Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Money and money supply: M0 to M4, credit creation, CRR and SLR

తెలుగులో వివరణ

Money and banking · Part 1 / 1 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

What money does and who issues it, legal tender, reserve money (M0), the measures M1 to M4 and the 1998 aggregates, how banks create credit, the money multiplier, and the two reserve requirements: the cash reserve ratio (RBI Act s.42) and the statutory liquidity ratio (Banking Regulation Act s.24).

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

ఈ అధ్యాయం డబ్బు ఎలా పుడుతుందో, బ్యాంకుల ద్వారా ఎలా తిరుగుతుందో చెబుతుంది. ఇంట్లో నీళ్ళ ట్యాంకు, పైపులు ఊహించుకోండి: ట్యాంకు నుంచి నీరు పైపుల ద్వారా ప్రతి గదికీ చేరుతుంది. మొదటి భాగంలో డబ్బు అంటే ఏమిటి, రిజర్వ్ బ్యాంకు దేశంలోని మొత్తం డబ్బును ఎలా లెక్కిస్తుంది, బ్యాంకులు అప్పులు ఇవ్వడం వల్ల ఆ డబ్బు ఎలా పెరుగుతుంది, ప్రతి డిపాజిట్‌లో ఎంత అప్పు ఇవ్వొచ్చో పరిమితి పెట్టే రెండు నిల్వ నియమాలు చూస్తాం. రెండో భాగంలో బ్యాంకుల రకాలు, తిరిగి రాని అప్పులు, రైతులు, చిన్న పరిశ్రమలు, బలహీన వర్గాల వైపు అప్పులు మళ్ళించే నియమాలు ఉంటాయి. రిజర్వ్ బ్యాంకు ఏ నిర్ణయం తీసుకున్నా అది ప్రజలను చేరేది ఈ పైపుల ద్వారానే. (→ English: money and banking · हिन्दी: मुद्रा और बैंकिंग)

In exam EnglishThis chapter explains how money is created and how it moves through India's banks. Part 1 deals with money itself: what makes something money, how the Reserve Bank of India (RBI) counts the stock of money in the economy, how ordinary bank lending multiplies that stock, and the two reserve rules, the cash reserve ratio and the statutory liquidity ratio, that limit how much of each deposit banks can lend. Part 2 turns to the banks: the different kinds of banks, the problem of loans that go bad, and the rules that steer credit towards farmers, small firms and weaker sections. The previous chapter showed that the RBI is bound by law to aim at an inflation target; this chapter shows the plumbing through which any monetary decision actually reaches households and firms.

అందరూ వస్తువులకు, సేవలకు, అప్పులు తీర్చడానికి ఒప్పుకునేదే డబ్బు. డబ్బు లేనప్పుడు వస్తుమార్పిడి ఉండేది: బియ్యం కావాలనుకున్న నేతగాడు, అదే సమయంలో బట్ట కావాలనుకునే రైతును వెతుక్కోవాలి — ఇద్దరి అవసరాలు ఒకేసారి కలవాలి. డబ్బు నాలుగు పనులు చేసి ఈ ఇబ్బంది తీరుస్తుంది: ఎవరికైనా అమ్మి ఎవరి దగ్గరైనా కొనడానికి మారక సాధనం; బియ్యం, బట్ట, సైకిల్ అన్నిటి ధరను రూపాయల్లో పోల్చడానికి కొలమానం; ఈ రోజు సంపాదన వచ్చే నెల ఖర్చు పెట్టడానికి విలువ నిల్వ; అప్పు, అద్దె, జీతం భవిష్యత్తుకు రూపాయల్లో నిర్ణయించడానికి వాయిదా చెల్లింపు ప్రమాణం. ద్రవ్యోల్బణం దాచిన రూపాయి కొనుగోలు శక్తిని తగ్గించి చివరి రెండు పనులను ఎక్కువ దెబ్బతీస్తుంది. (→ English: functions of money · हिन्दी: मुद्रा के कार्य)

In exam EnglishMoney is whatever people generally accept in payment for goods and services and in settling debts. Before money, trade depended on barter, which needs a double coincidence of wants: a weaver who wants rice must find a rice farmer who happens to want cloth, at the same time and in matching quantities. Money removes that obstacle by doing four jobs. As a medium of exchange it lets the weaver sell cloth to anyone and buy rice from anyone. As a unit of account it lets very different goods be priced and compared in one measure, the rupee. As a store of value it lets income earned today be spent next month. As a standard of deferred payment it lets loans, rents and salaries be fixed in rupees for the future. Inflation, studied in the previous chapter, harms the last two jobs most, because it shrinks what a saved or promised rupee will buy.

ఈ కాలపు డబ్బు 'ఫియట్' డబ్బు: ₹500 నోటు విలువ దాని కాగితంలో లేదు; చట్టం దాన్ని చట్టబద్ధ చెల్లుబాటు గల డబ్బుగా ప్రకటించింది, అంటే అప్పు తీర్చేటప్పుడు దాన్ని తప్పక తీసుకోవాలి, ప్రజలు దాన్ని నమ్ముతారు. బస్సు టికెట్ కాగితం ముక్కే, కానీ కండక్టర్ ఇచ్చాడు కాబట్టి చెల్లుతుంది — అలాంటిదే. RBI చట్టం సెక్షన్ 22 ప్రకారం నోట్లు ముద్రించే హక్కు RBIకి మాత్రమే; నాణేలు, ఒక రూపాయి నోటు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇస్తుంది, RBI వాటిని చలామణిలోకి పంపుతుంది. 2016 నవంబర్ 9 నుంచి పాత ₹500, ₹1,000 నోట్లు చెల్లకుండా పోయాయి. బ్యాంకు డిపాజిట్‌తో చెక్కు, కార్డు, UPI ద్వారా చెల్లించవచ్చు, కానీ అది చట్టబద్ధ చెల్లుబాటు కాదు: దుకాణదారు చెక్కు వద్దనవచ్చు, మంచి నోటును కాదనలేడు. (→ English: legal tender · हिन्दी: वैध मुद्रा)

In exam EnglishModern money is fiat money: a ₹500 note is valuable not because of the paper it is printed on but because the law makes it legal tender, which means it must be accepted in payment of a debt, and because people trust it. Under section 22 of the Reserve Bank of India Act, 1934, the RBI has the sole right to issue bank notes in India. Coins and the one-rupee note are issued by the Government of India, coins under the Coinage Act, 2011, and the RBI puts them into circulation. A note can lose its legal tender character by government action: the old ₹500 and ₹1,000 notes ceased to be legal tender from 9 November 2016, and the Specified Bank Notes (Cessation of Liabilities) Act, 2017 later ended the RBI's liability on them. Bank deposits also work as money, since people pay with them through cheques, cards and UPI, but they are not legal tender: a shopkeeper may refuse a cheque but not a valid note.

డబ్బును కొలిచే అతి చిన్న కొలత రిజర్వు ద్రవ్యం (M0). ఇందులో చలామణిలో ఉన్న కరెన్సీ, బ్యాంకులు RBI దగ్గర ఉంచిన డిపాజిట్లు, కొన్ని ప్రభుత్వ సంస్థలు, విదేశీ కేంద్ర బ్యాంకులు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు RBIలో ఉంచిన 'ఇతర డిపాజిట్లు' ఉంటాయి. ఇంటి పునాది లాంటిది: మొత్తం ద్రవ్య సరఫరా అనే భవనం దీని మీదే కడతారు, అందుకే దీన్ని 'హై-పవర్డ్ మనీ' అంటారు. RBI ప్రభుత్వ బాండ్లు లేదా విదేశీ కరెన్సీ కొన్నప్పుడు, బ్యాంకులకు అప్పు ఇచ్చినప్పుడు కొత్త రూపాయలతో చెల్లిస్తుంది — M0 పెరుగుతుంది; అమ్మినప్పుడు లేదా అప్పు తిరిగి వచ్చినప్పుడు తగ్గుతుంది. అందుకే RBI నేరుగా అదుపు చేసేది M0నే. (→ English: reserve money · हिन्दी: आरक्षित मुद्रा)

In exam EnglishThe narrowest measure of money is reserve money, written M0. It is made up of currency in circulation, the deposits that banks keep with the RBI, and 'other deposits' with the RBI, held by bodies such as some public institutions, foreign central banks and international organisations. Reserve money is also called high-powered money or the monetary base, because the rest of the money supply is built on top of it: every deposit that banks create rests in the end on cash and on reserves at the central bank. Reserve money changes mainly through the RBI's own balance sheet. When the RBI buys government securities, buys foreign currency or lends to banks, it pays with newly created rupees and reserve money rises; when it sells securities or foreign currency, or its loans to banks are repaid, reserve money falls. That is why M0 is the measure the central bank controls most directly.

ప్రజలు ఖర్చు చేయగల డబ్బును లెక్కించే పెద్ద కొలతలు ఇవి. 1977లో RBI రెండో వర్కింగ్ గ్రూప్ నాలుగు కొలతలు చెప్పింది. M1 = ప్రజల చేతిలోని నగదు + బ్యాంకుల్లో డిమాండ్ డిపాజిట్లు + RBIలో 'ఇతర' డిపాజిట్లు. M2 = M1 + పోస్టాఫీసు పొదుపు ఖాతాలు. M3 = M1 + బ్యాంకుల్లో ఫిక్స్‌డ్, రికరింగ్ డిపాజిట్లు. M4 = M3 + పోస్టాఫీసులోని అన్ని డిపాజిట్లు (NSC తప్ప). M1 సంకుచిత ద్రవ్యం, M3 విస్తృత ద్రవ్యం. జేబులోని నోటు వెంటనే ఖర్చవుతుంది, ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్ తీయాలంటే సమయం లేదా జరిమానా — అందుకే M1 నుంచి M4 వైపు వెళ్ళే కొద్దీ ద్రవ్యత్వం తగ్గుతుంది. బ్యాంకు లాకర్‌లో ఉన్న నగదు ప్రజలది కాదు, అందుకే ప్రజల చేతిలోని నగదు చలామణిలోని కరెన్సీ కంటే తక్కువ. (→ English: narrow money, broad money · हिन्दी: संकीर्ण मुद्रा, व्यापक मुद्रा)

In exam EnglishWider measures count the money the public can spend. The RBI's Second Working Group on money supply (1977) defined four measures that remain the standard exam definitions. M1 is currency with the public plus demand deposits with the banking system plus 'other' deposits with the RBI. M2 is M1 plus savings deposits with post office savings banks. M3 is M1 plus time deposits with the banking system, that is, fixed and recurring deposits. M4 is M3 plus all deposits with post office savings banks, excluding National Savings Certificates. M1 is called narrow money and M3 broad money. Liquidity falls as one moves from M1 to M4: cash and current-account balances can be spent at once, while a fixed deposit or a post office deposit takes time, or a penalty, to turn into cash. Note one difference with M0: currency with the public is smaller than currency in circulation, because cash lying in banks' own vaults is not the public's money.
Measures of money in India (Second Working Group, 1977)
MeasureWhat it containsAlso called
M0Currency in circulation + bankers' deposits with RBI + other deposits with RBIReserve money, high-powered money
M1Currency with the public + demand deposits with banks + other deposits with RBINarrow money; most liquid
M2M1 + savings deposits with post office savings banks—
M3M1 + time deposits with banksBroad money; headline measure
M4M3 + all post office savings bank deposits (excluding NSCs)Least liquid of M1–M4

1998లో Y.V. రెడ్డి అధ్యక్షతన RBI వర్కింగ్ గ్రూప్ ఈ కొలతలను మెరుగుపరిచింది. దేశంలో నివసించేవారి డిపాజిట్లనే లెక్కించి, ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్లను కాలవ్యవధి బట్టి విడదీసే NM1, NM2, NM3; పోస్టాఫీసు డిపాజిట్లు, ఆర్థిక సంస్థల డిపాజిట్లు, NBFCల ప్రజా డిపాజిట్లు కలిపే L1, L2, L3 తెచ్చింది. అయినా RBI ప్రధానంగా ప్రచురించేది M3నే. విధానంలో దాని పాత్ర మారింది: 1985 చక్రవర్తి కమిటీ తర్వాత M3 పెరుగుదలకు లక్ష్యాలు; 1998లో వడ్డీ రేట్లు, అప్పులు, ఉత్పత్తి అన్నీ చూసే 'బహుళ సూచికల' విధానం; 2016 నుంచి ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యం. గ్రామంలో పంట పెరగకుండా జేబుల్లో డబ్బు మాత్రమే పెరిగితే ధరలు ఎగబాకుతాయి — అందుకే విస్తృత ద్రవ్యం పెరుగుదలను ఇప్పటికీ గమనిస్తారు. (→ English: monetary aggregates · हिन्दी: मौद्रिक समुच्चय)

In exam EnglishIn 1998 the RBI's Working Group on Money Supply, chaired by Y.V. Reddy, refined these measures. It introduced new monetary aggregates, NM1, NM2 and NM3, which count only residents' deposits and split banks' time deposits by maturity, and liquidity aggregates, L1, L2 and L3, which add post office savings deposits, deposits and borrowings of financial institutions, and public deposits with non-banking financial companies. M3 remains the headline measure of broad money that the RBI publishes and analyses. Its place in policy has changed. From the mid-1980s, following the Chakravarty Committee (1985), the RBI set targets for M3 growth; in 1998 it moved to a multiple indicator approach that also weighed interest rates, credit, output and other data; and since 2016 the inflation target has anchored policy. Money growth still matters, because broad money growing much faster than output for a long time usually ends in demand-pull inflation.

మనం వాడే డబ్బులో ఎక్కువ భాగం బ్యాంకులే సృష్టిస్తాయి. బ్యాంకు ప్రతి డిపాజిట్‌లో కొంత మాత్రమే నిల్వ ఉంచి మిగతాది అప్పుగా ఇస్తుంది. అనుకోండి, రాము ₹1,000 బ్యాంకులో వేశాడు, 10 శాతం నిల్వ తప్పనిసరి. బ్యాంకు ₹900 కిరాణా వ్యాపారికి అప్పు ఇస్తుంది; అతను హోల్‌సేల్ వ్యాపారికి చెల్లిస్తాడు; అతను ఆ ₹900 తన బ్యాంకులో వేస్తాడు. ఆ బ్యాంకు ₹90 ఉంచి ₹810 అప్పు ఇస్తుంది... ఇలా చివరకు మొత్తం డిపాజిట్లు ₹10,000 వరకు చేరవచ్చు. ఇదే రుణ సృష్టి: ప్రతి అప్పు ఒక కొత్త డిపాజిట్‌ను పుట్టిస్తుంది. కానీ ప్రజలు కొంత నగదు చేతిలో ఉంచుకుంటారు, బ్యాంకులు అదనపు నిల్వ పెట్టుకుంటాయి, అప్పు కావాలనుకునే, తీర్చగలిగే వాళ్ళు దొరకాలి — అందుకే నిజంలో ఆ పూర్తి హద్దు చేరదు. (→ English: credit creation · हिन्दी: ऋण सृजन)

In exam EnglishBanks create most of the money people actually use. Under fractional reserve banking a bank keeps only a part of each deposit as reserves and lends out the rest. Suppose a depositor puts ₹1,000 in a bank that must keep 10 per cent in reserve. It lends ₹900 to a shopkeeper, who pays a supplier, who deposits the ₹900 in his own bank. That bank keeps ₹90 and lends ₹810, and so on. In the end total deposits can reach ₹10,000, the first deposit multiplied by one divided by the reserve ratio. This is credit creation: each loan creates a new deposit. In practice the process stops well short of this theoretical limit, because people keep part of their money as cash, banks hold reserves above the minimum, and lending needs borrowers who want loans and can repay them.

అడుగు డబ్బు (M0) నుంచి విస్తృత డబ్బు (M3) ఎన్ని రెట్లు పెరిగిందో చెప్పేది ద్రవ్య గుణకం = M3 ÷ M0. రిజర్వు ద్రవ్యం 100, విస్తృత ద్రవ్యం 500 అయితే గుణకం 5 — ప్రతి ఒక్క రూపాయి పునాది మీద ఐదు రూపాయలు నిలబడతాయి. ఇది రెండు విషయాల మీద ఆధారపడుతుంది. పండగ సీజన్‌లో లేదా బ్యాంకుల మీద నమ్మకం తగ్గినప్పుడు ప్రజలు నగదు ఇంట్లో ఉంచుకుంటారు; ఇంట్లో దాచిన డబ్బు అప్పుగా వెళ్ళదు, కాబట్టి గుణకం తగ్గుతుంది. RBI నగదు నిల్వల నిష్పత్తి పెంచినా, బ్యాంకులే ఎక్కువ నిల్వ ఉంచినా గుణకం తగ్గుతుంది. (→ English: money multiplier · हिन्दी: मुद्रा गुणक)

In exam EnglishThe link between the monetary base and broad money is summed up by the money multiplier, usually measured as M3 divided by M0. Suppose reserve money is 100 units and broad money is 500 units: the multiplier is 5, meaning each rupee of reserve money supports five rupees of broad money. The multiplier depends mainly on two ratios. The currency-deposit ratio rises when the public prefers to hold cash, for instance during the festival season or when trust in banks weakens; cash kept at home is not lent, so a higher ratio means a smaller multiplier. The reserve ratio rises when the RBI raises the cash reserve ratio or when banks choose to hold more reserves, and that too shrinks the multiplier.

నగదు నిల్వల నిష్పత్తి (CRR) అంటే బ్యాంకు తన నికర డిమాండ్, కాలపరిమితి బాధ్యతలు (NDTL)లో కొంత భాగాన్ని నగదుగా RBI దగ్గర ఉంచడం — RBI చట్టం సెక్షన్ 42. కరెంట్ ఖాతా లాగా అడిగిన వెంటనే ఇవ్వాల్సినవి డిమాండ్ బాధ్యతలు; ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్ లాగా గడువు తర్వాత ఇవ్వాల్సినవి కాలపరిమితి బాధ్యతలు. ఈ డబ్బుపై RBI వడ్డీ ఇవ్వదు — బ్యాంకుకు అది పడి ఉన్న డబ్బే. గ్రామంలో చిట్టీ నడిపేవాడు ప్రతి నెలా కొంత డబ్బు పెద్ద మనిషి దగ్గర భద్రంగా ఉంచినట్టు అనుకోండి. 2006 సవరణ తర్వాత కనిష్ఠ, గరిష్ఠ పరిమితులు లేవు. CRR తగ్గిస్తే బ్యాంకులకు అప్పుకు ఎక్కువ డబ్బు, పెంచితే తక్కువ. 2025 సెప్టెంబర్-నవంబర్ మధ్య నాలుగు దశల్లో RBI దీన్ని 4 నుంచి 3 శాతానికి తగ్గించింది. (→ English: cash reserve ratio · हिन्दी: आरक्षित नकदी निधि अनुपात)

In exam EnglishThe cash reserve ratio (CRR) is the share of a bank's net demand and time liabilities that it must keep as a cash balance with the RBI, under section 42 of the RBI Act, 1934. Demand liabilities are deposits payable whenever the customer asks, such as current accounts and the demand portion of savings accounts; time liabilities are repayable after a fixed period, such as fixed deposits. The RBI pays no interest on CRR balances, so for a bank this is idle money. The Reserve Bank of India (Amendment) Act, 2006 removed the old floor of 3 per cent and ceiling of 20 per cent. The CRR does two jobs: it keeps a slice of every deposit safely with the central bank, and it is a monetary tool, since a cut releases funds that banks can lend and a rise absorbs them. The RBI cut the CRR from 4 per cent to 3 per cent of NDTL in four steps between September and November 2025 (RBI, 2025).

చట్టబద్ధ ద్రవ్యత్వ నిష్పత్తి (SLR) అంటే బ్యాంకు తన NDTLలో కొంత భాగాన్ని సురక్షితమైన, త్వరగా డబ్బుగా మార్చగల ఆస్తుల్లో తన దగ్గరే ఉంచడం — బ్యాంకింగ్ నియంత్రణ చట్టం సెక్షన్ 24. నగదు, బంగారం, ప్రభుత్వ బాండ్లు వంటి ఆమోదిత సెక్యూరిటీలు ఇందుకు చెల్లుతాయి. గరిష్ఠం 40 శాతం; 25 శాతం కనిష్ఠాన్ని 2007 సవరణ తీసేసింది; 2020 ఏప్రిల్ నుంచి 18 శాతం. CRRలా కాకుండా వీటిపై వడ్డీ వస్తుంది, అవసరమైతే అమ్మి డబ్బు తెచ్చుకోవచ్చు — ఇంట్లో అత్యవసరానికి దాచిన బంగారం లాంటిది. ఇది డిపాజిటర్లకు రక్షణ; కానీ బ్యాంకు డబ్బు రైతులు, పరిశ్రమలకు కాకుండా ప్రభుత్వానికే వెళ్తోందని విమర్శ. 1990లో SLR 38.5 శాతం; 1991 నరసింహం కమిటీ దాన్ని తగ్గించమంది. (→ English: statutory liquidity ratio · हिन्दी: सांविधिक चलनिधि अनुपात)

In exam EnglishThe statutory liquidity ratio (SLR) is the share of NDTL that a bank must keep invested in safe and liquid assets that it holds itself, under section 24 of the Banking Regulation Act, 1949. Eligible assets are cash, gold and unencumbered approved securities. The ceiling is 40 per cent; the old floor of 25 per cent was removed by the Banking Regulation (Amendment) Act, 2007. The SLR has stood at 18 per cent since April 2020 (RBI). Unlike CRR balances, SLR assets earn interest and can be sold or pledged when a bank needs cash, so the SLR protects depositors by making sure every bank has a cushion it can turn into money quickly. It also creates a steady demand for government bonds, which critics say diverts deposits away from lending to farms and firms. In 1990 the SLR reached 38.5 per cent, and the Narasimham Committee (1991) recommended bringing it down.
CRR and SLR compared
FeatureCash reserve ratioStatutory liquidity ratio
LawRBI Act, 1934, s.42Banking Regulation Act, 1949, s.24
Kept whereWith the RBIWith the bank itself
FormCash balance onlyCash, gold, approved securities
Interest earnedNoneYes, on securities
LimitsNo floor or ceiling since 2006Ceiling 40%; no floor since 2007
Level (RBI)3% of NDTL since November 202518% of NDTL since April 2020

మొత్తం ఒక గొలుసులా కలుస్తుంది: RBI రిజర్వు ద్రవ్యం (M0) సృష్టిస్తుంది; బ్యాంకులు అప్పులిస్తూ దాన్ని ఎన్నో రెట్ల డిపాజిట్లుగా మారుస్తాయి; విస్తృత ద్రవ్యం (M3) M0కి ఎన్ని రెట్లో ద్రవ్య గుణకం చెబుతుంది. CRR, SLR ప్రతి డిపాజిట్‌లో అప్పుగా ఇవ్వలేని కనీస భాగాన్ని నిర్ణయిస్తాయి — బ్యాంకుల భద్రత, గుణకం రెండూ వాటి మీద ఆధారపడతాయి. చట్టాల చోటు గుర్తుంచుకోండి: నోట్ల హక్కు RBI చట్టం సెక్షన్ 22, CRR సెక్షన్ 42; SLR బ్యాంకింగ్ నియంత్రణ చట్టం సెక్షన్ 24. M1 సంకుచితం, M3 విస్తృతం; M1 నుంచి M4కి ద్రవ్యత్వం తగ్గుతుంది. రెండో భాగంలో అప్పులిచ్చే బ్యాంకులు, తిరిగి రాని అప్పులు, ప్రాధాన్య రంగాల వైపు అప్పులు చూస్తాం. (→ English: money supply · हिन्दी: मुद्रा आपूर्ति)

In exam EnglishThe pieces fit together as a chain. The RBI creates reserve money (M0); banks, by lending, turn it into a much larger stock of deposits, so that broad money (M3) is several times M0, and the money multiplier measures that gap. The CRR and the SLR fix the minimum share of every deposit that cannot be lent to the public, so they shape both the safety of banks and the size of the multiplier. Keep the legal homes apart: the RBI's note-issuing right is in section 22 and the CRR in section 42 of the RBI Act, 1934, while the SLR is in section 24 of the Banking Regulation Act, 1949. Keep the measures apart too: M1 is narrow money, M3 broad money, and liquidity falls from M1 to M4. Part 2 looks at the institutions that do this lending, at what happens when their loans go bad, and at how the state steers part of their credit to priority sectors.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Under which of the following does the Reserve Bank of India have the sole right to issue bank notes in India?

  1. Section 22 of the Reserve Bank of India Act, 1934
  2. Section 24 of the Banking Regulation Act, 1949
  3. Section 42 of the Reserve Bank of India Act, 1934
  4. The Coinage Act, 2011
Show answer

Answer: A. Section 22 of the Reserve Bank of India Act, 1934

Section 22 of the RBI Act gives the RBI the sole right to issue bank notes. Section 24 of the Banking Regulation Act deals with the SLR, section 42 of the RBI Act with the CRR, and the Coinage Act, 2011 governs coins issued by the Government, not bank notes.

Q2. Consider the following statements:
1. The Reserve Bank of India pays interest to banks on the balances they maintain to meet the cash reserve ratio.
2. Banks may hold gold to meet the statutory liquidity ratio.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: the RBI pays no interest on CRR balances, which is why CRR money is idle for banks. Statement 2 is right: SLR can be met with cash, gold or approved securities. So '1 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q3. Which one of the following is NOT a component of M3 as defined by the RBI's Second Working Group (1977)?

  1. Currency with the public
  2. Demand deposits with banks
  3. Time deposits with banks
  4. Deposits with post office savings banks
Show answer

Answer: D. Deposits with post office savings banks

M3 = M1 + time deposits of banks, and M1 already includes currency with the public and demand deposits, so the first three options are all inside M3. Post office savings deposits enter M2 and M4, not M3.

Q4. Consider the following pairs:
1. M1 — Narrow money
2. M0 — High-powered money
3. M4 — The RBI's headline measure of broad money
How many of the pairs given above are correctly matched?

  1. Only one
  2. Only two
  3. All three
  4. None
Show answer

Answer: B. Only two

Pairs 1 and 2 are correct: M1 is narrow money and M0, reserve money, is called high-powered money. Pair 3 is wrong because the headline broad money measure is M3, not M4. So 'only one', 'all three' and 'none' are wrong.

Q5. A bank receives a fresh deposit of ₹1,000. If every bank must keep 20 per cent of deposits as reserves, the public holds no extra cash and banks lend everything else, what is the maximum total of deposits the banking system can create from it?

  1. ₹1,200
  2. ₹2,000
  3. ₹5,000
  4. ₹8,000
Show answer

Answer: C. ₹5,000

The theoretical limit is the deposit divided by the reserve ratio: 1,000 ÷ 0.20 = ₹5,000. ₹1,200 adds only the reserve, ₹2,000 wrongly doubles the deposit, and ₹8,000 confuses the lendable share with the total.

Q6. Which of the following would tend to reduce the money multiplier?
1. An increase in the cash reserve ratio
2. People choosing to hold more of their money as cash
3. Banks keeping reserves above the required minimum
Select the correct answer using the code given below.

  1. 1 and 2 only
  2. 2 and 3 only
  3. 1 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: D. 1, 2 and 3

All three reduce the multiplier: a higher CRR and excess reserves raise the reserve ratio, and more cash with the public raises the currency-deposit ratio, so less of each rupee is re-lent. Each code that leaves one out is wrong.

Q7. Consider the following statements:
1. After the Reserve Bank of India (Amendment) Act, 2006, there is no statutory floor or ceiling on the cash reserve ratio.
2. The statutory liquidity ratio cannot be fixed above 40 per cent of net demand and time liabilities.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both are correct: the 2006 amendment removed the CRR's 3 per cent floor and 20 per cent ceiling, and section 24 of the Banking Regulation Act keeps a 40 per cent ceiling on the SLR (only its floor was removed in 2007). So '1 only', '2 only' and 'neither' are wrong.

Q8. The RBI's Working Group on Money Supply (1998), which introduced the liquidity aggregates L1, L2 and L3, was chaired by

  1. Y.V. Reddy
  2. Sukhamoy Chakravarty
  3. M. Narasimham
  4. Urjit Patel
Show answer

Answer: A. Y.V. Reddy

Y.V. Reddy chaired the 1998 Working Group. Sukhamoy Chakravarty's committee (1985) is linked to monetary targeting, M. Narasimham's (1991) to banking reforms such as lowering the SLR, and Urjit Patel's (2014) to inflation targeting.

All parts

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources