Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Quick recap: the climate of India on one page

தமிழில் விளக்கம்

Climate of India · Quick recap · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

All three parts condensed for quick revision: how the monsoon works; the four seasons, local storms and cyclones; and rainfall, its variability, climatic regions and IMD's forecasts.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

நம் காலநிலை வெப்பமண்டலப் பருவக்காற்று வகை: குளிர்காலத்தில் நிலத்திலிருந்து கடலுக்கு, கோடையில் கடலிலிருந்து நிலத்துக்குக் காற்று திசை மாறுகிறது — அதுவே மழை எப்போது, எங்கே என்று தீர்மானிக்கிறது. அட்சரேகை, இமயமலை, கடலிலிருந்து தூரம், நிலத்தோற்றம் இதை அமைக்கின்றன. இமயமலை வீட்டுச் சுற்றுச்சுவர் போலக் குளிர்க் காற்றைத் தடுத்து, கோடை ஈரக்காற்றை உள்ளேயே வைக்கிறது. மூன்று பகுதிகள்: இயக்கம், நான்கு பருவங்கள், மழைப் பாங்கு–முன்கணிப்பு. (→ English: monsoon; tropical monsoon climate · हिन्दी: मानसून; उष्णकटिबंधीय मानसूनी जलवायु)

In exam EnglishIndia has a tropical monsoon climate: a seasonal reversal of winds, from land to sea in winter and from sea to land in summer, decides when and where the country gets its rain. Latitude, the Himalaya, distance from the sea and relief shape it. The Himalaya keep out Central Asian cold in winter and hold the moist winds in during summer, which is why South Asia behaves as one climatic unit. The chapter moves in three steps: how the monsoon works (Part 1), the four seasons it creates (Part 2), and the resulting pattern of rainfall, its reliability and its forecasting (Part 3).

பகுதி 1: குளிர்காலத்தில் வடமேற்கில் உயர் அழுத்தம், வறண்ட காற்று, இமயமலைக்குத் தெற்கே மேற்கு ஜெட். கோடையில் வடமேற்கில் தாழ்வழுத்தம்; வெப்பமண்டல இடை ஒருங்கல் மண்டலம் வடக்கே நகர்ந்து கங்கைச் சமவெளியில் தாழ்வாக; தென்கிழக்கு வணிகக் காற்று நிலநடுக்கோட்டைக் கடந்து தென்மேற்குக் காற்றாக. மேலே ஜெட் காற்றோட்டம் இமயமலைக்கு வடக்கே, 15° அருகே கிழக்கு ஜெட், சூடான திபெத். கேரளாவுக்கு ஜூன் 1, நாடு முழுவதும் ஜூலை 8; தாழ்வு மலையடிவாரம் நகர்ந்தால் இடைவெளி; எல் நினோ வலுவிழக்கச் செய்யும்; செப்டம்பர் 17 முதல் அக்டோபர் 15 வரை விலகல். (→ English: Inter-Tropical Convergence Zone; jet stream; monsoon onset · हिन्दी: अंतःउष्णकटिबंधीय अभिसरण क्षेत्र; जेट धारा; मानसून का आगमन)

In exam EnglishPart 1, how the monsoon works: in winter, high pressure over north-west India sends dry winds off the land while the westerly jet flows south of the Himalaya. In summer a strong low forms over the north-west, the Inter-Tropical Convergence Zone is pulled north into the monsoon trough over the Ganga plain, and the south-east trades cross the equator and are turned into south-westerlies by the Coriolis force, helped by the Somali jet. Aloft, the westerly jet stream shifts north of the Himalaya, a tropical easterly jet appears near 15°N, and the heated Tibetan plateau strengthens the circulation. The monsoon reaches Kerala about 1 June and covers India by about 8 July (2020 normal dates); breaks come when the trough moves to the foothills; El Niño tends to weaken it and a positive Indian Ocean Dipole to help; withdrawal runs from about 17 September to 15 October.

பகுதி 2: குளிர்காலத்தில் வடக்கில் உறைபனி, மூடுபனி, குளிர் அலை; மேற்கத்திய இடையூறு கோதுமை போன்ற ரபி பயிர்களுக்கு மழையும் பனியும் தருகிறது. கோடையில் வெப்பப் பட்டை தக்காணத்திலிருந்து வடமேற்குக்கு; அனல் காற்று, புழுதிப் புயல்; ஆறுதலாக வங்கம்–அசாம்–ஒடிசாவில் கால்பைசாகி, கேரளா–கர்நாடகக் கரையில் மாம்பூ மழை, காபித் தோட்டங்களில் பூ மழை. தென்மேற்குப் பருவத்தில் அரபிக்கடல் கிளை மலைத்தொடரில் கனமழை, தக்காணம் மழை மறைவில்; விரிகுடாக் கிளை மேகாலயாவை நனைத்து, கொல்கத்தாவிலிருந்து டெல்லி நோக்கி வலுவிழக்கிறது. (→ English: western disturbance; kalbaisakhi (nor'wester); orographic rainfall · हिन्दी: पश्चिमी विक्षोभ; काल बैसाखी; पर्वतीय वर्षा)

In exam EnglishPart 2, the seasons: the cold season (December to February) brings frost, fog and cold waves to the north, while each western disturbance, steered from the Mediterranean region by the westerly jet, gives rain and snow valuable for rabi crops. The hot season (March to May) moves the heat belt from the Deccan to the north-west and brings the loo and dust storms; local storms give relief: kalbaisakhi (nor'wester) in West Bengal, Assam and Odisha ('bardoli chheerha' in Assam), mango showers on the Kerala and Karnataka coasts and blossom showers in the coffee areas. In the south-west monsoon season (June to September) the Arabian Sea branch drops orographic rain on the Western Ghats and leaves the Deccan in rain shadow; the Bay of Bengal branch drenches Meghalaya and then weakens westward along the Ganga plain, from Kolkata to Delhi.

ஜூன்–செப்டம்பரில் தமிழ்நாட்டுக் கடற்கரை ஏறக்குறைய வறண்டது — மலைத்தொடரின் பின்னால், விரிகுடாக் கிளைக்கு இணையாக. பின்வாங்கும் பருவக்காற்று காலத்தில் தாழ்வழுத்தம் விரிகுடாவுக்கு; வடக்கில் 'அக்டோபர் வெப்பம்'; அக்டோபர்–டிசம்பர் வடகிழக்கு மழையே சோழமண்டலக் கரைக்கு முதன்மை மழை. வெப்பமண்டலச் சூறாவளி ஏப்ரல்–மே அல்லது பெரும்பாலும் அக்டோபர்–டிசம்பரில்; விரிகுடாவில்தான் அதிகம்; புயல் எழுச்சியே பெரும் சேதம்; டெல்லி IMD மையம் பெயர் சூட்டுகிறது. (→ English: retreating monsoon; north-east monsoon; tropical cyclone · हिन्दी: लौटता मानसून; उत्तर-पूर्व मानसून; उष्णकटिबंधीय चक्रवात)

In exam EnglishThe Tamil Nadu coast stays fairly dry from June to September, being on the leeward side of the Ghats and parallel to the Bay branch. In the retreating monsoon season (October and November) the low moves to the Bay of Bengal, north India feels 'October heat', and the north-east monsoon brings the Coromandel coast its main rain from October to December. A tropical cyclone can strike in April–May or, more often, October–December; the Bay of Bengal has far more than the Arabian Sea, storm surge does most of the damage, and IMD's Regional Specialised Meteorological Centre in New Delhi names the cyclones of the north Indian Ocean.
Climate of India at a glance
SeasonMonthsKey features
Cold weatherDecember–FebruaryHigh pressure in the north-west, dry offshore winds; western disturbances bring rain and snow; fog, frost, cold waves
Hot weatherMarch–MayHeat low from the Thar; loo and dust storms; kalbaisakhi, mango and blossom showers
South-west monsoonJune–SeptemberOnset in Kerala about 1 June; Arabian Sea and Bay of Bengal branches; rain shadow in the Deccan; dry Tamil Nadu coast
Retreating monsoonOctober–NovemberOctober heat in the north; north-east monsoon on the Coromandel coast (to December); main cyclone season

பகுதி 3: 200 செ.மீ.க்கு மேல் மேற்குக் கடற்கரை–மலைத்தொடர், மேகாலயா–வடகிழக்கு, கிழக்கு இமயமலை அடிவாரத்தில்; 50-க்குக் கீழ் மேற்கு ராஜஸ்தான், கச், லடாக்கில். மாறுபாட்டுக் கெழு ஈரப் பகுதிகளில் குறைவு, வறண்ட பகுதிகளில் 50%-க்கு மேல். 25%-க்கு மேல் பற்றாக்குறை = வானிலை வறட்சி. சமவெளியில் வெப்ப அலை 40°C + 4.5°C அல்லது 45°C; மேக வெடிப்பு மணிக்கு 100 மி.மீ. கோப்பென்: மேற்குக் கடற்கரை Amw, சோழமண்டலம் As, தீபகற்பம் Aw. நீண்டகாலச் சராசரி சுமார் 87 செ.மீ.; இயல்பு 96–104%, பற்றாக்குறை 90-க்குக் கீழ், மிகுதி 110-க்கு மேல்; முதல் முன்கணிப்பு ஏப்ரல் நடுவில். (→ English: long period average (LPA); coefficient of variation · हिन्दी: दीर्घावधि औसत; विचरण गुणांक)

In exam EnglishPart 3, rainfall and forecasting: over 200 cm falls on the west coast and Western Ghats, in Meghalaya and the north-east and along the eastern sub-Himalaya; under 50 cm in western Rajasthan, Kachchh and Ladakh. The coefficient of variation is lowest where rain is heaviest and above 50 per cent in the driest areas. IMD calls a shortfall of more than 25 per cent a meteorological drought. On the plains a heat wave means at least 40°C and 4.5°C above normal, or 45°C; a cloudburst is about 100 mm or more in an hour over a small area. In Köppen's scheme the west coast is Amw, the Coromandel coast As and most of the Peninsula Aw. IMD (1875) forecasts the season against the long period average (LPA) of about 87 cm (1971–2020): normal is 96–104 per cent, deficient below 90 and excess above 110; the first forecast comes in mid-April.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Consider the following statements about the jet streams over India:
1. In winter the subtropical westerly jet flows south of the Himalaya.
2. The tropical easterly jet is present over the Peninsula throughout the winter.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: the tropical easterly jet appears only in the monsoon months. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' is wrong because statement 1 is true.

Q2. Under the normal dates revised by IMD in 2020, the south-west monsoon covers the whole of India by about:

  1. 1 June
  2. 15 June
  3. 8 July
  4. 15 July
Show answer

Answer: C. 8 July

The revised normal date is about 8 July. 1 June is the onset over Kerala; 15 June is not a normal date for covering the country; 15 July was the old date before the 2020 revision.

Q3. The winter rainfall of Punjab and Haryana, useful for the wheat crop, is caused mainly by:

  1. The retreating south-west monsoon
  2. Western disturbances
  3. North-east trade winds from the Bay of Bengal
  4. Kalbaisakhi storms
Show answer

Answer: B. Western disturbances

Western disturbances from the Mediterranean region, steered by the westerly jet, bring this winter rain. The retreating monsoon gives rain mainly to the south-east coast; north-east winds over the Bay give winter rain to Tamil Nadu; kalbaisakhi are hot-season storms of eastern India.

Q4. Match List I with List II:
List I (Local storm or shower) — List II (Region)
A. Kalbaisakhi — 1. Coffee areas of Karnataka
B. Mango showers — 2. West Bengal
C. Blossom showers — 3. Kerala coast
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-2, B-3, C-1
  2. A-3, B-2, C-1
  3. A-2, B-1, C-3
  4. A-1, B-3, C-2
Show answer

Answer: A. A-2, B-3, C-1

Kalbaisakhi strikes West Bengal (A-2), mango showers fall on the Kerala coast (B-3) and blossom showers make coffee flower in Karnataka (C-1). Option (b) swaps kalbaisakhi and mango showers; (c) swaps the two kinds of shower; (d) puts kalbaisakhi in the coffee areas.

Q5. Which one of the following best explains why the Coromandel coast receives its main rainfall between October and December?

  1. Western disturbances reach the far south in these months
  2. North-easterly winds pick up moisture over the Bay of Bengal, aided by depressions and cyclones
  3. The Arabian Sea branch crosses the Western Ghats at full strength
  4. The ITCZ moves north over the Ganga plain
Show answer

Answer: B. North-easterly winds pick up moisture over the Bay of Bengal, aided by depressions and cyclones

The north-east monsoon winds gather moisture over the Bay and, with depressions and cyclones, bring rain to Tamil Nadu. Western disturbances affect the north-west; the Arabian Sea branch is a June–September feature and leaves this coast in rain shadow; the ITCZ is over the Ganga plain in July, not in October–December.

Q6. Consider the following statements about tropical cyclones affecting India:
1. The main cyclone season is October to December.
2. The Arabian Sea produces more cyclones than the Bay of Bengal.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: the Bay of Bengal produces far more cyclones. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' is wrong because statement 1 is true.

Q7. Which one of the following regions has both low annual rainfall and the least reliable rainfall in India?

  1. Western Rajasthan
  2. Meghalaya
  3. Konkan coast
  4. Lower Ganga plain
Show answer

Answer: A. Western Rajasthan

Western Rajasthan gets under 50 cm and has a coefficient of variation above 50 per cent. Meghalaya, the Konkan coast and the lower Ganga plain all receive heavy rain with low variability.

Q8. IMD classifies a south-west monsoon season as 'normal' when all-India rainfall is:

  1. 90 to 110 per cent of the LPA
  2. 96 to 104 per cent of the LPA
  3. 100 per cent of the LPA exactly
  4. Above 110 per cent of the LPA
Show answer

Answer: B. 96 to 104 per cent of the LPA

Normal is 96–104 per cent of the LPA. 90–110 per cent mixes in the below-normal and above-normal bands; an exact 100 per cent is too narrow to be a category; above 110 per cent is 'excess'.

← Part 3All parts

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources