English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

High Courts, subordinate courts, tribunals and legal services

తెలుగులో వివరణ

Judiciary · Part 2 / 3 · Fact-checked on 15 October 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How High Courts are composed and how their judges are appointed, transferred and removed, the writ and supervisory powers of High Courts, the subordinate courts, tribunals under Part XIVA, free legal aid and Lok Adalats.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

మొదటి భాగంలో నిచ్చెన పైమెట్టు చూశాం. ఇప్పుడు కిందికి: ప్రతి రాష్ట్ర హైకోర్టు, జిల్లా కోర్టులు, ప్రత్యేక వివాదాల కోసం ట్రైబ్యునళ్ళు, పేదవాళ్ళు కోర్టుకు చేరేందుకు న్యాయ సహాయం. సుప్రీంకోర్టు ఏటా కొన్ని వేల కేసులే తేలుస్తుంది; సామాన్యుడు కలిసేది కింది కోర్టులనే — ఆసుపత్రిలో పెద్ద డాక్టర్ కంటే ముందు ఊరి వైద్యుడిని కలిసినట్లు. 214: ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒక హైకోర్టు. 231: రెండు మూడు రాష్ట్రాలకు, ఒక కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి కలిపి ఒకే హైకోర్టు పెట్టవచ్చు — చండీగఢ్‌లోని పంజాబ్-హర్యానా హైకోర్టు లాగా. 230: హైకోర్టు అధికారాన్ని కేంద్రపాలిత ప్రాంతానికి పార్లమెంట్ విస్తరించవచ్చు. కలకత్తా, బొంబాయి, మద్రాస్ హైకోర్టులు 1862లో వచ్చినవి. 1 జనవరి 2019న ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు వేరే హైకోర్టు వచ్చాక మొత్తం 25. (→ English: High Court · हिन्दी: उच्च न्यायालय)

In exam EnglishPart 1 dealt with the top of the ladder. This part climbs down it: the High Court in each State, the subordinate courts in the districts, the tribunals that take over specialised disputes, and the legal services that help poor people reach any court at all. The Supreme Court decides a few thousand cases a year, but most citizens meet the judiciary lower down. Article 214 says there shall be a High Court for each State, and Article 231 lets Parliament set up a common High Court for two or more States, or for two or more States and a Union Territory, as with the High Court of Punjab and Haryana at Chandigarh. Under Article 230, Parliament can extend a High Court's jurisdiction to a Union Territory. The oldest High Courts, at Calcutta, Bombay and Madras, were set up in 1862 under the Indian High Courts Act, 1861. Since 1 January 2019, when a separate High Court for Andhra Pradesh began functioning, India has had 25 High Courts.

హైకోర్టులో ప్రధాన న్యాయమూర్తి, రాష్ట్రపతి నియమించినంత మంది ఇతర జడ్జిలు (216). తేడా గమనించండి: సుప్రీంకోర్టు జడ్జిల సంఖ్యను పార్లమెంట్ చట్టంతో నిర్ణయిస్తుంది; హైకోర్టుకు రాష్ట్రపతి. నియామకం (217): భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి, రాష్ట్ర గవర్నర్, ఆ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తిని సంప్రదించి రాష్ట్రపతి నియమిస్తారు. 1998 తీర్పు ప్రకారం హైకోర్టు కొలీజియం పేర్లు ప్రతిపాదిస్తే, ప్రధాన న్యాయమూర్తి, ఇద్దరు సీనియర్ సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలతో కూడిన కొలీజియం సిఫార్సు చేస్తుంది — ఇంట్లో పిల్లవాడికి సంబంధం చూసి, పెద్దలు ఖాయం చేసినట్లు. అర్హత: పౌరుడు + పదేళ్ళ న్యాయ పదవి లేదా పదేళ్ళ హైకోర్టు న్యాయవాద వృత్తి; న్యాయశాస్త్రవేత్త దారి లేదు. పదవీ విరమణ 62 (15వ సవరణ, 1963, 60 నుంచి పెంచింది); ప్రమాణం గవర్నర్ ముందు (219). (→ English: collegium · हिन्दी: कॉलेजियम)

In exam EnglishA High Court consists of a Chief Justice and such other judges as the President may from time to time appoint (Article 216). Note the contrast with the Supreme Court: there Parliament fixes the number by law, here the President decides. Under Article 217, a High Court judge is appointed by the President after consultation with the Chief Justice of India, the Governor of the State and, for judges other than the Chief Justice, the Chief Justice of that High Court. Under the Third Judges case (1998), recommendations are made through a collegium of the Chief Justice of India and the two senior-most Supreme Court judges, after the High Court's own collegium proposes names. A candidate must be a citizen and must have held a judicial office in India for ten years, or been an advocate of a High Court for ten years; there is no distinguished-jurist route. A judge serves until 62, an age raised from 60 by the 15th Amendment (1963), and takes the oath before the Governor (Article 219).

హైకోర్టు జడ్జిని తొలగించే పద్ధతి సుప్రీంకోర్టు జడ్జికి ఉన్నదే: పార్లమెంట్ ఉభయ సభల తీర్మానం తర్వాత రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వు; రాష్ట్ర శాసనసభకు ఇందులో పాత్ర లేదు. 222: ప్రధాన న్యాయమూర్తిని సంప్రదించి రాష్ట్రపతి ఒక హైకోర్టు నుంచి మరో హైకోర్టుకు బదిలీ చేయవచ్చు. 223: ప్రధాన న్యాయమూర్తి పదవి ఖాళీ అయితే తాత్కాలిక ప్రధాన న్యాయమూర్తి. 224: పెండింగ్ కేసుల కోసం రెండేళ్ళ వరకు అదనపు జడ్జిలు; ఎవరైనా లేనప్పుడు తాత్కాలిక జడ్జి. 224A: రిటైరైన జడ్జిని మళ్ళీ కూర్చోమని కోరవచ్చు. పండగ రద్దీకి దుకాణంలో అదనపు పనివాళ్ళను పెట్టుకున్నట్లు. రిటైర్మెంట్ తర్వాత (220): సుప్రీంకోర్టులో, వేరే హైకోర్టుల్లో వాదించవచ్చు; తాను పనిచేసిన హైకోర్టులో, కింది కోర్టుల్లో కాదు. (→ English: transfer of judges · हिन्दी: न्यायाधीशों का अंतरण)

In exam EnglishA High Court judge is removed in the same way as a Supreme Court judge, by the President after an address by both Houses of Parliament under the procedure of Article 124(4); a State legislature has no role. Under Article 222, the President may transfer a judge from one High Court to another after consulting the Chief Justice of India. When the office of Chief Justice of a High Court is vacant, the President appoints an acting Chief Justice (Article 223). To clear arrears, the President may appoint additional judges for up to two years, and acting judges when a permanent judge is absent (Article 224); under Article 224A, the Chief Justice of a High Court, with the President's previous consent, may request a retired judge to sit again. Article 220 sets a narrower post-retirement bar than for the Supreme Court: a retired permanent High Court judge cannot plead or act in any court or before any authority in India except the Supreme Court and the other High Courts.

Supreme Court and High Court judges compared
	Supreme Court judge	High Court judge
Number fixed by	Parliament by law (Article 124(1))	The President (Article 216)
Consulted on appointment	Judges the President thinks necessary; always the CJI (Article 124(2))	CJI, Governor and the High Court Chief Justice (Article 217)
Distinguished jurist route	Yes	No
Retirement age	65	62
Oath before	The President or a person appointed by the President	The Governor or a person appointed by the Governor (Article 219)
Practice after retirement	Barred in every court in India (Article 124(7))	Allowed only in the Supreme Court and other High Courts (Article 220)
Removal	Article 124(4)	Same manner as a Supreme Court judge

226వ అధికరణ ప్రకారం హైకోర్టు తన పరిధిలోని ఎవరికైనా, ప్రభుత్వానికి కూడా, రిట్‌లు జారీ చేయవచ్చు — ప్రాథమిక హక్కుల కోసమే కాదు, 'ఇతర ఏ ప్రయోజనానికైనా', అంటే సాధారణ చట్టపరమైన హక్కుల కోసం కూడా. అందుకే హైకోర్టు రిట్ అధికారం సుప్రీంకోర్టు 32వ అధికరణ అధికారం కంటే విస్తృతం. కానీ ఒక తేడా: 32 కింద సుప్రీంకోర్టుకు వెళ్ళే హక్కు స్వయంగా ప్రాథమిక హక్కు; 226 కింద ఉపశమనం హైకోర్టు విచక్షణ. ఉదాహరణ: విద్యుత్ బోర్డు ఒక కాంట్రాక్టర్ లైసెన్స్‌ను అతని మాట వినకుండా రద్దు చేసింది — ప్రాథమిక హక్కు లేకపోయినా హైకోర్టు ఆ ఉత్తర్వును కొట్టివేయగలదు. పెద్ద వల విసిరితే చిన్న చేపలూ పడతాయి కదా. సుప్రీంకోర్టులాగే ప్రతి హైకోర్టూ రికార్డు న్యాయస్థానం, ధిక్కారానికి శిక్షించగలదు (215). (→ English: writ · हिन्दी: रिट)

In exam EnglishArticle 226 gives every High Court power to issue directions, orders or writs, including habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto and certiorari, to any person or authority, including a government, within its territories. It may do so for the enforcement of Fundamental Rights 'and for any other purpose', meaning the enforcement of ordinary legal rights as well. That is why a High Court's writ jurisdiction is wider than the Supreme Court's under Article 32, which is limited to Fundamental Rights. There is a difference in nature too: the right to move the Supreme Court under Article 32 is itself a Fundamental Right, while relief under Article 226 is discretionary. Suppose a State electricity board cancels a contractor's licence without giving him a hearing: no Fundamental Right may be involved, but the High Court can still quash the order under Article 226. Like the Supreme Court, every High Court is a court of record with power to punish for contempt of itself (Article 215).

227: సాయుధ దళాల కోర్టులు తప్ప, తన పరిధిలోని అన్ని కోర్టులు, ట్రైబ్యునళ్ళపై హైకోర్టుకు పర్యవేక్షణ — హెడ్‌మాస్టర్ అన్ని తరగతులనూ పర్యవేక్షించినట్లు. 228: కింది కోర్టులో ఉన్న కేసులో రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యాన ప్రశ్న ఉంటే హైకోర్టు ఆ కేసును తనవద్దకు తెప్పించుకుంటుంది. ఎల్. చంద్ర కుమార్ కేసు (1997): ట్రైబ్యునళ్ళ చట్టాలు హైకోర్టుల అధికారాన్ని తీసేయాలని చూశాయి. ఏడుగురు జడ్జిల ధర్మాసనం చెప్పింది — 226, 227 కింద హైకోర్టుల, 32 కింద సుప్రీంకోర్టు న్యాయ సమీక్ష అధికారం రాజ్యాంగ మౌలిక స్వరూపంలో భాగం, దాన్ని తీసేయలేరు; కాబట్టి ట్రైబ్యునల్ తీర్పులపై హైకోర్టు డివిజన్ బెంచ్‌కు వెళ్ళవచ్చు. (→ English: judicial review · हिन्दी: न्यायिक पुनर्विलोकन)

In exam EnglishArticle 227 gives every High Court superintendence over all courts and tribunals in its territory, except those constituted under laws relating to the armed forces. It can call for returns, make general rules and prescribe forms for their practice and procedure. Under Article 228, if a High Court is satisfied that a case pending in a subordinate court involves a substantial question of law as to the interpretation of the Constitution, it withdraws the case and either decides it or decides the constitutional question and sends the case back. The importance of these powers came out in L. Chandra Kumar v. Union of India (1997). Laws on tribunals had tried to exclude the jurisdiction of High Courts. A seven-judge bench held that the power of judicial review of the High Courts under Articles 226 and 227, and of the Supreme Court under Article 32, is part of the basic structure of the Constitution and cannot be excluded; decisions of tribunals can therefore be challenged before a division bench of the High Court.

హైకోర్టు కింద జిల్లా, కింది కోర్టులు (233–237). జిల్లా జడ్జిని హైకోర్టును సంప్రదించి గవర్నర్ నియమిస్తారు; బయటి నుంచి వచ్చేవారు కనీసం ఏడేళ్ళు న్యాయవాదిగా ఉండి, హైకోర్టు సిఫార్సు పొందాలి. ఇతర న్యాయాధికారులను రాష్ట్ర పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్, హైకోర్టుతో సంప్రదించి చేసిన నియమాల ప్రకారం గవర్నర్ నియమిస్తారు. బదిలీలు, పదోన్నతులు, సెలవులు — ఈ నియంత్రణ అంతా హైకోర్టుదే (235), రాష్ట్ర ప్రభుత్వానిది కాదు. పిల్లల మార్కులు స్కూలే వేస్తుంది, ఊరి సర్పంచ్ కాదు — అలాగే. జిల్లాలో జిల్లా జడ్జి సివిల్ కేసులు, సెషన్స్ జడ్జిగా తీవ్ర క్రిమినల్ కేసులు వింటారు; కింద సివిల్ జడ్జిలు, మేజిస్ట్రేట్లు. సెషన్స్ కోర్టు వేసిన మరణశిక్షను హైకోర్టు ధృవీకరించకపోతే అమలు చేయరు. (→ English: district judge · हिन्दी: जिला न्यायाधीश)

In exam EnglishBelow the High Court are the subordinate courts (Articles 233 to 237). A district judge is appointed, posted and promoted by the Governor in consultation with the High Court; a person not already in service must have been an advocate or pleader for at least seven years and be recommended by the High Court (Article 233). Other members of the State judicial service are appointed by the Governor under rules made after consulting the State Public Service Commission and the High Court (Article 234). Control over district and subordinate courts, including posting, promotion and leave of judicial officers, is vested in the High Court (Article 235). This keeps the lower judiciary out of the hands of the State government, in line with Article 50. In each district, the district judge hears civil cases and, as sessions judge, serious criminal cases; below are civil judges and judicial magistrates. A death sentence passed by a Sessions Court cannot be carried out unless the High Court confirms it.

ప్రత్యేక వివాదాలకు సాధారణ కోర్టులు నెమ్మది, అందుకే 42వ సవరణ (1976) ట్రైబ్యునళ్ళపై భాగం XIVA చేర్చింది. 323A: ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల నియామకం, సర్వీసు షరతుల వివాదాలకు పరిపాలనా ట్రైబ్యునళ్ళు — ఇవి పార్లమెంట్ మాత్రమే పెట్టగలదు; 1985 చట్టం కింద కేంద్ర పరిపాలనా ట్రైబ్యునల్ (CAT), రాష్ట్ర ట్రైబ్యునళ్ళు. 323B: పన్నులు, విదేశీ మారకం, పారిశ్రామిక-కార్మిక వివాదాలు, భూసంస్కరణలు, పట్టణ ఆస్తి పరిమితి, ఎన్నికలు, ఆహార పదార్థాలు, అద్దె వంటి విషయాలకు — పార్లమెంట్, రాష్ట్ర శాసనసభలు రెండూ పెట్టవచ్చు. కంటి సమస్యకు కంటి డాక్టర్ దగ్గరికి వెళ్ళినట్లు, ప్రత్యేక వివాదానికి ప్రత్యేక వేదిక. కోర్టుల అధికారాన్ని మినహాయించే అవకాశం ఉన్నా, 1997 చంద్ర కుమార్ తీర్పుతో హైకోర్టు సమీక్ష తప్పనిసరి. 2021 చట్టం కొన్ని అప్పీలు ట్రైబ్యునళ్ళను రద్దు చేసి పనిని హైకోర్టులు, ఇతర సంస్థలకు ఇచ్చింది. (→ English: tribunal · हिन्दी: अधिकरण)

In exam EnglishOrdinary courts are slow for specialised disputes, so the 42nd Amendment (1976) added Part XIVA on tribunals. Article 323A lets Parliament alone set up administrative tribunals for disputes about recruitment and conditions of service of persons in the public services of the Union, the States, local authorities and government-controlled corporations. Parliament did so through the Administrative Tribunals Act, 1985, under which the Central Administrative Tribunal and State Administrative Tribunals work. Article 323B lets both Parliament and the State legislatures, within their own legislative fields, set up tribunals for other matters, such as taxation, foreign exchange, industrial and labour disputes, land reforms, ceilings on urban property, elections to Parliament and State legislatures, foodstuffs, and rent and tenancy. Both articles allowed laws to exclude the jurisdiction of courts other than the Supreme Court under Article 136, but L. Chandra Kumar (1997) made tribunals subject to High Court review. The Tribunals Reforms Act, 2021 later abolished several appellate tribunals and moved their work to High Courts and other bodies.

వకీలుకు డబ్బు లేకపోతే కోర్టుకు వెళ్ళే హక్కు ఉన్నా లాభం లేదు. 39A (42వ సవరణ, 1976 చేర్చిన ఆదేశిక సూత్రం): ఆర్థిక లేదా ఇతర ఇబ్బందుల వల్ల ఎవరికీ న్యాయం దూరం కాకూడదు, ప్రభుత్వం ఉచిత న్యాయ సహాయం అందించాలి. దీనికోసం న్యాయ సేవల ప్రాధికార సంస్థల చట్టం, 1987 — 9 నవంబర్ 1995 నుంచి అమలు; ఆ రోజే జాతీయ న్యాయ సేవల దినం. జాతీయ స్థాయిలో NALSA (ప్రధాన పోషకుడు భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి), తర్వాత రాష్ట్ర, జిల్లా, తాలూకా స్థాయి సంస్థలు. ఎవరికి ఉచితం? ఎస్సీ, ఎస్టీలు, మహిళలు, పిల్లలు, వికలాంగులు, అక్రమ రవాణా బాధితులు, విపత్తు బాధితులు, పారిశ్రామిక కార్మికులు, కస్టడీలో ఉన్నవారు, తక్కువ ఆదాయం ఉన్నవారు. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో ఉచిత వైద్యంలా, ఇది ఉచిత న్యాయం. (→ English: free legal aid · हिन्दी: निःशुल्क विधिक सहायता)

In exam EnglishA right to approach the courts means little to someone who cannot pay a lawyer. Article 39A, a Directive Principle added by the 42nd Amendment (1976), asks the State to secure that the legal system promotes justice on the basis of equal opportunity and to provide free legal aid, so that no citizen is denied justice because of economic or other disabilities. Parliament gave this effect through the Legal Services Authorities Act, 1987, which came into force on 9 November 1995; that date is observed as National Legal Services Day. The Act creates a chain of bodies: the National Legal Services Authority (NALSA), with the Chief Justice of India as Patron-in-Chief, State Legal Services Authorities, District Legal Services Authorities and Taluk Legal Services Committees. Section 12 lists who is entitled to free legal services, among them members of the Scheduled Castes and Scheduled Tribes, women and children, persons with disabilities, victims of trafficking, of mass disasters or of ethnic violence, industrial workmen, persons in custody, and people whose income is below a prescribed limit.

అదే చట్టం లోక్ అదాలత్‌ను తెచ్చింది — అంటే ప్రజా కోర్టు; ఇక్కడ వాదోపవాదాలు కాదు, రాజీ. ఊరి పెద్దలు ఇరువర్గాలను కూర్చోబెట్టి సర్దుబాటు చేసినట్లు. కోర్టులో పెండింగ్ ఉన్న కేసునైనా, కోర్టుకు రాకముందే వివాదాన్నైనా తీసుకోవచ్చు; కానీ చట్టప్రకారం రాజీకి వీలులేని నేరాలను కాదు. రాజీ కుదిరితే తీర్పు సివిల్ కోర్టు డిక్రీతో సమానం, అందరికీ అంతిమం, దానిపై ఏ కోర్టులోనూ అప్పీలు లేదు. కోర్టు ఫీజు లేదు; పెండింగ్ కేసు రాజీ అయితే కట్టిన ఫీజు తిరిగి ఇస్తారు. ఉదాహరణ: రైతు, బ్యాంకు ఏళ్ళుగా అప్పుపై గొడవపడుతుంటే ఒక్క రోజులో రాజీ. 2002 సవరణ: రవాణా, తపాలా, ఫోన్, విద్యుత్, నీరు, ఆసుపత్రులు వంటి ప్రజోపయోగ సేవలకు శాశ్వత లోక్ అదాలత్‌లు — రాజీ కుదరకపోతే అవే తీర్పు చెప్పగలవు. (→ English: Lok Adalat · हिन्दी: लोक अदालत)

In exam EnglishThe same Act set up the Lok Adalat, literally a people's court, which settles disputes by compromise rather than by a contested trial. Legal services authorities organise Lok Adalats with serving or retired judicial officers and other persons as members. A Lok Adalat can take up a case pending in a court, or a dispute before it reaches court, but it cannot deal with an offence that is not compoundable under law. If the parties settle, the award is deemed to be a decree of a civil court, it is final and binding on all parties, and no appeal lies against it in any court. No court fee is charged, and if a case pending in court is settled, the court fee already paid is refunded. Suppose a farmer and a bank have argued for years over a loan: a Lok Adalat can bring them to an agreed settlement in a day. A 2002 amendment added Permanent Lok Adalats for public utility services such as transport, post, telephone, power, water supply and hospitals; if conciliation fails there, they can decide the dispute on merits.

రెండు భాగాలు కలిపితే మొత్తం నిచ్చెన కనిపిస్తుంది. పైన సుప్రీంకోర్టు — రాజ్యాంగ వ్యాఖ్యానం, దాని తీర్పు అన్ని కోర్టులకూ బంధనం. మధ్యలో హైకోర్టు — పరిధిలోని కోర్టులు, ట్రైబ్యునళ్ళ పర్యవేక్షణ, ఏ ప్రయోజనానికైనా రిట్‌లు, కింది న్యాయవ్యవస్థపై నియంత్రణ. అడుగున జిల్లా, సెషన్స్ కోర్టులు, మేజిస్ట్రేట్లు — ఎక్కువ కేసులు ఇక్కడే. పక్కన ట్రైబ్యునళ్ళు (హైకోర్టు సమీక్షకు లోబడి), రాజీ కోసం లోక్ అదాలత్‌లు. ఉచిత న్యాయ సహాయం (39A) — డబ్బున్నవాళ్ళే కాదు, ఎవరైనా ఈ నిచ్చెన ఎక్కగలగాలి. బస్సులో పెద్దలకు, పిల్లలకు టికెట్ రాయితీ ఇచ్చినట్లు. సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టు జడ్జిల మధ్య తేడాలు గుర్తుపెట్టుకోండి: సంఖ్య ఎవరు నిర్ణయిస్తారు, న్యాయశాస్త్రవేత్త దారి, విరమణ వయస్సు, ప్రమాణం ఎవరి ముందు, రిటైర్మెంట్ తర్వాత ఎక్కడ వాదించవచ్చు. (→ English: judiciary · हिन्दी: न्यायपालिका)

In exam EnglishPutting the two parts together gives the whole ladder. At the top, the Supreme Court interprets the Constitution and its law binds every court. In the middle, each High Court supervises all courts and tribunals in its territory, issues writs for Fundamental Rights and for any other purpose, and controls the subordinate judiciary. At the base, district and sessions courts and magistrates handle most civil and criminal cases. Beside the ladder stand tribunals for specialised disputes, still subject to High Court review after L. Chandra Kumar, and Lok Adalats for settlement by consent. Free legal aid under Article 39A tries to make sure that the ladder can be climbed by anyone, not only by those who can pay. Remember the main contrasts between Supreme Court and High Court judges: who fixes their number, the jurist route, the retirement age, before whom they take the oath, and where they may practise after retirement. Part 3 turns to judicial review, judicial activism and public interest litigation.

Exam traps

The President, not Parliament, fixes the number of High Court judges (Article 216); for the Supreme Court it is Parliament.
There is no 'distinguished jurist' route to a High Court; it exists only for the Supreme Court.
High Court judges retire at 62 (15th Amendment, 1963), Supreme Court judges at 65.
A High Court judge is removed by Parliament's address to the President, never by the State legislature or the Governor.
Article 226 is wider than Article 32 (any other purpose), but Article 32 is itself a Fundamental Right while Article 226 relief is discretionary.
Tribunals under Article 323A can be set up only by Parliament; under Article 323B by Parliament and State legislatures.
A Lok Adalat award is final and no appeal lies against it; it cannot settle offences that are not compoundable.
District judges are appointed by the Governor in consultation with the High Court, not by the High Court alone or by the State Public Service Commission.

Recap

A High Court for each State (Article 214); common High Courts allowed (Article 231); 25 High Courts since 1 January 2019.
Number of judges fixed by the President (Article 216); appointment after consulting the CJI, the Governor and the High Court Chief Justice (Article 217), through the collegium.
Qualifications: ten years in judicial office or as a High Court advocate; no jurist route; retirement at 62; oath before the Governor.
Removal as for a Supreme Court judge; transfer by the President after consulting the CJI (Article 222); additional, acting and retired judges (Articles 223–224A).
Article 226 writs for Fundamental Rights and any other purpose; superintendence (Article 227); L. Chandra Kumar (1997) protects High Court review.
Subordinate courts (Articles 233–237): Governor appoints district judges in consultation with the High Court, which controls the lower judiciary.
Tribunals (Part XIVA, 42nd Amendment): Article 323A by Parliament only, Article 323B by Parliament and States; Tribunals Reforms Act, 2021.
Free legal aid (Article 39A) under the Legal Services Authorities Act, 1987; Lok Adalat awards are final civil decrees with no appeal.

Practice questions

Q1. Consider the following statements about the qualifications of a judge of a High Court:
1. A person who is a distinguished jurist in the opinion of the President is eligible.
2. A person who has held a judicial office in India for ten years is eligible.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 2 matches Article 217(2)(a). Statement 1 is wrong: the jurist category exists only for the Supreme Court (Article 124(3)). So '1 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q2. Who determines the number of judges of a High Court?

Parliament, by law
The State Legislature
The President
The Governor in consultation with the Chief Justice of the High Court

Show answer

Answer: C. The President

Article 216 says a High Court consists of a Chief Justice and such other judges as the President may from time to time appoint. Parliament fixes the number only for the Supreme Court; the State Legislature and the Governor have no power over the strength of a High Court.

Q3. The retirement age of High Court judges was raised from 60 to 62 years by which constitutional amendment?

15th Amendment, 1963
42nd Amendment, 1976
44th Amendment, 1978
99th Amendment, 2014

Show answer

Answer: A. 15th Amendment, 1963

The Constitution (Fifteenth Amendment) Act, 1963 raised the age to 62. The 42nd Amendment added Part XIVA on tribunals and Article 39A; the 44th Amendment dealt mainly with emergency safeguards and the right to property; the 99th Amendment created the NJAC.

Q4. Consider the following statements:
1. A High Court can issue writs under Article 226 for purposes other than the enforcement of Fundamental Rights.
2. The right to move a High Court under Article 226 is itself a Fundamental Right.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct: Article 226 covers 'any other purpose'. Statement 2 is wrong: it is the right to move the Supreme Court under Article 32 that is a Fundamental Right; relief under Article 226 is discretionary. So '2 only', 'both' and 'neither' are wrong.

Q5. With reference to tribunals under Part XIVA of the Constitution, consider the following statements:
1. Administrative tribunals under Article 323A can be established only by Parliament.
2. Tribunals under Article 323B can be established by Parliament as well as by State legislatures.
3. In L. Chandra Kumar v. Union of India (1997), the Supreme Court held that decisions of tribunals cannot be challenged before High Courts.
Which of the statements given above are correct?

1 and 2 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: A. 1 and 2 only

Statements 1 and 2 follow the text of Articles 323A and 323B. Statement 3 reverses the judgment: L. Chandra Kumar held that High Court review under Articles 226 and 227 is part of the basic structure, so tribunal decisions can be challenged before a division bench of the High Court. Options containing 3 are therefore wrong.

Q6. Consider the following statements about Lok Adalats under the Legal Services Authorities Act, 1987:
1. An award of a Lok Adalat is deemed to be a decree of a civil court.
2. An appeal against an award of a Lok Adalat lies to the District Court.
3. When a pending case is settled in a Lok Adalat, the court fee already paid is refunded.
Which of the statements given above are correct?

1 and 2 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: C. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct. Statement 2 is wrong: the award is final and binding on all parties and no appeal lies against it in any court. So every option containing 2 is wrong.

Q7. Who appoints a district judge in a State?

The President, after consulting the Chief Justice of India
The Governor, in consultation with the High Court
The Chief Justice of the High Court alone
The State Public Service Commission

Show answer

Answer: B. The Governor, in consultation with the High Court

Article 233 vests the appointment, posting and promotion of district judges in the Governor, in consultation with the High Court. The President appoints High Court and Supreme Court judges, not district judges; the High Court is consulted but does not appoint alone; the State Public Service Commission is consulted only for other judicial posts under Article 234.

Q8. Under the Legal Services Authorities Act, 1987, which of the following persons are entitled to free legal services?
1. A woman
2. A member of a Scheduled Caste
3. A person in custody
Select the correct answer using the code given below.

1 and 2 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: D. 1, 2 and 3

Section 12 of the Act lists women and children, members of the Scheduled Castes and Scheduled Tribes, and persons in custody among those entitled, along with others such as persons with disabilities and people below an income limit. Since all three are covered, every option leaving one out is wrong.

← Part 1 All parts Next: Part 3 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

Constitution of India, Articles 32, 39A, 50, 124, 214–237, 323A and 323B — https://legislative.gov.in/constitution-of-india/
Indian High Courts Act, 1861; Administrative Tribunals Act, 1985; Legal Services Authorities Act, 1987 (as amended in 2002); Tribunals Reforms Act, 2021; Code of Criminal Procedure and Bharatiya Nagarik Suraksha Sanhita, 2023 (confirmation of death sentences) — https://www.indiacode.nic.in
Supreme Court of India: In re Special Reference No. 1 of 1998; L. Chandra Kumar v. Union of India (1997) — https://digiscr.sci.gov.in