English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Rainfall, variability and forecasting

தமிழில் விளக்கம்

Climate of India · Part 3 / 3 · Fact-checked on 8 November 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Where rain falls in India and why; the coefficient of variation; droughts and floods; IMD's definitions of heat waves, cold waves and cloudbursts; Köppen's climatic regions of India; the monsoon as a unifying influence; and how IMD forecasts the monsoon against the long period average.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

பகுதி 1, 2-இல் பருவக்காற்று எப்படி இயங்குகிறது, பருவங்களை எப்படி அமைக்கிறது என்று பார்த்தோம். இப்போது விளைவு: எங்கே எவ்வளவு மழை, அது எவ்வளவு நம்பகமானது, குறைந்தால் அல்லது மிகுந்தால் என்ன ஆகும், காலநிலைப் பகுதிகள், IMD முன்கணிப்பு. விதைக்கும் நேரத்தை யோசிக்கும் விவசாயி முதல் நீர்த்தேக்கங்களைக் கவனிக்கும் நகர அதிகாரி வரை எல்லோரும் ஒரே மழைக் கணக்கைப் பார்க்கிறார்கள் — வீட்டுச் செலவு முழுதும் சம்பளத்தைச் சார்ந்திருப்பது போல, விளைச்சலும் தண்ணீரும் பருவக்காற்றைச் சார்ந்தவை. (→ English: monsoon; rainfall · हिन्दी: मानसून; वर्षा)

In exam EnglishParts 1 and 2 showed how the monsoon works and how it shapes the seasons. This last part looks at the result on the ground: how much rain different parts of India receive, how dependable that rain is, what happens when it fails or comes in excess, how India's climates can be grouped, and how the India Meteorological Department forecasts the season. These are practical questions. A farmer choosing a sowing date, an engineer planning a city's water and an official handling food stocks all depend on the same rainfall figures, because so much still hangs on the monsoon: how big the harvest is, what villages earn, and how much water is saved for the dry season.

நாட்டுச் சராசரிக்குப் பின்னால் பெரிய வேறுபாடுகள் மறைந்துள்ளன. ஆண்டுக்கு 200 செ.மீ.க்கு மேல் மழை மூன்று இடங்களில்: மேற்குக் கடற்கரை–மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையில் காற்று வந்து மோதும் சரிவு, மேகாலயா–வடகிழக்கு, கிழக்கு இமயமலை அடிவாரப் பட்டை. மூன்றிலும் மலைசார் மழையே — ஈரக்காற்று மலை ஏற வேண்டி வந்து பிழிந்த துணி போல நீரை விடுகிறது. மௌசின்ராம், சிரபுஞ்சி பூமியின் மிக ஈரமான இடங்களில். 100–200 செ.மீ.: மத்திய, கீழ்க் கங்கைச் சமவெளி, ஒடிசா, சத்தீஸ்கர், கிழக்குத் தீபகற்பம், தென் குஜராத் — மழைநீரிலேயே நெல் விளையும் பகுதிகள். (→ English: orographic rainfall; areas of heavy rainfall · हिन्दी: पर्वतीय वर्षा; भारी वर्षा के क्षेत्र)

In exam EnglishThe national average hides huge differences from place to place. Annual rainfall tops 200 cm in three kinds of area: the west coast and the windward slopes of the Western Ghats; the hills of Meghalaya and much of the north-east; and the sub-Himalayan belt of the east, including northern West Bengal. All three receive orographic rainfall where moist monsoon winds run into high ground and are forced to rise. On the southern face of the Khasi hills, Mawsynram and Cherrapunji (Sohra) record some of the highest yearly rainfall anywhere on Earth. A moderate 100 to 200 cm falls over most of the eastern half of the country: the middle and lower Ganga plain, Odisha, Chhattisgarh, the eastern Peninsula and the southern part of Gujarat. These are the areas where rice can usually be grown on rainwater alone.

மறுமுனையில் ஆண்டுக்கு 50 செ.மீ.க்கும் குறைவு: மேற்கு ராஜஸ்தான், குஜராத்தின் கச், லடாக். மேற்கு ராஜஸ்தானின் மேல் எந்தக் கிளையும் மேலே ஏறுவதில்லை, விரிகுடாக் கிளையின் பயணத்தின் கடைசியில் இருக்கிறது — பந்தியின் கடைசியில் அமர்ந்தவருக்குச் சோறு மிஞ்சாதது போல. லடாக் இமயமலைச் சுவருக்குப் பின்னால் குளிர் பாலைவனம்; சிறிதளவு ஈரமும் பனியாக விழுகிறது. 50–100 செ.மீ.: மலைத்தொடருக்குக் கிழக்கே தக்காண உட்பகுதி — மழை மறைவுப் பகுதி — கிழக்கு ராஜஸ்தான், பஞ்சாப், ஹரியானா, வட குஜராத். விதி: தீபகற்பத்தில் கரையிலிருந்து உள்ளே, வடக்குச் சமவெளியில் கிழக்கிலிருந்து மேற்கே மழை குறைகிறது. (→ English: cold desert; rain-shadow area; areas of low rainfall · हिन्दी: शीत मरुस्थल; वृष्टि छाया क्षेत्र; कम वर्षा के क्षेत्र)

In exam EnglishAt the other extreme, less than 50 cm a year falls over western Rajasthan, the Kachchh region of Gujarat and Ladakh. Two things keep western Rajasthan dry: there are no mountains there to push the monsoon air upward, and the Bay of Bengal current reaches it only at the very end of its journey, when little moisture is left. Ladakh is a cold desert, walled off from the monsoon by the Himalaya, where much of the scanty moisture falls as snow. A belt of 50 to 100 cm covers the interior of the Peninsula east of the Western Ghats, where the Deccan lies in the rain-shadow area, together with eastern Rajasthan, Punjab, Haryana and northern Gujarat. The overall picture follows two simple trends: rainfall in the Peninsula falls away from the coasts towards the interior, and in the north it falls as one travels westward across the plains.

மழை எவ்வளவு பெய்கிறது என்பது மட்டுமல்ல, எவ்வளவு நம்பகமானது என்பதும் முக்கியம். இதை மாறுபாட்டுக் கெழுவால் அளக்கிறார்கள்: ஆண்டு மழையின் திட்ட விலக்கத்தைச் சராசரியால் வகுத்துச் சதவீதமாக. குறைவு என்றால் ஒவ்வோர் ஆண்டும் ஏறக்குறைய ஒரே அளவு; அதிகம் என்றால் ஏற்ற இறக்கம். மாதச் சம்பளக்காரருக்கு ஒரே தொகை, தினக்கூலிக்குச் சில நாள் வேலை, சில நாள் இல்லை — அது போல. ஈரப் பகுதிகளில் (மேற்குக் கடற்கரை, வடகிழக்கு) 25%-க்குக் கீழ், வறண்ட பகுதிகளில் (மேற்கு ராஜஸ்தான், கச், லடாக்) 50%-க்கு மேல். அதாவது வறட்சியைத் தாங்க முடியாத இடத்தில்தான் வறட்சி அதிகம். ஒரே பருவத்திலும் தாமத வருகை, நீண்ட இடைவெளி, முன்கூட்டிய விலகல் இருக்கலாம். (→ English: coefficient of variation; variability of rainfall · हिन्दी: विचरण गुणांक; वर्षा की परिवर्तनशीलता)

In exam EnglishThe amount of rain matters, but so does how dependable it is. The usual yardstick is the coefficient of variation: the standard deviation of yearly rainfall shown as a percentage of the average rainfall. A low value means the rain is much the same from year to year; a high value means it swings widely. In India the two measures pull in opposite directions. The coefficient stays below roughly 25 per cent in the rain-rich west coast, Western Ghats, north-east and eastern plains, while dry regions such as western Rajasthan, Kachchh and Ladakh have values above 50 per cent. Put simply, a bad monsoon is most likely exactly where people are least able to cope with one. Variability also works within a season, through a late onset, a long break or an early withdrawal.

பருவக்காற்று பொய்த்தால் வறட்சி. ஒரு பகுதியில் இயல்பை விட 25%-க்கு மேல் மழை குறைந்தால் IMD அதை வானிலை வறட்சி என்கிறது; 50%-க்கு மேல் குறைந்தால் கடுமையானது. அந்தக் குறைவு மண் ஈரம், பயிர் வரை சென்றால் வேளாண் வறட்சி; ஆறு, நீர்த்தேக்கம், நிலத்தடி நீர் வரை சென்றால் நீரியல் வறட்சி. மேற்கு ராஜஸ்தான், குஜராத், மகாராஷ்டிரா–கர்நாடகா–தெலங்கானா–ஆந்திர மழை மறைவு உட்பகுதிகள் அதிக அபாயத்தில். 2002, 2009, 2014–15 பற்றாக்குறை ஆண்டுகளில் விளைச்சல் குறைந்து விலை ஏறியது. விளைநிலத்தின் பெரும்பகுதி இன்னும் மழையைச் சார்ந்திருப்பதால் அடி கிராமத்தைத் தாண்டிச் செல்கிறது. (→ English: drought; meteorological drought · हिन्दी: सूखा; मौसमी सूखा)

In exam EnglishWhen the monsoon fails, drought follows. IMD treats an area as having a meteorological drought when its rainfall falls more than 25 per cent short of normal, and a shortfall of more than 50 per cent counts as severe. Agricultural and hydrological drought follow when the shortage reaches soil moisture and crops, and then rivers, reservoirs and groundwater. The areas most prone to drought lie in the low-rainfall, high-variability belts: western Rajasthan and Gujarat, and the rain-shadow interiors of Maharashtra, Karnataka, Telangana and Andhra Pradesh. Poor monsoons across the country, as in 2002 and 2009 and in two weak years running, 2014 and 2015, cut farm output and pushed up food prices, and several of these came in El Niño years. Because a large share of India's farmland still depends on rain rather than irrigation, a failed monsoon reaches well beyond the village.

அதிக மழையும் குறைந்த மழை போலவே சேதம் தரும். நீர் விரைவாக வடிய முடியாத நீர்ப்பிடிப்புப் பகுதிகளில் கனமழை பெய்தால் வெள்ளம்; பிரம்மபுத்திரா, கங்கைச் சமவெளியில் ஆறுகள் வண்டல் சுமந்து, பாதை மாறி, கரை தாண்டுகின்றன — அசாம், பீகார் ஏறக்குறைய ஒவ்வோர் ஆண்டும். புயல் தாக்கும்போது ஒடிசா, ஆந்திரா, தமிழ்நாட்டுக் கரைகளில் வெள்ளம்; மும்பை, சென்னை போன்ற நகரங்களில் வடிகால் சரியில்லாத கான்கிரீட் நிலத்தில் அதீத மழை பெய்தபோது. 1980-இல் ராஷ்ட்ரிய பார் ஆயோக் சுமார் 4 கோடி ஹெக்டேர் வெள்ள அபாயப் பகுதி என மதிப்பிட்டது. ஒரே பருவத்தில் ஒரு மாநிலத்தில் வெள்ளம், மற்றொன்றில் வறட்சி — அதனால் கணக்குகள் பகுதிவாரியாக. (→ English: floods; flood-prone area · हिन्दी: बाढ़; बाढ़-प्रवण क्षेत्र)

In exam EnglishToo much rain is as damaging as too little. Floods come when heavy monsoon rain falls on catchments that cannot drain it fast enough, and they are worst in the Brahmaputra and Ganga plains, where rivers carry heavy loads of silt, shift their courses and spill over low banks; Assam and Bihar suffer almost every year. Coastal Odisha, Andhra Pradesh and Tamil Nadu flood when cyclones strike, and large cities such as Mumbai and Chennai have flooded when extreme rain fell on built-up land with poor drainage. In 1980 the Rashtriya Barh Ayog (National Flood Commission) put the flood-prone area of India at roughly 40 million hectares. Because the same season can bring floods to one state and drought to another, rainfall statistics are always read region by region, not only as a national total.

எச்சரிக்கை எல்லோருக்கும் ஒரே பொருள் தர வேண்டும் என்று IMD தீவிர நிலைகளுக்கு வரையறை தந்துள்ளது. சமவெளியில் அதிகபட்ச வெப்பநிலை குறைந்தது 40°C ஆகி இயல்பை விட 4.5°C மேல் இருந்தால், அல்லது 45°C தொட்டால் வெப்ப அலை; மலைப் பகுதிகளுக்கு 30°C. குறைந்தபட்சம் 10°C அல்லது குறைவாகி இயல்பை விட மிகக் கீழே இருந்தால், அல்லது 4°C-க்கு விழுந்தால் குளிர் அலை. வெப்ப அலைகள் மார்ச்–ஜூனில் வடமேற்கு, மத்திய இந்தியா, தெலங்கானா–ஆந்திர உட்பகுதியில்; குளிர் அலைகள் டிசம்பர்–பிப்ரவரியில் வடக்கில். மேக வெடிப்பு என்பது சிறிய பகுதியில் ஒரு மணி நேரத்தில் சுமார் 100 மி.மீ.க்கு மேல் — வாளியைக் கவிழ்த்தது போல; இமயமலைச் சரிவுகளில் திடீர் வெள்ளம், நிலச்சரிவு. (→ English: heat wave; cold wave; cloudburst · हिन्दी: उष्ण लहर; शीत लहर; बादल फटना)

In exam EnglishIMD also defines extremes of temperature and rain, so that a warning means the same thing everywhere. For the plains, IMD's heat-wave test has two routes: a maximum of 40°C or more that is also at least 4.5°C above normal, or an actual maximum of 45°C or more regardless of the normal; for hill stations the 40°C floor becomes 30°C. A cold wave on the plains is declared when the minimum temperature is 10°C or lower and well below normal, or when it drops to 4°C or lower. Heat waves are most common from March to June over the north-west, central India and the interior of Telangana and Andhra Pradesh, while cold waves strike the north between December and February. A cloudburst is an extreme local downpour of about 100 mm or more in an hour over a small area; it is typical of Himalayan slopes, where it sets off flash floods and landslides.

இந்த வேறுபாடுகளை ஒழுங்குபடுத்துபவை காலநிலைப் பகுதிகள். கோப்பென் காலநிலை வகைப்பாடு மாத வெப்பநிலை, மழையைப் பார்த்து நாட்டைச் சில வகைகளாகப் பிரிக்கிறது — ரயில் பெட்டிகளுக்கு S1, B2 என்று குறியீடு இருப்பது போல, ஒவ்வொரு வகைக்கும் எழுத்துக் குறியீடு. பெரிய எழுத்து: A ஆண்டு முழுதும் வெப்பமான வெப்பமண்டலம், B வறண்டது, C குளிர்ப் பருவம் உள்ள வெதுவெதுப்பானது, D கடுங்குளிர்காலம், E மிகக் குளிரான உயர்நிலங்கள். சிறிய எழுத்து: 'w' வறண்ட குளிர்காலம், 's' வறண்ட கோடை. தீபகற்பத்தின் பெரும்பகுதி Aw; குளிர் மாதங்களில் மழை பெறும் சோழமண்டலக் கடற்கரை As. (→ English: Köppen climate classification; climatic regions · हिन्दी: कोपेन जलवायु वर्गीकरण; जलवायु प्रदेश)

In exam EnglishClimatic regions bring order to this variety. The Köppen climate classification, applied to India, uses monthly temperature and rainfall to sort the country into a few types, each written as a short code of letters. The opening capital letter names the broad group: A means tropical and warm all year, B dry, C warm with a cool season, D cold-wintered, and E the coldest highland climates. Small letters add the season of rain or drought, such as 'w' for a dry winter and 's' for a dry summer. So most of the Peninsula is Aw, a tropical savanna with a long dry season, while the Coromandel coast, which gets much of its rain in the cooler months, is As. The table below lists the main types and where they occur.

Main Köppen climate types of India
Code	Type	Where in India
Amw	Monsoon climate with a short dry spell	West coast south of about Goa
As	Tropical, with the dry season in summer	Coromandel coast of Tamil Nadu
Aw	Tropical savanna with a long dry winter	Most of the Peninsula
BShw	Semi-arid steppe	Rain-shadow interior, parts of Rajasthan, Gujarat and Haryana
BWhw	Hot desert	Western Rajasthan
Cwg	Warm temperate with a dry winter	Ganga plain, eastern Rajasthan and large parts of the north-east
Dfc	Cold, humid winter and a short summer	Arunachal Pradesh
E	Polar or highland	High Himalaya, Ladakh

இத்தனை வேறுபாடுகள் இருந்தும் பருவக்காற்று துணைக்கண்டத்துக்கு ஒரே தாளத்தைத் தருகிறது — ஒரே கல்யாணப் பந்தலின் கீழ் பல குடும்பங்கள் இருப்பது போல. ஏறக்குறைய எல்லா இடத்திலும் வேளாண் ஆண்டு மழையின் வருகை–விலகலைச் சார்ந்தது; பெரும்பகுதிக்கு ஆண்டு மழை அதே சில மாதங்களில். ஒரே காற்றுத் திசைமாற்றம் பகுதி முழுவதையும் இயக்குகிறது; நல்ல அல்லது மோசமான பருவக்காற்று நாடு முழுவதும் விளைச்சலில், விலையில், நீர்த்தேக்கத்தில் தெரிகிறது. இமயமலை குளிர்காலத்தில் மத்திய ஆசியக் குளிர்க் காற்றைத் தடுத்து, கோடையில் பருவக்காற்றைப் பிடித்து வைத்து இந்த ஒற்றுமையைச் சாத்தியமாக்குகிறது. ஆனால் வருகை, இடைவெளி, விலகல் ஆண்டுதோறும் மாறுவதால் நிச்சயமின்மையும் உண்டு. (→ English: monsoon; unity of the monsoon · हिन्दी: मानसून; मानसून की एकता)

In exam EnglishFor all these differences, the monsoon gives the subcontinent a common rhythm. Almost everywhere the farming year turns on the arrival and departure of the rains, and most of India receives the bulk of its rain in the same few months of the year. The same seasonal reversal of winds controls the whole region, and a good or bad monsoon is felt across the country as a national event, in harvests, prices and the level of water in reservoirs. The Himalaya make this possible: the range keeps out the bitterly cold winter winds of Central Asia and, in summer, traps the rain-bearing monsoon air within the subcontinent. So the monsoon is seen as something that binds the country together, though it is also a source of risk, because its arrival, breaks and departure change from one year to the next.

இந்த நிச்சயமற்ற அமைப்பை முன்கணிப்பது 1875-இல் நிறுவப்பட்ட IMD — இப்போது புவி அறிவியல் அமைச்சகத்தில், தலைமையகம் டெல்லி. ஒவ்வொரு பருவ மழையையும் நீண்டகாலச் சராசரியுடன் ஒப்பிடுகிறது: பல பத்தாண்டுகளில் நாடு முழுவதின் ஜூன்–செப்டம்பர் சராசரி மழை. 1971–2020 அடிப்படையில் அது சுமார் 87 செ.மீ. — மாணவரின் மதிப்பெண்ணை வகுப்புச் சராசரியுடன் ஒப்பிடுவது போல. ஒப்பீட்டைப் பொறுத்து ஐந்து வகைகள்: பற்றாக்குறை முதல் மிகுதி வரை. 'இயல்புக்குக் குறைவு' முன்கணிப்பு வந்தால் அரசுகள் முன்னதாகவே விதை, மாற்றுப் பயிர், உணவு இருப்பைத் தயார் செய்கின்றன. (→ English: long period average (LPA); India Meteorological Department · हिन्दी: दीर्घावधि औसत; भारत मौसम विज्ञान विभाग)

In exam EnglishForecasting this uncertain system is the task of the India Meteorological Department, set up in 1875 and now part of the Ministry of Earth Sciences, with its headquarters in New Delhi. IMD measures each season's rain against the long period average (LPA) (LPA): the average June-to-September rainfall over the whole country across a fixed run of years. IMD now calculates the LPA over 1971–2020, which gives a figure of about 87 cm. A season is then placed in one of five categories according to how its rain compares with the LPA, from deficient at the bottom to excess at the top, as shown in the table below. The categories matter beyond meteorology: a forecast of a below-normal season, for example, prompts governments to plan seed supplies, contingency crops and food stocks well before the rains arrive.

IMD's categories for south-west monsoon rainfall over India
Category	Rainfall as a share of the LPA
Deficient	Below 90%
Below normal	90% to 95%
Normal	96% to 104%
Above normal	105% to 110%
Excess	Above 110%

IMD தென்மேற்குப் பருவக்காற்றுக்கான முதல் நீண்டகால முன்கணிப்பை ஏப்ரல் நடுவில் வெளியிட்டு, மே இறுதியில் புதுப்பிக்கிறது — மாதவாரி, பகுதிவாரி முன்கணிப்புகளுடன். 2021 முதல் ஒரே கணிதச் சூத்திரத்தை நம்பாமல் பல கணினி மாதிரிகளின் முடிவுகளைச் சேர்த்துப் பார்க்கிறது — ஒரு மருத்துவரை மட்டும் கேட்காமல் பல மருத்துவர்களின் கருத்தைக் கேட்பது போல. இம்மாதிரிகள் 2012-இல் புவி அறிவியல் அமைச்சகம் தொடங்கிய தேசியப் பருவமழை இயக்கத்தின் கீழ் புனேயிலுள்ள IITM-இல் உருவாக்கப்பட்டன. எல் நினோ, இந்தியப் பெருங்கடல் இருமுனை போன்றவற்றைக் கணக்கில் கொள்ள வேண்டும்; முன்கணிப்புக்குப் பிழை வரம்பு உண்டு — 'இயல்பு' என்பது வாக்குறுதி அல்ல, வாய்ப்பு. பருவத்தின்போது சில வாரங்கள் முன்கூட்டிய கணிப்புகள், வெப்பம், கனமழை, புயலுக்குத் தினசரி எச்சரிக்கைகள். (→ English: long-range forecast; Monsoon Mission · हिन्दी: दीर्घावधि पूर्वानुमान; मानसून मिशन)

In exam EnglishIMD issues its first long-range forecast for the south-west monsoon in mid-April and updates it around the end of May, adding forecasts for individual months and for broad regions of the country. Since 2021 it has used a multi-model ensemble approach, which combines the output of several dynamical climate models instead of relying on a single statistical formula. The dynamical models came out of the National Monsoon Mission, which the Ministry of Earth Sciences started in 2012 and which built a coupled ocean–atmosphere forecasting model for India at the Indian Institute of Tropical Meteorology, Pune. Forecasts must weigh El Niño, the Indian Ocean Dipole and the other signals described in Part 1, and they carry a stated margin of error, so a 'normal' forecast is a probability rather than a promise. Within the season, IMD also issues forecasts a few weeks ahead and daily warnings for heat, heavy rain and cyclones.

மூன்று பகுதிகளையும் சேர்த்துப் பார்த்தால் காரணத்திலிருந்து விளைவு வரை ஒரு பயணம். பகுதி 1: இயக்கம் — அழுத்தம், காற்று, ITCZ, ஜெட் காற்றோட்டங்கள், திபெத், எல் நினோ, IOD. பகுதி 2: நான்கு பருவங்கள், உள்ளூர்ப் புயல்கள், இரண்டு கிளைகள், வடகிழக்குப் பருவமழை, புயல்கள். பகுதி 3: விளைவு — மலைகள் அருகே கனமழை, மழை மறைவு, மேற்கே வறண்ட நிலம், மழை குறைந்த இடத்திலேயே நம்பகம் குறைவு, வறட்சி–வெள்ளம், காலநிலை வகைகள், முன்கணிப்பு அமைப்பு. விதைப்பு முதல் அறுவடை வரை ஒரே நாட்காட்டி தரும் பருவக்காற்றே வயலையும் தண்ணீரையும் அபாயத்தில் வைக்கிறது — அதனால் புவியியல், பொருளாதாரம், பேரிடர் மேலாண்மை சந்திக்கும் பாடம். (→ English: climate of India; monsoon · हिन्दी: भारत की जलवायु; मानसून)

In exam EnglishTaken together, the three parts of this chapter move from cause to effect. Part 1 explained the machinery: pressure and winds, the ITCZ, the jet streams, Tibet, El Niño and the Indian Ocean Dipole. Part 2 followed that machinery through four seasons, with their local storms, the two branches of the south-west monsoon, the north-east monsoon and cyclones. This part has shown the outcome: heavy rain where moist winds meet mountains, dry lands in the rain shadows and the far west, rainfall that is least reliable where it is scarcest, the twin risks of drought and flood, the climatic types that sum up the pattern, and the forecasting system that tries to see each season coming. The same monsoon that gives India a shared calendar also leaves its farms and water supply exposed, which is why the subject links geography with the economy and disaster management.

Exam traps

The coefficient of variation is HIGH where rainfall is LOW (western Rajasthan, Kachchh, Ladakh) and low where rainfall is high. A high value means LESS reliable rain.
IMD's long period average for the south-west monsoon is now based on 1971–2020 and is about 87 cm; it refers to June–September rainfall over the whole country, not the annual total.
'Normal' is 96–104% of the LPA, not 90–110%. Below 90% is deficient; above 110% is excess; 90–95% is below normal and 105–110% above normal.
IMD's meteorological drought: rainfall more than 25% below normal; more than 50% below normal is severe.
Heat wave on the plains: at least 40°C and 4.5°C or more above normal, or 45°C regardless of normal; for hill stations the threshold is 30°C, not 40°C.
In Köppen's scheme the Coromandel coast is 'As' (rain in the cooler months, dry summer); the west coast south of Goa is 'Amw'. Do not swap them.
The under-50 cm belt is western Rajasthan, Kachchh and Ladakh; the rain-shadow Deccan generally gets 50–100 cm, not under 50 cm.
IMD was set up in 1875 and is under the Ministry of Earth Sciences; the National Monsoon Mission (2012) is a Ministry of Earth Sciences programme, not an ISRO one.

Recap

Over 200 cm: west coast and Western Ghats, Meghalaya and the north-east, the eastern sub-Himalaya (orographic rain); Mawsynram and Cherrapunji among the wettest places on Earth.
Under 50 cm: western Rajasthan, Kachchh, Ladakh (cold desert); 50–100 cm: rain-shadow Deccan, eastern Rajasthan, Punjab, Haryana.
Rain decreases from the coasts inland and from east to west across the northern plains.
Coefficient of variation: under about 25% in wet areas, over 50% in dry areas; the driest places have the least reliable rain.
Meteorological drought: more than 25% below normal (over 50% severe); floods worst in the Brahmaputra and Ganga plains; about 40 million ha flood-prone (Rashtriya Barh Ayog, 1980).
Heat wave on the plains: 40°C and 4.5°C above normal, or 45°C; hills 30°C. Cloudburst: about 100 mm or more in an hour over a small area.
Köppen in India: Amw west coast, As Coromandel, Aw most of the Peninsula, BWhw western Rajasthan, Cwg Ganga plain, Dfc Arunachal, E high Himalaya.
IMD (1875, Ministry of Earth Sciences): LPA about 87 cm (1971–2020); normal = 96–104%; first forecast mid-April, update end of May; multi-model ensemble since 2021; Monsoon Mission 2012.

Practice questions

Q1. Which one of the following regions has the highest coefficient of variation of annual rainfall?

Konkan coast
Western Rajasthan
Meghalaya plateau
Lower Ganga plain

Show answer

Answer: B. Western Rajasthan

Variability rises as rainfall falls, and western Rajasthan, among the driest areas, shows a coefficient of more than 50 per cent. The Konkan coast, Meghalaya and the lower Ganga plain all receive heavy, dependable rain and so have a low coefficient of variation.

Q2. If the all-India rainfall of a south-west monsoon season is 93 per cent of the long period average, IMD would classify the season as:

Deficient
Below normal
Normal
Drought

Show answer

Answer: B. Below normal

90–95 per cent of the LPA is 'below normal'. 'Deficient' begins below 90 per cent; 'normal' is 96–104 per cent; 'drought' is not one of IMD's five all-India seasonal categories.

Q3. Consider the following statements about IMD's long period average (LPA) for the south-west monsoon:
1. It is now based on the period 1971–2020 and is about 87 cm.
2. It is the average rainfall of the whole calendar year, January to December.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: the LPA used for the monsoon forecast is the June–September average for the whole country. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' is wrong because statement 1 is true.

Q4. Match List I with List II:
List I (Köppen type) — List II (Region)
A. Amw — 1. Arunachal Pradesh
B. As — 2. Western Rajasthan
C. BWhw — 3. Coromandel coast
D. Dfc — 4. West coast south of Goa
Select the correct answer using the code given below:

A-4, B-3, C-2, D-1
A-3, B-4, C-2, D-1
A-4, B-3, C-1, D-2
A-2, B-3, C-4, D-1

Show answer

Answer: A. A-4, B-3, C-2, D-1

The pairs are A-4 (Amw, the coast south of Goa), B-3 (As, the Coromandel coast), C-2 (BWhw, the desert of western Rajasthan) and D-1 (Dfc, the cold, humid hills of Arunachal in the north-east). Option (b) swaps the two coasts; (c) swaps the desert and Arunachal; (d) puts the monsoon type in the desert.

Q5. Which of the following areas receive less than 50 cm of rainfall in a normal year?
1. Western Rajasthan
2. Ladakh
3. Konkan coast
Select the correct answer using the code given below:

1 and 2 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: A. 1 and 2 only

Western Rajasthan and Ladakh (a cold desert) receive under 50 cm. The Konkan coast, on the windward side of the Western Ghats, receives well over 200 cm, so every option that includes it is wrong.

Q6. Consider the following statements about IMD's definition of a heat wave:
1. On the plains, a heat wave can be declared when the maximum temperature is at least 40°C and 4.5°C or more above normal.
2. The same 40°C threshold applies to hill stations.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: for hill stations the threshold is 30°C, because they are normally much cooler. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' is wrong because statement 1 is true.

Q7. A 'cloudburst', as described by the India Meteorological Department, refers to:

About 100 mm or more of rain in an hour over a small area
Rainfall more than 25 per cent above normal over a whole state in a season
A thunderstorm with hail arriving from the north-west in the hot season
A sudden rise of sea level along the coast during a cyclone

Show answer

Answer: A. About 100 mm or more of rain in an hour over a small area

A cloudburst is an extreme, very local downpour of about 100 mm or more in an hour. Option (b) describes a seasonal excess, not a short burst; (c) describes kalbaisakhi; (d) describes a storm surge.

Q8. Consider the following statements:
1. The India Meteorological Department was established in 1875.
2. The National Monsoon Mission was launched by the Ministry of Earth Sciences.
3. IMD issues its first long-range forecast for the south-west monsoon in mid-April.
Which of the statements given above are correct?

1 and 2 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: D. 1, 2 and 3

All three are correct: IMD dates from 1875, the Monsoon Mission (2012) is a Ministry of Earth Sciences programme, and the first long-range forecast comes in mid-April with an update around the end of May. Each of the other options leaves out a correct statement.

← Part 2 All parts Quick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

India Meteorological Department, Ministry of Earth Sciences: rainfall statistics of India, long-range forecast bulletins for the south-west monsoon and the long period average (1971–2020), forecast categories, and definitions of heat wave, cold wave, cloudburst and meteorological drought — https://mausam.imd.gov.in
Indian Institute of Tropical Meteorology, Pune: monsoon variability and the Monsoon Mission coupled forecast model — https://www.tropmet.res.in
Ministry of Earth Sciences: the National Monsoon Mission (launched 2012) and the multi-model ensemble forecasting system — https://moes.gov.in
National Disaster Management Authority: guidelines on drought, floods and heat waves, and the flood-prone area assessed by the Rashtriya Barh Ayog (1980) — https://ndma.gov.in