు 5,730 ఏళ్లలో తగ్గిపోతుంది. ఇది సేంద్రియ పదార్థానికే, సుమారు 50,000 ఏళ్ల వరకే పనిచేస్తుంది. కాబట్టి తేదీలన్నీ సుమారువే. (→ English: radiocarbon dating · हिन्दी: रेडियोकार्बन काल-निर्धारण)

In exam EnglishPrehistoric study in India began in 1863, when Robert Bruce Foote of the Geological Survey of India picked up a stone hand axe at Pallavaram, near Madras. Since then, tools have turned up in old river gravels, in caves and rock shelters, and in the layers of ancient settlements. Two ideas help to place them in time. The first is stratigraphy: in an undisturbed deposit the lower layers were laid down earlier, so objects lying deeper are older. The second is scientific dating. radiocarbon dating measures how much carbon-14 is left in something that was once alive, such as charcoal, bone or grain; because half of it decays in about 5,730 years, the amount remaining gives an age. It works only on organic material and only back to roughly 50,000 years, so older deposits need other methods. Every date in this chapter is therefore approximate, and new finds keep revising them.

దిగువ ప్రాచీన శిలాయుగం అన్నిటికంటే పాతది, చాలా పొడవైనది. మనుషులు వేటాడి, కాయలు ఏరుకుంటూ కాలాన్ని బట్టి తిరిగేవారు; పెద్ద రాయి నుంచి ముక్కలు కొట్టి బరువైన పనిముట్లు చేసేవారు. ఆషూలియన్ సంప్రదాయం — రెండు వైపులా చెక్కిన చేగొడ్డళ్లు, క్లీవర్లు; సోన్ సంప్రదాయం — ఒక అంచు మాత్రమే పదును చేసిన చాపర్లు. చెన్నై దగ్గర అత్తిరంపాక్కంలో దొరికినవి దాదాపు 15 లక్షల ఏళ్ల నాటివి; హున్స్గి, ఇసాంపూర్, దిద్వానా, భీమ్‌బేట్కాలోనూ దొరికాయి. 1982లో నర్మదా లోయలో హథ్నోరాలో అరుణ్ సోనకియాకు ఒక శిలాజ పుర్రె దొరికింది. (→ English: Lower Palaeolithic · हिन्दी: निम्न पुरापाषाण काल)

In exam EnglishThe Lower Palaeolithic is the earliest and by far the longest stage. Its people were hunters and gatherers who moved with the seasons and made large, heavy tools by knocking flakes off a stone core. Two tool traditions are recognised. The Acheulian tradition is marked by hand axes and cleavers shaped on both faces; the Soanian, named after the Soan valley in the Siwalik hills of present-day Pakistan, is marked by choppers worked along one edge. Acheulian tools occur across most of India: at Attirampakkam near Chennai, where they have been dated to about 1.5 million years ago, at Hunsgi and Isampur in Karnataka, at Didwana in Rajasthan and in the rock shelters of Bhimbetka. Human bones from this age are very rare. The best known is a fossil skull found at Hathnora in the Narmada valley of Madhya Pradesh by Arun Sonakia of the Geological Survey of India in 1982; first described as Homo erectus, it is now often grouped with early forms of Homo sapiens.

మధ్య ప్రాచీన శిలాయుగంలో పెద్ద రాళ్ల బదులు చిన్న ముక్కల (ఫ్లేక్‌ల) మీద పనిముట్లు చేశారు. ముందే రాయిని సిద్ధం చేసి, కావలసిన ఆకారంలో ముక్క కొట్టి గీకుడు, బెజ్జం పెట్టే పనిముట్లు, మొనలు చేశారు — కూరగాయ ముందే కడిగి సరైన ఆకారంలో కోసినట్టు. హెచ్. డి. సంకాలియా మహారాష్ట్రలో నెవాసాలో ఇలాంటివి వివరించాడు. ఎగువ ప్రాచీన శిలాయుగంలో పొడవాటి సన్నని బ్లేడ్లు, ఉలి లాంటి బ్యూరిన్లు; ఆధునిక మానవుడితో ముడిపడింది. పాట్నేలో నిప్పుకోడి గుడ్డు పెంకు పూసలు. బేలన్ లోయలో మూడు దశలూ పొరలుగా కనిపిస్తాయి. అప్పటికి వ్యవసాయం, కుండలు, శాశ్వత ఇళ్లు లేవు. (→ English: Middle Palaeolithic · Upper Palaeolithic · हिन्दी: मध्य पुरापाषाण काल · उच्च पुरापाषाण काल)

In exam EnglishIn the Middle Palaeolithic the emphasis moved from big core tools to smaller tools made on flakes. A worker first prepared a core and then struck off flakes of a planned shape, which were trimmed into scrapers, borers and points. The archaeologist H. D. Sankalia described such a flake industry at Nevasa on the Pravara river in Maharashtra, and similar tools occur across central and peninsular India. The Upper Palaeolithic, roughly the last part of the Ice Age, brought long, narrow blades and burins (chisel-like tools for working bone and wood), and is linked with anatomically modern humans. People of this stage also made ornaments: beads of ostrich eggshell have been found at Patne in Maharashtra. The Belan valley in Uttar Pradesh is one region where the sequence from Lower to Upper Palaeolithic can be followed in layers lying one above another. Through all three Palaeolithic stages people lived without farming, pottery or permanent houses.

చివరి మంచు యుగం ముగిశాక, దాదాపు 12,000 ఏళ్ల క్రితం మధ్య శిలాయుగం మొదలైంది. వాతావరణం వెచ్చబడి, గడ్డి, అడవులు, చేపలు, చిన్న జంతువులు పెరిగాయి. కొత్త పనిముట్టు — సూక్ష్మ శిలా పరికరం: ఒకటి రెండు సెంటీమీటర్ల చిన్న రాతి ముక్కలు. చాలా ముక్కలను బంకతో కర్ర లేదా ఎముక పిడికి అతికించి బాణాలు, కొడవళ్లు చేశారు. మన బ్లేడ్ రేజర్‌లో బ్లేడ్ మాత్రమే మార్చినట్టు — ఒక ముక్క విరిగితే అదొక్కటే మార్చేవారు. బాగోర్, ఆదమ్‌గఢ్‌లో గొర్రెలు, మేకలు పెంచిన సూచనలు; ప్రతాప్‌గఢ్ ప్రాంతంలో సరాయ్ నాహర్ రాయ్, మహదహా, దమ్‌దమాలో సమాధులు. (→ English: Mesolithic · microlith · हिन्दी: मध्यपाषाण काल · सूक्ष्म पाषाण उपकरण)

In exam EnglishThe Mesolithic began as the last Ice Age ended, a little under 12,000 years ago. A warmer, wetter climate spread grassland and forest and put more plants, fish and small animals within reach, and people adapted with a new kind of tool: the microlith. These are tiny blades, points, triangles and crescents of stones such as chert and chalcedony, often only a centimetre or two long. Several were fixed with gum into a wooden or bone handle to make arrows, harpoons or sickles, so a broken piece could be replaced without throwing the whole tool away. Hunting and gathering still came first, but there are early signs of change. At Bagor in Rajasthan and Adamgarh in Madhya Pradesh, animal bones suggest that sheep and goats were being kept. In the Ganga plain, Sarai Nahar Rai, Mahadaha and Damdama in the Pratapgarh area of Uttar Pradesh have burials and hearths, and Langhnaj in Gujarat is another well-studied site.

వీళ్ల జీవితం గురించి మనకు తెలిసింది ఎక్కువగా శిలాశ్రయం గోడల మీది బొమ్మల వల్లే. మధ్యప్రదేశ్ రాయ్‌సేన్ జిల్లాలో వింధ్య కొండల్లోని భీమ్‌బేట్కాలో వందల శిలాశ్రయాలు ఉన్నాయి; 1957లో వి. ఎస్. వాకణ్‌కర్ వెలుగులోకి తెచ్చాడు. అడవి దున్నలు, జింకలు, ఏనుగులు, పులులు, వేట, నాట్యం, తేనె తీయడం, తర్వాత గుర్రపు రౌతులు. ఎక్కువగా ఎరుపు, తెలుపు రంగులు, జేగురు లాంటి సహజ రంగులతో. ఇంటి గోడ మీద తరతరాలుగా పిల్లలు గీసిన బొమ్మలు ఉన్నట్టు — ఒకే గోడ మీద వేల ఏళ్ల తేడాతో వేసిన చిత్రాలు. 2003లో ఇది యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ ప్రదేశం అయింది. (→ English: rock shelter · World Heritage site · हिन्दी: शैलाश्रय · विश्व धरोहर स्थल)

In exam EnglishMuch of what we know about how these people lived comes from paintings on the walls of rock shelters. The richest group is at Bhimbetka, in the Vindhyan hills of Raisen district in Madhya Pradesh, where hundreds of shelters were brought to archaeological notice by V. S. Wakankar in 1957. Bison, deer, elephants and tigers appear on the walls, along with hunting scenes, people dancing, honey being collected and, in later layers, riders on horses. Most figures are in red and white, made with natural colours such as red ochre. The paintings belong to many periods: a few may go back to the Upper Palaeolithic, many are Mesolithic, and some were added in historical times, so a single wall can hold images made thousands of years apart. The Rock Shelters of Bhimbetka were inscribed as a UNESCO World Heritage site in 2003. Rock art of this kind is found in other parts of central and southern India too, but Bhimbetka is the best known.

నవీన శిలాయుగం అంటే ఒక తేదీ కాదు, మార్పుల గుంపు: నూరి మెరుగుపెట్టిన రాతి పనిముట్లు, పంటలు, పశుపోషణ, కుండలు, స్థిర గ్రామాలు. గార్డన్ చైల్డ్ దీన్ని 'నవీన శిలాయుగ విప్లవం' అన్నాడు — ఆహారం ఏరుకోవడం నుంచి పండించడానికి మారడం అన్నిటినీ మార్చింది. రోజూ కూలికి వెతుక్కునే వాడికి సొంత పొలం దొరికినట్టు — ఇక ఒకే చోట ఉండొచ్చు, గింజలు దాచుకోవచ్చు. బలూచిస్తాన్‌లో బోలాన్ కనుమ దగ్గర మెహర్‌గఢ్‌లో సుమారు క్రీ.పూ. 7000 నుంచి గోధుమ, బార్లీ పండించారు, గొర్రెలు, మేకలు, పశువులు పెంచారు, మట్టి ఇటుకల ఇళ్లు కట్టారు. హరప్పా పట్టణాల వేర్లలో ఇదొకటి. (→ English: Neolithic · हिन्दी: नवपाषाण काल)

In exam EnglishThe Neolithic is defined by a set of changes rather than by a single date: stone tools that were ground and polished instead of only chipped, the growing of crops, the keeping of animals, pottery, and life in settled villages. The archaeologist V. Gordon Childe called this shift the Neolithic Revolution, because producing food, instead of only collecting it, changed everything that came after. The earliest clear evidence in the subcontinent comes from Mehrgarh, on the Kachi plain near the Bolan Pass in Balochistan, Pakistan. From about 7000 BCE its people grew wheat and barley, kept sheep, goats and cattle, and built houses of mud brick; later layers at the site show pottery and craft work. A farming village like Mehrgarh could store grain, support more people in one place and free some of them for crafts, which is why it is seen as one of the roots from which the Harappan towns later grew.

నవీన శిలాయుగం ప్రతి ప్రాంతంలో వేర్వేరు సమయాల్లో, తనదైన రూపంతో వచ్చింది. కాశ్మీర్‌లో బుర్జహోమ్, గుఫ్‌క్రాల్‌లో నేలలో గుంతలు తవ్వి అందులో నివసించారు, ఎముక పనిముట్లు ఎక్కువ; బుర్జహోమ్‌లో యజమానితో పాటు కుక్కను కూడా పూడ్చారు. బీహార్ చిరాండ్‌లోనూ ఎముక పనిముట్లు. బేలన్ నది దగ్గర కోల్డిహ్వా, మహగరాలో వరి, పశువుల దొడ్ల ఆధారాలు. దక్షిణాన కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో బ్రహ్మగిరి, మస్కి, పిక్లిహాల్, సంగనకల్లు, తెక్కలకోట గ్రానైట్ కొండలపై; ఉట్నూరు, కుప్గల్, బుదిహాల్‌లో బూడిద దిబ్బలు — పాత పశువుల మందల చోట పేడ కుప్పలు కాల్చగా ఏర్పడ్డవి. మన పల్లెల్లో పెంటకుప్ప లాగే — పశువులే వాళ్ల జీవితం. అస్సాంలో దావోజాలి హాడింగ్‌లో ఆగ్నేయాసియా లాంటి పనిముట్లు. (→ English: Neolithic · हिन्दी: नवपाषाण काल)

In exam EnglishNeolithic cultures in different regions began at different times and had their own character. In Kashmir, at Burzahom near Srinagar and at Gufkral, people lived in pits dug into the ground and used many bone tools, and at Burzahom dogs were sometimes buried with their owners. At Chirand in the Saran district of Bihar, bone tools are again common. In the Vindhyan region along the Belan river, Koldihwa and Mahagara give early evidence of rice and of cattle pens. In the south, in Karnataka and Andhra Pradesh, settlements such as Brahmagiri, Maski, Piklihal, Sanganakallu and Tekkalakota grew up on granite hills, and at Utnur, Kupgal and Budihal there are ash mounds, formed where heaps of cattle dung were burnt at old cattle camps, which show how central herding was to these people. In the north-east, Daojali Hading in Assam has polished stone tools that resemble those of South-east Asia.
The Stone Age and Chalcolithic stages at a glance
StageTypical toolsWay of lifeSites to remember
Lower PalaeolithicHand axes, cleavers, choppersHunting and gathering, on the moveAttirampakkam, Hunsgi, Isampur, Didwana, Hathnora (fossil)
Middle PalaeolithicFlake tools: scrapers, borers, pointsHunting and gatheringNevasa
Upper PalaeolithicBlades, burins, bone toolsHunting and gathering; ornamentsPatne, Belan valley, Bhimbetka
MesolithicMicroliths in composite toolsHunting, fishing; first animal keepingBagor, Adamgarh, Sarai Nahar Rai, Mahadaha, Langhnaj
NeolithicGround and polished stone tools, bone toolsFarming, herding, pottery, villagesMehrgarh, Burzahom, Gufkral, Chirand, Koldihwa, Utnur
ChalcolithicCopper with stone; painted potteryFarming villagesAhar, Gilund, Kayatha, Navdatoli, Inamgaon, Daimabad

తామ్ర శిలాయుగంలో రాతి పనిముట్లతో పాటు రాగి, వ్యవసాయ గ్రామాలు, ఎరుపు మీద నలుపు చిత్రాల కుండలు. ఇవి చాలావరకు హరప్పా ప్రాంతం బయట, చాలా హరప్పా తర్వాత వర్ధిల్లాయి. రాజస్థాన్‌లో అహార్ (బనాస్) సంస్కృతి స్థానిక రాగిని కరిగించింది; మధ్యప్రదేశ్‌లో కాయథా, మాల్వా (నవదాటోలి, ఏరణ్); మహారాష్ట్రలో జోర్వే (ఇనాంగావ్, దైమాబాద్, నెవాసా). ఇనాంగావ్‌లో చనిపోయినవారిని ఇంటి నేల కిందే పూడ్చారు, పిల్లలను కుండల్లో. దైమాబాద్‌లో రథం, ఏనుగు, ఖడ్గమృగం, దున్నపోతు లోహ బొమ్మల నిధి. ఇనుము రాకముందు ఇంట్లో రాతి రోలుతో పాటు ఒక్క రాగి బిందె కొత్తగా వచ్చినట్టు — రాయి పోలేదు, రాగి జతైంది. ఇవి గ్రామాలే; నగరాలు, లిపి లేవు. (→ English: Chalcolithic · हिन्दी: ताम्रपाषाण काल)

In exam EnglishThe Chalcolithic (copper-stone) stage is marked by copper used alongside stone tools, by farming villages and by painted pottery, often black designs on a red surface. In India most chalcolithic cultures lay outside the Harappan zone, and many flourished after the Harappan cities had declined. In Rajasthan the Ahar or Banas culture, seen at Ahar near Udaipur, Gilund and Balathal, smelted local copper. In Madhya Pradesh there were the Kayatha culture in the Chambal basin and the Malwa culture, seen at Navdatoli on the Narmada and at Eran. In Maharashtra the Jorwe culture is known from Jorwe, Nevasa, Daimabad, Chandoli and Inamgaon; at Inamgaon the dead were buried under the floors of houses, children often in urns. Daimabad yielded a hoard of heavy metal figures, among them a chariot with a rider and an elephant, a rhinoceros and a buffalo. Further north, the Copper Hoard finds and the Ochre Coloured Pottery of the Ganga-Yamuna doab belong broadly to this age. These were village societies; none built cities or used writing.

మొత్తంగా చూస్తే — ఆహారం ఏరుకోవడం నుంచి పండించడానికి, తిరిగే గుంపుల నుంచి స్థిర గ్రామాలకు నెమ్మదిగా మారడం. ఈ పేర్లు ఒకేసారి అంతటా మొదలై ఆగే కాలాలు కావు. పట్టణంలో స్మార్ట్‌ఫోన్ వచ్చినా పల్లెలో పాత ఫోన్ ఇంకా నడిచినట్టు — కొన్ని చోట్ల సూక్ష్మ పనిముట్ల వేటగాళ్లు, వ్యవసాయ గ్రామాల పక్కనే శతాబ్దాలు బతికారు; దక్షిణాన రాగి వచ్చాక కూడా నవీన శిలాయుగ జీవితం సాగింది; తామ్ర శిలాయుగ గ్రామాలు హరప్పాతో పాటు, తర్వాత కూడా ఉన్నాయి. అసలు తేడా సాంకేతికత, జీవన విధానంలో. మెహర్‌గఢ్ లాంటి గ్రామాల వ్యవసాయమే సింధు మైదానంలో హరప్పా నాగరికత అనే మొదటి నగరాలుగా ఎదిగింది. (→ English: Harappan civilisation · हिन्दी: हड़प्पा सभ्यता)

In exam EnglishPut together, these stages show a slow move from collecting food to producing it, and from roaming bands to settled villages. The labels are not neat periods that start and stop everywhere at once. In some places hunter-gatherers using microliths lived alongside farming villages for centuries; Neolithic ways of life went on in the south long after copper was known in the north-west; and chalcolithic villages overlapped in time with the Harappan cities and outlived them. The real dividing lines are in technology and way of life: chipped versus polished stone, hunting versus farming, stone alone versus stone with copper. The village farming that began at places like Mehrgarh grew, in the Indus plains, into the first cities of the subcontinent, the Harappan civilisation, and that is where part 2 begins.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Which one of the following is regarded as the characteristic tool of the Mesolithic stage in India?

  1. Hand axe
  2. Microlith
  3. Polished stone celt
  4. Copper flat axe
Show answer

Answer: B. Microlith

Microliths, tiny blades and points set in handles, mark the Mesolithic. Hand axes (a) belong to the Lower Palaeolithic, polished celts (c) to the Neolithic, and copper axes (d) to the Chalcolithic and later.

Q2. Consider the following statements:
1. Radiocarbon dating can be used to date a stone hand axe directly.
2. In an undisturbed deposit, objects in the lower layers are generally older than those in the upper layers.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Only 2 is correct. Radiocarbon dating works on once-living, organic material such as charcoal, bone or grain, not on stone, so statement 1 is wrong and (a) and (c) are wrong; since statement 2 is right, (d) is wrong too.

Q3. Consider the following pairs:
Site : Feature
1. Burzahom : Pit dwellings
2. Patne : Ostrich eggshell beads
3. Chirand : Ash mounds of burnt cattle dung
4. Hathnora : Fossil human skull
How many of the pairs given above are correctly matched?

  1. Only one
  2. Only two
  3. Only three
  4. All four
Show answer

Answer: C. Only three

Pairs 1, 2 and 4 are correct. Ash mounds belong to the southern Neolithic sites such as Utnur, Kupgal and Budihal; Chirand in Bihar is known for bone tools, so pair 3 is wrong. That rules out 'only one', 'only two' and 'all four'.

Q4. With reference to Bhimbetka, consider the following statements:
1. It lies in Raisen district of Madhya Pradesh.
2. All its paintings belong to the Mesolithic period.
3. It was inscribed as a UNESCO World Heritage site in 2003.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 1 and 3 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

1 and 3 are correct. The paintings span several periods, from possibly the Upper Palaeolithic through the Mesolithic to historical times, so statement 2 is wrong; every option containing 2, that is (a), (c) and (d), is therefore wrong.

Q5. The earliest clear evidence of farming in the Indian subcontinent, with wheat and barley from about 7000 BCE, comes from

  1. Burzahom
  2. Inamgaon
  3. Mehrgarh
  4. Bagor
Show answer

Answer: C. Mehrgarh

Mehrgarh in Balochistan is the answer. Burzahom (a) is a later Neolithic site in Kashmir known for pit dwellings; Inamgaon (b) is a Chalcolithic Jorwe site; Bagor (d) is a Mesolithic site with early animal keeping, not early farming of wheat and barley.

Q6. Which one of the following gives the correct order in which these kinds of tools became characteristic, from the earliest to the latest?

  1. Hand axes – flake tools – blades – microliths
  2. Flake tools – hand axes – microliths – blades
  3. Hand axes – blades – flake tools – microliths
  4. Microliths – hand axes – flake tools – blades
Show answer

Answer: A. Hand axes – flake tools – blades – microliths

Hand axes mark the Lower Palaeolithic, flake tools the Middle, blades the Upper Palaeolithic and microliths the Mesolithic, so (a) is right. (b) puts flakes before hand axes, (c) puts blades before flakes, and (d) puts microliths first; all three break the sequence.

Q7. With reference to the Chalcolithic cultures of India, consider the following statements:
1. The Ahar or Banas culture of Rajasthan smelted copper.
2. At Inamgaon, a Jorwe culture site, the dead were buried under the floors of houses.
3. The Chalcolithic villages used a script similar to the Harappan script.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 2 and 3 only
  3. 1 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: A. 1 and 2 only

1 and 2 are correct. The Chalcolithic cultures were village societies without writing, so statement 3 is wrong; that makes (b), (c) and (d), which all include 3, wrong.

Q8. Who found a Palaeolithic hand axe at Pallavaram near Madras in 1863, marking the start of prehistoric studies in India?

  1. John Marshall
  2. Robert Bruce Foote
  3. H. D. Sankalia
  4. V. S. Wakankar
Show answer

Answer: B. Robert Bruce Foote

Robert Bruce Foote of the Geological Survey of India made the 1863 find. John Marshall (a) directed the ASI when the Harappan cities were announced in 1924; H. D. Sankalia (c) described the Nevasa flake tools; V. S. Wakankar (d) brought Bhimbetka to notice in 1957.

All partsNext: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources