Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Drainage patterns and the Indus system

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

Drainage of India · Part 1 / 4 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

What drainage basins and water divides are; the dendritic, trellis, rectangular, radial and centripetal patterns; Himalayan and peninsular rivers compared and the antecedent rivers; the Indus and its tributaries the Jhelum, Chenab, Ravi, Beas and Satluj, with the projects on them; and the Indus Waters Treaty of 1960 and its abeyance in 2025.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

ഭൂരൂപ അധ്യായത്തിൽ നിലത്തിന്റെ ആകൃതി കണ്ടു; ഇനി അതിലൂടെ ഒഴുകുന്ന വെള്ളം. വെള്ളം വ്യക്തമായ ചാലുകളിലൂടെ ഒഴുകുന്നതാണ് അപവാഹം (ഡ്രെയിനേജ്); ഒരു വലിയ നദിയും അതിലേക്കു വെള്ളമെത്തിക്കുന്ന തോടുകളും ചേർന്നതാണ് ഒരു അപവാഹ വ്യവസ്ഥ — മരത്തിന്റെ തടി, ശിഖരങ്ങൾ, ചില്ലകൾ പോലെ. നമ്മുടെ നദികൾ രണ്ടു കുടുംബങ്ങൾ: പുതുതായി വളരുന്ന ഹിമാലയത്തിൽ ജനിക്കുന്നവ, പഴയ പീഠഭൂമിയിലൂടെ ഒഴുകുന്നവ. ഏതു വയലിനു വെള്ളം, എവിടെ അണക്കെട്ട്, ഏതു നഗരം വളരും, എവിടെ വെള്ളപ്പൊക്കം — എല്ലാം നദികൾ തീരുമാനിക്കുന്നു; ജലം പങ്കുവെക്കൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും രാജ്യങ്ങൾക്കും ഇടയിൽ തർക്കങ്ങൾക്കു കാരണം. ഈ ഭാഗത്ത് അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ, രണ്ടു കുടുംബങ്ങളുടെ താരതമ്യം, സിന്ധു നദി, അതിന്റെ കരാർ. (→ English: drainage basin · हिन्दी: अपवाह द्रोणी)

In exam EnglishThe physiography chapter described the shape of India's land; this chapter follows the water that runs over it. In geography, drainage means the flow of water through well-defined channels, and the term used for one main river together with every stream that empties into it a drainage system. Just as India has two great landforms, it has two families of rivers: Himalayan rivers that rise in young mountains still being pushed up, and peninsular rivers that run across an ancient, worn-down plateau. Rivers decide where crops can be irrigated, where dams can make power, where cities and ports grow and where floods strike, and sharing their water is a frequent cause of disputes between states and between countries. This part sets out the basic ideas and patterns, compares the two families and then traces the westernmost Himalayan system, the Indus, with the treaty that divides its water.

ഒരു നദിയിലെത്തുന്ന മഴവെള്ളവും മഞ്ഞുരുകിയ വെള്ളവും മുഴുവൻ വീഴുന്ന പ്രദേശമാണ് ആ നദിയുടെ നദീതടം; രണ്ടു തടങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്ന ഉയർന്ന നിലം നീർമറി. വീടിന്റെ മേൽക്കൂരയുടെ നടുവരയ്ക്ക് ഒരു വശത്തു വീഴുന്ന മഴ ഒരു ഓവിലേക്കും മറുവശത്തേത് മറ്റൊന്നിലേക്കും പോകുന്നതുപോലെ. ഉത്തരേന്ത്യയിൽ സിന്ധുവിനും ഗംഗയ്ക്കും ഇടയിലെ നീർമറി അംബാലയ്ക്കടുത്ത് സമതലത്തിൽത്തന്നെ — കണ്ണിൽപ്പെടാത്തത്ര താഴ്ന്നത്; അതുകൊണ്ട് പഞ്ചാബിലെ നദികൾ സിന്ധുവിലേക്ക്, അൽപ്പം കിഴക്ക് യമുന ഗംഗയിലേക്ക്. ഉപദ്വീപിൽ പശ്ചിമഘട്ടമാണ് നീർമറി: കിഴക്കൻ ചരിവിലെ മഴ ബംഗാൾ ഉൾക്കടലിലേക്ക് ദീർഘയാത്ര, പടിഞ്ഞാറൻ ചരിവിലേത് വേഗം അറബിക്കടലിലേക്ക്. ഗംഗാതടം രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലുത്, ഏകദേശം നാലിലൊന്ന്. (→ English: drainage basin, water divide · हिन्दी: अपवाह द्रोणी, जल विभाजक)

In exam EnglishThe whole area whose rainfall and snowmelt end up in one river is that river's drainage basin, and the high ground that separates one basin from the next is a water divide. A raindrop falling on one side of a divide reaches one river; a drop on the other side reaches another. Between the Indus and Ganga systems the separating ground in north India rises so little that a traveller would hardly notice it; the divide runs near Ambala in Haryana, and it decides the fate of nearby rivers: those of Punjab drain to the Indus, while the Yamuna, lying just east of it, joins the Ganga. In the Peninsula the main divide is the Western Ghats: rain on their eastern side travels hundreds of kilometres to the Bay of Bengal, while rain on the western side drops quickly to the Arabian Sea. No basin in India is bigger than the Ganga's, which takes in about one-fourth of the country, and most of India's land drains towards the Bay of Bengal rather than the Arabian Sea.

മുകളിൽ നിന്നു നോക്കിയാൽ തോടുകൾ ചേരുന്ന രീതി അടിയിലെ പാറയെക്കുറിച്ചു പറയും. ഉത്തര സമതലത്തിലെ മൃദുവായ എക്കൽ പോലെ പാറ ഒരേപോലെയാണെങ്കിൽ പോഷകനദി എങ്ങോട്ടും വളയും, മരക്കൊമ്പുകൾ പോലെ പിരിയും — വൃക്ഷാകൃതി മാതൃക, നമ്മുടെ നാട്ടിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ. കടുപ്പമുള്ളതും മൃദുവുമായ പാറനാടകൾ സമാന്തരമാണെങ്കിൽ പ്രധാന തോടുകൾ മൃദുനാടകളിലൂടെ, പോഷകനദികൾ ഏതാണ്ട് ലംബമായി — മുന്തിരിപ്പന്തൽ പോലുള്ള ജാലിക മാതൃക. പാറയിൽ ലംബവിള്ളലുകളുണ്ടെങ്കിൽ തോടുകൾ കള്ളികൾ പോലെ വളയും — ദീർഘചതുര മാതൃക. ഒരു ഉയരത്തിൽ നിന്ന് എല്ലാ വശത്തേക്കും — ചക്രത്തിന്റെ ആരക്കാലുകൾ പോലെ — ആരീയ മാതൃക; അമർകണ്ടക്കിൽ നിന്ന് നർമദയും സോണും വെവ്വേറെ ദിശകളിലേക്ക്. എല്ലാ വശത്തുനിന്നും നടുവിലെ താഴ്ചയിലേക്ക് — അഭികേന്ദ്ര മാതൃക, മണിപ്പൂരിലെ ലോക്താക്കിനടുത്ത്. (→ English: tributary · हिन्दी: सहायक नदी)

In exam EnglishSeen from above, streams join in shapes that reveal the rocks beneath them. On ground of one even type, such as the soft alluvium of the Northern Plains, nothing steers a tributary one way or another, so the streams spread out like the twigs and boughs of a tree; geographers name this the dendritic pattern, and it is the commonest one in India. Where bands of hard and soft rock run in parallel folds, the main streams carve their valleys along the weaker bands and the side streams meet them nearly square-on, giving a trellis pattern. If the bedrock is split by joints and faults meeting at right angles, streams follow these lines of weakness and turn in sharp, square bends, producing a rectangular pattern. When streams spread out like the spokes of a wheel from a high central point, the pattern is radial; Amarkantak is the classic Indian case, sending the Narmada westward and the Son north-eastward. The reverse, streams running inward into a central basin, is a centripetal pattern, seen around Loktak lake in Manipur. The table below sets these side by side.
Drainage patterns and what they show
PatternShapeRock or reliefExample
DendriticBranches like a treeUniform rock or alluviumRivers of the Northern Plains
TrellisTributaries join at near right anglesParallel bands of hard and soft rockFolded mountain belts
RectangularSharp right-angled bendsRock cut by joints and faultsJointed rock areas
RadialFlows outward from a centreA central height or domeNarmada and Son from Amarkantak
CentripetalFlows inward to a centreA central basin or depressionStreams into Loktak lake

രണ്ടു കുടുംബങ്ങളും ഏതാണ്ട് എല്ലാറ്റിലും വ്യത്യസ്തം. ഹിമാലയ നദികൾക്ക് മഞ്ഞുരുകിയ വെള്ളവും മഴയും രണ്ടും — അതിനാൽ മിക്കതും വറ്റാത്ത നദി, വർഷം മുഴുവൻ ഒഴുകും, വേനലിൽ നിറയും. യുവനദികൾ: മലകളിൽ ആഴമുള്ള V താഴ്വരകളും മലയിടുക്കുകളും; സമതലത്തിൽ വളഞ്ഞുപുളഞ്ഞ്, ഗതി മാറി, വലിയ ഡെൽറ്റകൾ. ഉപദ്വീപീയ നദികൾ മഴയെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നു — വേനലിൽ ചുരുങ്ങുകയോ വറ്റുകയോ ചെയ്യും; കടുപ്പമുള്ള പഴയ പാറയിൽ വീതിയുള്ള ആഴം കുറഞ്ഞ താഴ്വരകൾ, സ്ഥിരമായ ഗതി. ചില ഹിമാലയ നദികൾ മലകളെക്കാൾ പഴയവ: സിന്ധുവും സത്‌ലജും ബ്രഹ്മപുത്രയും മല ഉയരുന്ന വേഗത്തിൽ മുറിച്ചിറങ്ങി ഗതി നിലനിർത്തി — അതാണ് പൂർവവർത്തി നദി. മതിൽ പണിയുമ്പോൾത്തന്നെ അതിനടിയിലെ ഓവ് കുഴിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതുപോലെ. (→ English: perennial river, antecedent river · हिन्दी: बारहमासी नदी, पूर्ववर्ती नदी)

In exam EnglishThe two families of rivers differ in almost every way. Himalayan rivers are fed by both melting snow and monsoon rain, so most are a perennial river that flows all year, swelling in summer. They are young and vigorous: in the mountains they cut deep V-shaped valleys and gorges, and on the plains they meander, shift their beds and build huge deltas; their basins are very large. Peninsular rivers depend on rain alone, so many shrink greatly or dry up in the hot season. They flow over hard, ancient rock in broad, shallow valleys, have gentle, graded profiles and fixed courses, and drain smaller basins. Some Himalayan rivers are older than the mountains themselves. The Indus, the Satluj and the Brahmaputra were already flowing before the Himalaya started to rise; as the land lifted, they kept cutting down just as fast and so stayed on their original courses; each is therefore an antecedent river, which explains the spectacular gorges where they cross the main ranges.
Himalayan and peninsular rivers compared
FeatureHimalayan riversPeninsular rivers
Source of waterSnowmelt and rainRain only
FlowMostly perennialMany seasonal
ValleysDeep gorges in the mountainsBroad, shallow, graded valleys
Lower courseMeanders, shifting beds, big deltasFixed courses; deltas on the east, estuaries on the west
AgeYoung and still eroding hardOld and mature
Basin sizeVery large (Indus, Ganga, Brahmaputra)Smaller

സിന്ധു ഹിമാലയ നദികളിൽ ഏറ്റവും പടിഞ്ഞാറുള്ളത്. ടിബറ്റിൽ കൈലാസ നിരയ്ക്കു വടക്ക് മാനസസരോവരത്തിനടുത്ത് ഉത്ഭവിച്ച്, വടക്കുപടിഞ്ഞാറോട്ട് ലഡാക്കിലേക്ക് — ലഡാക്ക്, സൻസ്കർ നിരകൾക്കിടയിലെ താഴ്ചയിലൂടെ ലേയ്ക്കരികെ. അവിടെ സൻസ്കർ, കൂടുതൽ താഴെ നുബ്രയുടെ വെള്ളം കൊണ്ടുവരുന്ന ഷ്യോക്, ഗിൽഗിത് ചേരുന്നു. നംഗാ പർവതത്തിനടുത്ത് തെക്കോട്ടു തിരിഞ്ഞ് ആയിരക്കണക്കിനു മീറ്റർ ആഴമുള്ള മലയിടുക്ക് മുറിച്ച് പാകിസ്താൻ സമതലത്തിലേക്ക്. അവിടെ മിഠാൻകോട്ടിനടുത്ത് പഞ്ചാബിലെ അഞ്ചു നദികളുടെ സംയുക്ത പ്രവാഹം പഞ്ച്നദ് ചേരുന്നു; കറാച്ചിക്കടുത്ത് ഡെൽറ്റയിലൂടെ അറബിക്കടലിലേക്ക്. തറവാട്ടിലെ മൂത്തയാളുടെ പേര് കുടുംബത്തിനാകെ വന്നതുപോലെ, 'ഇന്ത്യ' എന്ന പേര് ഈ സിന്ധുവിൽ നിന്ന്. (→ English: Indus · हिन्दी: सिंधु)

In exam EnglishOf the major Himalayan rivers, the Indus lies farthest west. Its source is in Tibet near Lake Mansarovar, on the northern side of the Kailash range; from there it heads north-west into Ladakh and passes Leh along a long hollow that separates the Ladakh range from the Zaskar range. In these mountains it receives the Zaskar near Leh and, further downstream in the part of Ladakh under Pakistan's control, the Shyok, which carries the waters of the Nubra, and the Gilgit. Near Nanga Parbat, at the western end of the Himalaya, it swings south and cuts a gorge thousands of metres deep before entering the plains of Pakistan. There it is joined by the combined flow of the five rivers of Punjab, the Panjnad, near Mithankot, and it finally reaches the Arabian Sea through a delta near Karachi. The name India itself comes, through Persian and Greek, from the old name of this river, Sindhu.

ജമ്മു കശ്മീരിനെ രണ്ടു വലിയ പോഷകനദികൾ ഒഴുക്കുന്നു. ഝലം പീർ പഞ്ചാലിന്റെ അടിവാരത്ത് വെരിനാഗ് ഉറവയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച്, ശ്രീനഗർ, വുളർ തടാകം വഴി കശ്മീർ താഴ്വരയിലൂടെ ഒഴുകി, ആഴമുള്ള മലയിടുക്ക് മുറിച്ച് പാകിസ്താനിലേക്ക്; ഝംഗിനടുത്ത് ചെനാബിൽ ചേരുന്നു. ചെനാബ് ഹിമാചലിലെ ലാഹൗളിൽ ചന്ദ്രയും ഭാഗയും താണ്ടിയിൽ ചേർന്ന് ഉണ്ടാകുന്നു — അതിനാൽ മുകൾഭാഗം ചന്ദ്രഭാഗ; രണ്ടു ചെറുനദികൾ ചേർന്ന് വലിയ നദി, രണ്ടു സഹോദരങ്ങൾ ചേർന്ന് കച്ചവടം തുടങ്ങിയതുപോലെ. കശ്മീരിൽ ആഴമുള്ള മലയിടുക്കുകളിൽ സലാൽ, ബഗ്ലിഹാർ ജലവൈദ്യുത പദ്ധതികൾ. ജലത്തിന്റെ അളവിൽ സിന്ധുവിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പോഷകനദി. റിയാസിക്കടുത്ത് ചെനാബ് റെയിൽപ്പാലം (2025) — ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ഉയരമുള്ള റെയിൽവേ ആർച്ച് പാലം. (→ English: tributary · हिन्दी: सहायक नदी)

In exam EnglishTwo large tributaries drain Jammu and Kashmir. The Jhelum rises at a spring at Verinag at the foot of the Pir Panjal, flows north-west through the Kashmir valley past Srinagar and through Wular lake, and then cuts a deep gorge out of the valley into Pakistan, where it joins the Chenab near Jhang. The Chenab is born at Tandi in Lahaul, Himachal Pradesh, where the Chandra and Bhaga join, and the name Chandrabhaga, used for its upper course, comes from these two headwaters. It flows through Jammu and Kashmir in deep gorges, where the Salal and Baglihar hydropower projects stand, and enters Pakistan. By volume it is the largest tributary of the Indus. Its gorge near Reasi is crossed by the Chenab rail bridge, opened in 2025 on the line that links the Kashmir valley to the rest of India's railway network and described as the world's highest railway arch bridge.

പഞ്ചാബിലെ മറ്റു മൂന്നു നദികൾ ഹിമാചലിൽ ഉത്ഭവിക്കുന്നു. രാവി റോഹ്താങ്ങിനു പടിഞ്ഞാറ് കുളു മലകളിൽ ഉത്ഭവിച്ച്, ചംബ താഴ്വര വഴി, ഇന്ത്യ-പാക് അതിർത്തിയുടെ ഒരു ഭാഗമായി, പാകിസ്താനിൽ ചെനാബിൽ ചേരുന്നു. ബിയാസ് റോഹ്താങ്ങിനടുത്ത് ബിയാസ് കുണ്ടിൽ ഉത്ഭവിച്ച്, മണാലി, കുളു താഴ്വര വഴി, പോങ് അണക്കെട്ട്, ഹരികെയിൽ സത്‌ലജിൽ ചേരുന്നു — അഞ്ചിൽ പൂർണമായും നമ്മുടെ രാജ്യത്തുതന്നെയുള്ളത് ഇതു മാത്രം, സ്വന്തം വീട്ടിൽ ജനിച്ചു വളർന്ന് അവിടെത്തന്നെ താമസമാക്കിയതുപോലെ. സത്‌ലജ് ടിബറ്റിലെ രാക്ഷസ്താളിൽ നിന്ന്, സിന്ധുവിന് ഏതാണ്ട് സമാന്തരമായി, ഷിപ്കി ലാ ചുരം വഴി ഇന്ത്യയിലേക്ക് — പൂർവവർത്തി നദിയായി മലകൾ മുറിച്ച്. ഭക്രാ അണക്കെട്ടിനു പിന്നിൽ ഗോബിന്ദ് സാഗർ. ഹരികെയ്ക്കു ശേഷം അതിർത്തിയിലൂടെ പാകിസ്താനിലേക്ക്; അവിടെ അഞ്ചും ചേർന്ന് പഞ്ച്നദ്. (→ English: tributary · हिन्दी: सहायक नदी)

In exam EnglishThe other three rivers of Punjab rise in Himachal Pradesh. The Ravi starts in the Kullu hills west of the Rohtang Pass, flows through the Chamba valley, forms part of the India-Pakistan border and joins the Chenab in Pakistan. Rising at Beas Kund near the Rohtang Pass, the Beas flows south past Manali through the Kullu valley; lower down the Pong dam holds it back, and it ends by merging with the Satluj at Harike in Punjab; it is the only one of the five rivers that lies wholly within India. The Satluj rises at Rakas Tal near Mansarovar in Tibet, flows west roughly parallel to the Indus, and enters India through the Shipki La pass, cutting through the Himalayan ranges as an antecedent river. In Himachal Pradesh the Bhakra dam holds its waters in the Gobind Sagar reservoir. Below Harike the combined Satluj forms a stretch of the border before entering Pakistan, where the five rivers unite as the Panjnad.

പഞ്ചാബ് എന്നാൽ 'അഞ്ചു ജലങ്ങളുടെ നാട്'; ആ നദികൾ കാരണമാണ് ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ജലസേചനം ലഭിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലൊന്നായത്. രണ്ടു നദികൾക്കിടയിലെ നിലം ദോആബ്; അവയ്ക്കു കുറുകെയുള്ള കനാലുകൾ വരണ്ട നിലത്തെ ഗോതമ്പ്, നെൽപ്പാടങ്ങളാക്കി. 1947-നു ശേഷം കിഴക്കൻ നദികളാണ് നമ്മുടെ ജലസേചനത്തിന്റെ നട്ടെല്ല്. സത്‌ലജിലെ ഭക്രാ-നംഗൽ — സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ വലിയ വിവിധോദ്ദേശ്യ പദ്ധതികളിലൊന്ന് — പഞ്ചാബ്, ഹരിയാന, രാജസ്ഥാൻ എന്നിവയ്ക്ക് വെള്ളവും വൈദ്യുതിയും. ബിയാസിലെ പണ്ടോഹ് അണക്കെട്ട് തുരങ്കങ്ങളിലൂടെ വെള്ളം സത്‌ലജിലേക്ക് — രണ്ടു നദികളെ ചേർക്കുന്ന കുഴൽ പോലെ; ബിയാസ് സത്‌ലജിന്റെ പോഷകനദി. ഹരികെ ബാരേജിൽ നിന്ന് ഇന്ദിരാഗാന്ധി കനാൽ ഥാർ മരുഭൂമിയിലേക്ക് നൂറുകണക്കിനു കി.മീ. — തരിശുനിലത്ത് കൃഷി, പക്ഷേ വെള്ളക്കെട്ടും ഉപ്പുരസവും. (→ English: tributary · हिन्दी: सहायक नदी)

In exam EnglishPunjab's name means 'land of five waters', and its rivers made it one of the most intensively irrigated regions in the world. The land between each pair of rivers is a doab, and the canals that run across these doabs turned semi-arid plains into wheat and rice fields. After 1947 the eastern rivers became the backbone of India's own irrigation network. The Bhakra-Nangal project on the Satluj, one of independent India's first large multipurpose projects, supplies water and power to Punjab, Haryana and Rajasthan. The Pandoh dam on the Beas sends part of its water through tunnels into the Satluj, linking the two rivers. Starting at the Harike barrage at the Beas–Satluj confluence, the Indira Gandhi Canal runs for hundreds of kilometres to the south-west to bring water to the Thar desert of Rajasthan, where it has brought farming to once barren land but also problems of waterlogging and salinity.

1947-ലെ വിഭജനം ഈ നദികൾക്കു കുറുകെ അതിർത്തി വരച്ചു — ഉത്ഭവം നമ്മുടെ ഭാഗത്ത്, ജലസേചന സമതലം കൂടുതലും പാകിസ്താനിൽ. ലോകബാങ്കിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ 1960 സെപ്റ്റംബർ 19-ന് കറാച്ചിയിൽ സിന്ധു നദീജല ഉടമ്പടി. കിഴക്കൻ മൂന്ന് — രാവി, ബിയാസ്, സത്‌ലജ് — പൂർണമായും നമുക്ക്; പടിഞ്ഞാറൻ മൂന്ന് — സിന്ധു, ഝലം, ചെനാബ് — പാകിസ്താന്; അവയിൽ നമുക്ക് വീട്ടാവശ്യം, കുറച്ച് ജലസേചനം, വലുതായി സംഭരിക്കാത്ത ഒഴുക്ക് വൈദ്യുതി തുടങ്ങിയ പരിമിത ഉപയോഗം. സഹോദരങ്ങൾ വയൽവരമ്പ് പങ്കിട്ടതുപോലെ. സ്ഥിരം സിന്ധു കമ്മീഷൻ വിവരങ്ങൾ പങ്കിടുന്നു. യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിട്ടും ഉടമ്പടി നിലനിന്നു; കിഷൻഗംഗ, റാറ്റ്ലെ പദ്ധതികളെ പാകിസ്താൻ എതിർത്തു. 2025 ഏപ്രിലിൽ പഹൽഗാം ഭീകരാക്രമണത്തിനു ശേഷം ഇന്ത്യ ഉടമ്പടി മരവിപ്പിച്ചു. (→ English: Indus Waters Treaty · हिन्दी: सिंधु जल संधि)

In exam EnglishPartition in 1947 drew the border across this river system, leaving the headwaters in India and most of the irrigated plains in Pakistan. After years of talks brokered by the World Bank, the two countries signed the Indus Waters Treaty at Karachi on 19 September 1960. It gives the waters of the three eastern rivers, the Ravi, Beas and Satluj, to India for unrestricted use, and the three western rivers, the Indus, Jhelum and Chenab, to Pakistan, while allowing India limited uses of the western rivers, such as domestic use, some irrigation and run-of-river hydropower that does not store large volumes. A Permanent Indus Commission, with a commissioner from each side, shares data and meets regularly. The treaty survived several wars, though Pakistan has objected to Indian projects such as Kishanganga and Ratle. In April 2025, after a terrorist attack at Pahalgam, India announced that it was holding the treaty in abeyance.
The Indus rivers and the 1960 treaty
RiverSourceGroup under the treaty
IndusTibet, near MansarovarWestern (Pakistan; limited Indian use)
JhelumVerinag spring, KashmirWestern
ChenabChandra and Bhaga at Tandi, LahaulWestern
RaviKullu hills, west of RohtangEastern (India)
BeasBeas Kund near RohtangEastern (India)
SatlujRakas Tal, TibetEastern (India)

എല്ലാം ചേർത്താൽ: നിലത്തിന്റെ ആകൃതിയും പാറയുടെ തരവും നദികൾ എങ്ങനെ ചേരുന്നു, ഏതു ദിശയിൽ ഒഴുകുന്നു എന്നു തീരുമാനിക്കുന്നു; ജലസ്രോതസ്സ് — മഞ്ഞും മഴയും അല്ലെങ്കിൽ മഴ മാത്രം — വർഷം മുഴുവൻ ഒഴുകുമോ എന്നു തീരുമാനിക്കുന്നു. സിന്ധു വ്യവസ്ഥ ഹിമാലയ കുടുംബത്തെ വ്യക്തമായി കാണിക്കുന്നു: ഹിമാനികളിൽ ജനിച്ച്, വേനലിലും ഒഴുകുന്ന വറ്റാത്ത നദികൾ, പൂർവവർത്തി നദികളായി മലയിടുക്കുകൾ, പിന്നെ സമതലത്തിൽ കനാലുകൾ വഴി ദൂരേക്കു വെള്ളം. ഒരു നദി അതിർത്തി കടന്നാൽ — മേലേ നാട്ടുകാർക്ക് മല, താഴെ നാട്ടുകാർക്ക് വയൽ — വെള്ളം ഉടമ്പടികളുടെ വിഷയമാകും. അടുത്ത ഭാഗം ഗംഗയും ബ്രഹ്മപുത്രയും. (→ English: perennial river, antecedent river · हिन्दी: बारहमासी नदी, पूर्ववर्ती नदी)

In exam EnglishPutting the pieces together: the shape of the land and the type of rock decide how rivers join and which way they run, while the source of water, snow and rain or rain alone, decides whether they flow all year. The Indus system shows the Himalayan family at its clearest. Its rivers rise among glaciers, keep flowing through the dry season, cut gorges as antecedent rivers, and then spread out over flat plains where canals can lead their water far from the channel. It also shows how a river system crosses borders: one country holds the mountains and the other much of the plain, so water becomes a matter for treaties and diplomacy. Part 2 moves east to the Ganga and the Brahmaputra, the two systems that drain the greater part of north and north-east India and end in the world's largest delta.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Which of the following rivers is an antecedent river?

  1. Satluj
  2. Godavari
  3. Kaveri
  4. Ramganga
Show answer

Answer: A. Satluj

The Satluj is older than the Himalaya and kept its course by cutting down as the ranges rose, so it crosses them through deep gorges. The Godavari and Kaveri are peninsular rivers on the old plateau, and the Ramganga rises within the Lesser Himalaya rather than flowing across the ranges from beyond them.

Q2. Consider the following statements:
1. Rivers flowing outward in all directions from the Amarkantak plateau are an example of radial drainage.
2. Streams draining into Loktak lake form a centripetal pattern.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both are correct: drainage that radiates out from a central height is radial, and drainage that converges into a central basin is centripetal. '1 only' and '2 only' each reject a true statement, and 'Neither' rejects both.

Q3. Which one of the following rivers of the Indus system flows entirely within India?

  1. Ravi
  2. Beas
  3. Chenab
  4. Satluj
Show answer

Answer: B. Beas

The Beas rises at Beas Kund and joins the Satluj at Harike, all within India. The Ravi and the Chenab flow on into Pakistan, and the Satluj rises in Tibet and also enters Pakistan.

Q4. Match List I (river) with List II (feature):
A. Jhelum
B. Chenab
C. Satluj
D. Indus
1. Formed by the Chandra and the Bhaga
2. Enters India through Shipki La
3. Flows through Wular lake
4. Flows between the Ladakh and Zaskar ranges
Select the correct answer using the code given below.

  1. A-3, B-1, C-2, D-4
  2. A-1, B-3, C-2, D-4
  3. A-3, B-1, C-4, D-2
  4. A-4, B-2, C-1, D-3
Show answer

Answer: A. A-3, B-1, C-2, D-4

The Jhelum flows through Wular lake, the Chenab is formed by the Chandra and the Bhaga, the Satluj enters India through Shipki La, and the Indus flows between the Ladakh and Zaskar ranges. The second code swaps the Jhelum and the Chenab; the third swaps the Satluj and the Indus; the fourth mismatches all four.

Q5. Under the Indus Waters Treaty, 1960, which of the following rivers were allocated to India for unrestricted use?

  1. Indus, Jhelum and Chenab
  2. Ravi, Beas and Satluj
  3. Jhelum, Ravi and Beas
  4. Chenab, Beas and Satluj
Show answer

Answer: B. Ravi, Beas and Satluj

The three eastern rivers, Ravi, Beas and Satluj, went to India. The Indus, Jhelum and Chenab are the western rivers allocated to Pakistan, with only limited Indian use, so every option containing any of them is wrong.

Q6. Consider the following statements about the Indus Waters Treaty:
1. It was signed in 1960 with the help of the World Bank.
2. It created a Permanent Indus Commission with a commissioner from each country.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both are correct: the treaty was signed at Karachi on 19 September 1960 after talks brokered by the World Bank, and it set up the Permanent Indus Commission with one commissioner from each side. '1 only' and '2 only' each reject a true statement, and 'Neither' rejects both.

Q7. Which one of the following is a correct difference between Himalayan and peninsular rivers?

  1. Peninsular rivers are fed by snowmelt, Himalayan rivers only by rain.
  2. Most Himalayan rivers flow throughout the year, but a good number of peninsular rivers run low or dry in the hot season.
  3. Peninsular rivers have larger basins than Himalayan rivers.
  4. Himalayan rivers flow in broad, shallow, graded valleys in the mountains.
Show answer

Answer: B. Most Himalayan rivers flow throughout the year, but a good number of peninsular rivers run low or dry in the hot season.

Himalayan rivers get both snowmelt and rain and mostly flow all year; many peninsular rivers depend on rain and shrink in the dry season. The first option reverses the sources; the Himalayan basins are the larger ones; and in the mountains Himalayan rivers cut deep gorges, while broad graded valleys belong to the Peninsula.

Q8. The Bhakra dam, which holds the Gobind Sagar reservoir, is built on which river?

  1. Beas
  2. Ravi
  3. Satluj
  4. Chenab
Show answer

Answer: C. Satluj

The Bhakra dam is on the Satluj in Himachal Pradesh. The Pong dam is on the Beas, the Ranjit Sagar dam is on the Ravi, and the Salal and Baglihar projects are on the Chenab.

All partsNext: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources