English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Lakes and river-water management

தமிழில் விளக்கம்

Drainage of India · Part 4 / 4 · Fact-checked on 8 November 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

How lakes form and the lakes the exam asks about; river interlinking and the Ken-Betwa link; Article 262, the 1956 Act and the water tribunals; India's river treaties with its neighbours; and the uses and care of rivers.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

இது ஆறுகள் பாடத்தின் கடைசிப் பகுதி. இரண்டு விஷயங்கள்: ஏரிகள் எப்படி உருவாகின்றன, முக்கிய ஏரிகள் எவை; ஆற்று நீரை மாநிலங்களும் நாடுகளும் எப்படிப் பங்கிடுகின்றன. ஒரு தெருவில் நான்கு வீடுகள் ஒரே கிணற்றைப் பயன்படுத்தினால் விதிகள் தேவை அல்லவா, அது போல. எல்லாவற்றின் பின்னும் பருவக்காற்று இருக்கிறது: மழை சில மாதங்களில், அதுவும் சீரில்லாமல் பெய்கிறது; அதனால் சேமிப்பு, கொண்டு செல்லுதல், நியாயமான பங்கீடு முக்கியம். (→ English: monsoon · हिन्दी: मानसून)

In exam EnglishThe first three parts followed India's rivers from source to sea. This last part turns to two things that sit beside them. The first is lakes: how still bodies of water form, and which Indian lakes the exam keeps returning to. The second is how India manages river water, because a river that crosses state or national borders is shared, and sharing needs rules. The thread running through all of it is the monsoon: rain arrives in a few months and falls unevenly across the country, so storing water, moving it and dividing it fairly are central problems of Indian geography.

ஏரி என்பது நிலத்தின் பள்ளத்தில் தேங்கிய நீர்; பள்ளம் எப்படி உருவானது என்பதைப் பொறுத்து வகைகள். புவி அசைவால் உருவான பள்ளம் (வுலர்), பனி தோண்டிய பள்ளம் (இமயமலை ஏரிகள்), எரிகல் விழுந்த பள்ளம் (லோனார்). ஆறு தன் வளைவைக் குறுக்காக வெட்டிச் சென்றால் விட்டுப்போன வளைவு குதிரைலாட ஏரி ஆகிறது — பழைய சுற்றுவழியை விட்டு நேர்வழி போவது போல. கடற்கரையில் மணல் திட்டு கடல்நீரைப் பிரித்தால் காயல். பாலைவனத்தில் நீர் ஆவியாகி உப்பு மிஞ்சும். அணைகளின் பின்னால் இருப்பவை நாம் கட்டிய நீர்த்தேக்கங்கள். (→ English: oxbow lake; lagoon · हिन्दी: गोखुर झील; लैगून)

In exam EnglishA lake is a body of standing water filling a hollow in the land, and the way that hollow was made gives the usual classification. Tectonic lakes fill basins created by movements of the crust; Wular in Kashmir is generally described as one. Glacial lakes fill hollows scooped out or dammed by ice. Lonar in Maharashtra fills a crater made when a meteorite struck the Deccan basalt. Rivers make lakes too: when a meandering river cuts across the narrow neck of a loop, the abandoned loop becomes an oxbow lake, a common sight on the Ganga plain. Along the coast, a sand bar can wall off shallow sea water to form a lagoon. In deserts, rainwater gathers in basins with no outlet and evaporates, leaving salt behind. Finally, dams create artificial lakes, or reservoirs, such as Gobind Sagar behind the Bhakra dam.

இமயமலை ஏரிகளில் முக்கியமானவை ஜம்மு காஷ்மீர், லடாக்கில் உள்ளன. வுலர் — இந்தியாவின் மிகப்பெரிய நன்னீர் ஏரி; ஜீலம் அதன் வழியே ஓடுகிறது, வெள்ளத்தைக் கடற்பஞ்சு போல உறிஞ்சுகிறது. ஸ்ரீநகரில் தால் — படகு வீடுகள், மிதக்கும் தோட்டங்கள். லடாக் உயரத்தில் பாங்காங் த்சோ — வெளியேற வழியில்லை, அதனால் உவர்ப்பு; திபெத் வரை நீள்கிறது. குமாவோனில் நைனிடால், பீம்டால். மொரைன் சுவர் உடைந்தால் ஆபத்து: 2023 அக்டோபரில் சிக்கிமின் தெற்கு லோனாக் ஏரி உடைந்து தீஸ்தா வெள்ளம் சுங்தாங் அணையை அழித்தது. (→ English: moraine · हिन्दी: हिमोढ़)

In exam EnglishMost of the Himalayan lakes the exam asks about lie in Jammu and Kashmir and Ladakh. Wular, through which the Jhelum flows, is the largest freshwater lake in India; its area swells and shrinks with the seasons, and it helps absorb the river's floods. Dal, in Srinagar, is known for its houseboats and floating gardens. Much higher, in the cold desert of Ladakh, lies Pangong Tso, a long, narrow lake that stretches across the Line of Actual Control into Tibet; it has no outlet, which is why its water is brackish. Tso Moriri, also in Ladakh, is another high-altitude lake. In Uttarakhand, the Kumaon hills hold a cluster of freshwater lakes, among them Nainital and Bhimtal. Glacial lakes can also be dangerous: in October 2023 the South Lhonak lake in Sikkim broke through its moraine wall, and the flood that rushed down the Tista destroyed the dam at Chungthang.

இமயமலைக்குத் தொலைவில் மூன்று தனித்துவ ஏரிகள். மணிப்பூரின் லோக்டாக் — வடகிழக்கின் மிகப்பெரிய நன்னீர் ஏரி; அதன் மேல் 'பும்டி' எனப்படும் மண், வேர், செடிகளின் மிதக்கும் திட்டுகள் — நீரில் மிதக்கும் பாய்கள் போல. மிகப்பெரிய திட்டில் கெய்புல் லாம்ஜாவோ, உலகின் ஒரே மிதக்கும் தேசியப் பூங்கா, சங்காய் மானின் வீடு. ராஜஸ்தானின் சாம்பார் — உள்நாட்டு உப்பு ஏரி, கோடையில் நீர் ஆவியாகி உப்பு. மகாராஷ்டிராவின் லோனார் — எரிகல் விழுந்த பள்ளத்தில், உப்பும் காரமும் உள்ள நீர். மூன்றும் ராம்சர் தலங்கள். (→ English: Loktak, Sambhar, Lonar · हिन्दी: लोकटक, सांभर, लोणार)

In exam EnglishThree lakes away from the Himalaya are exam favourites because each is unusual. Loktak in Manipur is the largest freshwater lake in north-east India, and much of its surface is covered with phumdis, floating mats of soil, roots and vegetation. The largest of these mats forms Keibul Lamjao, the only floating national park in the world and the only natural home of the sangai, Manipur's brow-antlered deer. Sambhar in Rajasthan is India's largest inland salt lake: the seasonal streams that feed it end there, and its water evaporates in the dry months. Lonar, in Buldhana district of Maharashtra, is a nearly circular lake in a crater formed by a meteorite impact in basalt rock, and its water is both saline and alkaline. All three are Ramsar sites, wetlands recognised as being of international importance.

கடற்கரை ஏரிகள் பெரும்பாலும் காயல்கள் — மணல் திட்டுக்குப் பின் கடல்நீரும் நன்னீரும் கலந்தவை. ஒடிசாவின் சிலிகா — நாட்டின் மிகப்பெரிய உவர்நீர்க் காயல்; ஐராவதி டால்பின்கள், வலசைப் பறவைகள்; 1981இல் கேவலாதேவுடன் முதல் ராம்சர் தலம். நம் பழவேற்காடு (புலிகாட்) — ஆந்திர-தமிழ்நாடு எல்லையில் இரண்டாவது பெரிய காயல், இடையில் ஸ்ரீஹரிகோட்டா. கொல்லேரு மட்டும் நன்னீர் ஏரி, கோதாவரி-கிருஷ்ணா டெல்டாக்களுக்கு இடையே. கேரளக் காயல்களில் வேம்பநாடு, அஷ்டமுடி. (→ English: lagoon · हिन्दी: लैगून)

In exam EnglishIndia's coastal lakes are mostly lagoons. Chilika, on the Odisha coast, is the largest brackish-water lagoon in India; it is famous for its Irrawaddy dolphins and the migratory birds that winter there, and in 1981 it became one of India's first two Ramsar sites, together with Keoladeo in Rajasthan. Pulicat, on the Andhra Pradesh–Tamil Nadu border, is the second largest lagoon, with Sriharikota island lying between it and the sea. Kolleru in Andhra Pradesh is different: it is a large, shallow freshwater lake lying between the Godavari and Krishna deltas and fed by streams from both. Kerala's backwaters are a chain of lagoons and channels; Vembanad among them is often called the longest lake in India, and Ashtamudi near Kollam is another well-known one.

நதிகள் இணைப்பின் பின்னுள்ள எண்ணம் எளிது: சில ஆறுகளில் (பிரம்மபுத்திரா) நீர் அதிகம், வெள்ளம்; சிலவற்றில் பற்றாக்குறை. ஒரு வீட்டுத் தொட்டி நிரம்பி வழியும்போது பக்கத்து வீட்டு வெற்றுத் தொட்டிக்குக் குழாய் போடுவது போல, உபரி நீரைக் கால்வாய்கள் வழியே பற்றாக்குறை ஆற்றுக்குக் கொண்டு செல்வது. 1980 ஆகஸ்டில் தேசியக் கண்ணோட்டத் திட்டம் — இமயமலைப் பகுதி, தீபகற்பப் பகுதி. 1982இல் தேசிய நீர் மேம்பாட்டு முகமை. 30 இணைப்புகள்: 14 இமயமலை, 16 தீபகற்பம். நன்மை: பாசனம், குடிநீர்; விமர்சனம்: செலவு, இடப்பெயர்வு, காடு இழப்பு. (→ English: interlinking of rivers · हिन्दी: नदियों को जोड़ना)

In exam Englishinterlinking of rivers starts from an imbalance: some basins, such as the Brahmaputra and parts of the Ganga, carry more water than they can use and flood often, while others in the west and south run short. The idea is to move surplus water through canals and reservoirs into basins in deficit. In August 1980 the then Ministry of Irrigation and the Central Water Commission drew up the National Perspective Plan for water resources development, which has two components: Himalayan Rivers Development and Peninsular Rivers Development. The National Water Development Agency, set up in 1982, studies the links. Thirty links have been identified, 14 in the Himalayan component and 16 in the Peninsular one. Supporters point to irrigation, drinking water and flood control; critics point to the cost, the displacement of people, the loss of forests and changes to the natural flow of rivers.

கென்-பெட்வா — தேசியக் கண்ணோட்டத் திட்டத்தில் கட்டுமானம் தொடங்கிய முதல் நதிகள் இணைப்பு. இரண்டும் யமுனையின் வலக்கரைத் துணையாறுகள், மத்தியப் பிரதேசம்-உத்தரப் பிரதேசம் இடையிலான வறட்சிப் பகுதி புந்தேல்கண்ட் வழியே ஓடுகின்றன. கென் மீது தௌதன் அணை கட்டி உபரி நீரைக் கால்வாய் மூலம் பெட்வாவுக்கு அனுப்புவது — பாசனம், குடிநீர், சிறிது மின்சாரம். 2021 டிசம்பரில் ஒப்புதல், 2024 டிசம்பரில் கஜுராஹோவில் அடிக்கல். சிக்கல்: பன்னா புலிகள் காப்பகத்தின் ஒரு பகுதி மூழ்கும். (→ English: Ken-Betwa link · हिन्दी: केन-बेतवा संपर्क)

In exam EnglishThe Ken-Betwa link is the first project under the National Perspective Plan to be taken up for construction. Both rivers are right-bank tributaries of the Yamuna that flow north through Bundelkhand, a drought-prone region divided between Madhya Pradesh and Uttar Pradesh. The plan is to build the Daudhan dam on the Ken and carry its surplus water by canal to the Betwa basin, giving irrigation and drinking water to districts in both states and generating some hydropower. The Union Cabinet approved the project in December 2021, and the Prime Minister laid its foundation stone at Khajuraho in December 2024. Its main controversy is ecological: the reservoir will submerge part of the Panna Tiger Reserve, so the plan includes steps to make up for the habitat that will be lost.

பெரிய ஆறுகள் பல மாநிலங்களைக் கடந்து ஓடுகின்றன; யாருக்கு எவ்வளவு நீர் என்று சண்டை. வயல்களுக்கு இடையே ஒரே வாய்க்கால் இருந்தால் விவசாயிகளுக்குள் பங்குச் சண்டை வருவது போல. பிரிவு 262இன்படி நாடாளுமன்றம் சட்டம் இயற்றி இவ்வழக்குகளைத் தீர்க்கலாம், நீதிமன்றங்கள் விசாரிக்காமலும் தடுக்கலாம். அதன் கீழ் 1956 மாநிலங்களுக்கிடையிலான நதிநீர்த் தகராறு சட்டம்: பேச்சுவார்த்தை தோல்வியுற்றால் ஒன்றிய அரசு தீர்ப்பாயம் அமைக்கும், அதன் தீர்ப்பு மாநிலங்களைக் கட்டுப்படுத்தும். 2002 திருத்தத்தால் அது உச்ச நீதிமன்ற ஆணைக்கு இணை. நீர் மாநிலப் பட்டியலில், ஆனால் ஒன்றியப் பட்டியல் பதிவு 56க்கு உட்பட்டு. (→ English: Article 262; tribunal · हिन्दी: अनुच्छेद 262; अधिकरण)

In exam EnglishMost big Indian rivers cross state boundaries, so the states that share them often disagree over how much water each may take. The Constitution deals with this in Article 262, which lets Parliament make a law for settling disputes about the use, distribution or control of the waters of an inter-state river or river valley, and also lets Parliament by law bar the Supreme Court and other courts from hearing such disputes. Parliament then passed the Inter-State River Water Disputes Act, 1956. Under it, when a state complains and the Union government cannot settle the matter through negotiation, the Union sets up a tribunal, whose award binds the states. An amendment in 2002 gave a tribunal's award the same force as an order or decree of the Supreme Court. Water itself is in the State List (Entry 17), but subject to Entry 56 of the Union List, which covers the regulation and development of inter-state rivers.

பல ஆறுகளுக்குத் தீர்ப்பாயங்கள் அமைந்தன: கிருஷ்ணா, கோதாவரி, நர்மதா (1969), ராவி-பியாஸ் (1986), காவிரி (1990), இரண்டாவது கிருஷ்ணா (2004), வம்சதாரா, மகதாயி (2010), மகாநதி (2018). காவிரி வழக்கு எவ்வளவு நீளும் என்பதற்கு எடுத்துக்காட்டு — ஊர்ப் பஞ்சாயத்துத் தீர்ப்புக்குப் பிறகும் மேல் நீதிமன்றம் போவது போல: 2007இல் தீர்ப்பாயத் தீர்ப்பு, 2018 பிப்ரவரியில் உச்ச நீதிமன்ற இறுதித் தீர்ப்பு (தமிழ்நாட்டின் பங்கு சற்றுக் குறைந்தது, கர்நாடகத்தினது கூடியது), 2018இல் காவிரி நீர் மேலாண்மை ஆணையம். (→ English: tribunal · हिन्दी: अधिकरण)

In exam EnglishTribunals have been set up for several rivers. The first three, for the Krishna, the Godavari and the Narmada, were constituted in 1969; later came tribunals for the Ravi and Beas (1986), the Kaveri (1990), a second Krishna tribunal (2004), the Vansadhara and the Mahadayi (both 2010) and the Mahanadi (2018). The Kaveri dispute between Karnataka and Tamil Nadu, with Kerala and Puducherry also sharing the river, shows how long such cases can run. The tribunal gave its final award in 2007; the states appealed, and in February 2018 the Supreme Court gave its final judgment, slightly reducing Tamil Nadu's share and raising Karnataka's. To carry out the decision, the Union government set up the Cauvery Water Management Authority in 2018. The case also shows that, although Article 262 allows courts to be kept out of the dispute itself, the Supreme Court can still hear appeals against a tribunal's award.

Inter-state river water disputes tribunals
Tribunal	Constituted	States involved
Krishna (first)	1969	Maharashtra, Karnataka, Andhra Pradesh
Godavari	1969	Maharashtra, Andhra Pradesh, Karnataka, Madhya Pradesh, Odisha
Narmada	1969	Gujarat, Madhya Pradesh, Maharashtra, Rajasthan
Ravi and Beas	1986	Punjab, Haryana, Rajasthan
Kaveri	1990	Karnataka, Tamil Nadu, Kerala, Puducherry
Krishna (second)	2004	Maharashtra, Karnataka, Andhra Pradesh
Vansadhara	2010	Odisha, Andhra Pradesh
Mahadayi	2010	Goa, Karnataka, Maharashtra
Mahanadi	2018	Odisha, Chhattisgarh

அண்டை நாடுகளுடனும் ஆறுகளைப் பகிர்கிறோம். பாகிஸ்தானுடன் சிந்து நதிநீர் ஒப்பந்தம் (முதல் பகுதி). வங்கதேசத்துடன் 1996 கங்கை நீர் ஒப்பந்தம் — பராக்காவில் வறண்ட காலத்தில் (ஜனவரி-மே) நீர்ப் பங்கீடு, 30 ஆண்டுகளுக்கு. நேபாளத்துடன் 1996 மகாகாளி ஒப்பந்தம், பஞ்சேஷ்வர் திட்டம்; அதற்கு முன் கோசி (1954), கண்டக் (1959). சீனாவுடன் பங்கீட்டு ஒப்பந்தம் இல்லை, வெள்ளக் காலத்தில் ஆற்றுத் தகவல் மட்டும் — மேல் வீட்டுக்காரர் தொட்டி நீர் விவரம் சொல்வது போல. (→ English: Ganga Water Treaty; Mahakali Treaty · हिन्दी: गंगा जल संधि; महाकाली संधि)

In exam EnglishIndia also shares rivers with its neighbours and has water agreements with several of them. The Indus Waters Treaty with Pakistan was covered in Part 1. With Bangladesh, the Ganga Water Treaty of December 1996 divides the flow of the Ganga at Farakka during the lean season, from January to May, and was signed for thirty years. With Nepal, the Mahakali Treaty of 1996 provides for the joint development of the Mahakali river, including the planned Pancheshwar project; earlier agreements of 1954 and 1959 covered the Kosi and the Gandak. China holds the upper reaches of the Brahmaputra and the Satluj, but India has no water-sharing treaty with it; memoranda of understanding have provided for China to share flood-season river data, and an Expert Level Mechanism set up in 2006 discusses trans-border rivers.

ஆறுகள் ஒரே நேரத்தில் பல வேலைகள் செய்கின்றன — ஒரே பசு பால், சாணம், உழவு தருவது போல. அதனால் பக்ரா-நங்கல், ஹிராகுட், தாமோதர் பள்ளத்தாக்கு பல்நோக்குத் திட்டங்கள்: பாசனம், மின்சாரம், வெள்ளக் கட்டுப்பாடு, நீர் விநியோகம். ஆறுகள் போக்குவரத்து வழிகளும்: 2016 சட்டம் 111 தேசிய நீர்வழிகள்; பிரயாக்ராஜ்-ஹல்தியா நீர்வழி 1 மிக நீளம். பெரிய பிரச்சினை மாசு — கழிவுநீர், தொழிற்சாலைக் கழிவு. கங்கை 2008இல் தேசிய நதி; நமாமி கங்கே (2014) கழிவுநீர் சுத்திகரிப்பு நிலையங்கள் கட்டுகிறது, டால்பின்களைக் காக்கிறது. (→ English: multipurpose project · हिन्दी: बहुउद्देशीय परियोजना)

In exam EnglishRivers serve many purposes at once, which is why India's big river-valley schemes were planned as multipurpose projects: Bhakra-Nangal on the Satluj, Hirakud on the Mahanadi and the Damodar Valley Corporation each combine irrigation, hydropower, flood control and water supply. Rivers are also transport routes: the National Waterways Act, 2016 declared 111 national waterways, and National Waterway 1, on the Ganga-Bhagirathi-Hooghly from Prayagraj to Haldia, is the longest. The heaviest cost of using rivers is pollution from untreated sewage, industrial waste and farm run-off. The Ganga was declared the National River in 2008, and the National Mission for Clean Ganga runs the Namami Gange programme, launched in 2014, which builds sewage treatment plants and also works on river-front cleaning and on protecting the river's wildlife, such as the Gangetic dolphin.

நான்கு பகுதிகளும் சேர்ந்து ஒரே நீர் அமைப்பு: இமயமலை ஆறுகள் பனி, மழையால் ஆண்டு முழுதும், தீபகற்ப ஆறுகள் மழையால் மட்டும், ஏரிகள் இரண்டு பருவங்களுக்கு இடையே நீரைச் சேமிக்கும் பீரோக்கள் போல. இயற்கை நீரை வடிநிலம் வாரியாகப் பிரிக்கிறது, மாநில எல்லை வாரியாக அல்ல; அதனால் இணைப்பு, தீர்ப்பாயங்கள், ஒப்பந்தங்கள். அடுத்து காலநிலை, மண், வேளாண்மை — பருவமழை ஆற்று நீரையும், ஆறுகள் பாசனத்தையும் தீர்மானிக்கின்றன. (→ English: drainage basin · हिन्दी: अपवाह द्रोणी)

In exam EnglishTaken together, the four parts of this chapter describe one water system. The Himalayan rivers, fed by snow and rain, flow all year and carry heavy silt; the peninsular rivers, fed by rain alone, swell in the monsoon and shrink in the dry months; and lakes, natural and man-made, hold water between seasons. Because nature divides water by drainage basin and not by state or national boundaries, India needs the plans, laws and treaties described above: interlinking to move water, Article 262 tribunals to settle claims between states, and treaties to share rivers with neighbours. The next chapters, on climate, soils and agriculture, build on this one: the monsoon decides how much water the rivers carry, and the rivers decide where crops can be irrigated.

Exam traps

Wular, not Dal, is the largest freshwater lake in India; Loktak is the largest freshwater lake of the north-east; Chilika is the largest brackish-water lagoon.
Lonar lake fills a crater made by a meteorite striking basalt in Maharashtra; it is not a volcanic crater lake.
Kolleru is a freshwater lake between the Godavari and Krishna deltas, not a lagoon; Pulicat, with Sriharikota in front of it, is the lagoon.
Sambhar is an inland salt lake in Rajasthan; Pangong Tso in Ladakh is brackish because it has no outlet. Neither is a freshwater lake.
Keibul Lamjao, the only floating national park, lies on Loktak in Manipur and shelters the sangai; the floating mats are called phumdis.
Article 262 lets Parliament keep courts out of inter-state water disputes, yet the Supreme Court has heard appeals against tribunal awards, as in the Kaveri judgment of February 2018.
Water is a State List subject (Entry 17) but subject to Union List Entry 56 on inter-state rivers; it is not in the Concurrent List.
The Ganga Water Treaty (1996) is with Bangladesh and concerns Farakka; the Mahakali Treaty (1996) is with Nepal. India has no water-sharing treaty with China.

Recap

Lake types: tectonic (Wular), glacial (high Himalaya), meteorite crater (Lonar), oxbow (Ganga plain), lagoon (Chilika), desert salt (Sambhar), reservoir (Gobind Sagar).
North: Wular (largest freshwater, on the Jhelum), Dal (Srinagar), Pangong Tso (brackish, crosses into Tibet), Tso Moriri, Nainital and Bhimtal; South Lhonak lake flood, Sikkim, October 2023.
Loktak (phumdis, Keibul Lamjao, sangai); Sambhar (largest inland salt lake); Lonar (meteorite crater, saline and alkaline).
Coast: Chilika (largest brackish lagoon, Ramsar 1981 with Keoladeo), Pulicat (Sriharikota), Kolleru (freshwater, between deltas), Vembanad and Ashtamudi (Kerala).
Interlinking: National Perspective Plan, August 1980; NWDA 1982; 30 links (14 Himalayan, 16 Peninsular).
Ken-Betwa: Yamuna tributaries in Bundelkhand (MP and UP), Daudhan dam, approved December 2021, foundation stone December 2024, Panna Tiger Reserve concern.
Article 262 and the Inter-State River Water Disputes Act, 1956; award has the force of a Supreme Court decree (2002); water in State List Entry 17 subject to Union List Entry 56.
Tribunals: Krishna, Godavari, Narmada (1969) to Mahanadi (2018); Kaveri: award 2007, Supreme Court February 2018, Cauvery Water Management Authority 2018.
Neighbours: Ganga Water Treaty with Bangladesh (1996, Farakka, January to May); Mahakali Treaty with Nepal (1996); Kosi (1954), Gandak (1959); data sharing with China.
Uses: multipurpose projects (Bhakra-Nangal, Hirakud, DVC); 111 national waterways (2016), NW-1 Prayagraj to Haldia; Ganga National River 2008; Namami Gange 2014.

Practice questions

Q1. Which one of the following is the largest freshwater lake in India?

Dal
Wular
Loktak
Kolleru

Show answer

Answer: B. Wular

Wular in Kashmir, through which the Jhelum flows, is the largest freshwater lake in India. Dal is a smaller lake in Srinagar; Loktak is the largest freshwater lake of the north-east only; Kolleru is a large freshwater lake in Andhra Pradesh but not the largest in India.

Q2. Consider the following statements:
1. Lonar lake in Maharashtra occupies a crater formed by a meteorite impact in basalt.
2. Sambhar is a freshwater lake in Gujarat.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: Sambhar is an inland salt lake in Rajasthan. So '2 only' and 'Both' are wrong, and 'Neither' rejects the true first statement.

Q3. Match List I (lake) with List II (state):
A. Loktak
B. Kolleru
C. Vembanad
D. Pulicat
1. Kerala
2. Manipur
3. Andhra Pradesh–Tamil Nadu border
4. Andhra Pradesh
Select the correct answer using the code given below.

A-2, B-4, C-1, D-3
A-2, B-3, C-1, D-4
A-4, B-2, C-3, D-1
A-1, B-4, C-2, D-3

Show answer

Answer: A. A-2, B-4, C-1, D-3

Loktak is in Manipur, Kolleru in Andhra Pradesh, Vembanad in Kerala, and Pulicat on the Andhra Pradesh–Tamil Nadu border. The second code swaps Kolleru and Pulicat; the third mismatches all four; the fourth swaps Loktak and Vembanad.

Q4. Keibul Lamjao, the only floating national park in the world, is located on which lake?

Dal
Chilika
Loktak
Wular

Show answer

Answer: C. Loktak

Keibul Lamjao rests on the phumdis, the floating mats of Loktak lake in Manipur, and is the natural home of the sangai. Dal and Wular are in Kashmir and Chilika is a coastal lagoon in Odisha; none of them has a floating national park.

Q5. Consider the following statements:
1. Under Article 262, Parliament may by law provide that the Supreme Court shall not exercise jurisdiction over a dispute about the waters of an inter-state river.
2. Water, including irrigation and canals, is a subject in the Union List of the Seventh Schedule.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct: Article 262(2) allows this. Statement 2 is wrong: water is Entry 17 of the State List, subject to Entry 56 of the Union List. So '2 only' and 'Both' are wrong, and 'Neither' rejects the true first statement.

Q6. With reference to the Ken-Betwa link project, consider the following statements:
1. The Ken and the Betwa are both tributaries of the Yamuna.
2. Part of the Panna Tiger Reserve will be submerged by the project's reservoir.
3. Both rivers flow mainly through Rajasthan.
Which of the statements given above are correct?

1 and 2 only
2 and 3 only
1 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: A. 1 and 2 only

Statements 1 and 2 are correct. Statement 3 is wrong: both rivers flow through Bundelkhand in Madhya Pradesh and Uttar Pradesh. So every option containing statement 3 is wrong.

Q7. Match List I (agreement) with List II (country):
A. Ganga Water Treaty, 1996
B. Mahakali Treaty, 1996
C. Indus Waters Treaty, 1960
1. Nepal
2. Pakistan
3. Bangladesh
Select the correct answer using the code given below.

A-3, B-1, C-2
A-1, B-3, C-2
A-3, B-2, C-1
A-2, B-1, C-3

Show answer

Answer: A. A-3, B-1, C-2

The Ganga Water Treaty is with Bangladesh, the Mahakali Treaty with Nepal and the Indus Waters Treaty with Pakistan. The second code swaps the two 1996 treaties; the third swaps Nepal and Pakistan; the fourth swaps Bangladesh and Pakistan.

Q8. Consider the following pairs:
1. Mahadayi tribunal — Goa, Karnataka and Maharashtra
2. Vansadhara tribunal — Odisha and Chhattisgarh
3. Cauvery Water Management Authority — set up in 2018
Which of the pairs given above is/are correctly matched?

1 and 2 only
1 and 3 only
2 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Pairs 1 and 3 are correct. Pair 2 is wrong: the Vansadhara dispute is between Odisha and Andhra Pradesh; Odisha's dispute with Chhattisgarh is over the Mahanadi. So every option containing pair 2 is wrong.

← Part 3 All parts Quick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

Central Water Commission, Ministry of Jal Shakti, and India-WRIS: river basins, water bodies, lakes and reservoirs of India — https://cwc.gov.in
Survey of India, Department of Science and Technology: physical map of India showing the lakes of the Himalaya, the plains and the coast — https://surveyofindia.gov.in
National Disaster Management Authority: glacial lake outburst floods and the South Lhonak lake flood in Sikkim, October 2023 — https://ndma.gov.in
Ministry of Environment, Forest and Climate Change: India's Ramsar sites (Chilika and Keoladeo, 1981; Loktak, Sambhar, Lonar and others) and Keibul Lamjao National Park — https://moef.gov.in
National Water Development Agency, Ministry of Jal Shakti: the National Perspective Plan (1980), its Himalayan and Peninsular components, the 30 identified links and the Ken-Betwa link — https://nwda.gov.in
Press Information Bureau: Union Cabinet approval of the Ken-Betwa link project (December 2021) and the laying of its foundation stone at Khajuraho (December 2024) — https://pib.gov.in
Constitution of India, Article 262; Seventh Schedule, List I Entry 56 and List II Entry 17 — https://legislative.gov.in/constitution-of-india/
Inter-State River Water Disputes Act, 1956, as amended in 2002; notifications constituting the water disputes tribunals (Ministry of Jal Shakti) — https://jalshakti-dowr.gov.in
Supreme Court of India: State of Karnataka v. State of Tamil Nadu (judgment of 16 February 2018) on the Cauvery tribunal's award; Cauvery Water Management Authority (2018) — https://digiscr.sci.gov.in
Ministry of External Affairs: Ganga Water Treaty with Bangladesh (1996), Mahakali Treaty with Nepal (1996), Kosi and Gandak agreements, and India-China cooperation on trans-border rivers — https://www.mea.gov.in
Inland Waterways Authority of India: National Waterways Act, 2016 and National Waterway 1 (Ganga-Bhagirathi-Hooghly, Prayagraj to Haldia) — https://iwai.nic.in
National Mission for Clean Ganga, Ministry of Jal Shakti: Namami Gange programme (2014) and the Ganga as National River (2008) — https://nmcg.nic.in