English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Tigers, elephants and species programmes

മലയാളത്തിൽ വിശദീകരണം

Protected areas and wildlife conservation · Part 2 / 3 · Fact-checked on 8 November 2026 · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Flagship and umbrella species; Project Tiger, the NTCA and tiger reserves with core and buffer; the All India Tiger Estimation and its 2022 results; Project Elephant, elephant reserves, corridors and the DNA-based count; programmes for crocodiles, snow leopard, great Indian bustard, vultures, rhinoceros, river dolphin, cheetah and lion.

Each idea is explained first in Malayalam (മലയാളം), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Malayalam and revise it in English.

ഭാഗം 1-ൽ നിയമം എന്ന പണിയായുധപ്പെട്ടി കണ്ടു. ഇനി ആ ആയുധങ്ങൾ ഓരോ ജീവിക്കും വേണ്ടി എങ്ങനെ ഉപയോഗിച്ചു എന്നു നോക്കാം. കടുവയെ കണ്ടാൽ ആളുകൾ നിന്നുപോകും, അതുകൊണ്ട് അത് ഒരു പ്രതീക ജീവിവർഗം, ഉത്സവത്തിന് മുന്നിൽ പോകുന്ന കൊടി പോലെ. വലിയ ജീവിക്ക് വലിയ കാട് വേണം; ആ കാട് കാത്താൽ അതിന്റെ കുടക്കീഴിലുള്ള ചെറുചെടികളും പ്രാണികളും പക്ഷികളും എല്ലാം രക്ഷപ്പെടും. ഇതെല്ലാം സംരക്ഷിത പ്രദേശം വഴിയാണ് നടക്കുന്നത്. (→ English: flagship species; protected area · हिन्दी: ध्वजवाहक प्रजाति; संरक्षित क्षेत्र)

In exam EnglishPart 1 of this chapter set out the legal toolbox: the Wild Life (Protection) Act, 1972 and the kinds of protected area it creates. This part shows how India has used that toolbox for particular animals. Some species are picked to be the public face of conservation because people feel strongly about them; a flagship species of this kind attracts money, media attention and political will. A large animal that needs a wide, healthy range also acts as an umbrella: if enough forest is secured for tigers or elephants, thousands of smaller plants and animals sharing that forest are secured as well.

1970 ആയപ്പോഴേക്കും കടുവകളുടെ എണ്ണം വല്ലാതെ കുറഞ്ഞു; 1972-ലെ കണക്കിൽ 2,000 പോലും ഇല്ലായിരുന്നു. അപ്പോൾ 1973 ഏപ്രിൽ 1-ന് കോർബെറ്റിൽ ഒൻപത് സങ്കേതങ്ങളുമായി പ്രോജക്ട് ടൈഗർ തുടങ്ങി, അതേ വർഷം കടുവ ദേശീയ മൃഗമായി. ആശയം ഇതാണ്: കടുവ നന്നായാൽ കാടും നന്നായി, വീട്ടിലെ കാരണവർ ആരോഗ്യത്തോടെ ഇരുന്നാൽ വീട് നന്നായി നടക്കുന്നതുപോലെ. ചെലവ് കേന്ദ്രം പങ്കിടുന്നു, പണി സംസ്ഥാന വനംവകുപ്പ് ചെയ്യുന്നു. (→ English: Project Tiger · हिन्दी: बाघ परियोजना)

In exam EnglishBy the late 1960s the tiger was in serious trouble. Shooting for sport and for skins, together with the clearing of forest for farms and dams, had pushed numbers far below what they had been early in the century; the first all-India count, in 1972, found fewer than 2,000. The response was Project Tiger, launched on 1 April 1973 at Jim Corbett National Park with nine reserves: Bandipur, Corbett, Kanha, Manas, Melghat, Palamau, Ranthambore, Similipal and Sundarbans. In the same year the tiger took the lion's place as India's national animal. Instead of guarding tigers alone, the project protected entire forest ecosystems in which the tiger is the top predator, so that a thriving tiger population would be a sign of a thriving forest. Project Tiger runs as a centrally sponsored scheme: the Centre shares the cost, while the states, which own and manage the forests, carry out the work on the ground.

2004–05-ൽ സരിസ്കയിൽ ഒരു കടുവ പോലും ബാക്കിയില്ലെന്ന് അറിഞ്ഞു, പിന്നീട് പന്നയിലും അങ്ങനെതന്നെ. അപ്പോൾ 2006-ൽ നിയമത്തിൽ പുതിയ അധ്യായം ചേർത്ത് NTCA എന്ന നിയമാനുസൃത സ്ഥാപനം ഉണ്ടാക്കി. ഇതിന്റെ അധ്യക്ഷൻ പരിസ്ഥിതി മന്ത്രിയാണ്, പ്രധാനമന്ത്രിയല്ല. ഇത് സ്കൂളിലെ ഹെഡ്മാസ്റ്ററെപ്പോലെ: ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിന്റെയും പദ്ധതി അംഗീകരിക്കുന്നു, ടൂറിസത്തിന് നിയമം വയ്ക്കുന്നു, കടുവകളെ എണ്ണുന്നു. പിന്നീട് പുറത്തുനിന്ന് കടുവകളെ കൊണ്ടുവന്ന് രണ്ടിടത്തും വീണ്ടും വിട്ടു. (→ English: National Tiger Conservation Authority · हिन्दी: राष्ट्रीय बाघ संरक्षण प्राधिकरण)

In exam EnglishAround 2004–05 it came to light that Sariska Tiger Reserve in Rajasthan had lost every one of its tigers to poachers, and a few years later Panna in Madhya Pradesh was found empty too. The 2006 amendment to the Wild Life (Protection) Act inserted Chapter IVB, which set up the National Tiger Conservation Authority (NTCA). The NTCA is a statutory body, and its chairperson is the Union Minister in charge of environment and forests, not the Prime Minister, who chairs the National Board for Wildlife. It approves the tiger conservation plan of each state, sets standards for tourism and other activities inside tiger reserves, conducts the national tiger estimation and reviews how well each reserve is run. Both empty reserves were later restocked with tigers shifted from elsewhere, Sariska from 2008 and Panna from 2009, and both populations have since grown.

കടുവ സങ്കേതം സംസ്ഥാനമാണ് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്, പക്ഷേ NTCA ശുപാർശ ചെയ്തശേഷം മാത്രം. ഇതിനെ ഒരു മുട്ടപോലെ കരുതുക: ഉള്ളിലെ മഞ്ഞക്കരു നിർണായക കടുവ ആവാസകേന്ദ്രം, അവിടെ കടുവയ്ക്കാണ് മുൻഗണന; അവിടത്തെ കുടുംബങ്ങൾ സ്വയം സമ്മതിച്ചാൽ മാത്രം, ന്യായമായ നഷ്ടപരിഹാരത്തോടെ മാറും. പുറത്തെ വെള്ള ബഫർ മേഖല, അവിടെ ഗ്രാമങ്ങളും വയലുകളും ഉണ്ടാകും, പക്ഷേ കടുവയ്ക്ക് വഴി വിടണം. 1973-ൽ ഒൻപത്, 2025 മാർച്ചിൽ 58. (→ English: tiger reserve; critical tiger habitat · हिन्दी: बाघ अभयारण्य; क्रांतिक बाघ पर्यावास)

In exam EnglishUnder Section 38V of the Act, a tiger reserve is notified by the state government on the recommendation of the NTCA, and every reserve has two parts. The core, termed the critical tiger habitat, must be kept inviolate for tiger conservation. Families living inside may be resettled only voluntarily, with their consent and a fair package, and without affecting the rights of Scheduled Tribes and other forest dwellers. Surrounding the core is the buffer or peripheral area, where protection is lighter and the aim is coexistence: villages, farming and livelihoods carry on, but land use is kept compatible with wildlife so that tigers moving out of the core still find room. From nine reserves in 1973 the network had grown to 58 by March 2025, when Madhav in Madhya Pradesh was notified (NTCA). Madhya Pradesh has more tiger reserves than any other state, and Nagarjunsagar-Srisailam in Andhra Pradesh is the largest by area.

കടുവകളെ എങ്ങനെ എണ്ണുന്നു? നാലു വർഷത്തിലൊരിക്കൽ കാട്ടിൽ ക്യാമറകൾ വയ്ക്കുന്നു. ഓരോ കടുവയുടെയും വരകൾ വ്യത്യസ്തം, നമ്മുടെ വിരലടയാളം പോലെ; അതുകൊണ്ട് ഫോട്ടോ നോക്കി ഇത് ആ കടുവ തന്നെ എന്ന് തിരിച്ചറിയുന്നു. 2022 റൗണ്ടിൽ ക്യാമറയിൽ കുറഞ്ഞത് 3,167 പതിഞ്ഞു, ആകെ കണക്ക് ഏകദേശം 3,682, ലോകത്തെ കാട്ടുകടുവകളിൽ ഏതാണ്ട് നാലിൽ മൂന്നും നമ്മുടെ നാട്ടിൽ. കൂടുതൽ കടുവകൾ മധ്യപ്രദേശിൽ. ആറാം റൗണ്ട് 2025 അവസാനം തുടങ്ങി. (→ English: All India Tiger Estimation · हिन्दी: अखिल भारतीय बाघ आकलन)

In exam EnglishHow many tigers are there? Since 2006 the NTCA and the Wildlife Institute of India have run the All India Tiger Estimation once every four years, working with state forest departments. Thousands of camera traps photograph whatever passes. No two tigers share the same stripes, so the photos allow scientists to recognise individuals and work out totals by the capture–recapture method. In the fifth cycle, of 2022, at least 3,167 tigers were caught on camera, a figure released at Mysuru on 9 April 2023 to mark fifty years of Project Tiger; the full report later that year put the estimate at about 3,682, roughly three-quarters of all wild tigers on Earth. Madhya Pradesh had the most tigers (785), ahead of Karnataka and Uttarakhand, and Corbett was the reserve with the most. Field work for the sixth cycle began in late 2025.

All India Tiger Estimation: cycles and results (NTCA and WII)
Cycle	Year	Estimated tigers
First	2006	1,411
Second	2010	1,706
Third	2014	2,226
Fourth	2018	2,967
Fifth	2022	3,682 (at least 3,167 photographed)

ആനക്കൂട്ടം ഒരു വർഷം നൂറുകണക്കിന് കിലോമീറ്റർ ചുറ്റും, റെയിൽപ്പാളവും വയലും സംസ്ഥാന അതിർത്തിയും കടന്ന്; അതിനെ ഒരു ചെറിയ പാർക്കിൽ ഒതുക്കാനാവില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് 1992-ൽ പ്രോജക്ട് എലിഫന്റ്. അതിന്റെ ഉപകരണം ആന റിസർവ്. ഇത് നിയമത്തിലെ വിഭാഗമല്ല, ഒരു ഭരണപരമായ പേര് മാത്രം, താലൂക്ക് പോലെ; ഉള്ളിൽ കാടും വയലും ഗ്രാമവും എല്ലാം ആകാം. ആദ്യത്തേത് ഝാർഖണ്ഡിലെ സിംഗ്ഭൂം (2001). 2010-ൽ ആന ദേശീയ പൈതൃക മൃഗമായി. (→ English: elephant reserve; Project Elephant · हिन्दी: हाथी रिज़र्व; हाथी परियोजना)

In exam EnglishElephants called for a different approach. A herd can range over hundreds of square kilometres in a year, crossing reserves, farmland, railway tracks and state borders, so it cannot be saved inside a handful of parks. Project Elephant, a centrally sponsored scheme begun in 1992, has three aims: protect elephants, their habitat and the routes between habitats; reduce conflict between people and elephants; and look after the welfare of captive elephants. Its main tool is the elephant reserve, an area that a state notifies for elephant conservation. An elephant reserve is not one of the categories of the Wild Life (Protection) Act, unlike a national park or sanctuary; it is an administrative label that can bring together protected areas, reserved forests and even farms and villages. The first, Singhbhum in Jharkhand, was notified in 2001, and India now has more than thirty. In 2010 the elephant was declared India's National Heritage Animal.

ആനയ്ക്ക് വരകളില്ല, പിന്നെ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിയും? അതിന്റെ ചാണകത്തിൽ DNA ഉണ്ട്, മനുഷ്യന് ആധാർ പോലെ. 2021–25 കണക്കിൽ ഇങ്ങനെ ഏകദേശം 22,446 ആനകൾ, കൂടുതൽ കർണാടകയിൽ. രീതി മാറിയതിനാൽ 2017-ലെ എണ്ണവുമായി നേരിട്ട് താരതമ്യം ചെയ്യരുത്. ആനകൾ നടക്കുന്ന വഴി വന്യജീവി ഇടനാഴി, രണ്ടു കാടുകൾക്കിടയിലെ പാലം പോലെ; 2023 റിപ്പോർട്ട് 150 എണ്ണം പറഞ്ഞു. ആ വഴി റോഡോ കനാലോ മുറിച്ചാൽ ആനകൾ വയലിലേക്ക് ഇറങ്ങും. (→ English: wildlife corridor · हिन्दी: वन्यजीव गलियारा)

In exam EnglishElephants are harder to count than tigers because they have no stripes. The Synchronous All India Elephant Estimation 2021–25, published by the Wildlife Institute of India in October 2025, was the first to identify individual elephants from DNA in dung samples. It put the wild population at about 22,446, with Karnataka holding the largest share; since the method was new, this figure cannot be set directly against the 27,312 of the 2017 count, which relied on sightings and dung density. Elephants travel along a wildlife corridor, a narrow strip of habitat joining two larger ones, and the Elephant Corridors of India report of 2023 listed 150 such corridors. When a canal, highway or settlement cuts a corridor, herds stray into fields and villages, and this lies at the root of much human–elephant conflict.

ചെറിയ പദ്ധതികളും ഇതേ വഴിയിൽ: ആദ്യം ഒരു ജീവിക്ക് ആപത്ത്, പിന്നെ അതിനായി പ്രത്യേക പദ്ധതി. 1975-ൽ മുതലകൾക്കായി പദ്ധതി, കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്തി നദികളിൽ വിട്ടു, ഭിതർകനിക, ചംബൽ പോലുള്ള ഇടങ്ങളിൽ. ഹിമപ്പുലികൾ 2024 കണക്കിൽ 718, കൂടുതൽ ലഡാക്കിൽ. ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യൻ ബസ്റ്റാർഡ് ഭാരമുള്ള പക്ഷി, വേഗം തിരിയാനാവില്ല; വൈദ്യുതക്കമ്പി കാണാതെ ഇടിച്ച് ചാകുന്നു, ഇരുട്ടത്ത് തുണി ഉണക്കാനിട്ട കയറിൽ തല മുട്ടുന്നതുപോലെ. അതുകൊണ്ട് ഐയുസിഎൻ ചുവപ്പ് പട്ടിക യിൽ അത് അതീവ അപകടാവസ്ഥയിൽ; സാധ്യമായിടത്ത് കമ്പികൾ മണ്ണിനടിയിലാക്കാൻ സുപ്രീംകോടതി പറഞ്ഞു. (→ English: IUCN Red List; Critically Endangered · हिन्दी: आईयूसीएन रेड लिस्ट; गंभीर रूप से संकटग्रस्त)

In exam EnglishThe crocodile conservation project began in 1975 after the gharial, the mugger and the saltwater crocodile had been hunted to very low numbers; animals were bred in captivity and released into protected rivers and estuaries such as Bhitarkanika in Odisha and the National Chambal Sanctuary. Project Snow Leopard (2009) covers the high Himalaya, and the first national assessment, released in January 2024, estimated 718 snow leopards in India, most of them in Ladakh. The great Indian bustard, a heavy grassland bird listed as Critically Endangered on the IUCN Red List, now survives mainly in the Thar desert of Rajasthan, where many birds die by flying into overhead power lines. In M. K. Ranjitsinh v. Union of India the Supreme Court in April 2021 ordered lines in its priority habitat to be laid underground where feasible; in March 2024 it modified that order and recognised a right against the adverse effects of climate change under Articles 14 and 21.

കഴുകന്മാർ 95 ശതമാനത്തിലേറെ കുറഞ്ഞു. കാരണം അത്ഭുതകരം: കന്നുകാലികൾക്ക് കൊടുക്കുന്ന വേദനസംഹാരി ഡൈക്ലോഫെനാക്. ചത്ത കാലിയെ തിന്ന കഴുകന്റെ വൃക്ക കേടായി, ഒരാളുടെ മരുന്ന് മറ്റൊരാൾക്ക് വിഷമായതുപോലെ. 2006-ൽ കാലികൾക്ക് ആ മരുന്ന് നിരോധിച്ചു. കാണ്ടാമൃഗങ്ങൾ ഏറെയും കാസിരംഗയിൽ; എല്ലാ മുട്ടയും ഒരു കുട്ടയിൽ വയ്ക്കരുതല്ലോ, അതുകൊണ്ട് ചിലതിനെ മാനസ് പോലുള്ള ഇടങ്ങളിലേക്ക് മാറ്റി. ഗംഗാ ഡോൾഫിൻ ഏതാണ്ട് അന്ധയാണ്, ശബ്ദത്തിന്റെ പ്രതിധ്വനി കൊണ്ട് വഴി കണ്ടെത്തുന്നു; 2025 സർവേയിൽ ഏകദേശം 6,327. (→ English: National Aquatic Animal; Ganges river dolphin · हिन्दी: राष्ट्रीय जलीय पशु; गंगा नदी डॉल्फ़िन)

In exam EnglishVultures show how a threat can come from an unexpected direction. From the 1990s India's Gyps vultures fell by more than 95 per cent; the cause was diclofenac, a painkiller given to cattle that damages the kidneys of vultures feeding on the carcasses. Veterinary use of diclofenac was banned in 2006 and breeding centres such as the one at Pinjore in Haryana raise birds for release. The greater one-horned rhinoceros is a recovery story: Kaziranga in Assam holds the largest population in the world, and the Indian Rhino Vision 2020 programme shifted rhinos to other Assam parks such as Manas so that a single flood, outbreak or poaching wave could not wipe out the species. The Ganges river dolphin, almost blind and finding its way by echolocation, was declared the National Aquatic Animal in 2009; Project Dolphin was announced in 2020, and the first national survey, released in March 2025, counted about 6,327 river dolphins, almost all of them Ganges dolphins.

ചീറ്റ 1952-ൽ തന്നെ നമ്മുടെ നാട്ടിൽ ഇല്ലാതായി. 2022 സെപ്റ്റംബർ 17-ന് നമീബിയയിൽനിന്ന് എട്ട് ചീറ്റകളെ കുനോയിൽ വിട്ടു, 2023-ൽ ദക്ഷിണാഫ്രിക്കയിൽനിന്ന് പന്ത്രണ്ടെണ്ണം കൂടി; ഒരു ഭൂഖണ്ഡത്തിൽനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് വലിയ മാംസഭോജിയെ കൊണ്ടുവന്നത് ആദ്യമായാണ്. സിംഹങ്ങളാകട്ടെ ഗുജറാത്തിലെ ഗിറിന് ചുറ്റും മാത്രം, വീട്ടിലെ എല്ലാവരും ഒരേ മുറിയിൽ കഴിയുന്നതുപോലെ; ഒരു രോഗം വന്നാൽ എല്ലാവർക്കും അപകടം. 2013-ൽ സുപ്രീംകോടതി ചിലതിനെ കുനോയിലേക്ക് മാറ്റാൻ പറഞ്ഞു, ഇതുവരെ നടന്നിട്ടില്ല. 2025-ൽ 891 സിംഹങ്ങൾ. (→ English: Project Cheetah; reintroduction · हिन्दी: प्रोजेक्ट चीता; पुनःस्थापन)

In exam EnglishTwo big cats complete the picture. The cheetah was declared extinct in India in 1952. Under Project Cheetah, eight cheetahs from Namibia were let into Kuno National Park in Madhya Pradesh on 17 September 2022, and twelve more arrived from South Africa in February 2023, the first time a large wild carnivore was moved between continents to be reintroduced; Gandhi Sagar Wildlife Sanctuary, also in Madhya Pradesh, became a second home in 2025. The Asiatic lion lives in the wild only in and around Gir in Gujarat, which leaves the entire species open to one epidemic or disaster. In 2013 the Supreme Court directed that some lions be shifted to Kuno to create a second population, but that has not been carried out so far. The 2025 count by the Gujarat forest department put the lions at 891.

Species programmes at a glance
Species	Programme or key step	Year	Latest count (source, year)
Tiger	Project Tiger; NTCA	1973; 2006	about 3,682 (NTCA, 2022)
Elephant	Project Elephant	1992	about 22,446 (WII, 2021–25)
Crocodiles	Crocodile conservation project	1975	—
Snow leopard	Project Snow Leopard	2009	718 (national assessment, 2024)
Ganges river dolphin	Project Dolphin	2020	about 6,327 river dolphins (survey, 2025)
Cheetah	Project Cheetah, Kuno	2022	—
Asiatic lion	Gir landscape, Gujarat	—	891 (Gujarat forest department, 2025)

എല്ലാ പദ്ധതികളുടെയും രൂപം ഒന്നുതന്നെ: ഒരു ജീവിക്ക് ആപത്ത്, നിയമംകൊണ്ട് അതിന്റെ വീടിന് സംരക്ഷണം, ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥാപനം, വർഷംതോറുമുള്ള കണക്ക്. കടുവ സങ്കേതം ആയാലും ആന റിസർവ് ആയാലും നടുവിൽ കർശന കാവൽ, അരികിൽ ജനങ്ങൾ, ക്ഷേത്രത്തിലെ ശ്രീകോവിലും ചുറ്റമ്പലവും പോലെ. ദുർബലമായ ഇടം രണ്ട് കാടുകൾക്കിടയിലെ നിലമാണ്. അവിടെ ജീവിക്കുന്നവരുമായുള്ള വിള, കന്നുകാലി തർക്കം തീർന്നാലേ പദ്ധതി ജയിക്കൂ. (→ English: tiger reserve; elephant reserve · हिन्दी: बाघ अभयारण्य; हाथी रिज़र्व)

In exam EnglishTaken together, these programmes share one design. Each starts with a species in crisis, uses the legal categories of Part 1 to secure its habitat, adds a dedicated scheme or body, and judges success by regular counts published with a year attached. Tigers and elephants are managed through a tiger reserve or an elephant reserve with a strictly guarded heart and a lived-in edge. The weak point almost everywhere is the land between reserves: corridors for elephants and tigers, power lines across bustard grassland, a single home for lions. Conflict with people who share that land, over crops, cattle and safety, decides in the end whether a programme works.

Exam traps

The NTCA is a STATUTORY body created by the 2006 amendment (Chapter IVB of the Act) and chaired by the Union environment minister. The National Board for Wildlife is the one chaired by the Prime Minister.
A tiger reserve is notified by the STATE government on the NTCA's recommendation (Section 38V). The core (critical tiger habitat) is kept inviolate; the buffer allows people and livelihoods.
An ELEPHANT reserve is not a category under the Wild Life (Protection) Act; the four categories remain national park, sanctuary, conservation reserve and community reserve. Tiger reserves, by contrast, have their own chapter in the Act.
National animal: tiger (1973). National Heritage Animal: elephant (2010). National Aquatic Animal: Ganges river dolphin (2009). Do not swap them.
2022 tigers: 3,167 is the minimum seen on camera; about 3,682 is the full estimate. Madhya Pradesh had the most tigers; Corbett was the reserve with the most.
The elephant figure of about 22,446 (2021–25) comes from DNA in dung and is not directly comparable with 27,312 (2017); do not read it as a straightforward fall.
Vultures crashed because of the veterinary painkiller DICLOFENAC, banned for veterinary use in 2006, not because of DDT or other pesticides.
Cheetahs came from Namibia (2022) and South Africa (2023) to KUNO; wild Asiatic lions live only in the Gir landscape of Gujarat, and the 2013 order to move some to Kuno has not been carried out.

Recap

Flagship and umbrella species: protecting one large animal protects its whole habitat.
Project Tiger: 1 April 1973, Corbett, nine reserves; a centrally sponsored scheme.
Sariska and Panna lost their tigers; the 2006 amendment created the NTCA (Chapter IVB), chaired by the environment minister.
Tiger reserve (Section 38V): notified by the state on NTCA advice; inviolate core (critical tiger habitat) plus buffer; 58 by March 2025.
Tiger estimation every four years since 2006; 2022: about 3,682 (at least 3,167 on camera); Madhya Pradesh first.
Project Elephant 1992; elephant reserves are administrative, not a WPA category; National Heritage Animal 2010; 22,446 elephants by DNA (2021–25); 150 corridors (2023).
Crocodiles 1975; snow leopard 718 (2024); great Indian bustard and the 2021 and 2024 Supreme Court orders on power lines.
Vultures and diclofenac (banned 2006); rhinos in Kaziranga; Ganges dolphin National Aquatic Animal 2009, about 6,327 river dolphins (2025).
Cheetahs to Kuno from Namibia (2022) and South Africa (2023); Asiatic lions only in the Gir landscape, 891 (2025).

Practice questions

Q1. Project Tiger was launched in India in which year, and at which national park?

1972, at Kanha National Park
1973, at Jim Corbett National Park
1982, at Ranthambore National Park
1992, at Bandipur National Park

Show answer

Answer: B. 1973, at Jim Corbett National Park

Project Tiger began on 1 April 1973 at Corbett. 1972 was the year of the Wild Life (Protection) Act and the first tiger count, not of the project, and Kanha was one of the nine reserves rather than the launch site; 1982 is wrong; 1992 is the year of Project Elephant.

Q2. Consider the following statements about the National Tiger Conservation Authority (NTCA):
1. It is a statutory body set up by the 2006 amendment to the Wild Life (Protection) Act, 1972.
2. It is chaired by the Prime Minister.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct, so options 2 and 4 fail. Statement 2 is wrong: the NTCA is chaired by the Union minister in charge of environment and forests; the Prime Minister chairs the National Board for Wildlife, so options 2 and 3 fail.

Q3. Consider the following statements about tiger reserves:
1. The Act wants the core or critical tiger habitat kept inviolate, yet people who live there may be shifted out only if they agree to go.
2. Tiger reserves are notified directly by the Central Government without any role for the state.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct, so options 2 and 4 fail. Statement 2 is wrong because Section 38V has the state government notify a tiger reserve on the NTCA's recommendation, so options 2 and 3 fail.

Q4. Match List I (animal) with List II (status):
List I: A. Tiger B. Elephant C. Ganges river dolphin
List II: 1. National Heritage Animal 2. National Aquatic Animal 3. National Animal
Select the correct answer using the code given below:

A-3, B-1, C-2
A-1, B-3, C-2
A-3, B-2, C-1
A-2, B-1, C-3

Show answer

Answer: A. A-3, B-1, C-2

The tiger is the National Animal (1973), the elephant the National Heritage Animal (2010) and the Ganges river dolphin the National Aquatic Animal (2009). Option 2 swaps tiger and elephant, option 3 swaps elephant and dolphin, and option 4 makes the tiger an aquatic animal.

Q5. According to the All India Tiger Estimation of 2022, which state had the largest number of tigers?

Karnataka
Uttarakhand
Madhya Pradesh
Maharashtra

Show answer

Answer: C. Madhya Pradesh

Madhya Pradesh had the most tigers (785). Karnataka and Uttarakhand came second and third, and Maharashtra was below them, so the other three options are wrong.

Q6. Consider the following statements:
1. Elephant reserves are one of the categories of protected area under the Wild Life (Protection) Act, 1972.
2. The Synchronous All India Elephant Estimation 2021–25 identified individual elephants using DNA from dung samples.
Which of the statements given above is/are correct?

1 only
2 only
Both 1 and 2
Neither 1 nor 2

Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: elephant reserves are notified by states under Project Elephant as administrative units, not under the Act, so options 1 and 3 fail. Statement 2 is correct, so option 4 fails.

Q7. The steep fall in the numbers of Gyps vultures in India from the 1990s was traced mainly to:

DDT sprayed on crops
Diclofenac given to cattle
Collisions with overhead power lines
Loss of nesting cliffs to mining

Show answer

Answer: B. Diclofenac given to cattle

The cause was the veterinary painkiller diclofenac, which poisons vultures feeding on treated carcasses; its veterinary use was banned in 2006. DDT is linked to thin eggshells in other birds, power-line collisions are the main threat to the great Indian bustard, and mining is not the identified cause.

Q8. Consider the following statements:
1. 1952 is the year in which the Government of India declared the cheetah extinct within the country.
2. The first cheetahs of Project Cheetah were released in Gir National Park.
3. The first batch of cheetahs brought under Project Cheetah came from Namibia.
Which of the statements given above are correct?

1 and 2 only
1 and 3 only
2 and 3 only
1, 2 and 3

Show answer

Answer: B. 1 and 3 only

Statements 1 and 3 are correct. Statement 2 is wrong: the cheetahs were released in Kuno National Park in Madhya Pradesh, while Gir in Gujarat is the home of the Asiatic lion; so every option that includes statement 2 (1, 3 and 4) is wrong.

← Part 1 All parts Next: Part 3 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources

The Wild Life (Protection) Act, 1972, as amended by the Wild Life (Protection) Amendment Act, 2006: Chapter IVB (Sections 38K–38X, National Tiger Conservation Authority and tiger reserves) — https://www.indiacode.nic.in
National Tiger Conservation Authority and Wildlife Institute of India: Status of Tigers, Co-predators and Prey in India 2022 (2023); NTCA list of tiger reserves — https://ntca.gov.in
Ministry of Environment, Forest and Climate Change: Project Elephant; Elephant Corridors of India (2023); Wildlife Institute of India, Synchronous All India Elephant Estimation 2021–25 (2025); Action Plan for Vulture Conservation 2020–2025 — https://moef.gov.in
Press Information Bureau releases on Project Cheetah (2022, 2023), the snow leopard population assessment (2024), the river dolphin estimation (2025), the tiger estimation release at Mysuru (2023) and the Asiatic lion count (2025) — https://pib.gov.in
Supreme Court of India: M. K. Ranjitsinh v. Union of India (order of 19 April 2021; judgment of 21 March 2024); Centre for Environmental Law, WWF-I v. Union of India (2013) — https://main.sci.gov.in