Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

The seasons

தமிழில் விளக்கம்

Climate of India · Part 2 / 3 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

The four seasons of India: the cold-weather season and western disturbances; the hot-weather season with the loo, dust storms, kalbaisakhi, mango and blossom showers; the south-west monsoon and its Arabian Sea and Bay of Bengal branches; the retreating monsoon, October heat and the north-east monsoon; and tropical cyclones.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

பகுதி 1-இல் பருவக்காற்று எப்படி இயங்குகிறது என்று பார்த்தோம்; இப்போது ஓராண்டில் வானிலை எப்படி மாறுகிறது என்று பார்ப்போம். நம் ஊரில் 'பனிக்காலம், வெயில்காலம், மழைக்காலம்' என்போம் — புவியியலாளர்கள் நான்கு பருவங்கள் சொல்கிறார்கள்: டிசம்பர்–பிப்ரவரி குளிர்காலம், மார்ச்–மே கோடை, ஜூன்–செப்டம்பர் தென்மேற்குப் பருவக்காற்றுக் காலம், அக்டோபர்–நவம்பர் பின்வாங்கும் காலம். IMD தன் கணக்குக்கு ஜனவரி–பிப்ரவரியைக் குளிர்காலமாகவும் அக்டோபர்–டிசம்பரைப் பருவமழைக்குப் பிந்திய காலமாகவும் கொள்கிறது. ஒவ்வொரு பருவத்துக்கும் தனிக் காற்றும் தனிப் புயலும் உண்டு. (→ English: monsoon; seasons of India · हिन्दी: मानसून; भारत की ऋतुएँ)

In exam EnglishPart 1 explained the machinery of the monsoon; this part follows what that machinery does to India's weather over a year. Geographers usually split the Indian year into four seasons: cold weather (December–February), hot weather (March–May), the south-west monsoon (June–September) and the retreating monsoon (October–November). For its statistics the India Meteorological Department (IMD) divides the year a little differently, counting just January and February as winter, and it labels October, November and December the post-monsoon season, so a question may follow either scheme. Each season has its own winds and storms.

டிசம்பர் தொடக்கத்திலேயே வட இந்தியாவில் குளிர்காலம் தொடங்குகிறது. சூரியன் தென் அரைக்கோளத்தின் மேல் இருப்பதால் பகல் குறுகியது; தெளிவான இரவில் நிலம் வெப்பத்தை விரைவாக இழக்கிறது — விடியற்காலையில் கல் சில்லென்று இருப்பது போல. ஜனவரி மிகக் குளிரான மாதம். பஞ்சாப், ஹரியானாவில் இரவில் உறைநிலை அளவுக்குக் குளிர், பயிர்களில் உறைபனி; மேற்கு இமயமலையில் கனத்த பனிப்பொழிவு. ஆனால் சென்னைக்கும் திருவனந்தபுரத்துக்கும் உண்மையான குளிர்காலமே இல்லை — நிலநடுக்கோட்டுக்கு அருகில், கடலும் பக்கத்தில். கங்கைச் சமவெளியில் அடர்ந்த மூடுபனி ரயில்களையும் விமானங்களையும் தாமதப்படுத்துகிறது; வடமேற்கிலிருந்து கடுங்குளிர்க் காற்று வந்தால் குளிர் அலை. (→ English: cold-weather season; cold wave; fog · हिन्दी: शीत ऋतु; शीत लहर; कोहरा)

In exam EnglishThe cold-weather season sets in over north India by early December. With the Sun shining overhead in the Southern Hemisphere, days are short and the land gives up its heat quickly on clear nights, so temperatures fall steadily from south to north. January is usually the coldest month. Nights on the Punjab, Haryana and western Uttar Pradesh plains can turn cold enough for frost to form on standing crops, and the western Himalaya are blanketed with heavy snow. Southern India hardly has a winter at all; closeness to the equator and the moderating sea keep cities like Chennai and Thiruvananthapuram warm right through these months. On calm, cold mornings dense fog spreads over the Indo-Gangetic plains, delaying trains and flights. Spells of a cold wave follow when very cold air from the north-west sweeps across the northern plains.

குளிர்காலத்தில் காற்று வடமேற்கு இந்தியா, மத்திய ஆசியாவின் உயர் அழுத்தத்திலிருந்து வெளியே வீசுகிறது — குளிர்ந்த நிலத்திலிருந்து வருவதால் வறண்டது, மழை குறைவு. வடக்கில் விதிவிலக்கு மேற்கத்திய இடையூறு: மத்தியதரைக் கடல் அருகே பிறக்கும் சிறிய தாழ்வழுத்தம்; இமயமலைக்குத் தெற்கே ஓடும் மேற்கு ஜெட் காற்றோட்டம் அதை ஆற்றில் படகு போலக் கிழக்கே கொண்டு வருகிறது. பஞ்சாப், ஹரியானா, டெல்லியில் லேசான மழை, காஷ்மீர், இமாச்சலில் பனி. கொஞ்சமே என்றாலும் கோதுமை வளரும் நேரத்தில் வருவதால் விவசாயிக்குப் பொன். அது கடந்ததும் குளிர்க் காற்றால் வெப்பநிலை சரிகிறது. (→ English: western disturbance; jet stream · हिन्दी: पश्चिमी विक्षोभ; जेट धारा)

In exam EnglishThe winds of the cold season blow out from the high pressure that builds over north-west India and Central Asia. Coming off a cool land surface, they are dry, so most of India gets little rain from December to February. The main exception in the north is the western disturbance: a weak low-pressure system born over or near the Mediterranean that drifts eastward over Iran, Afghanistan and Pakistan, guided by the westerly jet stream that flows south of the Himalaya in winter. As one passes, cloud gathers and light rain falls over Punjab, Haryana, Delhi and western Uttar Pradesh, with snow in Jammu and Kashmir, Himachal Pradesh and Uttarakhand. Small as it is, this rain is valuable to farmers, since it arrives while wheat and other rabi crops are still growing; once the system moves on, clear skies and cold north-westerly winds often bring a sharp fall in temperature.

மார்ச் முதல் சூரியன் வடக்கே நகர நகர, அதிக வெப்பப் பட்டையும் கூடவே நகர்கிறது — முதலில் தக்காணப் பீடபூமி, ஏப்ரலில் குஜராத், மத்தியப் பிரதேசம், மேயில் வடமேற்கு இந்தியாவில் 45°C தாண்டுகிறது. தார் பாலைவனம் முதல் சோட்டா நாக்பூர் வரை நீண்ட தாழ்வழுத்தப் பட்டை. கடற்கரை நகரங்களுக்குக் கடல்காற்று ஆறுதல். மே–ஜூன் மதியங்களில் வடக்குச் சமவெளியில் வீசும் சூடான, வறண்ட, வேகமான காற்று அனல் காற்று — அடுப்பின் முன் நிற்பது போல; வெப்பத்தாக்கு ஏற்படலாம். ராஜஸ்தான், பஞ்சாபில் புழுதிப் புயல்கள் சற்று நேரம் வெப்பத்தைக் குறைக்கின்றன. (→ English: hot-weather season; loo; dust storm · हिन्दी: ग्रीष्म ऋतु; लू; धूल भरी आँधी)

In exam EnglishFrom March the Sun moves north and the belt of greatest heat moves with it. Early in the season the highest temperatures are found over the Deccan plateau; during April the hottest areas shift into Gujarat and Madhya Pradesh; and by May the north-west of the country regularly records afternoons above 45°C. This creates a long strip of low pressure, known as the heat low, that stretches from the Thar desert in the west to the Chota Nagpur plateau in the east. Coastal towns stay cooler than the interior because sea breezes temper the heat. In the afternoons of May and June, strong, hot and dry winds called the loo blow across the plains of north and north-west India; they can push temperatures to dangerous levels and cause heat stroke. In Rajasthan, Punjab and Haryana the season also brings dust storms, which bring down the heat for a short while.

கோடையில் சில உள்ளூர்ப் புயல்கள் குளிர்ந்த மழையும் தருகின்றன. வங்கம், அசாம், ஒடிசாவில் மாலையில் வடமேற்கிலிருந்து திடீரென வரும் இடிமழைப் புயலே கால்பைசாகி — 'பைசாக் மாதப் பேரழிவு'; அசாமில் 'பர்தோலி சீர்ஹா' என்கிறார்கள். காற்றும் ஆலங்கட்டியும் குடிசைகளைச் சாய்த்தாலும் அந்த மழை தேயிலை, சணல், நெல்லுக்கு நல்லது. கேரளா, கர்நாடகக் கடற்கரையில் பருவமழைக்கு முன் ஏப்ரல்–மேயில் வரும் சாரல் மாம்பழம் பழுக்கும் நேரத்தில் வருவதால் 'மாம்பூ மழை'. காபித் தோட்டங்களில் இதே நேர மழை காபிச் செடிகளில் பூ பூக்க வைக்கிறது — 'பூ மழை'. (→ English: kalbaisakhi (nor'wester); mango showers; blossom showers · हिन्दी: काल बैसाखी; आम्र वर्षा; फूलों वाली बौछार)

In exam EnglishThe hot season also has local storms that bring welcome rain. Late afternoons and evenings in West Bengal, Assam and Odisha bring fierce, squally thunderstorms that mostly arrive from the north-west; they are called kalbaisakhi (nor'wester), 'the calamity of Baisakh', or nor'westers in English, while Assam has its own name for them, 'bardoli chheerha'. Their wind and hail can flatten huts and crops, yet their rain helps the tea, jute and rice of the region. Along the coasts of Kerala and Karnataka, the showers that come in April and May before the monsoon arrives are called mango showers, since they fall just as the mangoes are ripening. Showers in this season bring the coffee plants of the Karnataka and Kerala hills into bloom, so it is called blossom showers or cherry blossom showers.
Local winds and storms of the hot-weather season
NameWhereWhat it isEffect
LooPlains of north and north-west IndiaHot, dry, gusty afternoon wind (May–June)Dangerous heat; heat stroke
Dust stormsRajasthan, Punjab, HaryanaStrong winds that lift dust (May)Short-lived fall in temperature; poor visibility
Kalbaisakhi (nor'wester); 'bardoli chheerha' in AssamWest Bengal, Assam, OdishaEvening thunderstorm with squalls, usually from the north-westRain for tea, jute and rice; damage from wind and hail
Mango showersCoasts of Kerala and KarnatakaPre-monsoon showers (April–May)Fall as mangoes ripen
Blossom (cherry blossom) showersCoffee areas of Karnataka and KeralaPre-monsoon showersMake coffee bushes flower

ஜூன்–செப்டம்பர் தென்மேற்குப் பருவக்காற்றே ஆண்டு மழையின் பெரும்பகுதியைத் தருகிறது; எங்கே பெய்யும் என்பதை மலைகள் தீர்மானிக்கின்றன. அரபிக்கடல் கிளை மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையை ஏறக்குறைய நேராக மோதுகிறது. செங்குத்துச் சரிவில் ஏற வேண்டிய ஈரக்காற்று குளிர்ந்து கொங்கண், மலபார் கடற்கரையில் கனத்த மலைசார் மழை பொழிகிறது. உச்சியைக் கடந்ததும் காற்று இறங்கிச் சூடாகி வறண்டு போகிறது — குடைக்குக் கீழே நனையாதது போல, கிழக்குப் பக்க மகாராஷ்டிரா, கர்நாடக உட்பகுதி மழை மறைவுப் பகுதி; புனேக்கு மும்பையை விட மிகக் குறைந்த மழை. ஒரு கிளை நர்மதா–தபதி பள்ளத்தாக்கு வழியே மத்திய இந்தியாவுக்கு; இன்னொன்று ராஜஸ்தான் மேல், ஆனால் ஆரவல்லி அதன் பாதைக்கு இணையாக இருப்பதால் மேற்கு ராஜஸ்தான் வறண்டே. (→ English: monsoon; orographic rainfall; rain-shadow area · हिन्दी: मानसून; पर्वतीय वर्षा; वृष्टि छाया क्षेत्र)

In exam EnglishThe south-west monsoon season runs from June to September and gives most of India the larger part of its year's rain, and the relief of the land decides where that rain falls. The Arabian Sea branch runs almost straight into the Western Ghats, meeting the range at nearly 90 degrees. Forced up the steep western slopes, the moist air cools and drops heavy orographic rainfall on the Konkan and Malabar coasts and the windward face of the Ghats, so Mumbai is drenched from June onwards. Once over the crest, the air sinks down the eastern side, warms and dries, and the interior of Maharashtra and Karnataka becomes a rain-shadow area: Pune, a short distance inland from Mumbai, gets much less rain than the coast. A second current of the same branch travels inland along the Narmada and Tapi valleys to reach central India. A third crosses Gujarat and Rajasthan, but the Aravalli run parallel to its path and do not force it to rise, so western Rajasthan stays dry.

வங்காள விரிகுடாக் கிளை முதலில் மியான்மர், வங்கதேசக் கரைகளை அடைகிறது. ஒரு பகுதி வடகிழக்கே திரும்பி மேகாலயாவின் காரோ, காசி மலைகளில் மோதுகிறது — சமவெளியிலிருந்து திடீரென எழும் சுவர் போல இருப்பதால் காற்று செங்குத்தாக ஏறிக் கொட்டுகிறது; மௌசின்ராம், சிரபுஞ்சி பூமியின் மிக ஈரமான இடங்களில். மீதி இமயமலையில் தடுக்கப்பட்டுப் பருவக்காற்றுத் தாழ்வு வழியே கங்கைச் சமவெளியில் மேற்கே செல்கிறது. குடத்தண்ணீர் வழியில் சிந்துவது போல ஈரம் குறைந்துகொண்டே போகிறது: கொல்கத்தா > பாட்னா > பிரயாக்ராஜ் > டெல்லி. விரிகுடாவில் உருவாகும் தாழ்வழுத்தங்கள் தாழ்வு வழியே நகர்ந்து மத்திய, வட இந்தியாவுக்குக் கனமழை தருகின்றன. (→ English: Bay of Bengal branch; monsoon trough; monsoon depression · हिन्दी: बंगाल की खाड़ी शाखा; मानसून द्रोणी; मानसून अवदाब)

In exam EnglishThe Bay of Bengal branch first reaches the coasts of Myanmar and Bangladesh. Part of it turns towards north-east India, where the Garo and Khasi hills of Meghalaya rise abruptly above the plains of Bangladesh and make the moist air climb steeply. Their southern slopes receive extraordinary rain, and Mawsynram and Cherrapunji (Sohra) count among the wettest places on Earth. The rest of the branch is held against the Himalaya and drawn westward along the monsoon trough over the Ganga plain. The farther this current goes, the drier it becomes, so the monsoon rain gets steadily less as one moves westward: Kolkata receives more monsoon rain than Patna, Patna more than Prayagraj, and Prayagraj more than Delhi. Low-pressure systems known as monsoon depressions, which form over the north of the Bay and move west-north-west along the trough, bring much of the heavy rain of central and north India.

இந்த மாதங்களில் தமிழ்நாட்டுக் கடற்கரை மட்டும் ஏறக்குறைய வறண்டே இருக்கிறது. அரபிக்கடல் கிளைக்கு அது மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையின் பின்பக்கம்; வங்காள விரிகுடாக் கிளை அதற்கு இணையாக வீசுகிறது — சுவருக்கு நேராகப் போகாமல் பக்கவாட்டில் நடந்தால் மோதாதது போல, காற்று மேலே ஏறுவதில்லை. அதனால் சென்னைக்கு ஜூன்–செப்டம்பரில் சிறிது மழையே. மற்ற இடங்களில் இக்காலம் புழுக்கமும் ஈரப்பதமும் அதிகம்; மழை தினமும் இல்லை, இடைவெளிகளுடன் சுற்றுகளாக. ஓரிடத்தில் வெள்ளம், வேறிடத்தில் பற்றாக்குறை. நெல், மக்காச்சோளம், பருத்தி போன்ற கரீப் பயிர்கள் மழை தொடங்கியதும் விதைக்கப்படுகின்றன. (→ English: Coromandel coast; leeward side; kharif crops · हिन्दी: कोरोमंडल तट; पवनविमुख ढाल; खरीफ़ फ़सलें)

In exam EnglishOne coast stays comparatively dry through these months. For the Arabian Sea branch, the Tamil Nadu coast lies on the leeward side of the Western Ghats, and it runs roughly parallel to the direction in which the Bay of Bengal branch blows, so neither stream is forced to rise over it. Chennai therefore gets only modest rain from June to September and waits for its main rainy season later in the year. Over the rest of the country the monsoon months are warm and very humid. Rain comes in spells rather than every day, interrupted by the breaks described in Part 1, and the same season can bring floods to one region and a shortfall to another. Kharif crops such as rice, maize, cotton and soybean are sown as the rains begin.

அக்டோபர்–நவம்பர் பின்வாங்கும் பருவக்காற்றுக் காலம். சூரியன் தெற்கே நகர்வதால் தாழ்வு வலுவிழந்து தாழ்வழுத்தம் வடமேற்கிலிருந்து நகர்ந்து நவம்பர் தொடக்கத்தில் வங்காள விரிகுடா மேல் வருகிறது. தென்மேற்குக் காற்று ஓய்ந்து வானம் தெளிவாகிறது. நிலம் இன்னும் ஈரமாக இருக்கும்போதே வெயில் மீண்டும் ஏறுகிறது — நீராவி அறையில் இருப்பது போலப் புழுக்கம்; இதையே 'அக்டோபர் வெப்பம்' என்கிறார்கள். நவம்பர் போகப் போக இரவுகள் குளிர்ந்து குளிர்காலம் வருகிறது. இது கோடைக் காற்றிலிருந்து குளிர்கால வறண்ட காற்றுக்கு மாறும் இடைக்காலம்; விரிகுடாவுக்குச் சென்ற தாழ்வழுத்தம் நம் கடற்கரைக்கு வடகிழக்கு மழைக்கும் புயலுக்கும் களம் அமைக்கிறது. (→ English: retreating monsoon; October heat · हिन्दी: लौटता मानसून; अक्टूबर की गर्मी)

In exam EnglishOctober and November form the season of the retreating monsoon. As the Sun moves south, the monsoon trough weakens and the area of low pressure drifts away from the plains of the north-west; by early November it lies over the Bay of Bengal. The south-west winds die down, become variable, and the skies of north India clear. Daytime temperatures climb again while the ground is still wet from the rains, so the air is at once hot and humid and the weather feels oppressive; this spell is commonly called 'October heat'. Through November the nights cool and the cold season takes over, as the summer wind system gives way to the dry winter winds that blow off the land. The low pressure moving out over the Bay also prepares the two big events of the south-east in these months: the north-east monsoon rains and cyclones.

இப்போது வங்காள விரிகுடா மேல் வடகிழக்கிலிருந்து வீசும் காற்று கடலைக் கடக்கும்போது ஈரத்தை நிரப்பிக்கொள்கிறது — பஞ்சு தண்ணீரை உறிஞ்சுவது போல. சோழமண்டலக் கடற்கரையை அடைந்ததும் தமிழ்நாடு, புதுச்சேரி, தென் ஆந்திரத்தில் கனமழை. கடலோரத் தமிழ்நாட்டுக்கு அக்டோபர்–டிசம்பர் வடகிழக்குப் பருவமழையே முதன்மை மழைக்காலம்; மற்ற இந்தியாவுக்குத் தென்மேற்கு. இம்மழையின் பெரும்பகுதி விரிகுடாவில் உருவாகிக் கரை நோக்கி வரும் தாழ்வழுத்தங்கள், புயல்களால் வருகிறது. ஜூலையில் மும்பை நனையும்போது சென்னை வறண்டு; நவம்பரில் மும்பை வறண்டு, சென்னை நனைந்து. ஏரிகளும் நீர்த்தேக்கங்களும் நிரம்புவது இம்மழையால்தான் — குறைந்தால் மாநிலத்துக்குத் தண்ணீர்ப் பற்றாக்குறை. (→ English: north-east monsoon; Coromandel coast · हिन्दी: उत्तर-पूर्व मानसून; कोरोमंडल तट)

In exam EnglishNorth-easterly winds crossing the Bay of Bengal now gather moisture over the open water. When they reach the Coromandel coast they bring heavy rain to Tamil Nadu, Puducherry and the neighbouring south of Andhra Pradesh. For coastal Tamil Nadu this north-east monsoon, from October to December, is the main rainy season of the year, which sets it apart from most of India, where the south-west monsoon dominates. Much of this rain is delivered by depressions and cyclones that form over the Bay and move towards the coast. So the two coasts swap roles: in July Mumbai is drenched and Chennai fairly dry, while in November Chennai gets its rain and Mumbai has dried out. These rains fill Tamil Nadu's irrigation tanks and reservoirs, so a weak north-east monsoon leaves the state short of water.

இக்காலங்களில் மிக அழிவுகரமானவை வெப்பமண்டலச் சூறாவளிகள். இரண்டு நேரங்களில் வருகின்றன: ஏப்ரல்–மே, முக்கியமாக அக்டோபர்–டிசம்பர். விரிகுடா நீர் வெதுவெதுப்பாக இருப்பதாலும் பசிபிக்கிலிருந்து புயல் எச்சங்கள் வருவதாலும் அரபிக்கடலை விட மிக அதிகப் புயல்கள் உருவாகின்றன. ஒடிசா, ஆந்திரா, தமிழ்நாடு, வங்கக் கரைகளைத் தாக்குகின்றன — ஃபானி (2019, ஒடிசா), ஆம்பன் (2020, வங்கம்); அரபிக்கடலில் பிபர்ஜாய் (2023, குஜராத்). பெரும் சேதம் புயல் எழுச்சியால் — கடல்நீர் சுவர் போலத் தாழ்ந்த கரையை மூழ்கடிக்கிறது. டெல்லியிலுள்ள IMD மண்டல மையம் இவற்றைக் கண்காணித்து, பிராந்திய நாடுகள் தந்த பட்டியலிலிருந்து பெயர் சூட்டுகிறது. (→ English: tropical cyclone; storm surge · हिन्दी: उष्णकटिबंधीय चक्रवात; तूफ़ानी महोर्मि)

In exam EnglishTropical cyclones are the most destructive weather of these seasons. They come in two windows: April and May before the monsoon, and October to December after it, the main cyclone season. Far more cyclones form over the Bay of Bengal than over the Arabian Sea; two reasons are the Bay's warmer surface water and the leftover storms that drift into it from the western Pacific. Bay cyclones strike the coasts of Odisha, Andhra Pradesh, Tamil Nadu and West Bengal, as Fani did in Odisha in May 2019 and Amphan in West Bengal in May 2020; Arabian Sea cyclones such as Biparjoy, which crossed the Gujarat coast in June 2023, are fewer. A tropical cyclone does most of its harm through the storm surge that pushes sea water over low coasts, together with gales and very heavy rain. IMD's Regional Specialised Meteorological Centre in New Delhi tracks cyclones over the north Indian Ocean and names them from a list contributed by the countries of the region.

ஆண்டு முழுவதும் பார்த்தால் நான்கு பருவங்களும் சூரியனுடன் வடக்கும் தெற்குமாக ஆடும் ஒரே ஊஞ்சல் போன்ற வளிமண்டல அமைப்பு. குளிர்காலம்: உயர் அழுத்தம், வறண்ட காற்று, மேற்கத்திய இடையூறுகளின் லேசான மழை. கோடை: அனல் காற்று, புழுதிப் புயல்; கால்பைசாகி, மாம்பூ மழை, பூ மழை முதல் ஆறுதல். ஜூன்–செப்டம்பர்: மலைத்தொடர்கள், வடகிழக்கு மலைகள், இமயமலை வழிகாட்டும் இரண்டு கிளைகள் ஆண்டு மழையின் பெரும்பகுதியைத் தருகின்றன; மழை மறைவுப் பகுதிகளும் வறண்ட தமிழ்நாட்டுக் கடற்கரையும் மிஞ்சுகின்றன. அக்டோபர்–நவம்பர்: வடக்கில் அக்டோபர் வெப்பம், தென்கிழக்கில் வடகிழக்கு மழை, புயல்கள். பகுதி 3-இல் மழை எங்கே, எவ்வளவு, எப்படி முன்கணிக்கப்படுகிறது என்று பார்ப்போம். (→ English: seasons of India; monsoon · हिन्दी: भारत की ऋतुएँ; मानसून)

In exam EnglishOver a year, the four seasons are one atmospheric system swinging north and south with the Sun. Winter brings high pressure over the land, dry winds and the small but precious rain of western disturbances. The hot season brings the loo and dust storms, with the first relief from kalbaisakhi, mango showers and blossom showers. From June to September the two branches of the south-west monsoon, steered by the Western Ghats, the north-eastern hills and the Himalaya, bring most of the year's rain but leave rain-shadow areas and a dry Tamil Nadu coast. October and November bring October heat to the north, and the north-east monsoon and cyclones to the south-east. Part 3 asks where the rain falls, how much it varies and how it is forecast.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. The violent evening thunderstorms of the hot-weather season known as 'kalbaisakhi' are associated mainly with:

  1. Punjab and Haryana
  2. West Bengal and Assam
  3. Kerala and coastal Karnataka
  4. Gujarat and Rajasthan
Show answer

Answer: B. West Bengal and Assam

Kalbaisakhi, or nor'westers, strike West Bengal, Assam and Odisha. Punjab and Haryana get the loo and dust storms; Kerala and coastal Karnataka get mango showers; Gujarat and Rajasthan get hot, dry winds and dust storms, not these thunderstorms.

Q2. Consider the following statements about western disturbances:
1. They bring winter rain to north-west India that is useful for rabi crops.
2. They form over the Bay of Bengal and move westward.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: western disturbances form over or near the Mediterranean and move EAST, steered by the westerly jet. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' is wrong because statement 1 is true.

Q3. Match List I with List II:
List I (Local phenomenon) — List II (Region)
A. Loo — 1. Coffee areas of Karnataka
B. Mango showers — 2. Assam
C. Bardoli chheerha — 3. Plains of north-west India
D. Blossom showers — 4. Coast of Kerala
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-3, B-4, C-2, D-1
  2. A-4, B-3, C-2, D-1
  3. A-3, B-1, C-2, D-4
  4. A-2, B-4, C-3, D-1
Show answer

Answer: A. A-3, B-4, C-2, D-1

The loo blows over the north-western plains (A-3), mango showers fall on the Kerala coast (B-4), 'bardoli chheerha' is Assam's name for nor'westers (C-2) and blossom showers make coffee flower in Karnataka (D-1). Option (b) swaps the loo and mango showers; (c) swaps mango and blossom showers; (d) puts the loo in Assam.

Q4. Consider the following statements about the Tamil Nadu coast during the south-west monsoon season:
1. It lies on the leeward side of the Western Ghats for the Arabian Sea branch.
2. It runs roughly parallel to the direction of the Bay of Bengal branch.
Which of the statements given above help explain why it receives comparatively little rain in this season?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both are true and both matter: the Western Ghats take the moisture of the Arabian Sea branch, and the Bay of Bengal branch blows along the coast instead of being forced to rise over it. Choosing only one leaves out half of the reason; 'neither' is wrong because both statements are correct.

Q5. Which one of the following sequences shows these places in decreasing order of rainfall during the south-west monsoon season?

  1. Delhi – Prayagraj – Patna – Kolkata
  2. Kolkata – Patna – Prayagraj – Delhi
  3. Patna – Kolkata – Delhi – Prayagraj
  4. Kolkata – Prayagraj – Patna – Delhi
Show answer

Answer: B. Kolkata – Patna – Prayagraj – Delhi

The Bay of Bengal branch moves west along the Ganga plain and loses moisture on the way, so rain falls off from Kolkata to Patna to Prayagraj to Delhi. Option (a) is the reverse order; (c) and (d) break the east-to-west sequence.

Q6. The oppressive weather called 'October heat' in north India is mainly due to:

  1. Hot, dry winds blowing from the Thar desert
  2. High temperature combined with high humidity as the monsoon retreats
  3. Western disturbances bringing warm air from the Mediterranean
  4. The Sun being directly overhead at the Tropic of Cancer
Show answer

Answer: B. High temperature combined with high humidity as the monsoon retreats

After the rains the ground is still moist while clear skies let temperatures rise, so the air is hot and humid. Hot, dry desert winds are the loo of May and June; western disturbances are winter systems; the Sun is overhead at the Tropic of Cancer in June, not October.

Q7. Consider the following statements about tropical cyclones affecting India:
1. The Bay of Bengal produces more cyclones than the Arabian Sea.
2. The main cyclone season over the north Indian Ocean is July and August.
3. Cyclones over the north Indian Ocean are named by IMD's Regional Specialised Meteorological Centre in New Delhi.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 1 and 3 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct. Statement 2 is wrong: the main season is October to December, with a smaller one in April and May; in July and August the monsoon is in full flow and severe cyclones are rare. So every option containing statement 2 is wrong.

Q8. Pune receives much less monsoon rain than Mumbai mainly because Pune:

  1. lies on the leeward side of the Western Ghats
  2. lies farther from the equator than Mumbai
  3. is reached only by the Bay of Bengal branch
  4. lies in the path of the north-east monsoon
Show answer

Answer: A. lies on the leeward side of the Western Ghats

Pune is east of the Ghats, where descending air warms and dries: a rain-shadow area. Its latitude is almost the same as Mumbai's, so distance from the equator is not the reason; Pune is reached by the Arabian Sea branch, not only the Bay branch; and the north-east monsoon mainly affects the Coromandel coast.

← Part 1All partsNext: Part 3 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources