English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

The Stone Age and the Chalcolithic cultures

தமிழில் விளக்கம்

Prehistory and the Harappan civilisation · Part 1 / 3 · Fact-checked on 8 November 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Prehistory, protohistory and history; how remains are dated; the Lower, Middle and Upper Palaeolithic and their sites; the Mesolithic and microliths; the rock art of Bhimbetka; the Neolithic and Mehrgarh; regional Neolithic cultures from Burzahom to the southern ash mounds; and the Chalcolithic village cultures of Rajasthan, Malwa and Maharashtra.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

இந்த அத்தியாயம் முதல் கல் கருவிகளிலிருந்து சிந்து சமவெளியின் திட்டமிட்ட நகரங்கள் வரையிலான பயணம். எழுத்து இல்லாத நீண்ட காலமே வரலாற்றுக்கு முந்தைய காலம் — அவர்கள் எழுதி வைக்கவில்லை; விட்டுச் சென்ற கருவிகள், எலும்புகள், பானைகள், ஓவியங்களே சான்று. தாத்தா டைரி எழுதவில்லை என்றால், அவர் பயன்படுத்திய கோடரி, செம்பைப் பார்த்து அவர் வாழ்க்கையை ஊகிப்பது போல. ஹரப்பா மக்கள் எழுதினார்கள், ஆனால் அந்த எழுத்தை இன்னும் யாரும் படிக்கவில்லை; அதனால் அது 'முன் வரலாறு'. கல் கருவி செய்த முறையை வைத்து பழைய கற்காலம், இடைக் கற்காலம், புதிய கற்காலம்; பின்னர் கல்லுடன் செம்பு வந்த செம்புக் கற்காலம். (→ English: prehistory · Palaeolithic · Mesolithic · Neolithic · Chalcolithic · हिन्दी: प्रागितिहास · पुरापाषाण काल · मध्यपाषाण काल · नवपाषाण काल · ताम्रपाषाण काल)

In exam EnglishThis chapter follows people in the Indian subcontinent from the first stone tools to the planned cities of the Indus plains. Historians divide the human past by the kind of evidence it leaves. prehistory is the long stretch before writing, known only from what people left behind: tools, bones, hearths, pots and paintings. The Harappan age is often called protohistory, because its people did write, but nobody can yet read their script. History in the full sense begins when readable records appear. Within prehistory, archaeologists name the stages by how stone tools were made: the Palaeolithic (Old Stone Age), the Mesolithic (Middle Stone Age) and the Neolithic (New Stone Age). The Chalcolithic follows, when copper came into use alongside stone. This first part takes these stages in turn; parts 2 and 3 deal with the Harappan civilisation.

இந்தியாவில் வரலாற்றுக்கு முந்தைய ஆய்வு 1863-இல் தொடங்கியது — ராபர்ட் புரூஸ் ஃபுட் மதராஸ் அருகே பல்லாவரத்தில் ஒரு கல் கைக்கோடரியைக் கண்டெடுத்தார். காலத்தை எப்படி அறிவது? ஒன்று, அடுக்குகள்: பழைய செய்தித்தாள்களை அடுக்கினால் அடியில் இருப்பது பழையது — மண் அடுக்கும் அப்படியே. இரண்டு, கதிரியக்கக் கரிமக் காலக்கணிப்பு: ஒருகாலத்தில் உயிருடன் இருந்த கரி, எலும்பு, தானியத்தில் கார்பன்-14 எவ்வளவு மிஞ்சியுள்ளது என்று அளப்பது; பாதி சுமார் 5,730 ஆண்டுகளில் குறைந்துவிடும். இது உயிர்ப்பொருளுக்கு மட்டும், சுமார் 50,000 ஆண்டுகள் வரை மட்டுமே பயன்படும். எனவே தேதிகள் எல்லாம் தோராயமானவை. (→ English: radiocarbon dating · हिन्दी: रेडियोकार्बन काल-निर्धारण)

In exam EnglishPrehistoric study in India began in 1863, when Robert Bruce Foote of the Geological Survey of India picked up a stone hand axe at Pallavaram, near Madras. Since then, tools have turned up in old river gravels, in caves and rock shelters, and in the layers of ancient settlements. Two ideas help to place them in time. The first is stratigraphy: in an undisturbed deposit the lower layers were laid down earlier, so objects lying deeper are older. The second is scientific dating. radiocarbon dating measures how much carbon-14 is left in something that was once alive, such as charcoal, bone or grain; because half of it decays in about 5,730 years, the amount remaining gives an age. It works only on organic material and only back to roughly 50,000 years, so older deposits need other methods. Every date in this chapter is therefore approximate, and new finds keep revising them.

கீழ்ப் பழைய கற்காலம் மிகப் பழமையானதும் மிக நீளமானதும். மக்கள் வேட்டையாடி, காய்கனி பொறுக்கிப் பருவத்துக்கு ஏற்ப நகர்ந்தனர்; பெரிய கல்லிலிருந்து சில்லுகளை உடைத்துக் கனமான கருவிகள் செய்தனர். அஷூலியன் மரபு — இருபுறமும் செதுக்கிய கைக்கோடரிகள், பிளவுக் கருவிகள்; சோன் மரபு — ஒரு விளிம்பு மட்டும் கூர்மையான வெட்டுக் கருவிகள். சென்னை அருகே அத்திரம்பாக்கத்தில் கிடைத்தவை சுமார் 15 லட்சம் ஆண்டுகள் பழமையானவை; ஹுன்ஸ்கி, இசாம்பூர், தித்வானா, பீம்பேட்காவிலும் கிடைத்தன. 1982-இல் நர்மதைப் பள்ளத்தாக்கில் ஹத்னோராவில் அருண் சோனகியா ஒரு புதைபடிவ மண்டையோட்டைக் கண்டார். (→ English: Lower Palaeolithic · हिन्दी: निम्न पुरापाषाण काल)

In exam EnglishThe Lower Palaeolithic is the earliest and by far the longest stage. Its people were hunters and gatherers who moved with the seasons and made large, heavy tools by knocking flakes off a stone core. Two tool traditions are recognised. The Acheulian tradition is marked by hand axes and cleavers shaped on both faces; the Soanian, named after the Soan valley in the Siwalik hills of present-day Pakistan, is marked by choppers worked along one edge. Acheulian tools occur across most of India: at Attirampakkam near Chennai, where they have been dated to about 1.5 million years ago, at Hunsgi and Isampur in Karnataka, at Didwana in Rajasthan and in the rock shelters of Bhimbetka. Human bones from this age are very rare. The best known is a fossil skull found at Hathnora in the Narmada valley of Madhya Pradesh by Arun Sonakia of the Geological Survey of India in 1982; first described as Homo erectus, it is now often grouped with early forms of Homo sapiens.

இடைப் பழைய கற்காலத்தில் பெரிய கற்களுக்குப் பதில் சிறு சில்லுகளில் கருவிகள் செய்தனர். முதலில் கல்லைத் தயார் செய்து, வேண்டிய வடிவில் சில்லு உடைத்து சுரண்டிகள், துளைப்பான்கள், முனைகள் செய்தனர் — காய்கறியை முன்பே கழுவிச் சரியான வடிவில் நறுக்குவது போல. ஹெச். டி. சங்காலியா மகாராஷ்டிரத்தில் நெவாசாவில் இவற்றை விவரித்தார். மேல் பழைய கற்காலத்தில் நீண்ட மெல்லிய அலகுகள், உளி போன்ற கருவிகள்; இது நவீன மனிதனுடன் தொடர்புடையது. பட்னேயில் தீக்கோழி முட்டை ஓட்டு மணிகள். பேலன் பள்ளத்தாக்கில் மூன்று நிலைகளும் அடுக்குகளாகத் தெரியும். அப்போது விவசாயம், பானை, நிரந்தர வீடு இல்லை. (→ English: Middle Palaeolithic · Upper Palaeolithic · हिन्दी: मध्य पुरापाषाण काल · उच्च पुरापाषाण काल)

In exam EnglishIn the Middle Palaeolithic the emphasis moved from big core tools to smaller tools made on flakes. A worker first prepared a core and then struck off flakes of a planned shape, which were trimmed into scrapers, borers and points. The archaeologist H. D. Sankalia described such a flake industry at Nevasa on the Pravara river in Maharashtra, and similar tools occur across central and peninsular India. The Upper Palaeolithic, roughly the last part of the Ice Age, brought long, narrow blades and burins (chisel-like tools for working bone and wood), and is linked with anatomically modern humans. People of this stage also made ornaments: beads of ostrich eggshell have been found at Patne in Maharashtra. The Belan valley in Uttar Pradesh is one region where the sequence from Lower to Upper Palaeolithic can be followed in layers lying one above another. Through all three Palaeolithic stages people lived without farming, pottery or permanent houses.

கடைசிப் பனியுகம் முடிந்ததும், சுமார் 12,000 ஆண்டுகளுக்குச் சற்றுக் குறைவான காலத்துக்கு முன் இடைக் கற்காலம் தொடங்கியது. வெப்பம் கூடி, புல்வெளி, காடு, மீன், சிறு விலங்குகள் பெருகின. புதிய கருவி — நுண் கற்கருவி: ஒன்றிரண்டு சென்டிமீட்டர் சிறு கல் துண்டுகள். பல துண்டுகளைப் பசையால் மரம் அல்லது எலும்புப் பிடியில் ஒட்டி அம்பு, அரிவாள் செய்தனர். சவரக் கருவியில் பிளேடை மட்டும் மாற்றுவது போல — ஒரு துண்டு உடைந்தால் அதை மட்டும் மாற்றினர். பாகோர், ஆதம்கட்டில் ஆடுகள் வளர்த்த அடையாளம்; பிரதாப்கர் பகுதியில் சராய் நாகர் ராய், மகதஹா, தம்தமாவில் புதைகுழிகள். (→ English: Mesolithic · microlith · हिन्दी: मध्यपाषाण काल · सूक्ष्म पाषाण उपकरण)

In exam EnglishThe Mesolithic began as the last Ice Age ended, a little under 12,000 years ago. A warmer, wetter climate spread grassland and forest and put more plants, fish and small animals within reach, and people adapted with a new kind of tool: the microlith. These are tiny blades, points, triangles and crescents of stones such as chert and chalcedony, often only a centimetre or two long. Several were fixed with gum into a wooden or bone handle to make arrows, harpoons or sickles, so a broken piece could be replaced without throwing the whole tool away. Hunting and gathering still came first, but there are early signs of change. At Bagor in Rajasthan and Adamgarh in Madhya Pradesh, animal bones suggest that sheep and goats were being kept. In the Ganga plain, Sarai Nahar Rai, Mahadaha and Damdama in the Pratapgarh area of Uttar Pradesh have burials and hearths, and Langhnaj in Gujarat is another well-studied site.

இவர்கள் வாழ்க்கை பற்றி நமக்குத் தெரிந்தது பெரும்பாலும் பாறை உறைவிடம் சுவர்களில் உள்ள ஓவியங்களால்தான். மத்தியப் பிரதேச ராய்சென் மாவட்டத்தில் விந்திய மலைகளில் உள்ள பீம்பேட்காவில் நூற்றுக்கணக்கான பாறை உறைவிடங்கள்; 1957-இல் வி. எஸ். வாகண்கர் இவற்றை வெளிச்சத்துக்குக் கொண்டுவந்தார். காட்டெருமை, மான், யானை, புலி, வேட்டை, நடனம், தேன் எடுத்தல், பின்னர் குதிரை வீரர்கள். பெரும்பாலும் சிவப்பு, வெள்ளை நிறம், காவி போன்ற இயற்கை நிறங்களால். வீட்டுச் சுவரில் தலைமுறை தலைமுறையாகக் குழந்தைகள் வரைந்த படங்கள் போல — ஒரே சுவரில் ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டு இடைவெளியில் வரைந்தவை. 2003-இல் இது யுனெஸ்கோ உலகப் பாரம்பரியத் தளம் ஆனது. (→ English: rock shelter · World Heritage site · हिन्दी: शैलाश्रय · विश्व धरोहर स्थल)

In exam EnglishMuch of what we know about how these people lived comes from paintings on the walls of rock shelters. The richest group is at Bhimbetka, in the Vindhyan hills of Raisen district in Madhya Pradesh, where hundreds of shelters were brought to archaeological notice by V. S. Wakankar in 1957. Bison, deer, elephants and tigers appear on the walls, along with hunting scenes, people dancing, honey being collected and, in later layers, riders on horses. Most figures are in red and white, made with natural colours such as red ochre. The paintings belong to many periods: a few may go back to the Upper Palaeolithic, many are Mesolithic, and some were added in historical times, so a single wall can hold images made thousands of years apart. The Rock Shelters of Bhimbetka were inscribed as a UNESCO World Heritage site in 2003. Rock art of this kind is found in other parts of central and southern India too, but Bhimbetka is the best known.

புதிய கற்காலம் என்பது ஒரு தேதி அல்ல, மாற்றங்களின் தொகுப்பு: தேய்த்து மெருகூட்டிய கல் கருவிகள், பயிர், கால்நடை, பானை, நிலையான கிராமம். கார்டன் சைல்ட் இதை 'புதிய கற்காலப் புரட்சி' என்றார் — உணவைப் பொறுக்குவதிலிருந்து விளைவிப்பதற்கு மாறியது எல்லாவற்றையும் மாற்றியது. தினக்கூலி தேடி அலைந்தவருக்குச் சொந்த நிலம் கிடைத்தது போல — இனி ஒரே இடத்தில் தங்கலாம், தானியம் சேமிக்கலாம். பலூசிஸ்தானில் போலன் கணவாய் அருகே மெஹர்கரில் சுமார் கி.மு. 7000 முதல் கோதுமை, பார்லி விளைவித்தனர்; ஆடு, மாடு வளர்த்தனர்; மண் செங்கல் வீடு கட்டினர். ஹரப்பா நகரங்களின் வேர்களில் இதுவும் ஒன்று. (→ English: Neolithic · हिन्दी: नवपाषाण काल)

In exam EnglishThe Neolithic is defined by a set of changes rather than by a single date: stone tools that were ground and polished instead of only chipped, the growing of crops, the keeping of animals, pottery, and life in settled villages. The archaeologist V. Gordon Childe called this shift the Neolithic Revolution, because producing food, instead of only collecting it, changed everything that came after. The earliest clear evidence in the subcontinent comes from Mehrgarh, on the Kachi plain near the Bolan Pass in Balochistan, Pakistan. From about 7000 BCE its people grew wheat and barley, kept sheep, goats and cattle, and built houses of mud brick; later layers at the site show pottery and craft work. A farming village like Mehrgarh could store grain, support more people in one place and free some of them for crafts, which is why it is seen as one of the roots from which the Harappan towns later grew.

புதிய கற்காலம் ஒவ்வொரு பகுதியிலும் வெவ்வேறு காலத்தில், தனித்தன்மையுடன் வந்தது. காஷ்மீரில் புர்சாஹோம், குஃப்க்ராலில் நிலத்தில் குழி தோண்டி அதில் வாழ்ந்தனர், எலும்புக் கருவிகள் அதிகம்; புர்சாஹோமில் உரிமையாளருடன் நாயையும் புதைத்தனர். பீகார் சிராண்டிலும் எலும்புக் கருவிகள். பேலன் ஆற்றின் அருகே கோல்டிஹ்வா, மகாகராவில் நெல், மாட்டுத் தொழுவச் சான்றுகள். தெற்கே கர்நாடகம், ஆந்திராவில் பிரம்மகிரி, மஸ்கி, பிக்லிஹால், சங்கனகல்லு, தெக்கலகோட்டா கருங்கல் குன்றுகளில்; உத்னூர், குப்கல், புதிஹாலில் சாம்பல் மேடுகள் — பழைய மாட்டு முகாம்களில் சாணக் குவியல்களை எரித்ததால் உருவானவை. நம் ஊர் எருக்குழி போல — மாடுகளே அவர்கள் வாழ்க்கை. அசாமில் தாவோஜாலி ஹாடிங்கில் தென்கிழக்காசியக் கருவிகள் போன்றவை. (→ English: Neolithic · हिन्दी: नवपाषाण काल)

In exam EnglishNeolithic cultures in different regions began at different times and had their own character. In Kashmir, at Burzahom near Srinagar and at Gufkral, people lived in pits dug into the ground and used many bone tools, and at Burzahom dogs were sometimes buried with their owners. At Chirand in the Saran district of Bihar, bone tools are again common. In the Vindhyan region along the Belan river, Koldihwa and Mahagara give early evidence of rice and of cattle pens. In the south, in Karnataka and Andhra Pradesh, settlements such as Brahmagiri, Maski, Piklihal, Sanganakallu and Tekkalakota grew up on granite hills, and at Utnur, Kupgal and Budihal there are ash mounds, formed where heaps of cattle dung were burnt at old cattle camps, which show how central herding was to these people. In the north-east, Daojali Hading in Assam has polished stone tools that resemble those of South-east Asia.

The Stone Age and Chalcolithic stages at a glance
Stage	Typical tools	Way of life	Sites to remember
Lower Palaeolithic	Hand axes, cleavers, choppers	Hunting and gathering, on the move	Attirampakkam, Hunsgi, Isampur, Didwana, Hathnora (fossil)
Middle Palaeolithic	Flake tools: scrapers, borers, points	Hunting and gathering	Nevasa
Upper Palaeolithic	Blades, burins, bone tools	Hunting and gathering; ornaments	Patne, Belan valley, Bhimbetka
Mesolithic	Microliths in composite tools	Hunting, fishing; first animal keeping	Bagor, Adamgarh, Sarai Nahar Rai, Mahadaha, Langhnaj
Neolithic	Ground and polished stone tools, bone tools	Farming, herding, pottery, villages	Mehrgarh, Burzahom, Gufkral, Chirand, Koldihwa, Utnur
Chalcolithic	Copper with stone; painted pottery	Farming villages	Ahar, Gilund, Kayatha, Navdatoli, Inamgaon, Daimabad

செம்புக் கற்காலத்தில் கல் கருவிகளுடன் செம்பு, வேளாண் கிராமங்கள், சிவப்பின் மீது கருப்பு ஓவியப் பானைகள். இவை பெரும்பாலும் ஹரப்பா பகுதிக்கு வெளியே, பலவும் ஹரப்பாவுக்குப் பின் செழித்தவை. ராஜஸ்தானில் அஹார் (பனாஸ்) பண்பாடு உள்ளூர்ச் செம்பை உருக்கியது; மத்தியப் பிரதேசத்தில் காயதா, மால்வா (நவதாடோலி, ஏரண்); மகாராஷ்டிரத்தில் ஜோர்வே (இனாம்காவ், தைமாபாத், நெவாசா). இனாம்காவில் இறந்தவர்களை வீட்டுத் தரைக்கு அடியிலேயே புதைத்தனர், குழந்தைகளைத் தாழிகளில். தைமாபாத்தில் தேர், யானை, காண்டாமிருகம், எருமை உலோக உருவங்களின் புதையல். வீட்டில் கல் உரலுடன் புதிதாக ஒரு செம்புக் குடம் வந்தது போல — கல் போகவில்லை, செம்பு சேர்ந்தது. இவை கிராமங்களே; நகரமும் எழுத்தும் இல்லை. (→ English: Chalcolithic · हिन्दी: ताम्रपाषाण काल)

In exam EnglishThe Chalcolithic (copper-stone) stage is marked by copper used alongside stone tools, by farming villages and by painted pottery, often black designs on a red surface. In India most chalcolithic cultures lay outside the Harappan zone, and many flourished after the Harappan cities had declined. In Rajasthan the Ahar or Banas culture, seen at Ahar near Udaipur, Gilund and Balathal, smelted local copper. In Madhya Pradesh there were the Kayatha culture in the Chambal basin and the Malwa culture, seen at Navdatoli on the Narmada and at Eran. In Maharashtra the Jorwe culture is known from Jorwe, Nevasa, Daimabad, Chandoli and Inamgaon; at Inamgaon the dead were buried under the floors of houses, children often in urns. Daimabad yielded a hoard of heavy metal figures, among them a chariot with a rider and an elephant, a rhinoceros and a buffalo. Further north, the Copper Hoard finds and the Ochre Coloured Pottery of the Ganga-Yamuna doab belong broadly to this age. These were village societies; none built cities or used writing.

மொத்தமாகப் பார்த்தால் — உணவைப் பொறுக்குவதிலிருந்து விளைவிப்பதற்கு, அலையும் கூட்டங்களிலிருந்து நிலையான கிராமங்களுக்கு மெல்லிய மாற்றம். இந்தப் பெயர்கள் எல்லா இடத்திலும் ஒரே நேரத்தில் தொடங்கி முடியும் காலங்கள் அல்ல. நகரத்தில் ஸ்மார்ட்போன் வந்தாலும் கிராமத்தில் பழைய போன் இன்னும் ஓடுவது போல — சில இடங்களில் நுண் கருவி வேட்டையாடிகள் வேளாண் கிராமங்களுக்கு அருகிலேயே நூற்றாண்டுகள் வாழ்ந்தனர்; தெற்கில் செம்பு வந்த பிறகும் புதிய கற்கால வாழ்க்கை தொடர்ந்தது; செம்புக் கற்காலக் கிராமங்கள் ஹரப்பாவுடனும் அதற்குப் பின்னும் இருந்தன. உண்மையான வேறுபாடு தொழில்நுட்பம், வாழ்க்கை முறையில். மெஹர்கர் போன்ற கிராம வேளாண்மையே சிந்து சமவெளியில் ஹரப்பா நாகரிகம் என்ற முதல் நகரங்களாக வளர்ந்தது. (→ English: Harappan civilisation · हिन्दी: हड़प्पा सभ्यता)

In exam EnglishPut together, these stages show a slow move from collecting food to producing it, and from roaming bands to settled villages. The labels are not neat periods that start and stop everywhere at once. In some places hunter-gatherers using microliths lived alongside farming villages for centuries; Neolithic ways of life went on in the south long after copper was known in the north-west; and chalcolithic villages overlapped in time with the Harappan cities and outlived them. The real dividing lines are in technology and way of life: chipped versus polished stone, hunting versus farming, stone alone versus stone with copper. The village farming that began at places like Mehrgarh grew, in the Indus plains, into the first cities of the subcontinent, the Harappan civilisation, and that is where part 2 begins.

Exam traps

Prehistory means no writing at all; the Harappan age is called protohistory because it had a script that is still unread.
Microliths are the hallmark of the Mesolithic; ground and polished stone tools are the hallmark of the Neolithic. Do not swap them.
The first Palaeolithic tool in India was found by Robert Bruce Foote at Pallavaram in 1863; Daya Ram Sahni's 1921 work at Harappa is a different milestone.
Hathnora in the Narmada valley gave India's best-known early human fossil (a skull, 1982), not a tool site name to be confused with Hunsgi or Attirampakkam.
Bhimbetka is in Raisen district, Madhya Pradesh, and became a World Heritage site in 2003; its paintings span many periods, not only the Mesolithic.
Mehrgarh (Balochistan) shows the earliest farming in the subcontinent with wheat and barley, not rice; rice evidence comes from sites like Koldihwa and Mahagara.
Pit dwellings and dogs buried with owners are Burzahom (Kashmir); Chirand is in Bihar; ash mounds of burnt cattle dung belong to the southern Neolithic (Utnur, Kupgal, Budihal).
Most chalcolithic cultures lay outside the Harappan zone and many came after it; they were villages, with no cities and no script.

Recap

Prehistory: no writing, known from remains; protohistory: Harappan, script unread; history: readable records.
Dating: stratigraphy (deeper is older) and radiocarbon dating (carbon-14, half-life about 5,730 years, up to roughly 50,000 years).
Lower Palaeolithic: Acheulian hand axes and cleavers, Soanian choppers; Attirampakkam (about 1.5 million years); Hathnora skull (1982).
Middle Palaeolithic: flake tools (Nevasa); Upper Palaeolithic: blades and burins, modern humans, ostrich eggshell beads at Patne.
Mesolithic: microliths in composite tools; early animal keeping at Bagor and Adamgarh; burials at Sarai Nahar Rai and Mahadaha.
Bhimbetka (Raisen, Madhya Pradesh): rock paintings of many periods; found by V. S. Wakankar (1957); World Heritage site (2003).
Neolithic: polished tools, farming, animals, pottery, villages; Mehrgarh from about 7000 BCE (wheat, barley); Burzahom pit dwellings; southern ash mounds.
Chalcolithic: copper with stone, painted pottery; Ahar-Banas, Kayatha, Malwa and Jorwe cultures; Inamgaon burials under floors; Daimabad hoard.

Practice questions

Q1. Which one of the following is regarded as the characteristic tool of the Mesolithic stage in India?

Hand axe
Microlith
Polished stone celt
Copper flat axe

Show answer

Answer: B. Microlith

Microliths, tiny blades and points set in handles, mark the Mesolithic. Hand axes (a) belong to the Lower Palaeolithic, polished celts (c) to the Neolithic, and copper axes (d) to the Chalcolithic and later.

Q2. Consider the following statements:
1. Radiocarbon dating can be used to date a stone hand axe directly.
2. In an undisturbed deposit, objects in the lower layers are generally older than those in the upper layers.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: B. 2 only

Only 2 is correct. Radiocarbon dating works on once-living, organic material such as charcoal, bone or grain, not on stone, so statement 1 is wrong and (a) and (c) are wrong; since statement 2 is right, (d) is wrong too.

Q3. Consider the following pairs:
Site : Feature
1. Burzahom : Pit dwellings
2. Patne : Ostrich eggshell beads
3. Chirand : Ash mounds of burnt cattle dung
4. Hathnora : Fossil human skull
How many of the pairs given above are correctly matched?

Only one
Only two
Only three
All four

Show answer

Answer: C. Only three

Pairs 1, 2 and 4 are correct. Ash mounds belong to the southern Neolithic sites such as Utnur, Kupgal and Budihal; Chirand in Bihar is known for bone tools, so pair 3 is wrong. That rules out 'only one', 'only two' and 'all four'.

Q4. With reference to Bhimbetka, consider the following statements:
1. It lies in Raisen district of Madhya Pradesh.
2. All its paintings belong to the Mesolithic period.
3. It was inscribed as a UNESCO World Heritage site in 2003.
Which of the statements given above are correct?

1 and 2 only
1 and 3 only
2 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

1 and 3 are correct. The paintings span several periods, from possibly the Upper Palaeolithic through the Mesolithic to historical times, so statement 2 is wrong; every option containing 2, that is (a), (c) and (d), is therefore wrong.

Q5. The earliest clear evidence of farming in the Indian subcontinent, with wheat and barley from about 7000 BCE, comes from

Burzahom
Inamgaon
Mehrgarh
Bagor

Show answer

Answer: C. Mehrgarh

Mehrgarh in Balochistan is the answer. Burzahom (a) is a later Neolithic site in Kashmir known for pit dwellings; Inamgaon (b) is a Chalcolithic Jorwe site; Bagor (d) is a Mesolithic site with early animal keeping, not early farming of wheat and barley.

Q6. Which one of the following gives the correct order in which these kinds of tools became characteristic, from the earliest to the latest?

Hand axes – flake tools – blades – microliths
Flake tools – hand axes – microliths – blades
Hand axes – blades – flake tools – microliths
Microliths – hand axes – flake tools – blades

Show answer

Answer: A. Hand axes – flake tools – blades – microliths

Hand axes mark the Lower Palaeolithic, flake tools the Middle, blades the Upper Palaeolithic and microliths the Mesolithic, so (a) is right. (b) puts flakes before hand axes, (c) puts blades before flakes, and (d) puts microliths first; all three break the sequence.

Q7. With reference to the Chalcolithic cultures of India, consider the following statements:
1. The Ahar or Banas culture of Rajasthan smelted copper.
2. At Inamgaon, a Jorwe culture site, the dead were buried under the floors of houses.
3. The Chalcolithic villages used a script similar to the Harappan script.
Which of the statements given above are correct?

1 and 2 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: A. 1 and 2 only

1 and 2 are correct. The Chalcolithic cultures were village societies without writing, so statement 3 is wrong; that makes (b), (c) and (d), which all include 3, wrong.

Q8. Who found a Palaeolithic hand axe at Pallavaram near Madras in 1863, marking the start of prehistoric studies in India?

John Marshall
Robert Bruce Foote
H. D. Sankalia
V. S. Wakankar

Show answer

Answer: B. Robert Bruce Foote

Robert Bruce Foote of the Geological Survey of India made the 1863 find. John Marshall (a) directed the ASI when the Harappan cities were announced in 1924; H. D. Sankalia (c) described the Nevasa flake tools; V. S. Wakankar (d) brought Bhimbetka to notice in 1957.

All parts Next: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

Archaeological Survey of India: Indian Archaeology – A Review (annual excavation reports) and the ASI's notes on excavated prehistoric and chalcolithic sites — https://asi.nic.in
Geological Survey of India: records on Quaternary geology of the Narmada valley and the Hathnora hominid fossil (1982); history of the Survey's prehistoric finds from R. B. Foote (1863) — https://www.gsi.gov.in
UNESCO World Heritage Centre: Rock Shelters of Bhimbetka, inscribed 2003 (nomination file and committee decision) — https://whc.unesco.org