Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Industrial policy and the 1991 reforms

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ

Industry and infrastructure · Part 1 / 1 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

The Industrial Policy Resolutions of 1948 and 1956 and the Industries (Development and Regulation) Act, 1951, the licence-permit raj, small-scale reservation, the MRTP Act and FERA, the Statement on Industrial Policy of July 1991, what liberalisation, privatisation and globalisation mean, the Competition Act and the CCI, Maharatna, Navratna and Miniratna enterprises, disinvestment and strategic sales, and the 2021 public sector enterprise policy.

Each idea is explained first in Kannada (ಕನ್ನಡ), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Kannada and revise it in English.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ನಮ್ಮ ದೇಶ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ರಸ್ತೆ, ಬಂದರು, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಗ್ಗೆ. ಮೊದಲ ಭಾಗ ಒಂದು ಕಥೆ: ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದವು, ಖಾಸಗಿ ಉದ್ಯಮಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಮತಿ ಬೇಕು; ಆ ಪದ್ಧತಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಿತು; ಜುಲೈ 1991ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದವು. ಆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಉದಾರೀಕರಣ, ಖಾಸಗೀಕರಣ, ಜಾಗತೀಕರಣ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. (→ English: liberalisation · privatisation · globalisation · हिन्दी: उदारीकरण · निजीकरण · वैश्वीकरण)

In exam EnglishThis chapter is about how India makes things, and about the roads, ports and power that let it do so. Part 1 tells the story of industrial policy: why independent India chose a state-led path in which the government owned the biggest factories and private firms needed permission to grow, how that system held the economy back, and how the reforms that began in July 1991 opened it up. Three words sum up those reforms: liberalisation, privatisation and globalisation. The part ends with what became of the public sector. Part 2 covers industry as it is measured and supported today, and Part 3 covers infrastructure and how it is paid for.

1948ರ ನೀತಿ ಒಂದು ಮಿಶ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆ — ಒಂದೇ ಗಾಡಿಗೆ ಎರಡು ಎತ್ತು ಕಟ್ಟಿದಂತೆ, ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಎಳೆಯಬೇಕು, ಲಗಾಮು ಸರ್ಕಾರದ ಕೈಯಲ್ಲಿ. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಅಣುಶಕ್ತಿ, ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರದ್ದು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣ-ಉಕ್ಕು, ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಆರು ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಘಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಮಾತ್ರ. ಉಳಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿಯವರು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ 1951ರ ಕಾಯ್ದೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ಉತ್ಪಾದನೆ ಭಾರಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಹೊಸ ವಸ್ತು ತಯಾರಿಸಲು ಕೇಂದ್ರದ ಪರವಾನಗಿ ಬೇಕು — ಇದೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ. ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಯೋಜನೆಗಳು ಬಯಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳತ್ತ ತಿರುಗಿಸುವುದೇ ಉದ್ದೇಶ. (→ English: mixed economy · industrial licensing · हिन्दी: मिश्रित अर्थव्यवस्था · औद्योगिक लाइसेंसिंग)

In exam EnglishThe first Industrial Policy Resolution, of April 1948, set out a mixed economy, in which public and private enterprise would work side by side under the direction of the state. Arms and ammunition, atomic energy and railways became a monopoly of the Union government. In six basic industries, among them coal, iron and steel, shipbuilding and mineral oils, only the state would start new units, though existing private firms could carry on for ten years. The rest was open to private enterprise under regulation, which came through the Industries (Development and Regulation) Act, 1951: a firm in a scheduled industry needed a licence from the Centre to set up a factory, expand capacity substantially or make a new product. industrial licensing was meant to steer scarce capital into the industries the Plans wanted to grow.

1956ರ ನಿರ್ಣಯ ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಯಿತು. ಬಡ ದೇಶ ಮೊದಲು 'ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು' ಕಟ್ಟಬೇಕು ಎಂಬ ಯೋಚನೆಯಿಂದ ಎರಡನೇ ಯೋಜನೆ ಭಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿಟ್ಟಿತು. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪಟ್ಟಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು: ಪಟ್ಟಿ A ಯಲ್ಲಿ 17 — ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಅಣುಶಕ್ತಿ, ಕಬ್ಬಿಣ-ಉಕ್ಕು, ರೈಲ್ವೆ, ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆ — ಹೊಸ ಘಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಣೆ ಮಾತ್ರ; ಪಟ್ಟಿ B ಯಲ್ಲಿ 12 — ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ — ಕ್ರಮೇಣ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಖಾಸಗಿ ನೆರವಾಗಬಹುದು; ಉಳಿದವು ಪಟ್ಟಿ C, ಪರವಾನಗಿಯೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿಗೆ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನ ಮುಖ್ಯ ಬೀಗದ ಕೈಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಂತೆ — ಅದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ 'ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಾನಗಳು' ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ. (→ English: Industrial Policy Resolution, 1956 · commanding heights · हिन्दी: औद्योगिक नीति संकल्प, 1956 · शीर्ष ऊँचाइयाँ)

In exam EnglishThe Industrial Policy Resolution of April 1956 went further. It followed the national goal of a 'socialistic pattern of society' and the Second Five-Year Plan, which put heavy industry at the centre of development on the view that a poor country had to build the machines that make machines. Industries were sorted into three schedules. Schedule A listed 17 industries, among them arms, atomic energy, iron and steel, railways and air transport, where new units would be the exclusive responsibility of the state. Schedule B listed 12, such as machine tools, fertilisers and road transport, that would become progressively state-owned, with private firms allowed to supplement the state's effort. Everything else, in Schedule C, was left to the private sector, still under licensing. Hence the idea of the public sector holding the 'commanding heights' of the economy.

ಊಹಿಸಿ: ನಮ್ಮೂರಿನ ಉದ್ಯಮಿ ಹೊಸ ಯಂತ್ರ ತಂದು ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ — ಪ್ರತಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಬೇರೆ ಅನುಮತಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೂ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಯುವಿಕೆ; ಇದನ್ನೇ ಲೈಸೆನ್ಸ್-ಪರ್ಮಿಟ್ ರಾಜ್ ಎಂದರು. ಪರವಾನಗಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಡೆಸಲು ಗೊತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮನೆತನಗಳಿಗೇ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಇಲ್ಲದೆ ವೆಚ್ಚ ತಗ್ಗಿಸುವ ಒತ್ತಡವಿರಲಿಲ್ಲ. 1967ರಿಂದ 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮೀಸಲಿಡಲಾಯಿತು; ಹೂಡಿಕೆ ಮಿತಿ ದಾಟಿದರೆ ರಕ್ಷಣೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿಯೇ ಉಳಿದವು. ಫಲಿತಾಂಶ: ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ, ಕೊರತೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 3.5 ಶೇಕಡಾ ನಿಧಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆ. (→ English: licence-permit raj · small-scale reservation · हिन्दी: लाइसेंस-परमिट राज · लघु उद्योग आरक्षण)

In exam EnglishOver the next three decades the controls grew into what critics called the licence-permit raj. A firm that wanted to build a plant, add capacity or import a machine often needed several separate approvals, each taking months. Licences tended to go to large business houses that knew how to work the system, and protected firms felt little pressure to cut costs or improve quality. From 1967 a growing list of products, at its peak more than 800, was reserved for small-scale units alone. The aim was to protect jobs, but suppose a small unit making a reserved item wanted to grow: beyond the investment limit it lost its protection, so many chose to stay small. The outcome was high costs, frequent shortages and slow growth, which the economist Raj Krishna called the 'Hindu rate of growth', about 3.5 per cent a year.

ಎರಡು ಕಾಯ್ದೆಗಳು ಹಿಡಿತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದವು. 1969ರ MRTP ಕಾಯ್ದೆ: ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ ಕೆಲವೇ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಆಸ್ತಿ ಮಿತಿ ಮೀರಿದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ವಿಲೀನವಾಗಲು ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಬೇಕು. 1973ರ FERA: ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಪಾಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 40 ಶೇಕಡಾವರೆಗೆ — ಹಾಗಾಗಿ IBM, Coca-Cola ದಂತಹವು ದೇಶ ಬಿಟ್ಟವು. 1977ರ ನೀತಿ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿತು; 1978ರಿಂದ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಬಂದವು. 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಕೆ ಬಂದರೂ ಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು. (→ English: MRTP Act, 1969 · FERA, 1973 · हिन्दी: एमआरटीपी अधिनियम, 1969 · फ़ेरा, 1973)

In exam EnglishTwo laws tightened the grip. The Monopolies and Restrictive Trade Practices (MRTP) Act, 1969 followed official findings that economic power was concentrated in a few business houses; large firms above an asset threshold needed government approval to expand, merge or open new units. The Foreign Exchange Regulation Act (FERA), 1973 controlled foreign exchange tightly and generally limited foreign shareholding in Indian companies to 40 per cent; IBM and Coca-Cola were among the firms that left India rather than give up control. The Industrial Policy Statement of 1977 turned attention to small and cottage industries, and District Industries Centres were set up from 1978 to serve them. In the 1980s some rules were eased, for instance by letting firms make a wider range of related products under one licence ('broad-banding'), but the core of the system stayed.

1991ರಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳ ಆಮದಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. 24 ಜುಲೈ 1991ರಂದು, ಬಜೆಟ್ ದಿನವೇ, ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ ಬಂತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿ 18 ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ರದ್ದು — ಈಗ ಆ ಪಟ್ಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉಪಕರಣ, ಸ್ಫೋಟಕ, ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕ, ತಂಬಾಕು, ಮದ್ಯದಂತಹ ಕೆಲವಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಕುಗ್ಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾದವು 17ರಿಂದ 8ಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಎರಡೇ: ಅಣುಶಕ್ತಿ, ರೈಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ. ಸ್ವಂತ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆ ಕಟ್ಟಲು ಇನ್ನು ಅನುಮತಿ ಕೇಳಬೇಕಿಲ್ಲ, 'ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇನೆ' ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರೆ ಸಾಕು — ಹಾಗೆ ಒಂದು ಜ್ಞಾಪನಾಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. (→ English: industrial licensing · New Industrial Policy, 1991 · हिन्दी: औद्योगिक लाइसेंसिंग · नई औद्योगिक नीति, 1991)

In exam EnglishIn 1991 the system met a crisis: foreign exchange reserves had fallen to a few weeks of imports, as the external sector chapter explains. On 24 July 1991, the day of the Union Budget, the government placed a new Statement on Industrial Policy before Parliament. industrial licensing was abolished for all industries except 18 kept under licensing for reasons of security, strategy, safety or the environment; that list has since shrunk to a handful, such as defence equipment, industrial explosives, hazardous chemicals, and tobacco products and alcoholic drinks. The industries reserved for the public sector were cut from 17 to 8, and later to just two: atomic energy and railway operations. In most fields a firm no longer needed permission to build a factory; it only had to file a memorandum informing the government.
Three landmarks of industrial policy
PolicyMain ideaPublic sectorPrivate sector
Industrial Policy Resolution, 1948Mixed economy under state directionMonopoly in arms, atomic energy and railways; new units in six basic industriesOpen elsewhere, licensed under the 1951 Act
Industrial Policy Resolution, 1956Socialistic pattern; heavy industry firstSchedule A (17 industries) exclusive; Schedule B (12) progressively state-ownedSchedule C, under licensing
Statement on Industrial Policy, 1991Delicensing and opening upReserved list cut from 17 to 8 (now 2)Licence needed only for 18 industries (now a handful); FDI up to 51% automatic in priority industries

ಅದೇ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ 'ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿ ಎಂದರೆ ಅನುಮಾನ' ಎಂಬ MRTP ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ನಿಯಮ ಹೋಯಿತು. ಆದ್ಯತಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ 51 ಶೇಕಡಾವರೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅನುಮತಿ, ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತರುವುದು ಸುಲಭ. ಸದಾ ನಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು, ಕೆಲವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರಬೇಕು. ನಂತರ FERA ಬದಲಿಗೆ 1999ರ FEMA ಬಂತು — ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವಲ್ಲ, ಸಿವಿಲ್ ವಿಷಯ. ಇದೆಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಪ್ಯಾಕೇಜಿನ ಒಂದು ಭಾಗ: ಜುಲೈ 1991ರ ರೂಪಾಯಿ ಅಪಮೌಲ್ಯ, ಕಡಿಮೆ ಆಮದು ಸುಂಕವೂ ಅದರಲ್ಲೇ. (→ English: foreign direct investment · FEMA, 1999 · हिन्दी: प्रत्यक्ष विदेशी निवेश · फ़ेमा, 1999)

In exam EnglishThe same statement ended the MRTP rule that large firms needed prior approval for new investment, so size alone was no longer suspect. foreign direct investment up to 51 per cent in a list of high-priority industries would get automatic approval, and agreements to bring in foreign technology were made easier. Chronically loss-making public enterprises would be referred for revival or closure, and part of the government's shareholding in some would be sold. Later laws completed the picture: FERA was replaced by the Foreign Exchange Management Act (FEMA), 1999, which treats foreign exchange violations as civil rather than criminal matters, and the MRTP Act gave way to a competition law. Industrial policy was one piece of a wider package that also included the rupee devaluation of July 1991 and lower import duties.

ಮೂರು ಪದ, ಮೂರು ಅರ್ಥ. ಉದಾರೀಕರಣ: ಏನು, ಎಷ್ಟು, ಎಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಬೆಲೆಗೆ ತಯಾರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕಂಪನಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು. ಖಾಸಗೀಕರಣ: ಮಾಲೀಕನಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು — ಸರ್ಕಾರಿ ಪಾಲು ಮಾರುವುದು, ಅಥವಾ ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ವಿಮಾನಯಾನ, ವಿದ್ಯುತ್‌ನಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಖಾಸಗಿಯವರನ್ನು ಬಿಡುವುದು. ಜಾಗತೀಕರಣ: ಕಡಿಮೆ ಸುಂಕ, ಸುಲಭ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ವಿನಿಮಯ ದರದ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದು. ಒಂದು ಕೈಯ ಕಟ್ಟು ಬಿಚ್ಚಿದರೂ ಇನ್ನೊಂದು ಕೈ ಕಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಕೆಲಸ ಆಗದು — ಪರವಾನಗಿಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಂಪನಿ ಯಂತ್ರ ಆಮದು ಮಾಡಿ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. (→ English: liberalisation · privatisation · globalisation · हिन्दी: उदारीकरण · निजीकरण · वैश्वीकरण)

In exam EnglishThe reforms are summed up as LPG. liberalisation means removing controls that stop firms from deciding what to produce, how much, where and at what price: abolishing licences, freeing interest rates, ending reservations. privatisation means a smaller role for the state as owner, either by selling government shares in public enterprises or by opening fields once kept for the state, such as telecom, airlines and power, to private firms. globalisation means joining the world economy more closely through lower tariffs, easier foreign investment and a market-determined exchange rate. The three support each other: a firm freed from licensing can grow only if it can import machines and sell abroad. The package also worked on two time scales: short-term stabilisation to cut the fiscal and current account deficits, and longer-term structural reform.

ಪರವಾನಗಿ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಭಯ: ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯೊಂದು ತನ್ನ ಬಲವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಸಂತೆಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಈರುಳ್ಳಿ ಬೆಲೆ ಏರಿಸಿದರೆ ಅದು ಕಾರ್ಟೆಲ್. 2002ರ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಕಾಯ್ದೆ ಅಂತಹ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು, ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ, ದೊಡ್ಡ ವಿಲೀನಗಳನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಆಯೋಗ — 2003ರಲ್ಲಿ ರಚನೆ, 2009ರಿಂದ ಒಪ್ಪಂದ, ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ನಿಯಮಗಳು, 2011ರಿಂದ ವಿಲೀನ ನಿಯಮಗಳು; 2009ರಲ್ಲೇ MRTP ರದ್ದು. ವ್ಯತ್ಯಾಸ: MRTP 'ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದೇ ತಪ್ಪು' ಎಂದಿತು, ಸ್ಪರ್ಧಾ ಕಾಯ್ದೆ 'ಕೆಟ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಯೇ ತಪ್ಪು' ಎನ್ನುತ್ತದೆ. 2023ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮೌಲ್ಯದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಸೇರಿಸಿತು. (→ English: Competition Commission of India · abuse of dominant position · हिन्दी: भारतीय प्रतिस्पर्धा आयोग · प्रभुत्वशाली स्थिति का दुरुपयोग)

In exam EnglishOnce licensing went, the danger shifted from too many controls to too little competition, since a dominant firm could still misuse its position. The Competition Act, 2002 prohibits agreements that harm competition, such as cartels that fix prices or share out markets, and abuse of a dominant position, such as predatory pricing; it also reviews 'combinations', meaning mergers and acquisitions above set thresholds. It is enforced by the Competition Commission of India, a statutory body set up in 2003, which began enforcing the rules on agreements and dominance in 2009, the year the MRTP Act was repealed, and the merger rules in 2011. The contrast matters: the MRTP Act treated bigness itself as the problem, while the Competition Act punishes harmful conduct whatever the firm's size. A 2023 amendment added a test based on deal value, so that buying a small but valuable company, often a digital one, can be reviewed.

ಸುಧಾರಣೆಯ ನಂತರವೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಂಪನಿಗಳಿವೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯ ಉದ್ಯಮ ಎಂದರೆ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲು ಕೇಂದ್ರದ್ದು (ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ) — NTPC, ONGC ಉದಾಹರಣೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಕ ಪಡೆಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಟ್ಟಂತೆ ಸರ್ಕಾರ ಇವಕ್ಕೆ ದರ್ಜೆ ನೀಡುತ್ತದೆ: 1997ರಲ್ಲಿ ನವರತ್ನ, ಮಿನಿರತ್ನ; 2009ರಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡವಕ್ಕೆ ಮಹಾರತ್ನ. ದರ್ಜೆ ಏರಿದಂತೆ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಕೇಳದೆ ಮಂಡಳಿ ದೊಡ್ಡ ಹೂಡಿಕೆ ಅನುಮೋದಿಸಬಹುದು, ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮ, ವಿದೇಶ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸುಲಭ. ಮಿನಿರತ್ನಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ಲಾಭ, ನವರತ್ನ ಮಿನಿರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಂಕದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಮಹಾರತ್ನ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ನವರತ್ನ, ಭಾರಿ ವಹಿವಾಟು, ಜಾಗತಿಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ. (→ English: central public sector enterprise · Maharatna · Navratna · Miniratna · हिन्दी: केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्र उद्यम · महारत्न · नवरत्न · मिनीरत्न)

In exam EnglishLiberalisation did not abolish the public sector. A central public sector enterprise (CPSE) is a company in which the Union government, alone or with other CPSEs, holds more than half the shares; NTPC and ONGC are examples. To give the stronger ones room to compete, the government grades them: the Navratna and Miniratna categories were created in 1997, and the Maharatna category, for the largest, in 2009. The higher the grade, the larger the investment its board can approve without going to the ministry, and the freer it is to form joint ventures and expand abroad. A Miniratna must have made profits consistently, a Navratna is picked from among Miniratnas on a score of performance indicators, and a Maharatna must already be a listed Navratna with very large turnover, net worth and profit and a significant global presence.
Grades of central public sector enterprises
GradeCreatedWho qualifies
Miniratna1997CPSEs with a consistent record of profit
Navratna1997Chosen from Miniratnas on a score of performance indicators
Maharatna2009Listed Navratnas with very large turnover, net worth and profit and a significant global presence

ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂತೆಗೆತ ಎಂದರೆ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮಾರುವುದು. 1991-92ರಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಣ್ಣ ಪಾಲು ಮಾರಾಟದಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು; ರಂಗರಾಜನ್ ಸಮಿತಿ (1993), ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂತೆಗೆತ ಆಯೋಗ (1996) ಸಲಹೆ ನೀಡಿದವು. 1999–2004ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂತೆಗೆತ — ಬೀಗದ ಕೈ ಸಮೇತ ಮನೆಯನ್ನೇ ಮಾರಿದಂತೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಾಲು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಖಾಸಗಿಗೆ: ಮೊದಲನೆಯದು 2000ರಲ್ಲಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಫುಡ್ಸ್, ನಂತರ 2001ರಲ್ಲಿ BALCO. 2016ರಲ್ಲಿ ಇಲಾಖೆಯ ಹೆಸರು DIPAM; ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಟಾಟಾಗೆ ಮಾರಾಟ ಜನವರಿ 2022ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ. 2021-22 ಬಜೆಟ್ ನೀತಿ: ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಉಪಸ್ಥಿತಿ, ಉಳಿದೆಡೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಅಥವಾ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ. (→ English: disinvestment · strategic disinvestment · हिन्दी: विनिवेश · रणनीतिक विनिवेश)

In exam Englishdisinvestment is the sale by the government of part or all of its shares in a public enterprise. It began in 1991-92 with small minority stakes sold mainly to raise money for the budget. The Rangarajan Committee (1993) advised how far the government's stake could fall, and a Disinvestment Commission (1996) advised on what to sell and how. Between 1999 and 2004 came strategic disinvestment, the sale of a controlling stake with management control to a private buyer: Modern Food Industries was first, in 2000, followed by BALCO in 2001. The department in charge was renamed DIPAM (Department of Investment and Public Asset Management) in 2016, and the sale of Air India to the Tata group was completed in January 2022. The New Public Sector Enterprise Policy of the 2021-22 Budget keeps only a bare minimum presence in four broad strategic sectors (atomic energy, space and defence; transport and telecommunications; power, petroleum, coal and other minerals; banking, insurance and financial services); elsewhere enterprises are to be privatised or closed.

ಇಡೀ ಕಥೆ ಮೂರು ಹಂತ: 1948ರಿಂದ 1970ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವೇ ಮುನ್ನಡೆಸಿತು, ಪರವಾನಗಿ ಕೊಟ್ಟಿತು; 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಡಿಲಿಕೆ; 1991ರಿಂದ 'ಏನು ತಯಾರಿಸಬೇಕು' ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಸ್ಪರ್ಧಾ ಆಯೋಗದ ಮೂಲಕ ನಡವಳಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕಡಿಮೆ ಉದ್ಯಮಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ, ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿಕೆಗೆ ತಿರುಗಿತು. 1991ರ ನಾಲ್ಕು ಕಂಬಗಳು: ಪರವಾನಗಿ ರದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಮೀಸಲು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ, MRTP ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯ ಅಂತ್ಯ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲು. ಮಾಲೀಕತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಕೊಡುವುದು — ಆಸ್ತಿ ನಗದೀಕರಣ — ಮೂರನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ. (→ English: delicensing · asset monetisation · हिन्दी: लाइसेंस समाप्ति · परिसंपत्ति मुद्रीकरण)

In exam EnglishPut together, industrial policy has passed through three stages. From 1948 to the late 1970s the state led and licensed; in the 1980s controls were eased at the edges; and from 1991 the state stopped deciding what firms may make, and turned instead to regulating conduct through the Competition Commission, owning fewer enterprises and, as Part 2 shows, offering incentives to industries it wants to grow. The four pillars of 1991 were delicensing, a much smaller area reserved for the public sector, the end of MRTP prior approval, and open doors to foreign investment and technology. Selling shares is not the only way to use public assets: leasing them out while keeping ownership, called asset monetisation, returns in Part 3.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Under the Industrial Policy Resolution, 1956, Schedule A consisted of:

  1. 17 industries in which new units would be the exclusive responsibility of the State
  2. 12 industries that would become progressively state-owned, with private firms supplementing
  3. Industries left to the private sector without any licensing
  4. Products reserved for manufacture by small-scale units
Show answer

Answer: A. 17 industries in which new units would be the exclusive responsibility of the State

Schedule A listed 17 industries, such as arms, atomic energy, iron and steel and railways, reserved for the State. The 12 progressively state-owned industries were Schedule B; the private sector's Schedule C still needed licences; small-scale reservation began only in 1967 and was not part of the schedules.

Q2. Consider the following statements about the Statement on Industrial Policy of July 1991:
1. It abolished industrial licensing for all industries except a short list of 18.
2. It increased the number of industries reserved for the public sector from 8 to 17.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct: licensing was kept only for 18 industries. Statement 2 reverses the change: the reserved list was cut from 17 to 8, not raised. So '2 only', 'Both' and 'Neither' are wrong.

Q3. Match List I (law) with List II (year of enactment):
List I
A. MRTP Act
B. FERA
C. FEMA
D. Competition Act
List II
1. 1999
2. 1969
3. 2002
4. 1973
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-2, B-4, C-1, D-3
  2. A-4, B-2, C-1, D-3
  3. A-2, B-4, C-3, D-1
  4. A-2, B-1, C-4, D-3
Show answer

Answer: A. A-2, B-4, C-1, D-3

MRTP Act 1969, FERA 1973, FEMA 1999 and Competition Act 2002, so A-2, B-4, C-1, D-3. The second option swaps MRTP and FERA; the third swaps FEMA and the Competition Act; the fourth gives FERA the FEMA year.

Q4. With reference to the Competition Commission of India, consider the following statements:
1. It reviews mergers and acquisitions above set thresholds.
2. It treats the large size of a firm as an offence in itself.
3. It is a statutory body established under the Competition Act, 2002.
Which of the statements given above are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 1 and 3 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct. Statement 2 describes the old MRTP approach; the Competition Act punishes harmful conduct, not size. So every option containing statement 2 is wrong.

Q5. Which of the following are at present the only industries reserved for the public sector in India?

  1. Atomic energy and railway operations
  2. Coal and mineral oils
  3. Arms and ammunition and air transport
  4. Iron and steel and heavy machinery
Show answer

Answer: A. Atomic energy and railway operations

After the 1991 cut from 17 to 8, the list was reduced further to atomic energy and railway operations. Coal, mineral oils, arms, air transport, iron and steel and heavy machinery were once reserved but have been opened to private firms.

Q6. Consider the following statements about central public sector enterprises:
1. The Maharatna category was introduced in 2009.
2. A CPSE can be given Maharatna status without first being a Navratna.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: a Maharatna must already be a Navratna listed on a stock exchange. So '2 only', 'Both' and 'Neither' are wrong.

Q7. Which was the first central public sector enterprise sold through strategic disinvestment?

  1. Modern Food Industries
  2. Bharat Aluminium Company (BALCO)
  3. Air India
  4. Steel Authority of India
Show answer

Answer: A. Modern Food Industries

Modern Food Industries was sold in 2000. BALCO followed in 2001; the Air India sale was completed only in January 2022; Steel Authority of India remains a public sector enterprise.

Q8. Under the New Public Sector Enterprise Policy announced in the Union Budget 2021-22, which one of the following is NOT one of the strategic sectors?

  1. Atomic energy, space and defence
  2. Transport and telecommunications
  3. Banking, insurance and financial services
  4. Hotels and tourism
Show answer

Answer: D. Hotels and tourism

The four strategic sectors are atomic energy, space and defence; transport and telecommunications; power, petroleum, coal and other minerals; and banking, insurance and financial services. Hotels and tourism is a non-strategic field, where enterprises are to be privatised or closed; the other three options are strategic sectors.

All parts

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources