Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Peninsular rivers

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

Drainage of India · Part 3 / 4 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

What the peninsular rivers share; the Mahanadi with the Brahmani, Baitarani and Subarnarekha; the Godavari, Krishna and Kaveri with their tributaries and projects; the smaller Pennar, Palar and Vaigai; the west-flowing Narmada, Tapi, Sabarmati, Mahi and Luni; the short Western Ghats rivers; and the main waterfalls.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

വടക്കൻ മഞ്ഞുനദികൾ കണ്ടു; ഇനി ഉപദ്വീപിലെ നദികൾ. ഇവ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും പഴയ പാറകളിലൂടെ ഒഴുകുന്നു, ഏതാണ്ട് പൂർണമായും മഴയെ ആശ്രയിക്കുന്നു. കിഴക്കൻ തീരത്തെ നെൽ ഡെൽറ്റകളും ഡെക്കാനിലെ വലിയ പദ്ധതികളും ഇവ കൊണ്ടാണ്; സംസ്ഥാനങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള ജലത്തർക്കങ്ങളും മിക്കതും ഇവയെച്ചൊല്ലി. ഈ ഭാഗത്ത് ആദ്യം പൊതു സ്വഭാവം, പിന്നെ കിഴക്കോട്ടൊഴുകുന്ന മഹാനദി, ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി, പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്ന നർമദ, താപ്തി, ഒടുവിൽ വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾ. (→ English: peninsular rivers · हिन्दी: प्रायद्वीपीय नदियाँ)

In exam EnglishParts 1 and 2 dealt with the young, snow-fed rivers of the north. This part turns to the rivers of the Peninsula, which flow over some of the oldest rock in the world and depend almost entirely on monsoon rain. They are fewer in kind but vital: they water the rice deltas of the east coast, feed the big irrigation and power projects of the Deccan, and are the subject of most of India's inter-state water disputes. The part first looks at what the peninsular drainage has in common, then follows the large east-flowing rivers, the Mahanadi, Godavari, Krishna and Kaveri, with the smaller ones between them, then the west-flowing rivers led by the Narmada and the Tapi, and ends with the waterfalls that break their courses.

ഉപദ്വീപ് നദികൾക്ക് മൂന്നു സവിശേഷതകൾ. ഒന്ന് — പശ്ചിമഘട്ടമാണ് പ്രധാന നീർമറി; അത് പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്തോടു ചേർന്നായതിനാൽ കിഴക്കോട്ട് ദൂരം കൂടുതൽ, പടിഞ്ഞാറോട്ട് കുറവ്. വീടിന്റെ മേൽക്കൂരയുടെ മോന്തായം ഒരു വശത്തേക്കു ചേർന്നാൽ മഴവെള്ളം കൂടുതലും മറുവശത്തേക്ക് ഒഴുകുന്നതുപോലെ. രണ്ട് — പീഠഭൂമി മുഴുവൻ പടിഞ്ഞാറുനിന്ന് കിഴക്കോട്ട് ചരിഞ്ഞത്; അതിനാൽ ഗോദാവരി, കൃഷ്ണ, കാവേരി അറബിക്കടലിനടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ചിട്ടും ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിൽ ചേരുന്നു. മൂന്ന് — പഴയ, തേഞ്ഞ ഭൂമി; വീതിയേറിയ ആഴം കുറഞ്ഞ താഴ്വരകൾ, വഴി മാറില്ല. മഴയെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ മഴക്കാലത്ത് നിറഞ്ഞും വേനലിൽ ചുരുങ്ങിയും. കിഴക്കൻ നദികൾക്ക് ഡെൽറ്റ, പടിഞ്ഞാറൻ നദികൾക്ക് അഴിമുഖം. (→ English: water divide · हिन्दी: जल विभाजक)

In exam EnglishThree features shape almost every peninsular river. First, the Western Ghats act as the main water divide: they rise close to the west coast, so the rivers that start on them have a long run east and only a short drop west. Second, the plateau as a whole slopes gently from west to east, which is why the largest rivers, the Godavari, Krishna and Kaveri, rise within a short distance of the Arabian Sea yet empty into the Bay of Bengal. Third, the land is ancient and worn down, so the rivers flow in broad, shallow, graded valleys and seldom change course. Because they are rain-fed, their flow rises sharply in the monsoon and falls in the dry months. The east-flowing rivers cross wide coastal plains and build deltas; the west-flowing ones meet the sea quickly, mostly through estuaries.

മഹാനദി ഛത്തീസ്ഗഢിലെ ധംതരി ജില്ലയിൽ സിഹാവയ്ക്കടുത്ത കുന്നുകളിൽ ഉത്ഭവിച്ച്, ശിവനാഥിനെ ചേർത്ത് ഒഡിഷയിലേക്ക്. സംബൽപൂരിനടുത്ത് ഹിരാക്കുഡ് അണക്കെട്ട് — ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള മൺ അണക്കെട്ടുകളിലൊന്ന് — ഡെൽറ്റയെ തകർത്ത വെള്ളപ്പൊക്കം തടയാനും ജലസേചനത്തിനും വൈദ്യുതിക്കും. പഴയ തലസ്ഥാനം കട്ടക്ക് ഡെൽറ്റയുടെ തുടക്കത്തിൽ; അവിടെനിന്ന് നദി കൈവിരലുകൾ പോലെ പല കൈവഴികളായി ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലേക്ക്. ജലം പങ്കിടലിൽ ഒഡിഷ-ഛത്തീസ്ഗഢ് തർക്കത്തിന് 2018-ൽ ട്രൈബ്യൂണൽ. (→ English: delta · हिन्दी: डेल्टा)

In exam EnglishThe Mahanadi rises in the hills near Sihawa in the Dhamtari district of Chhattisgarh and flows north and then east across the Chhattisgarh plain, collecting the Seonath, before entering Odisha. Near Sambalpur it is held back by the Hirakud dam, one of the longest earthen dams in the world and one of independent India's early river valley projects, built to control the floods that used to ravage the delta and to provide irrigation and power. Below the dam the river passes Cuttack, the old capital of Odisha, which stands at the head of its delta, and divides into many branches before reaching the Bay of Bengal. Sharing its water became a dispute between Odisha and Chhattisgarh, and a tribunal was set up in 2018 to settle it.

ഗംഗാ ഡെൽറ്റയ്ക്കും മഹാനദിക്കും ഇടയിൽ മൂന്നു ചെറിയ കിഴക്കൻ നദികൾ. ബ്രാഹ്മണി — ഉരുക്കുനഗരം റൂർക്കേലയ്ക്കടുത്ത് ശംഖും തെക്കൻ കോയലും ചേർന്ന്. വൈതരണി — കേന്ദുഝർ കുന്നുകളിൽ ഉത്ഭവം. തീരത്തിനടുത്ത് ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന് ഒരു ഡെൽറ്റ — അവിടെയാണ് ഉപ്പുവെള്ള മുതലകൾക്കു പേരുകേട്ട ഭിതർകണിക കണ്ടൽക്കാടുകൾ. വടക്ക് സുവർണരേഖ ('സ്വർണ്ണവര') റാഞ്ചിക്കടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ച്, ഹുണ്ഡ്രു വെള്ളച്ചാട്ടമായി ചാടി, ജംഷഡ്പൂർ വഴി ഝാർഖണ്ഡ്, ബംഗാൾ, ഒഡിഷ കടന്ന് കടലിലേക്ക്. ചെറിയ നദികളാണെങ്കിലും ഇരുമ്പും കൽക്കരിയും വ്യവസായവും നിറഞ്ഞ മേഖലയിലൂടെ. (→ English: Brahmani and Baitarani · हिन्दी: ब्राह्मणी और वैतरणी)

In exam EnglishBetween the Ganga delta and the Mahanadi lie three smaller east-flowing rivers that drain the Chota Nagpur plateau and northern Odisha. The Brahmani is formed by the meeting of the Sankh and the South Koel near Rourkela, the steel town, and flows south-east through Odisha. The Baitarani rises in the hills of Keonjhar district. Near the coast these two rivers build a joint delta, part of which is covered by the mangrove forests of Bhitarkanika, known for its saltwater crocodiles. Further north the Subarnarekha, whose name means 'streak of gold', rises near Ranchi, drops over the Hundru falls, passes Jamshedpur and runs through Jharkhand, West Bengal and Odisha to the Bay of Bengal. These rivers are short by peninsular standards but cross a region rich in iron ore, coal and industry.

ഗോദാവരി ഉപദ്വീപിൽ നീളത്തിലും നദീതടത്തിന്റെ വലിപ്പത്തിലും ഏറ്റവും വലിയ നദി — 'ദക്ഷിണ ഗംഗ'. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നാസിക്കിനടുത്ത് ത്ര്യംബകേശ്വറിൽ — അറബിക്കടലിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 80 കി.മീ. മാത്രം അകലെ — ഉത്ഭവിച്ച്, തെലങ്കാന വഴി ആന്ധ്രയിലേക്ക്. വലിയ പോഷകനദികൾ മിക്കതും ഇടതുകരയിൽ — പെൻഗംഗ, വാർധ-വൈൻഗംഗ വെള്ളം കൊണ്ടുവരുന്ന പ്രാണഹിത, ഇന്ദ്രാവതി, ശബരി; വലതുവശത്ത് മഞ്ജ്‌ര. വലിയ കുടുംബത്തിലെ സഹോദരങ്ങൾ എല്ലാം ഒരു വീട്ടിലേക്ക് എത്തുന്നതുപോലെ. രാജമുണ്ട്രി കഴിഞ്ഞ് കൈവഴികളായി പിരിഞ്ഞ് നെൽ ഡെൽറ്റ. താഴെ ഗോദാവരിയിൽ പോളവരം ദേശീയ പദ്ധതി. (→ English: Godavari, Dakshin Ganga · हिन्दी: गोदावरी, दक्षिण गंगा)

In exam EnglishThe Godavari is the largest river of the Peninsula, both in length and in the size of its basin, and is often called the 'Dakshin Ganga', the Ganga of the south. It rises at Trimbakeshwar near Nashik in Maharashtra, only about 80 km from the Arabian Sea, and flows south-east across Maharashtra and Telangana into Andhra Pradesh, its basin also reaching into Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Odisha and Karnataka. Most of its big tributaries join from the north and east, the left bank: the Penganga; the Pranhita, which carries the combined water of the Wardha and the Wainganga; the Indravati from Odisha and Chhattisgarh; and the Sabari. The Manjra joins from the right. Below Rajahmundry the river splits into branches that form a rich rice-growing delta. The Polavaram project on the lower Godavari has been declared a national project.

കൃഷ്ണ ഉപദ്വീപിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ കിഴക്കൻ നദി. മഹാരാഷ്ട്ര സഹ്യാദ്രിയിൽ മഹാബലേശ്വറിനടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ച്, കർണാടക, തെലങ്കാന, ആന്ധ്ര വഴി കിഴക്കോട്ട്. കൊയ്ന, ഘടപ്രഭ, മലപ്രഭ പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ നിന്ന്; കൊയ്ന അണക്കെട്ട് ജലവൈദ്യുത നിലയം. ഭീമ പുണെയ്ക്കടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ച് റായ്ച്ചൂർ മേഖലയിൽ ചേരുന്നു. ഏറ്റവും വലിയ പോഷകനദി തുംഗഭദ്ര — ശിവമൊഗ്ഗയ്ക്കടുത്ത് തുംഗയും ഭദ്രയും ചേർന്ന്, ഹമ്പി വഴി. ഹൈദരാബാദിലെ മൂസി ഇടതുവശത്ത്. അൽമട്ടി, ശ്രീശൈലം, നാഗാർജുനസാഗർ അണകൾ; വിജയവാഡയിലെ പ്രകാശം ബാരേജിന്റെ കനാലുകളിലൂടെ കൃഷ്ണ ഡെൽറ്റ — തീരത്ത് ഗോദാവരി ഡെൽറ്റയുമായി ചേരുന്നു, രണ്ടു സഹോദരിമാരുടെ വീടുകൾ അടുത്തടുത്ത് എന്നപോലെ. (→ English: Krishna · हिन्दी: कृष्णा)

In exam EnglishThe Krishna is the second largest east-flowing river of the Peninsula. It rises near Mahabaleshwar in the Sahyadri of Maharashtra and flows east through Maharashtra, Karnataka, Telangana and Andhra Pradesh. Its tributaries are many. The Koyna, Ghataprabha and Malaprabha come down from the Western Ghats; the Koyna dam is an important hydropower station. The Bhima rises near Pune and joins in the Raichur region. The Tungabhadra, the largest tributary, is formed when the Tunga and the Bhadra meet near Shivamogga in Karnataka, and it flows past the ruins of Hampi. The Musi, on which Hyderabad stands, joins from the left. The main river is dammed at Almatti, Srisailam and Nagarjuna Sagar, and at Vijayawada the Prakasam barrage feeds canals that water the Krishna delta, which merges with the Godavari delta along the coast.

കാവേരി കർണാടകയിലെ കുടക് ജില്ലയിൽ ബ്രഹ്മഗിരി കുന്നുകളിലെ തലക്കാവേരിയിൽ ഉത്ഭവിച്ച്, മൈസൂരു പീഠഭൂമി കടന്ന് തമിഴ്നാട്ടിലേക്ക്. മൈസൂരുവിനടുത്ത് കൃഷ്ണരാജസാഗർ വെള്ളം സംഭരിക്കുന്നു; താഴെ ശിവനസമുദ്രം ദ്വീപിനു ചുറ്റും പിരിഞ്ഞ് വെള്ളച്ചാട്ടമായി പതിക്കുന്നു — അവിടെ 1902-ൽ ഏഷ്യയിലെ ആദ്യ ജലവൈദ്യുത നിലയങ്ങളിലൊന്ന്. അതിർത്തിയിൽ ഹൊഗനക്കൽ പാറയിടുക്ക്, തമിഴ്നാട്ടിൽ മേട്ടൂർ അണ. പോഷകനദികൾ ഹേമാവതി, കബനി, ഭവാനി, അമരാവതി. തിരുച്ചിറപ്പള്ളി കഴിഞ്ഞ് തഞ്ചാവൂർ ഡെൽറ്റ. പ്രത്യേകത — മുകളിൽ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മൺസൂൺ, താഴെ വടക്കുകിഴക്കൻ മൺസൂൺ; രണ്ടു ശമ്പളം വരുന്ന വീടുപോലെ വർഷം മുഴുവൻ വെള്ളം കുറച്ചുകൂടി സ്ഥിരം. (→ English: monsoon · हिन्दी: मानसून)

In exam EnglishThe Kaveri rises at Talakaveri in the Brahmagiri hills of Kodagu district in Karnataka and flows south-east across the Mysuru plateau into Tamil Nadu. The Krishna Raja Sagar dam near Mysuru stores its water, and further down it forks round the island of Shivanasamudra and plunges over falls where one of Asia's first hydroelectric stations began work in 1902. At the Tamil Nadu border it tumbles through the rocky gorge of Hogenakkal, and in Tamil Nadu it is held by the Mettur dam. Its tributaries include the Hemavati and Kabini in Karnataka and the Bhavani and Amaravati in Tamil Nadu. Below Tiruchirappalli the river forms the Thanjavur delta. Unusually for a peninsular river, its upper basin gets the south-west monsoon and its lower basin the north-east monsoon, so its flow is steadier through the year than that of most peninsular rivers.
The four big east-flowing rivers of the Peninsula
RiverSourceMain tributariesProjects
MahanadiNear Sihawa, ChhattisgarhSeonath, IbHirakud
GodavariTrimbakeshwar, near NashikPranhita (Wardha + Wainganga), Indravati, ManjraPolavaram
KrishnaNear MahabaleshwarTungabhadra, Bhima, Koyna, MusiAlmatti, Srisailam, Nagarjuna Sagar
KaveriTalakaveri, Brahmagiri hills (Kodagu)Hemavati, Kabini, Bhavani, AmaravatiKrishna Raja Sagar, Mettur

വലിയ നാലെണ്ണത്തിനിടയിൽ ചില ചെറിയ കിഴക്കൻ നദികൾ. പെണ്ണാർ കർണാടകയിലെ നന്ദി കുന്നുകളിൽ ഉത്ഭവിച്ച്, രായലസീമ വഴി നെല്ലൂരിനടുത്ത് കടലിലേക്ക്. പാലാറും കർണാടകയിൽ നിന്ന് വടക്കൻ തമിഴ്നാട്ടിലൂടെ. വൈഗ മധുരയ്ക്കു പടിഞ്ഞാറുള്ള കുന്നുകളിൽ നിന്ന്; മധുര ക്ഷേത്രനഗരം അതിന്റെ കരയിൽ; കുളങ്ങളുടെ ശൃംഖലയ്ക്ക് വെള്ളം നൽകി രാമനാഥപുരത്തിനടുത്ത് പാക്ക് ഉൾക്കടൽ ഭാഗത്ത് അവസാനിക്കുന്നു. ഇവ ചെറുത്, വർഷത്തിൽ ഏറെക്കാലം വെള്ളം കുറവ് — പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ മഴനിഴലിൽ ആയതിനാൽ. കുടക്കീഴിൽ നിൽക്കുന്നയാളിൽ മഴ വീഴാത്തതുപോലെ. അതുകൊണ്ടാണ് തെക്ക് ഗ്രാമക്കുളങ്ങളും വലിയ നദികളിലെ ഓരോ തുള്ളിക്കും തർക്കവും. (→ English: rain shadow · हिन्दी: वृष्टि छाया)

In exam EnglishBetween the big four lie several smaller east-flowing rivers that matter to their regions and turn up in map-based questions. The Pennar rises in the Nandi hills of Karnataka and crosses the dry Rayalaseema region of Andhra Pradesh before reaching the sea near Nellore. The Palar, also from Karnataka, flows through northern Tamil Nadu. The Vaigai drains the hills west of Madurai, the temple city that stands on its banks, and, after supplying a dense network of irrigation tanks, ends in the Palk Bay region near Ramanathapuram. These rivers are short and carry little water for much of the year, because the areas they drain lie in the rain shadow of the Western Ghats. That is why South India traditionally stored rain in thousands of village tanks, and why every drop of the larger rivers is contested.

ഉപദ്വീപിൽ പടിഞ്ഞാറോട്ടൊഴുകുന്ന വലിയ നദികൾ കുറച്ചേയുള്ളൂ. നർമദയും താപ്തിയും പൊതുചരിവിന് എതിരെ പോകുന്നത് ഭ്രംശങ്ങളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതുകൊണ്ടാണ് — നിലത്ത് വിള്ളലുണ്ടെങ്കിൽ വെള്ളം ആ വിള്ളലിലൂടെ ഒഴുകുന്നതുപോലെ. നർമദ അമർകണ്ടകിൽ ഉത്ഭവിച്ച്, വടക്ക് വിന്ധ്യ, തെക്ക് സത്പുര എന്നിവയ്ക്കിടയിലെ ഭ്രംശതാഴ്വരയിലൂടെ പടിഞ്ഞാറോട്ട്. ജബൽപൂരിനടുത്ത് ഭേഡാഘാട്ടിലെ മാർബിൾ പാറകളിൽ ധുവാന്ധാർ വെള്ളച്ചാട്ടം. ഇന്ദിരാസാഗർ, സർദാർ സരോവർ അണകൾ — ഗുജറാത്തിനും രാജസ്ഥാനും വെള്ളം; കുടിയൊഴിപ്പിക്കപ്പെട്ടവർക്കായി നർമദാ ബചാവോ ആന്ദോളൻ. ഭറൂച്ചിനടുത്ത് വിശാലമായ അഴിമുഖത്തിലൂടെ ഖംഭാത് ഉൾക്കടലിലേക്ക്. (→ English: rift valley; estuary · हिन्दी: भ्रंश घाटी; ज्वारनदमुख)

In exam EnglishOnly a few large rivers of the Peninsula flow west, and the two biggest, the Narmada and the Tapi, do so because they run along faults rather than down the general slope. The Narmada rises on the Amarkantak plateau in Madhya Pradesh and flows west through a rift valley between the Vindhya range to the north and the Satpura range to the south. Near Jabalpur it cuts a narrow gorge through marble rocks at Bhedaghat, where it drops over the Dhuandhar falls. Lower down it is dammed at Indira Sagar in Madhya Pradesh and at Sardar Sarovar in Gujarat, a very large project that brought water to Gujarat and Rajasthan and also led to the Narmada Bachao Andolan over the displacement of people. The Narmada reaches the Gulf of Khambhat through a broad estuary near Bharuch; it is the largest west-flowing river of the Peninsula.

താപ്തി മധ്യപ്രദേശിലെ ബേതുൽ ജില്ലയിൽ മുൾതായിക്കടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ച്, നർമദയ്ക്ക് ഏതാണ്ട് സമാന്തരമായി — സത്പുരയ്ക്കു തെക്ക് സ്വന്തം ഭ്രംശതാഴ്വരയിൽ — മഹാരാഷ്ട്ര, ഗുജറാത്ത് വഴി പടിഞ്ഞാറോട്ട്. ഉകായ് അണ; സൂറത്തിനടുത്ത് അഴിമുഖം. വടക്ക് സബർമതി (ആരവല്ലിയിൽ നിന്ന്, അഹമ്മദാബാദ് വഴി), മാഹി (വിന്ധ്യയിൽ നിന്ന്, ഉത്തരായനരേഖ രണ്ടുതവണ കടക്കുന്ന വിചിത്ര നദി) ഖംഭാത് ഉൾക്കടലിലേക്ക്. ഥാറിലെ നദി ലൂണി അജ്മീറിനടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ച്, താഴെ ഉപ്പുരസമായി, കടലിലെത്താതെ കച്ച് റണ്ണിലെ ചതുപ്പിൽ മറയുന്നു — വീട്ടിൽ നിന്നിറങ്ങി നാട്ടിലെ കുളക്കരയിൽ നിന്നുപോകുന്നതുപോലെ. ഇതാണ് ഉൾനാടൻ നീർവാർച്ച. (→ English: inland drainage · हिन्दी: अंतःस्थलीय अपवाह)

In exam EnglishThe Tapi rises near Multai in the Betul district of Madhya Pradesh and flows west, roughly parallel to the Narmada but south of the Satpura, in its own rift valley, through Maharashtra and Gujarat. The Ukai dam stores its water, and it meets the Arabian Sea through an estuary at Surat. Further north, two rivers drain into the Gulf of Khambhat: the Sabarmati, which rises in the Aravalli hills of Rajasthan and flows past Ahmedabad, and the Mahi, which rises in the Vindhya hills of Madhya Pradesh and is unusual in crossing the Tropic of Cancer twice. The Luni, the main river of the Thar, rises near Ajmer, turns salty in its lower course and does not reach the sea at all, losing itself in the marshes of the Rann of Kachchh. It is a case of inland drainage, where water ends in a desert basin.

പശ്ചിമഘട്ടത്തിന്റെ നീളം മുഴുവൻ അനേകം ചെറിയ, വേഗമേറിയ നദികൾ കുത്തനെയുള്ള പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവിലൂടെ അറബിക്കടലിലേക്ക് പായുന്നു. ദൂരം ഏതാനും പത്തു കി.മീ. മാത്രം, എന്നാൽ കനത്ത മഴ കൊണ്ട് വെള്ളം ധാരാളം; കുത്തനെയുള്ള ചരിവ് ജലവൈദ്യുതിക്ക് അനുയോജ്യം. കടുപ്പമുള്ള പാറപ്പടി കടക്കുന്നിടത്ത് വെള്ളച്ചാട്ടം — കോണിപ്പടികളിൽ വെള്ളം ചാടുന്നതുപോലെ. ശരാവതി ജോഗ്, മാണ്ഡവി ദൂധ്‌സാഗർ, വാരാഹി കുഞ്ചിക്കൽ. മാണ്ഡവിയും സുവാരിയും ഗോവയുടെ തുറമുഖങ്ങൾ; മർമഗോവ സുവാരിയുടെ അഴിമുഖത്ത്. കേരളത്തിൽ പെരിയാർ ഏറ്റവും നീളമുള്ളത് (ഇടുക്കി ആർച്ച് അണ), ഭാരതപ്പുഴ രണ്ടാമത്. (→ English: waterfall · हिन्दी: जलप्रपात)

In exam EnglishAlong the whole length of the Western Ghats, a large number of short, swift rivers race down the steep western face to the Arabian Sea. Their courses are only tens of kilometres long, but heavy monsoon rain gives them a great deal of water, and their steep fall makes them ideal for hydropower. Where a river crosses a ledge of hard rock it drops as a waterfall. The Sharavati in Karnataka plunges over the Jog Falls, among the highest plunge falls in India; the Mandovi on the Goa-Karnataka border forms Dudhsagar; and the Varahi falls at Kunchikal. The Mandovi and the Zuari form the harbours of Goa, Mormugao lying at the mouth of the Zuari. In Kerala the Periyar is the longest river, with the Idukki arch dam on it, and the Bharathapuzha is the second longest. The table below gathers the main waterfalls.
Important waterfalls and their rivers
WaterfallRiverState
JogSharavatiKarnataka
KunchikalVarahiKarnataka
ShivanasamudraKaveriKarnataka
HogenakkalKaveriTamil Nadu
DudhsagarMandoviGoa-Karnataka border
DhuandharNarmadaMadhya Pradesh
ChitrakoteIndravatiChhattisgarh
HundruSubarnarekhaJharkhand

ആകെ നോക്കിയാൽ ഉപദ്വീപ് നദികളുടെ യുക്തി ലളിതം. പശ്ചിമഘട്ടത്തിനടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ച്, മഴ കൊണ്ട് ജീവിച്ച്, ചരിഞ്ഞ പീഠഭൂമിയിലൂടെ കിഴക്കോട്ട് ഉരുണ്ട്, ഒഡിഷ, ആന്ധ്ര, തമിഴ്നാട് നെൽ ഡെൽറ്റകളെ പോറ്റുന്നു. നർമദയും താപ്തിയും ഭ്രംശതാഴ്വരകളിലൂടെ പടിഞ്ഞാറോട്ട് — അപവാദം. ചെറിയ ഘട്ടനദികൾ കുത്തനെ ചാടി വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങളും വൈദ്യുതിയും. മഴയെ ആശ്രയം, സംസ്ഥാന അതിർത്തികൾ കടക്കുന്ന നദീതടം — അതിനാൽ സംഭരണവും പങ്കിടലുമാണ് മുഖ്യ പ്രശ്നം; ഒരു കിണർ നാലു വീട്ടുകാർ പങ്കിടുന്നതുപോലെ. അടുത്ത ഭാഗത്ത് തടാകങ്ങൾ, നദീസംയോജനം, അനുച്ഛേദം 262 ട്രൈബ്യൂണലുകൾ, അയൽരാജ്യങ്ങളുമായുള്ള കരാറുകൾ. (→ English: peninsular drainage · हिन्दी: प्रायद्वीपीय अपवाह)

In exam EnglishPut together, the rivers of the Peninsula follow a simple logic. Rising on or near the Western Ghats and fed by the monsoon, the big rivers roll east over the tilted plateau, collecting tributaries mostly from one side, and end in deltas that feed the rice bowls of Odisha, Andhra Pradesh and Tamil Nadu. The Narmada and the Tapi break the pattern because they follow rift valleys and flow west into estuaries, while the short Ghats rivers fall steeply to the Arabian Sea, forming waterfalls and offering hydropower. Because the flow depends on rain and the basins cross state lines, storing and sharing water is the central problem of peninsular rivers. Part 4 takes that up, along with India's lakes, river interlinking, the tribunals under Article 262 and the river treaties with neighbouring countries.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Which one of the following is the largest river of peninsular India?

  1. Krishna
  2. Godavari
  3. Kaveri
  4. Mahanadi
Show answer

Answer: B. Godavari

The Godavari is the largest peninsular river in length and basin size. The Krishna is the second largest east-flowing river; the Kaveri and the Mahanadi are smaller than both.

Q2. Consider the following statements:
1. The Narmada flows west through a rift valley between the Vindhya and the Satpura ranges.
2. The Narmada builds a large delta where it meets the Gulf of Khambhat.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: the Narmada ends in an estuary near Bharuch, not a delta. So '2 only' and 'Both' are wrong, and 'Neither' rejects the true first statement.

Q3. The Pranhita, formed by the Wardha and the Wainganga, is a tributary of which river?

  1. Krishna
  2. Mahanadi
  3. Godavari
  4. Tapi
Show answer

Answer: C. Godavari

The Pranhita joins the Godavari from the left bank. The Krishna's main tributaries are the Tungabhadra and Bhima; the Mahanadi's include the Seonath; and the Tapi flows west and is not fed by the Pranhita.

Q4. Match List I (waterfall) with List II (river):
A. Jog
B. Chitrakote
C. Dudhsagar
D. Dhuandhar
1. Mandovi
2. Narmada
3. Sharavati
4. Indravati
Select the correct code:

  1. A-3, B-4, C-1, D-2
  2. A-3, B-1, C-4, D-2
  3. A-4, B-3, C-1, D-2
  4. A-3, B-4, C-2, D-1
Show answer

Answer: A. A-3, B-4, C-1, D-2

Jog is on the Sharavati, Chitrakote on the Indravati, Dudhsagar on the Mandovi and Dhuandhar on the Narmada. The second code swaps Chitrakote and Dudhsagar; the third swaps Jog and Chitrakote; the fourth swaps Dudhsagar and Dhuandhar.

Q5. Why does the Kaveri have a more even flow through the year than most peninsular rivers?

  1. It is fed by glaciers in the Nilgiris.
  2. Its upper basin gets the south-west monsoon and its lower basin the north-east monsoon.
  3. It flows through a rift valley that stores groundwater.
  4. It receives water diverted from the Godavari.
Show answer

Answer: B. Its upper basin gets the south-west monsoon and its lower basin the north-east monsoon.

Its catchment receives rain in both monsoon seasons. There are no glaciers in the Nilgiris; the Kaveri does not run in a rift valley (the Narmada and Tapi do); and no Godavari water is diverted into it as a source of its natural flow.

Q6. Consider the following statements:
1. The Mahi river crosses the Tropic of Cancer twice.
2. The Luni river drains into the Gulf of Khambhat.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: the Luni does not reach the sea and ends in the Rann of Kachchh; the Mahi and the Sabarmati are the ones that drain into the Gulf of Khambhat. So '2 only' and 'Both' are wrong, and 'Neither' rejects a true statement.

Q7. Which one of the following pairs of a river and a project on it is NOT correctly matched?

  1. Mahanadi : Hirakud
  2. Krishna : Nagarjuna Sagar
  3. Tapi : Ukai
  4. Kaveri : Polavaram
Show answer

Answer: D. Kaveri : Polavaram

Polavaram is on the Godavari, not the Kaveri, so this pair is wrong; the Kaveri has the Krishna Raja Sagar and Mettur dams. Hirakud on the Mahanadi, Nagarjuna Sagar on the Krishna and Ukai on the Tapi are all correctly matched.

Q8. Which one of the following is the longest river of Kerala?

  1. Bharathapuzha
  2. Periyar
  3. Pamba
  4. Chaliyar
Show answer

Answer: B. Periyar

The Periyar is Kerala's longest river and carries the Idukki arch dam. The Bharathapuzha is the second longest; the Pamba and the Chaliyar are shorter than both.

← Part 2All partsNext: Part 4 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources