Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Election Commission, Public Service Commissions and Finance Commission

తెలుగులో వివరణ

Constitutional bodies · Part 1 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

What makes a body constitutional; the Election Commission under Article 324 (appointment after Anoop Baranwal and the 2023 Act, removal, Seshan, Articles 325–329, symbols and the Model Code); the UPSC and State Public Service Commissions (Articles 315–323: appointment, removal, functions, non-binding advice); and the Finance Commission under Articles 280–281.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

ప్రజాస్వామ్యానికి అధికారంలో ఉన్న ప్రభుత్వం వంచలేని కొందరు అంపైర్లు కావాలి: ఎన్నికలు నడిపేవారు, ప్రతిభ ఆధారంగా ఉద్యోగులను ఎంచేవారు, పన్ను డబ్బును కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య పంచేవారు. రాజ్యాంగమే వీటిని సృష్టించింది — కాబట్టి మామూలు చట్టంతో రద్దు చేయలేరు, అధికారాలు తగ్గించలేరు; రాజ్యాంగ సవరణతోనే సాధ్యం. స్వతంత్రతకు ఆధారం: నిర్ణీత పదవీకాలం, కష్టమైన తొలగింపు విధానం, నియామకం తర్వాత సేవా షరతులు తగ్గించకూడదు, కొందరికి ఖర్చు సంఘటిత నిధిపై భారం (ఏటా ఓటు అవసరం లేదు). ఈ భాగంలో మూడు: ఎన్నికల సంఘం, పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు, ఆర్థిక సంఘం. రెండో భాగంలో కాగ్, ఎస్సీ-ఎస్టీ-బీసీ కమిషన్లు, చట్టం ద్వారా ఏర్పడిన సంస్థలు. క్రికెట్‌లో అంపైర్‌ను బ్యాటింగ్ జట్టు మార్చలేనట్టే. (→ English: Election Commission · हिन्दी: निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishA democracy needs a few referees that the government of the day cannot bend: someone to run elections, someone to pick civil servants on merit, someone to divide tax money between the Union and the States. The Constitution creates these bodies itself, so no ordinary law can abolish them or quietly cut their powers; only a constitutional amendment can. Their independence rests on a familiar kit: a fixed term, a hard removal procedure, service conditions that cannot be worsened after appointment and, for some, expenses charged on the Consolidated Fund so that the legislature does not vote on them each year. This part covers three such referees: the Election Commission, the Public Service Commissions and the Finance Commission. Part 2 takes up the Comptroller and Auditor General, the commissions for Scheduled Castes, Scheduled Tribes and Backward Classes, and bodies created by ordinary law.

ఆర్టికల్ 324: ఎన్నికల పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం, నియంత్రణ ఎన్నికల సంఘం చేతిలో. ఓటర్ల జాబితా తయారీ, పార్లమెంటు, ప్రతి రాష్ట్ర శాసనసభ, రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి ఎన్నికలు — ఇవన్నీ దీని పరిధి. పంచాయతీ, పురపాలక ఎన్నికలు కాదు; అవి 243K, 243ZA కింద రాష్ట్ర ఎన్నికల సంఘాలవి — వేరే సంస్థలు. సంఘంలో ఒక ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్, రాష్ట్రపతి నిర్ణయించినంత మంది ఇతర కమిషనర్లు. మొదటి నలభై ఏళ్ళలో చాలా కాలం ప్రధాన కమిషనర్ ఒక్కరే; 1993 నుంచి ఒక ప్రధాన కమిషనర్, ఇద్దరు కమిషనర్లు. సాధారణ ఎన్నికలకు ముందు ప్రాంతీయ కమిషనర్లను కూడా నియమించవచ్చు. 'పర్యవేక్షణ, నిర్దేశం, నియంత్రణ' విస్తృత మాటలు — చట్టం లేని చోట కూడా స్వేచ్ఛాయుత ఎన్నికల కోసం సొంత ఆదేశాలు ఇవ్వొచ్చు. పరీక్ష హాల్లో నియమాల పుస్తకంలో లేని సమస్య వస్తే ఇన్విజిలేటర్ అక్కడికక్కడే నిర్ణయించినట్టు. (→ English: Election Commission · हिन्दी: निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishArticle 324 vests the superintendence, direction and control of elections in the Election Commission. Its reach covers the preparation of electoral rolls and the conduct of elections to Parliament, to every State legislature, and to the offices of President and Vice-President. Elections to panchayats and municipalities are outside it: those belong to the State Election Commissions under Articles 243K and 243ZA, which are separate bodies. The Commission consists of a Chief Election Commissioner and as many other Election Commissioners as the President fixes from time to time. For most of its first four decades it worked with the Chief Election Commissioner alone; since 1993 it has had a Chief Election Commissioner and two Election Commissioners. Regional Commissioners may also be appointed before a general election to help it. The words 'superintendence, direction and control' are broad: where no law covers a situation, the Commission can issue directions of its own to keep an election free and fair.

అంపైర్లను ఎవరు ఎంచుతారు? 324(2): నియామకం రాష్ట్రపతిది, పార్లమెంటు చేసే చట్టానికి లోబడి; దశాబ్దాల పాటు అలాంటి చట్టం లేదు, కాబట్టి ఆచరణలో కేంద్ర ప్రభుత్వమే ఎంచింది. అనూప్ బరన్వాల్ (2023): చట్టం వచ్చే వరకు ప్రధాని, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నేత (లేదా అతిపెద్ద ప్రతిపక్ష పార్టీ నేత), భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి కమిటీ సలహాతో నియామకం. తర్వాత పార్లమెంటు 2023 చట్టం చేసింది: న్యాయ మంత్రి నేతృత్వంలో సెర్చ్ కమిటీ ఐదు పేర్ల జాబితా; ప్రధాని, ప్రతిపక్ష నేత, ప్రధాని నామినేట్ చేసే ఒక కేంద్ర కేబినెట్ మంత్రి ఉన్న సెలెక్షన్ కమిటీ సిఫారసు. పదవీకాలం ఆరేళ్ళు లేదా 65 ఏళ్ళు — ఏది ముందైతే అది. ఆటలో రిఫరీని ఎంచే కమిటీలో ఎవరు ఉంటారన్నదే అసలు ప్రశ్న. (→ English: Election Commission · हिन्दी: निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishArticle 324(2) leaves appointment to the President, subject to any law Parliament makes, and for decades no such law existed, so the Union government in effect chose. In Anoop Baranwal v. Union of India (2023) a Constitution Bench held that, until Parliament legislated, appointments should be made on the advice of a committee of the Prime Minister, the Leader of the Opposition in the Lok Sabha (or the leader of the largest opposition party) and the Chief Justice of India. Parliament then passed the Chief Election Commissioner and Other Election Commissioners (Appointment, Conditions of Service and Term of Office) Act, 2023. Under it a search committee led by the Law Minister prepares a panel of five names, and a selection committee of the Prime Minister, the Leader of the Opposition (or largest opposition party leader) and a Union Cabinet Minister nominated by the Prime Minister recommends the appointment. A Commissioner serves six years or until age 65, whichever comes first.

నియమితులయ్యాక ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ను తొలగించడం కష్టం. 324(5): సుప్రీంకోర్టు జడ్జిని తొలగించే విధానంలోనే, అవే కారణాలతో — రుజువైన దుష్ప్రవర్తన లేదా అసమర్థతపై పార్లమెంటు రెండు సభలు ప్రత్యేక మెజారిటీతో తీర్మానం, తర్వాత రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వు. నియామకం తర్వాత సేవా షరతులు నష్టం కలిగేలా మార్చలేరు. ఇతర కమిషనర్లు, ప్రాంతీయ కమిషనర్లను ప్రధాన కమిషనర్ సిఫారసుపై మాత్రమే తొలగించగలరు — రక్షణ ఉంది కానీ పలుచన. సంఘంలో సభ్యులంతా సమానం: టి.ఎన్. శేషన్ (1995) — ప్రధాన కమిషనర్ నిర్ణయాల్లో పైవారు కాదు, విభేదాలు మెజారిటీతో. 324(6): ఎన్నికల సమయంలో సంఘం అడిగిన సిబ్బందిని రాష్ట్రపతి, గవర్నర్లు ఇవ్వాలి. ముగ్గురు అంపైర్లు ఉన్న మ్యాచ్‌లో ఇద్దరు ఒకవైపు ఉంటే అదే తీర్పు. (→ English: Election Commission · हिन्दी: निर्वाचन आयोग)

In exam EnglishOnce appointed, the Chief Election Commissioner is hard to dislodge. Article 324(5) says he can be removed only in the manner and on the grounds of a Supreme Court judge, that is, by an order of the President after an address by each House of Parliament passed by a special majority on proved misbehaviour or incapacity. His conditions of service cannot be varied to his disadvantage after appointment. The other Election Commissioners and Regional Commissioners can be removed only on the recommendation of the Chief Election Commissioner, a shield that is real but thinner. Within the Commission the members are equals: in T.N. Seshan v. Union of India (1995) the Supreme Court upheld the multi-member Commission, holding that the Chief Election Commissioner is not superior in decision-making and that differences are settled by majority. Article 324(6) obliges the President and the Governors to give the Commission the staff it asks for during elections.

పక్క ఆర్టికల్స్ ఎన్నికలు ఎలా జరుగుతాయో చెబుతాయి. 325: ప్రతి నియోజకవర్గానికి ఒకే సాధారణ ఓటర్ల జాబితా; మతం, జాతి, కులం, లింగం కారణంగానే ఎవరినీ తొలగించరాదు — ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు లేవు. 326: సార్వత్రిక వయోజన ఓటు హక్కు; 61వ సవరణ 1988 ఓటు వయసును 21 నుంచి 18కి తగ్గించింది. 327, 328: ఎన్నికలపై పార్లమెంటు, రాష్ట్ర శాసనసభలు చట్టాలు చేయొచ్చు; 329: డీలిమిటేషన్ చట్టాలను, ఎన్నికల పిటిషన్ ద్వారా తప్ప ఎన్నికను కోర్టులు ప్రశ్నించరాదు. పోలింగ్‌తో పాటు సంఘం 1968 సింబల్స్ ఆర్డర్ కింద పార్టీలకు గుర్తింపు, గుర్తుల కేటాయింపు; శాసనసభ్యుల అనర్హతపై రాష్ట్రపతికి/గవర్నర్‌కు సలహా (103, 192). ఆదర్శ ప్రవర్తనా నియమావళి ఏ చట్టంలోనూ లేదు — పార్టీల అంగీకారం, 324 అధికారమే దాని బలం. సైకిల్, హస్తం, కమలం గుర్తులు ఇచ్చేది ఈ సంఘమే. (→ English: universal adult franchise · हिन्दी: सार्वभौम वयस्क मताधिकार)

In exam EnglishThe neighbouring Articles fill in how elections work. Article 325 provides one general electoral roll for each constituency and bars anyone's exclusion from it on grounds only of religion, race, caste or sex, so there are no separate electorates. Article 326 bases elections on universal adult franchise; the 61st Amendment Act, 1988 lowered the voting age from 21 to 18. Articles 327 and 328 let Parliament and the State legislatures make laws on elections, and Article 329 bars courts from questioning delimitation laws or an election except through an election petition. Beyond running polls, the Commission recognises political parties and allots symbols under the Election Symbols (Reservation and Allotment) Order, 1968, and advises the President or Governor when a legislator's disqualification is in question (Articles 103 and 192). It also enforces the Model Code of Conduct, which no statute creates; its force comes from the parties' consensus and the Commission's authority under Article 324.

రెండో అంపైర్ ప్రభుత్వాన్ని నడిపే ఉద్యోగులను ఎంచుతుంది. 315: కేంద్రానికి ఒక పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ (యూపీఎస్సీ), ప్రతి రాష్ట్రానికి ఒకటి. రెండు మూడు రాష్ట్రాలు జాయింట్ కమిషన్ పంచుకోవచ్చు — కానీ అది రాష్ట్ర శాసనసభల తీర్మానం తర్వాత పార్లమెంటు చట్టంతో ఏర్పడుతుంది, కాబట్టి రాజ్యాంగ సంస్థ కాదు, చట్టబద్ధ సంస్థ. గవర్నర్ అడిగి, రాష్ట్రపతి ఒప్పుకుంటే యూపీఎస్సీ రాష్ట్రానికీ పనిచేయవచ్చు. 316: యూపీఎస్సీ, జాయింట్ కమిషన్ చైర్మన్-సభ్యులను రాష్ట్రపతి, రాష్ట్ర కమిషన్ వారిని గవర్నర్ నియమిస్తారు. వీలైనంత వరకు సగం మంది సభ్యులు కేంద్ర లేదా రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో కనీసం పదేళ్ళు పనిచేసినవారై ఉండాలి. పదవి ఆరేళ్ళు, లేదా యూపీఎస్సీలో 65 ఏళ్ళు, రాష్ట్ర/జాయింట్ కమిషన్‌లో 62 ఏళ్ళు — 41వ సవరణ (1976) 60 నుంచి పెంచింది. సభ్యుల సంఖ్య, సేవా షరతులు రాష్ట్రపతి లేదా గవర్నర్ నిర్ణయిస్తారు (318). ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్లు ఇలాంటి రాష్ట్ర కమిషన్లే. (→ English: Public Service Commission · हिन्दी: लोक सेवा आयोग)

In exam EnglishThe second referee picks the people who run the government. Article 315 provides a Public Service Commission for the Union (the UPSC) and one for each State. Two or more States may share a Joint State Public Service Commission, but that body is created by a law of Parliament after the State legislatures pass resolutions, so it is statutory rather than constitutional. The UPSC may also serve a State's needs if the Governor asks and the President agrees. Under Article 316 the President appoints the Chairman and members of the UPSC and of a Joint Commission, and the Governor appoints those of a State Commission. As nearly as possible, half the members must have held office for at least ten years under the Government of India or a State government. Members serve six years or until 65 in the UPSC, and until 62 in a State or Joint Commission, the age raised from 60 by the 41st Amendment (1976). The President or Governor fixes the number of members and their conditions of service (Article 318).

స్వతంత్రత తొలగింపు నియమాల నుంచి వస్తుంది. 317: ఏ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ సభ్యుడినైనా రాష్ట్రపతి మాత్రమే తొలగించగలరు — గవర్నర్ నియమించిన రాష్ట్ర కమిషన్ సభ్యుడినైనా సరే. దుష్ప్రవర్తనకు ముందు సుప్రీంకోర్టుకు పంపాలి; విచారణ తర్వాత కోర్టు తొలగించాలని నివేదిస్తేనే తొలగింపు; ఈలోగా రాష్ట్రపతి (రాష్ట్ర కమిషన్ అయితే గవర్నర్) సస్పెండ్ చేయొచ్చు. ప్రభుత్వ కాంట్రాక్టులో ఆసక్తి ఉంటే అది దుష్ప్రవర్తనే. దివాలా తీసినా, విధులు కాకుండా జీతం వచ్చే పని చేసినా, మనసు-శరీర బలహీనతతో అనర్హుడైనా రాష్ట్రపతి తొలగించవచ్చు. 319: యూపీఎస్సీ చైర్మన్‌కు తర్వాత ఏ ప్రభుత్వ పదవీ లేదు; ఇతర సభ్యులు పైకి వెళ్ళొచ్చు — ఉదా. రాష్ట్ర కమిషన్ చైర్మన్ యూపీఎస్సీకి. ఖర్చులు భారత సంఘటిత నిధి లేదా రాష్ట్ర సంఘటిత నిధిపై భారం (322). పరీక్ష పెట్టేవాడికి తర్వాత ప్రభుత్వ ఉద్యోగ ఆశ ఉంటే నిష్పక్షపాతం దెబ్బతినొచ్చు — అందుకే ఈ నిషేధం. (→ English: Consolidated Fund of India · हिन्दी: भारत की संचित निधि)

In exam EnglishIndependence comes from the removal rules. Under Article 317 only the President can remove a member of any Public Service Commission, even a State Commission member whom the Governor appointed. For misbehaviour the President must first refer the matter to the Supreme Court, and may remove the member only if the Court, after an inquiry, reports that he ought to be removed; meanwhile the President, or the Governor for a State Commission, may suspend him. Being interested in a government contract counts as misbehaviour. The President may also remove a member who is adjudged insolvent, takes paid work outside his duties, or is unfit through infirmity of mind or body. Article 319 limits later careers: the UPSC Chairman can hold no further government post, while other members may move up, for example a State Commission's Chairman to the UPSC. The Commissions' expenses are charged on the Consolidated Fund of India or the State's Consolidated Fund (Article 322).

కమిషన్లు ఏం చేస్తాయి? 320: కేంద్ర, రాష్ట్ర సర్వీసుల నియామకాలకు పరీక్షలు; నియామక పద్ధతులు, నియామకాలు-పదోన్నతులు-బదిలీల సూత్రాలు, ఉద్యోగులపై క్రమశిక్షణ చర్యలు, న్యాయ ఖర్చుల క్లెయిములు, విధుల్లో గాయాలకు పెన్షన్ — వీటిపై ప్రభుత్వం సంప్రదించాలి. కొన్ని బయట: 320(4) — బీసీ రిజర్వేషన్‌పై సంప్రదించనక్కర్లేదు; రాష్ట్రపతి/గవర్నర్ నిబంధనలతో మరికొన్ని మినహాయించొచ్చు. 321: చట్టంతో అదనపు విధులు. 323: వార్షిక నివేదిక; సలహా పాటించని సందర్భాల వివరణతో సభ ముందుకు. సలహా ప్రభుత్వాన్ని బంధించదు: మన్‌బోధన్ లాల్ శ్రీవాస్తవ (1957) — 320(3) సంప్రదింపు నిర్దేశాత్మకమే, సంప్రదించకపోయినంత మాత్రాన చర్య చెల్లకపోదు. ఇంట్లో పెద్దల సలహా అడుగుతాం, కానీ పాటించాలనే నియమం లేదు — పాటించకపోతే కారణం చెప్పాలి అంతే. (→ English: Public Service Commission · हिन्दी: लोक सेवा आयोग)

In exam EnglishArticle 320 makes the Commissions conduct examinations for appointments to the Union and State services and requires the government to consult them on methods of recruitment, the principles for appointments, promotions and transfers, disciplinary matters affecting civil servants, claims for legal costs, and pensions for injuries suffered on duty. Some matters are kept outside consultation: Article 320(4) says the Commission need not be consulted on reserving posts for backward classes, and the President or Governor may exclude further matters by regulation. Parliament or a State legislature may give a Commission extra functions by law (Article 321). Each Commission sends an annual report to the President or Governor, which goes before the legislature with a memorandum explaining any case where its advice was not accepted (Article 323). That advice does not bind the government: in State of U.P. v. Manbodhan Lal Srivastava (1957) the Supreme Court held the duty to consult under Article 320(3) to be directory, so an action taken without consultation is not void for that reason alone.

మూడో అంపైర్ డబ్బు విషయం తేలుస్తుంది. 280: ప్రతి ఐదేళ్ళకు, అవసరమైతే ముందే, రాష్ట్రపతి ఆర్థిక సంఘం ఏర్పాటు చేస్తారు — ఒక చైర్మన్, నలుగురు సభ్యులు. అర్హతలు పార్లమెంటు నిర్ణయిస్తుంది — 1951 చట్టం: చైర్మన్‌కు ప్రజా వ్యవహారాల అనుభవం; సభ్యులు హైకోర్టు జడ్జి అర్హత ఉన్నవారు, ప్రభుత్వ ఆర్థిక-లెక్కల నిపుణులు, ఆర్థిక వ్యవహారాలు-పాలనలో విస్తృత అనుభవం ఉన్నవారు, ఆర్థికవేత్తలు. సిఫారసులు: పంచుకునే పన్నుల నికర ఆదాయం కేంద్రం-రాష్ట్రాల మధ్య, రాష్ట్రాల మధ్య ఎలా పంచాలి; 275 కింద సహాయక గ్రాంట్ల సూత్రాలు; పంచాయతీలు, పురపాలికలకు సాయంగా రాష్ట్ర సంఘటిత నిధిని ఎలా పెంచాలి. మిగతా రెండిటిలా శాశ్వతం కాదు — ప్రతిసారీ కొత్త సంఘం, నివేదిక ఇచ్చి ముగుస్తుంది. నివేదిక సలహా మాత్రమే, తీసుకున్న చర్యల వివరణతో పార్లమెంటు ముందుకు (281). మొదటిది కె.సి. నియోగి; 15వది ఎన్.కె. సింగ్ — 2021–26కు రాష్ట్రాల వాటా 41%; 16వది అరవింద్ పనగరియా — 2026–31. ఉమ్మడి కుటుంబంలో పంట డబ్బు అన్నదమ్ముల మధ్య ఎలా పంచాలో చెప్పే పెద్ద మనిషిలాంటిది. (→ English: Finance Commission · हिन्दी: वित्त आयोग)

In exam EnglishThe third referee settles money. Under Article 280 the President constitutes a Finance Commission every five years, or earlier if needed, made up of a chairman and four other members. Their qualifications are set by the Finance Commission (Miscellaneous Provisions) Act, 1951: the chairman must have experience of public affairs, and the members are drawn from people qualified to be High Court judges, experts in government finance and accounts, those with wide experience of financial matters and administration, and economists. The Commission recommends how the net proceeds of shared taxes are split between the Union and the States and among the States, the principles for grants-in-aid under Article 275, and measures to strengthen a State's Consolidated Fund to support its panchayats and municipalities. Unlike the other two referees, it is not permanent: each Commission is a fresh body that reports and dissolves. Its report is advisory and goes before Parliament with a memorandum on the action taken (Article 281). The first was chaired by K.C. Neogy; the Fifteenth, under N.K. Singh, set the States' share at 41 per cent for 2021–26; the Sixteenth, under Arvind Panagariya, covers 2026–31.
Three constitutional referees compared
FeatureElection CommissionPublic Service CommissionsFinance Commission
Articles324–329315–323280–281
Appointed byPresident (2023 Act: selection committee)President (UPSC, Joint); Governor (State)President
CompositionChief Election Commissioner and other Commissioners (two since 1993)Chairman and members fixed by President or Governor; half with ten years' government serviceChairman and four members
TermSix years or age 65Six years or age 65 (UPSC), 62 (State and Joint)As specified by the President; reconstituted every five years
RemovalChief Election Commissioner like a Supreme Court judge; others on his recommendationOnly by the President; Supreme Court inquiry for misbehaviourNo special constitutional procedure
NaturePermanent; acts directlyPermanent; advice not bindingTemporary; advisory

మూడు అంపైర్లను పక్కపక్కన పెడితే పోలికలు, తేడాలు రెండూ కనిపిస్తాయి. ముగ్గురూ రాజ్యాంగ సృష్టి, ప్రభుత్వం నుంచి రక్షణ — కానీ వేర్వేరు విధాలుగా. ఎన్నికల సంఘం శాశ్వతం; ప్రధాన కమిషనర్‌కు బలమైన రక్షణ (సుప్రీంకోర్టు జడ్జిలాగే తొలగింపు); సలహా కాదు, స్వయంగా పని చేస్తుంది. పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ కూడా శాశ్వతం; దుష్ప్రవర్తనకు సుప్రీంకోర్టు విచారణ తర్వాత రాష్ట్రపతి మాత్రమే తొలగిస్తారు; ఖర్చు భారం; చైర్మన్‌కు తర్వాత ప్రభుత్వ ఉద్యోగం లేదు; అయినా సలహాను కారణం చెప్పి కాదనవచ్చు. ఆర్థిక సంఘం ఐదేళ్ళకోసారి కొత్తగా, సలహా మాత్రమే — పన్ను వాటాలపై సాధారణంగా పాటిస్తారు. రెండో భాగం కాగ్, జాతీయ కమిషన్లతో. ఒకే ఆటలో ముగ్గురు అధికారులు — ఒకరు ఆట నడుపుతారు, ఒకరు జట్టును ఎంచుతారు, ఒకరు బహుమతి డబ్బు పంచుతారు. (→ English: Public Service Commission · हिन्दी: लोक सेवा आयोग)

In exam EnglishSet the three referees side by side and both the pattern and the differences become clear. All three are created by the Constitution and protected from the government of the day, but in different ways. The Election Commission is permanent and has the strongest shield for its head, removable only like a Supreme Court judge, and it acts rather than advises. The Public Service Commission is permanent too, its members removable only by the President after a Supreme Court inquiry for misbehaviour, its expenses charged, and its Chairman barred from later government jobs; yet its advice can be overruled with reasons given to the legislature. The Finance Commission is rebuilt every five years and only advises, though its advice on tax shares is usually followed. Part 2 continues with the Comptroller and Auditor General and the national commissions.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Which one of the following elections is NOT conducted by the Election Commission of India?

  1. Election of the President
  2. Election of the Vice-President
  3. Election to the Rajya Sabha
  4. Election to a Municipal Corporation
Show answer

Answer: D. Election to a Municipal Corporation

Municipal elections are conducted by the State Election Commission under Article 243ZA. Article 324 gives the Election Commission of India the elections of the President, the Vice-President and both Houses of Parliament, so the first three options are wrong.

Q2. Consider the following statements about the Election Commission:
1. The Chief Election Commissioner can be removed only in the manner and on the grounds of a Supreme Court judge.
2. An Election Commissioner other than the Chief Election Commissioner cannot be removed from office except on the recommendation of the Chief Election Commissioner.
3. The Constitution fixes the number of Election Commissioners at two.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 1 and 2 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 2 only

Statement 1 restates Article 324(5). Statement 2 restates its proviso: the other Election Commissioners are protected because their removal needs the Chief Election Commissioner's recommendation. Statement 3 is wrong: Article 324(2) lets the President fix the number of Election Commissioners from time to time. '1 only' misses statement 2, and the options containing 3 are wrong.

Q3. Under the Chief Election Commissioner and Other Election Commissioners (Appointment, Conditions of Service and Term of Office) Act, 2023, the selection committee consists of:

  1. the Prime Minister, the Leader of the Opposition in the Lok Sabha and the Chief Justice of India
  2. the Prime Minister, the Leader of the Opposition in the Lok Sabha and a Union Cabinet Minister nominated by the Prime Minister
  3. the President, the Prime Minister and the Chief Justice of India
  4. the Prime Minister, the Speaker of the Lok Sabha and the Leader of the Opposition
Show answer

Answer: B. the Prime Minister, the Leader of the Opposition in the Lok Sabha and a Union Cabinet Minister nominated by the Prime Minister

The 2023 Act names the Prime Minister, the Leader of the Opposition (or leader of the largest opposition party) and a Cabinet Minister nominated by the Prime Minister. The first option is the interim committee set by Anoop Baranwal (2023), which the Act replaced; the President and the Speaker are not members.

Q4. The voting age was lowered from 21 to 18 years by which Constitution Amendment Act?

  1. 42nd Amendment, 1976
  2. 44th Amendment, 1978
  3. 61st Amendment, 1988
  4. 73rd Amendment, 1992
Show answer

Answer: C. 61st Amendment, 1988

The 61st Amendment Act, 1988 amended Article 326. The 42nd and 44th Amendments dealt with other matters, such as the emergency provisions, and the 73rd created Part IX on panchayats.

Q5. Consider the following statements:
1. A member of a State Public Service Commission is appointed by the Governor and can be removed by the Governor.
2. The Chairman of the Union Public Service Commission is not eligible for further employment under the Government of India or a State government.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: the Governor appoints and may suspend, but only the President can remove a State Commission member (Article 317). Statement 2 is correct under Article 319. So '1 only' and 'Both' are wrong, and 'Neither' ignores statement 2.

Q6. Match List I (Article) with List II (subject):
List I
A. Article 315
B. Article 317
C. Article 320
D. Article 323
List II
1. Reports of Public Service Commissions
2. Removal and suspension of members
3. Public Service Commissions for the Union and the States
4. Functions of Public Service Commissions
Select the correct answer using the code given below.

  1. A-3, B-2, C-4, D-1
  2. A-3, B-4, C-2, D-1
  3. A-2, B-3, C-4, D-1
  4. A-1, B-2, C-3, D-4
Show answer

Answer: A. A-3, B-2, C-4, D-1

315 creates the Commissions, 317 covers removal and suspension, 320 their functions and 323 their reports. The second option swaps 317 and 320, the third swaps 315 and 317, and the fourth matches only B correctly.

Q7. In State of U.P. v. Manbodhan Lal Srivastava (1957), the Supreme Court held that the requirement to consult the Public Service Commission under Article 320(3) is:

  1. mandatory, so action without consultation is void
  2. directory, so action without consultation is not void for that reason alone
  3. applicable only to the Union Public Service Commission
  4. a Fundamental Right of civil servants
Show answer

Answer: B. directory, so action without consultation is not void for that reason alone

The Court held the provision directory, so the Commission's advice does not bind the government. It did not hold it mandatory; Article 320 applies to State Commissions too; and consultation is not a Fundamental Right.

Q8. Consider the following statements about the Finance Commission:
1. The qualifications of its members are laid down by a law of Parliament.
2. It is a permanent body.
3. It recommends measures to augment a State's Consolidated Fund to supplement the resources of panchayats and municipalities.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 and 2 only
  2. 1 and 3 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct: the 1951 Act sets qualifications, and Article 280(3) includes the duty on panchayats and municipalities. Statement 2 is wrong because each Commission is constituted afresh, at least every five years, so any option containing 2 is wrong.

All partsNext: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources