Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Nature of Indian federalism and legislative relations

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ

Federalism and Centre-State Relations · Part 1 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Why India is a 'Union of States', its federal and unitary features, the territorial extent of laws, the three lists of the Seventh Schedule, residuary powers, repugnancy, when Parliament can legislate on State subjects, and the doctrines courts use to read the lists.

Each idea is explained first in Kannada (ಕನ್ನಡ), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Kannada and revise it in English.

ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದರೆ ಸಂವಿಧಾನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಎರಡು ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚುತ್ತದೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ. ನಮಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿವೆ; ಭಾಗ XI (245–263) ಕಾನೂನು ರಚನೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಬಂಧ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಮೂರು ಭಾಗಗಳು: ಇದು ಮೊದಲನೆಯದು — ಭಾರತ ಎಂಥ ಒಕ್ಕೂಟ, ಕಾನೂನು ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೇಗೆ ಹಂಚಲಾಗಿದೆ; ಎರಡನೆಯದು ಆಡಳಿತ, ಹಣಕಾಸು ಸಂಬಂಧಗಳು; ಮೂರನೆಯದು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಉಪಬಂಧಗಳು, ಆಗ ತಕ್ಕಡಿ ಕೇಂದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಬಹಳ ವಾಲುತ್ತದೆ. ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದರೂ ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರ ಮಾತಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ — ಹಾಗೆಯೇ. ಹಂಚಿಕೆ ನಿಜ, ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರವೇ ಬಲಿಷ್ಠ. (→ English: federalism · हिन्दी: संघवाद)

In exam Englishfederalism means that power is divided by the Constitution between two levels of government, each supreme in its own field. India has a Union government and State governments, and Part XI (Articles 245 to 263) sets out how they relate in making laws and running the administration; money matters between them are in Part XII and the emergency provisions in Part XVIII. This chapter has three parts: this first part explains what kind of federation India is and how the power to make laws is divided; the second covers administrative and financial relations and inter-state bodies; the third covers the emergency provisions, when the balance tilts sharply towards the Centre. Most Centre-State questions come back to one idea taught here: the division is real, but the Constitution keeps the Union stronger.

1ನೇ ವಿಧಿ: ‘ಇಂಡಿಯಾ, ಅಂದರೆ ಭಾರತ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ’ — ‘ಫೆಡರೇಶನ್’ ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸಿಲ್ಲ. ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ವಿವರಿಸಿದರು: ಇದು ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿ ಆದದ್ದಲ್ಲ, ಯಾವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೂ ಬೇರ್ಪಡುವ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಒಕ್ಕೂಟದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ: ಎರಡು ಹಂತದ ಸರ್ಕಾರಗಳು; ಲಿಖಿತ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸಂವಿಧಾನ; ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ; ಆ ಹಂಚಿಕೆ ಬದಲಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಅನುಮೋದನೆ (368(2) ಪರಂತುಕ); ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ — ಮೇಲೆ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ — ಕೇಂದ್ರ-ರಾಜ್ಯ ವಿವಾದ ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತದೆ; ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಎರಡನೇ ಸದನ ರಾಜ್ಯಸಭೆ. ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಸೇರಿದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಅಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕುಟುಂಬ — ಬೇರ್ಪಡುವ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ. (→ English: Supreme Court · हिन्दी: उच्चतम न्यायालय)

In exam EnglishArticle 1 declares that India, that is Bharat, shall be a Union of States; the word 'federation' is not used. Explaining this in the Constituent Assembly, B.R. Ambedkar said the Union was not the result of an agreement among the States, and that no State has the right to secede from it. Even so, the Constitution has the main features of a federation. There are two sets of governments; the Constitution is written and supreme, binding both; powers are divided between them by three lists; the provisions on that division can be amended only with the ratification of at least half of the State legislatures (proviso to Article 368(2)); an independent judiciary, with the Supreme Court at its head, settles disputes between the Union and the States; and Parliament has a second chamber, the Council of States, that represents the States.

ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬಲವಾದ ಏಕಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ಕೇಂದ್ರದ ಪರ; ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದೇ ಸಂವಿಧಾನ, ಏಕ ಪೌರತ್ವ; ಏಕೀಕೃತ ನ್ಯಾಯಾಂಗ — ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೆಳಗೆ; ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳು; ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ; 3ನೇ ವಿಧಿಯಂತೆ ಸಂಸತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ರಚಿಸಬಹುದು, ಗಡಿ, ಹೆಸರು ಬದಲಿಸಬಹುದು — ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೇಳಿದರೆ ಸಾಕು (ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ 1973ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆಯೇ). ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಏಕಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೆ.ಸಿ. ವೇರ್ ‘ಅರೆ-ಒಕ್ಕೂಟ’ ಎಂದರು; ‘ನಾಶವಾಗದ ಒಕ್ಕೂಟ, ನಾಶವಾಗಬಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳು’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಎಸ್.ಆರ್. ಬೊಮ್ಮಾಯಿ ಪ್ರಕರಣ (1994): ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ರಚನೆಯ ಭಾಗ, ಯಾವ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೂ ಅದನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲಾಗದು. (→ English: basic structure · हिन्दी: मूल ढांचा)

In exam EnglishAlongside these sit strong unitary features. The division of powers favours the Centre; there is one Constitution for the Union and the States and a single citizenship; the judiciary is integrated, with High Courts under the Supreme Court; all-India services serve both levels; the Governor is appointed by the President; and under Article 3 Parliament can form new States or change the area, boundaries or names of existing ones by ordinary law, after only seeking the views of the State concerned. During an Emergency the system can work almost like a unitary one. For these reasons K.C. Wheare called the Constitution 'quasi-federal', and it is often said that the Union can never be broken up, though Parliament may redraw its States. Even so, in S.R. Bommai v. Union of India (1994) the Supreme Court held that federalism is a part of the basic structure of the Constitution, which no amendment can destroy.

245: ಕಾನೂನುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಸಂಸತ್ತು ದೇಶ ಪೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದು; ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯ ಪೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಭಾಗಕ್ಕೆ. ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನು ದೇಶದ ಹೊರಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಮಾನ್ಯವಾಗದು (245(2)) — ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೌರ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ನಮ್ಮ ದಂಡ ಕಾನೂನು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನಿಗೆ ಆ ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೇಕು; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗದು. ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಪಂಚಾಯಿತಿ ನಿಯಮ ಪಕ್ಕದ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ. ಇದು ಅರ್ಧ ಪ್ರಶ್ನೆ; ಯಾವ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾರು ಕಾನೂನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು 246 ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ. (→ English: Parliament · हिन्दी: संसद)

In exam EnglishArticle 245 sets the territorial limits of law-making. Parliament may make laws for the whole or any part of the territory of India, and a State legislature for the whole or any part of its State. A Union law is not invalid merely because it operates outside India (Article 245(2)), so Parliament can, for example, make Indian criminal law apply to offences committed by Indian citizens abroad. A State law, by contrast, must have a real territorial connection with the State; it cannot ordinarily govern matters outside the State's borders. Territory is only half the question, though. The other half, which subjects each legislature may deal with, is answered by Article 246 and the Seventh Schedule.

246 ಮತ್ತು ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ಹಂಚುತ್ತವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿ (ಪಟ್ಟಿ I): ದೇಶಕ್ಕೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ನೀತಿ ಬೇಕಾದವು — ರಕ್ಷಣೆ, ವಿದೇಶಾಂಗ, ರೈಲ್ವೆ, ಕರೆನ್ಸಿ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಅಣುಶಕ್ತಿ; ಸಂಸತ್ತು ಮಾತ್ರ. ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿ (ಪಟ್ಟಿ II): ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹತ್ವದವು — ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಪೊಲೀಸ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಕೃಷಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ. ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿ (ಪಟ್ಟಿ III): ಇಬ್ಬರೂ ಮಾಡಬಹುದು — ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನು, ವಿವಾಹ-ವಿಚ್ಛೇದನ, ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಅರಣ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿದ್ಯುತ್. ಒಂದು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಮುಚ್ಚಯದಂತೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ: ಲಿಫ್ಟ್, ಗೇಟ್ ಸಂಘ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಒಳಗೆ ಮಾಲೀಕರು; ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯಂಥವುಗಳ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಯಮ ಹಾಕಬಹುದು. ಒಂದು ವಿಷಯ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದಂತೆ ಕಂಡರೆ ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ, ನಂತರ ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ. (→ English: Seventh Schedule · हिन्दी: सातवीं अनुसूची)

In exam EnglishArticle 246 and the Seventh Schedule divide the subjects of law-making into three lists. The Union List (List I) holds the subjects that need one national policy, such as defence, foreign affairs, railways, currency, banking and atomic energy; only Parliament can legislate on them. The State List (List II) holds subjects of local importance, such as public order, police, public health and sanitation, agriculture and local government; ordinarily only the State legislature can legislate on them. The Concurrent List (List III) holds subjects on which both may legislate, such as criminal law, marriage and divorce, contracts, forests, education and electricity. Where an entry in one list seems to overlap with another, Article 246 gives the Union List priority over the other two, and the Concurrent List priority over the State List.
The three lists of the Seventh Schedule
ListWho legislatesExamplesIn case of overlap
List I: Union ListParliament onlyDefence, foreign affairs, railways, currency, banking, atomic energyPrevails over Lists II and III
List II: State ListState legislature (Parliament only in special cases)Public order, police, public health and sanitation, agriculture, local governmentYields to Lists I and III
List III: Concurrent ListBoth Parliament and State legislaturesCriminal law, marriage and divorce, contracts, forests, education, electricityUnion law prevails (Article 254), subject to 254(2)
Residuary mattersParliament only (Article 248)Any matter or tax not in Lists II and IIINot applicable

ಪಟ್ಟಿಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿಲ್ಲ. 42ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ (1976) ಐದು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು: ಶಿಕ್ಷಣ, ಅರಣ್ಯ, ತೂಕ-ಅಳತೆ, ವನ್ಯಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ನ್ಯಾಯಾಡಳಿತ (ಸರ್ವೋಚ್ಚ, ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ರಚನೆ). ಕಾರಣ: ದೇಶಕ್ಕೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಮಾನದಂಡ ಬೇಕು; ಪರಿಣಾಮ: ರಾಜ್ಯಗಳದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿಗೂ ಕಾನೂನು ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಂದು ಶಿಕ್ಷಣ, ಅರಣ್ಯದಂಥ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು ಎರಡೂ ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರ ಸ್ವಂತ ಕೋಣೆ ಎಲ್ಲರ ಕೋಣೆಯಾದಂತೆ. ಇಂಥ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ, ಏಳನೇ ಅನುಸೂಚಿ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅರ್ಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅನುಮೋದನೆಯೂ ಬೇಕು. (→ English: Concurrent List · हिन्दी: समवर्ती सूची)

In exam EnglishThe lists are not frozen. The 42nd Amendment (1976) moved five subjects from the State List to the Concurrent List: education, forests, weights and measures, protection of wild animals and birds, and the administration of justice (the constitution and organisation of all courts except the Supreme Court and the High Courts). The reason given was that these needed uniform national standards, but the effect was to let Parliament legislate on fields that had been the States' alone. So today both Parliament and the State legislatures can make laws on subjects such as education and forests. Such a shift needs a constitutional amendment, and because it changes the Seventh Schedule it also needs ratification by half the States.

ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯೂ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮುಂಚೆಯೇ ಊಹಿಸಲಾಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ 248: ರಾಜ್ಯ, ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ — ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಹೇಳದ ತೆರಿಗೆ ಸೇರಿ — ಕಾನೂನು ಮಾಡುವ ಅನನ್ಯ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನದು; ಕೇಂದ್ರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಮೂದು 97 ಕೂಡ ಅದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇವೇ ಉಳಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಗಳು. ಬಲಿಷ್ಠ ಕೇಂದ್ರ ಬೇಕೆಂಬ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಕಾರರ ಒಲವು: ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ; ನಾವು ಕೆನಡಾದಂತೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟೆವು. ಹೊಸ ವಿಷಯ ಯಾವ ನಮೂದಿನೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೊನೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲದ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಷಯ ಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನದು. ಆಸ್ತಿ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಬರೆದುಕೊಡದ ವಸ್ತು ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರದ್ದಾಗುವಂತೆ. (→ English: residuary powers · हिन्दी: अवशिष्ट शक्तियाँ)

In exam EnglishNo list can foresee every subject, so Article 248 gives Parliament the exclusive power to make any law on a matter not listed in the State or Concurrent List, including the power to levy any tax not mentioned in either list; Entry 97 of the Union List says the same. These are the residuary powers. The choice reflects the framers' preference for a strong Centre: in the USA and Australia the residuary powers lie with the States, whereas India followed Canada in giving them to the Centre. Whether a new matter falls within an existing entry or is residuary is finally decided by the courts. Suppose a new technology raises a question that no entry in any list describes: Parliament, not the State legislatures, would have the power to regulate it.

ನಮೂದುಗಳು ವಿಶಾಲ ಪದಗಳಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಒಂದು ಕಾನೂನು ಆಗಾಗ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಯಾವ ಶಾಸಕಾಂಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತು ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ. ‘ಸಾರ ಮತ್ತು ತಿರುಳು’ (ಪಿತ್ ಅಂಡ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್): ಕಾನೂನಿನ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪ ನೋಡುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಮಾಡಿದ ಸದನದ ಪಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಬಂದರೆ, ಬೇರೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಮುಟ್ಟಿದರೂ ಮಾನ್ಯ. ಬಾಂಬೆ ರಾಜ್ಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಲ್ಸಾರಾ (1951): ಪಾನನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ ಆಮದಿನ (ಕೇಂದ್ರ ವಿಷಯ) ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೂ ಮಾದಕ ಮದ್ಯದ ಕುರಿತ ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ‘ವೇಷಧಾರಿ ಕಾನೂನು’ (ಕಲರಬಲ್ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಶನ್): ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗದ್ದನ್ನು ಹಿಂಬಾಗಿಲಿನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗದು — ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಷಯದಂತೆ ಕಂಡು, ನಿಜವಾದ ಗುರಿ ಅಧಿಕಾರವಿಲ್ಲದ ವಿಷಯವಾದರೆ ಅಮಾನ್ಯ; ಗಜಪತಿ ನಾರಾಯಣ ದೇವ್ ಪ್ರಕರಣ (1953). ನಮೂದುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಓದುತ್ತವೆ, ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ನುಂಗದಂತೆ. (→ English: pith and substance · हिन्दी: सार और तत्व)

In exam EnglishBecause the entries are written in broad words, laws often touch more than one list, and the courts have built doctrines to decide which legislature had the power. Under the doctrine of pith and substance, a court looks at the true nature and character of a law; if that falls within a list of the legislature that made it, the law is valid even if it incidentally touches a subject in another list. In State of Bombay v. F.N. Balsara (1951) the Bombay Prohibition Act was upheld as a State law on intoxicating liquor, although it incidentally affected imports, a Union subject. The doctrine of colourable legislation works the other way: a legislature cannot do indirectly what it cannot do directly, so a law dressed up as being on one subject but really aimed at another, beyond the legislature's power, is invalid; the Supreme Court applied the test in K.C. Gajapati Narayan Deo v. State of Orissa (1953). Courts also read entries harmoniously, so that each is given meaning rather than one swallowing another.

ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರೂ ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು 254 ಬಗೆಹರಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದರೆ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾನೂನೇ ಮೇಲುಗೈ; ವಿರೋಧದಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ಶೂನ್ಯ. ಒಂದು ಅಪವಾದ — 254(2): ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿ ಅಂಕಿತ ಪಡೆದರೆ, ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದೇ ಮೇಲುಗೈ. ಆದರೂ ಕೊನೆಯ ಮಾತು ಸಂಸತ್ತಿನದು — ನಂತರ ಅದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಮಾಡಿ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದು, ರದ್ದುಪಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ರಾಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಕಾಯ್ದೆಗಿಂತ ಕಠಿಣ ನಿಯಮ ಬಯಸಿದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಅಂಕಿತದಿಂದ ಮಾತ್ರ — ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಒಪ್ಪಿಗೆ. ಶಾಲೆಯ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ತರಗತಿ ಶಿಕ್ಷಕರ ನಿಯಮ ಡಿಕ್ಕಿಯಾದರೆ ಶಾಲೆಯ ನಿಯಮವೇ ಗೆಲ್ಲುತ್ತದೆ — ಹಾಗೆಯೇ. (→ English: Concurrent List · हिन्दी: समवर्ती सूची)

In exam EnglishOn a Concurrent List subject both Parliament and a State may legislate, so Article 254 settles a clash. If a State law is repugnant to a law made by Parliament on a Concurrent subject, the Union law prevails and the State law is void to the extent of the repugnancy. There is one exception. Under Article 254(2), a State law on a Concurrent subject that conflicts with an earlier Union law prevails in that State if it has been reserved for the President's consideration and has received the President's assent. Even then Parliament keeps the last word, because it can later make a law on the same matter that adds to, amends, varies or repeals the State law. Suppose a State wants stricter rules on a Concurrent subject than a Union Act allows: it can get them only with the President's assent, which in practice means the Union government's agreement.

ಎರಡು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೂ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದು. 249: ಹಾಜರಿದ್ದು ಮತ ಹಾಕಿದವರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಬೆಂಬಲದಿಂದ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ’ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರೆ, ಆ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದು. ನಿರ್ಣಯ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ; ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷದಂತೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿಯಾದರೂ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು; ನಿರ್ಣಯ ಮುಗಿದ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಕಾನೂನು ಕೊನೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯೇ ಏಕೆ? ಅದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸದನ. 250: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ; ತುರ್ತು ಮುಗಿದ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಆ ಕಾನೂನು ಕೊನೆ. ಎರಡರಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಡಿಕ್ಕಿಯಾದರೆ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾನೂನೇ. ನೆರೆಯವರು ಒಪ್ಪಿದರೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಹಿತ್ತಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬಂತೆ — ಇಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸದನ ಒಪ್ಪಬೇಕು. (→ English: State List · हिन्दी: राज्य सूची)

In exam EnglishIn two situations Parliament may make laws even on subjects in the State List. Under Article 249, if the Rajya Sabha declares by a resolution supported by not less than two-thirds of the members present and voting that it is necessary in the national interest, Parliament may legislate on a State List matter named in the resolution. The resolution remains in force for up to one year and can be renewed any number of times, a year at a time, and the law ceases to have effect six months after the resolution lapses. It is the Rajya Sabha that decides because it is the House of the States. Under Article 250, while a proclamation of national Emergency is in operation, Parliament may legislate on any State List matter, and such a law ceases six months after the emergency ends. In both cases the State legislature does not lose its own power, but if the two laws conflict, the Union law prevails.

ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳು — ಒಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು. 252: ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿ ಕೇಳಿದರೆ, ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದು; ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ನಂತರ ನಿರ್ಣಯದ ಮೂಲಕ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಆ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು, ರದ್ದುಪಡಿಸುವುದು ಸಂಸತ್ತು ಮಾತ್ರ, ಕೇಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲ. 1972ರ ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1974ರ ಜಲ (ಮಾಲಿನ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ) ಕಾಯ್ದೆ ಹೀಗೆ ಬಂದವು. 253: ಇತರ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಿರ್ಧಾರ ಜಾರಿಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ವಿಷಯವಾದರೂ ಸರಿ, ಸಂಸತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಮಾಡಬಹುದು. 1981ರ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ 1972ರ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಮಾನವ ಪರಿಸರ ಸಮ್ಮೇಳನದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ನೆರೆಮನೆಗಳು ಸೇರಿ ಒಬ್ಬನೇ ಕಾವಲುಗಾರನನ್ನು ಇಡುವಂತೆ — 252. ಈ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸಂಸತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯೊಳಗೂ ಕಾಲಿಡುತ್ತದೆ. (→ English: State List · हिन्दी: राज्य सूची)

In exam EnglishTwo further routes depend on consent or on treaties. Under Article 252, if the legislatures of two or more States pass resolutions asking Parliament to legislate on a State List matter, Parliament may do so for those States, and any other State may adopt the law later by its own resolution; such a law can then be amended or repealed only by Parliament, not by the States that asked for it. The Wild Life (Protection) Act, 1972 and the Water (Prevention and Control of Pollution) Act, 1974 were passed this way. Under Article 253, Parliament may make any law, for the whole or any part of India, to implement a treaty, agreement or convention with other countries or a decision taken at an international conference, even on a State subject. The Air (Prevention and Control of Pollution) Act, 1981 cites the decisions of the 1972 United Nations Conference on the Human Environment at Stockholm as its purpose.
When Parliament can legislate on State List subjects
ArticleTriggerHow long the law lasts
249Rajya Sabha resolution, two-thirds of members present and voting, national interestSix months after the resolution (one year, renewable) ceases
250Proclamation of national emergency in operationSix months after the emergency ends
252Resolutions of two or more State legislaturesUntil amended or repealed by Parliament
253Implementing a treaty, agreement, convention or international decisionLike any Union law
356/357President's Rule in a State (Part 3)Until altered by the State legislature after President's Rule ends

ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನು ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು: ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಾಜ್ಯದ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬಹುದು (200), ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಅಂಕಿತ ತಡೆಯಬಹುದು (201); ರಾಜ್ಯದೊಳಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಂಜಸ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವ ಮಸೂದೆಗಳಿಗೆ ಮಂಡನೆಗೆ ಮೊದಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ (304(ಬಿ) ಪರಂತುಕ); ಹಣಕಾಸು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಧನ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲು ಹೇಳಬಹುದು (360(4)). ಒಟ್ಟಾರೆ: ಸಂವಿಧಾನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸ್ವಂತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕೊಟ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ಅದರ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರದ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಬೇಲಿ — ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತ, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಒಪ್ಪಂದ. ಅದಕ್ಕೇ ನಮ್ಮ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ‘ಬಲಿಷ್ಠ ಕೇಂದ್ರ’ ಉಳ್ಳದ್ದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಂತ ಹೊಲವಿದ್ದರೂ ಸುತ್ತ ಊರಿನ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳಿರುವಂತೆ. ಮುಂದಿನ ಭಾಗಗಳು ಇದೇ ಸಮತೋಲನ ಆಡಳಿತ, ಹಣಕಾಸು, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಡುತ್ತವೆ. (→ English: federalism · हिन्दी: संघवाद)

In exam EnglishThe Union also has checks on State legislation itself. A Governor may reserve a State bill for the President's consideration (Article 200), and the President may then withhold assent (Article 201); bills that impose reasonable restrictions on trade within the State need the President's prior sanction before they are introduced (proviso to Article 304(b)); and during a financial emergency the President may require State Money Bills to be reserved (Article 360(4)). Put together, legislative relations follow one pattern: the Constitution gives the States a real sphere of their own in the State List, but surrounds it with Union powers that can be used in the national interest, in an emergency, by consent or for a treaty. That is why Indian federalism is described as having a strong Centre, and why the next parts look at how the same balance works in administration, finance and emergencies.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Which one of the following was NOT moved from the State List to the Concurrent List by the 42nd Amendment Act, 1976?

  1. Education
  2. Forests
  3. Police
  4. Protection of wild animals and birds
Show answer

Answer: C. Police

Police remains in the State List. The 42nd Amendment moved education, forests, weights and measures, protection of wild animals and birds, and administration of justice to the Concurrent List, so the other three options were all moved.

Q2. In India, the residuary powers of legislation are vested in:

  1. The State legislatures
  2. Parliament
  3. Both Parliament and the State legislatures concurrently
  4. The President
Show answer

Answer: B. Parliament

Article 248 and Entry 97 of the Union List give Parliament exclusive power over any matter, including any tax, not listed in the State or Concurrent List. India follows Canada here; in the USA and Australia the States hold residuary powers. The President has no law-making power over such matters except through ordinances, which are limited to Parliament's own fields.

Q3. Consider the following statements about Article 249:
1. The resolution must be passed by the Rajya Sabha with a majority of two-thirds of its total membership.
2. A law made under it ceases to have effect six months after the resolution ceases to be in force.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: Article 249 needs not less than two-thirds of the members present and voting, not of the total membership. Statement 2 is correct under Article 249(3). So '1 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q4. Consider the following statements:
1. A law passed by Parliament under Article 252 at the request of two States can be repealed by the legislatures of those States.
2. Any other State may adopt such a law by passing a resolution in its legislature.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: under Article 252(2) such a law can be amended or repealed only by an Act of Parliament. Statement 2 is correct: another State can adopt it by resolution. So '1 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q5. Match List I with List II:
List I (Article)
A. Article 248
B. Article 253
C. Article 254
D. Article 250
List II (Subject)
1. Laws to give effect to international agreements
2. Repugnancy between Union and State laws on Concurrent subjects
3. Residuary powers of legislation
4. Power of Parliament to legislate on State subjects during a national emergency
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-3, B-1, C-2, D-4
  2. A-1, B-3, C-2, D-4
  3. A-3, B-2, C-1, D-4
  4. A-3, B-1, C-4, D-2
Show answer

Answer: A. A-3, B-1, C-2, D-4

Article 248 is residuary power, 253 implements international agreements, 254 deals with repugnancy and 250 with legislation during a national emergency. The second code swaps 248 and 253, the third swaps 253 and 254, and the fourth swaps 254 and 250.

Q6. A State law on a subject in the Concurrent List conflicts with an earlier law made by Parliament. The State law will prevail in that State if:

  1. It is passed by a two-thirds majority of the State Legislative Assembly
  2. It has been reserved for the President's consideration and has received the President's assent
  3. The Governor gives assent to it
  4. The Rajya Sabha passes a resolution supporting it
Show answer

Answer: B. It has been reserved for the President's consideration and has received the President's assent

Article 254(2) lets such a State law prevail in the State only after it is reserved for and assented to by the President; even then Parliament can later amend or repeal it. A special majority in the Assembly, the Governor's assent or a Rajya Sabha resolution does not cure repugnancy.

Q7. Consider the following statements:
1. The word 'federation' is used in Article 1 of the Constitution of India.
2. In S.R. Bommai v. Union of India (1994), the Supreme Court held federalism to be a basic feature of the Constitution.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: Article 1 says India shall be a 'Union of States', and the word 'federation' is not used. Statement 2 is correct. So '1 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q8. The doctrine under which a law is upheld if its true nature and character falls within the competence of the legislature that made it, even though it incidentally touches a subject in another list, is known as:

  1. Colourable legislation
  2. Pith and substance
  3. Eclipse
  4. Severability
Show answer

Answer: B. Pith and substance

Pith and substance looks at the true character of a law, as in State of Bombay v. F.N. Balsara (1951). Colourable legislation does the opposite, striking down a law that does indirectly what cannot be done directly; eclipse and severability are doctrines about Fundamental Rights and partly invalid laws, not about the division of the lists.

All partsNext: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources