Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Drain, deindustrialisation and the colonial economy

ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ

Economic impact of British rule · Part 2 / 2 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

The drain of wealth and the home charges, the critique of Naoroji, R. C. Dutt and Ranade, deindustrialisation after the Charter Acts of 1813 and 1833 and one-way free trade, railways from Dalhousie's minute (1853) and the guarantee system, the telegraph and the Post Office Act of 1854, the first cotton and jute mills and TISCO (1907), famines and the Famine Commissions of 1880, 1898 and 1901, and the economic critique of early nationalism.

Each idea is explained first in Kannada (ಕನ್ನಡ), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Kannada and revise it in English.

ಭಾಗ 1ರಲ್ಲಿ ಭೂಕಂದಾಯ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಿಸಿತು ಎಂದು ನೋಡಿದೆವು. ಈಗ ಇಡೀ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನೋಡೋಣ. ಐದು ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗಳು: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಏನೂ ಬಾರದೆ ಹೊರಹೋಯಿತು — ಇದೇ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ; ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸಿದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು — ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅವನತಿ; ರೈಲು, ತಂತಿ, ಅಂಚೆ ದೇಶವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ; ಹತ್ತಿ, ಸೆಣಬು, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ನಂತರ ಉಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಆಧುನಿಕ ಉದ್ಯಮ; ಬರಗಾಲಗಳು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. (→ English: Drain of wealth · Deindustrialisation · हिन्दी: धन का निष्कासन · विऔद्योगीकरण)

In exam EnglishPart 1 showed how land revenue reshaped the village. This part looks at the wider economy that British rule created between the end of the Company's trade monopoly and the early twentieth century. Five changes stand out. Wealth flowed out of India every year without an equal return, a process the early nationalists called the Drain of wealth. Handicrafts that had once clothed much of the world lost their markets, a decline known as Deindustrialisation. Railways, the telegraph and a cheap post tied the country together, chiefly to serve trade and control. A small modern industry grew up in cotton, jute, coal and later steel. And famines killed millions, slowly pushing the government to write rules for relief.

ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ ಎಂದರೆ ದೇಶದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಏನೂ ತರದ ಭಾಗ. ಭಾರತ ಹೆಚ್ಚು ರಫ್ತು ಮಾಡಿದರೂ ಆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಬಾಕಿಗಳಿಗೇ ಹೋಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು ಹೋಮ್ ಚಾರ್ಜಸ್ — ಸಾಲದ ಬಡ್ಡಿ, ಇಂಡಿಯಾ ಆಫೀಸಿನ ಖರ್ಚು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಿಂಚಣಿ, ಸೈನಿಕ ಸಾಮಗ್ರಿ, ರೈಲು ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಖಾತರಿ ಬಡ್ಡಿ. ಜೊತೆಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮನೆಗೆ ಕಳಿಸಿದ ಹಣ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಲಾಭ. ಒಬ್ಬ ರೈತ ಬೆಳೆ ಮಾರಿ ಬಂದ ಹಣವನ್ನೆಲ್ಲ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಯಾರಿಗೋ ಕಪ್ಪವಾಗಿ ಕಳಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರೆ, ಅವನ ಮನೆಗೆ ಹೊಸ ನೇಗಿಲು ಎಂದೂ ಬರದು. (→ English: Drain of wealth · Home charges · हिन्दी: धन का निष्कासन · होम चार्जेज़)

In exam EnglishThe Drain of wealth means the part of India's annual product that went to Britain and brought nothing back. India earned a large export surplus through most of the nineteenth century, yet that surplus was used up in meeting obligations in Britain. The largest were the Home charges, the sums the Government of India paid out in London: interest on the public debt, the cost of the India Office and the Secretary of State, pensions and leave pay of British officers, military stores bought in England, and the interest guaranteed to railway companies. To these were added the private remittances of British officials and the profits of British firms working in India. The critics' point was that savings which could have financed Indian industry were instead adding to Britain's capital.

ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟವರು ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ. ಎಲ್ಫಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಈ ಬಾಂಬೆಯ ಪಾರ್ಸಿ, 1867–68ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯನ ತಲಾ ಆದಾಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದರು. ಅವರ ಬರಹಗಳು 'ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್ ಅನ್-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರೂಲ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' (1901) ಆಗಿ ಬಂದವು — 'ಬ್ರಿಟನ್ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ನ್ಯಾಯಕ್ಕೇ ಇದು ವಿರುದ್ಧ' ಎಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ಮೂರು ಬಾರಿ (1886, 1893, 1906) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು; 1892ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ. ಆರ್.ಸಿ. ದತ್ (1899ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ) ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳ 'ಎಕನಾಮಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ'ದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಕಂದಾಯ, ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವೇ ಬಡತನ, ಬರಗಾಲಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದರು. ಪೂನಾದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ರಾನಡೆ — ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಬೇಕು ಎಂದರು. (→ English: Drain of wealth · हिन्दी: धन का निष्कासन)

In exam EnglishDadabhai Naoroji gave the theory of the Drain of wealth its fullest form. A Bombay Parsi who had been a professor of mathematics at Elphinstone College before entering public life, he worked out that India's income per head for 1867–68 was only about twenty rupees a year. His writings were collected in Poverty and Un-British Rule in India (1901); the title charged that the drain betrayed Britain's own ideals of fair rule. Naoroji presided over the Indian National Congress three times (1886, 1893 and 1906) and in 1892 became the first Indian elected to the British House of Commons. Romesh Chunder Dutt, Congress president in 1899, wrote The Economic History of India in two volumes, blaming heavy land revenue and one-sided trade for India's poverty and its famines. Mahadev Govind Ranade, a judge and reformer of Poona, argued that India needed industry encouraged by the state rather than unqualified free trade.
The economic critics and their main works
CriticMain workCentral argument
Dadabhai NaorojiPoverty and Un-British Rule in India (1901)The drain; income per head about Rs 20 a year (1867–68)
R. C. DuttThe Economic History of India (two volumes)Heavy land revenue and one-sided trade caused poverty and famines
M. G. RanadeEssays on Indian EconomicsState-encouraged industry instead of unqualified free trade

ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಹತ್ತಿ, ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಗಳು ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. ಪ್ಲಾಸಿಯ ನಂತರ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಬಂಗಾಳದ ನೇಕಾರರನ್ನು ತಾನು ಹೇಳಿದ ಬೆಲೆಗೇ ಮಾರುವಂತೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸಿತು. ನಿಜವಾದ ಪೆಟ್ಟು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ: ಲ್ಯಾಂಕಶೈರ್‌ನ ಯಂತ್ರದ ಬಟ್ಟೆ ಕೈಮಗ್ಗಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಅಗ್ಗ. 1813ರ ಚಾರ್ಟರ್ ಕಾಯ್ದೆ ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಕಂಪನಿಯ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು (ಚಹಾ, ಚೀನಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು); 1833ರ ಕಾಯ್ದೆ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಇನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ: ನಮ್ಮ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಸುಂಕ, ಅವರ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಸುಂಕ. ಊರ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗಾಡಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸುಂಕ, ಪಕ್ಕದೂರಿನ ಗಾಡಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಉಚಿತ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಿ. (→ English: East India Company · हिन्दी: ईस्ट इंडिया कंपनी)

In exam EnglishFor centuries Indian cotton and silk cloth had sold across Asia, Africa and Europe. After Plassey the East India Company, itself the biggest buyer, used its power in Bengal to make weavers sell to its agents at prices it fixed. The decisive blow, however, came from Britain's Industrial Revolution. Yarn spun by machine and cloth woven on power looms in Lancashire were far cheaper than handmade goods, and British policy kept the Indian market open to them. The Charter Act of 1813 ended the Company's monopoly of trade with India, though it kept its monopoly of the tea trade and of trade with China. The Charter Act of 1833 ended the Company's commercial business altogether. Trade was now free in one direction only: for decades Indian textiles entering Britain faced heavy duties, while British goods entered India at very low rates. Historians call this one-way free trade.

ಇದರ ಫಲವೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅವನತಿ: ವಸ್ತು ತಯಾರಿಸಿ ಬದುಕುವವರ ಪಾಲು ಕುಸಿಯುವುದು. ನೂಲು ನೂಲುವವರು, ನೇಕಾರರು, ಬಣ್ಣಗಾರರು, ಲೋಹಕರ್ಮಿಗಳು — ಮೊದಲು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಂತೆಯಲ್ಲೇ ಕೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಲೀನವಾದಂತೆ ನಯವಾದ ಬಟ್ಟೆ, ಆಭರಣ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆಸ್ಥಾನಗಳೂ ಮಾಯವಾದವು. ಢಾಕಾ, ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್, ಸೂರತ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು. ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಕೂಲಿಗಳಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಗೇಣಿದಾರರಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೇ ಮರಳಿದರು. 1840ರ ದಶಕದ ಬಂಗಾಳದ ನೇಕಾರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ಬಟ್ಟೆ ಮಾರಿದರೆ ನೂಲಿನ ಖರ್ಚು, ಕೂಲಿಯೂ ಬರದು; ಮಕ್ಕಳು ಭೂಮಾಲೀಕನ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. (→ English: Deindustrialisation · हिन्दी: विऔद्योगीकरण)

In exam EnglishThe outcome was Deindustrialisation: a fall in the share of Indians who lived by making things. Spinners, weavers, dyers, metal workers and other artisans lost their buyers abroad and then at home, as machine-made goods reached village markets. The courts of Indian rulers, which had bought fine textiles, jewellery and weapons, also vanished one by one as states were annexed. Old manufacturing towns such as Dhaka, Murshidabad and Surat declined. Because no large factory sector grew up to absorb them, most displaced artisans had nowhere to go but the land, as labourers or small tenants. This added to the pressure on land and left the economy more dependent on farming than before.

ರೈಲು ಡಾಲ್‌ಹೌಸಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂತು. 1853ರ ರೈಲ್ವೆ ಮಿನಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ — ಒಳನಾಡನ್ನು ಬಂದರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳು ವ್ಯಾಪಾರ, ಆಡಳಿತ, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ರೈಲು 16 ಏಪ್ರಿಲ್ 1853ರಂದು ಬಾಂಬೆಯಿಂದ ಥಾಣೆಗೆ (ಸುಮಾರು 34 ಕಿ.ಮೀ.); ನಂತರ ಹೌರಾ (1854), ಮದ್ರಾಸ್ (1856). ಮಾರ್ಗ ಹಾಕಿದ್ದು ಖಾಸಗಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಂಪನಿಗಳು, ಖಾತರಿ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ: ಲಾಭ ಬಂದರೂ ಬರದಿದ್ದರೂ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ಶೇಕಡಾ ಕೊಡುವ ಸರ್ಕಾರದ ಭರವಸೆ, ನೆಲ ಉಚಿತ. ಆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಲಾಯಿತು — ಹೋಮ್ ಚಾರ್ಜಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾಬ್ತು. ಒಬ್ಬ ಅಂಗಡಿ ಇಟ್ಟರೆ ನಷ್ಟವಾದರೂ ಊರಿನ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಲಾಭ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದಂತೆ — ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಯೋಚನೆಯೇ ಬರದು. (→ English: Guarantee system · Home charges · हिन्दी: गारंटी प्रणाली · होम चार्जेज़)

In exam EnglishRailways came to India under Lord Dalhousie. In his railway minute of 1853 he made the case for trunk lines joining the interior to the chief ports, giving commercial, political and military reasons. The first passenger train ran on 16 April 1853 from Bombay to Thane, about 34 kilometres; lines out of Howrah (1854) and Madras (1856) soon followed. The early lines were built by private English companies under the Guarantee system. The Government of India promised them a fixed return, usually five per cent a year, on the capital they put in, whether or not the line earned a profit, and gave them the land free. Since their return was assured out of Indian revenue, the companies had little reason to control costs, and the guaranteed interest, paid in London, became one more item in the Home charges.

ರೈಲು ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೇ ದುಡಿಯಿತು. ಮಾರ್ಗಗಳು ಒಳನಾಡಿನಿಂದ ಬಾಂಬೆ, ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ಮದ್ರಾಸ್, ಕರಾಚಿ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ — ಹತ್ತಿ, ಸೆಣಬು, ಗೋಧಿ ಹೊರಗೆ; ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಸರಕು ಒಳಗೆ. ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬೇಗ ಸಾಗಿಸಲೂ ನೆರವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಯೋಜಿಸದ ಫಲಗಳೂ ಬಂದವು: ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶ, ಜಾತಿಯವರು ಒಂದೇ ಬೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ; ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ವಿಚಾರಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಡಿದವು; ಮುಂದೆ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ತಂತಿ 1850ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, 1857ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಹಳ ನೆರವಾಯಿತು. 1854ರ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿ ಕಾಯ್ದೆ — ಒಂದೇ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ, ದೂರ ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ದರ, ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳು. ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹಾಕಿದ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬಸ್ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅದೇ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ಧಾನ್ಯವೂ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ. (→ English: Railway minute · हिन्दी: रेलवे मिनट)

In exam EnglishThe railways served British purposes first. Lines ran from the interior to Bombay, Calcutta, Madras and Karachi, taking cotton, jute, wheat and other raw materials to the ports and carrying British manufactures inland. The network also let the government move troops quickly. Yet the railways had effects no one had planned. People of different regions and castes travelled in the same carriages, newspapers and ideas spread faster, and political organisation on an all-India scale later became practical. The telegraph linked the main cities in the 1850s and proved its value to the British during the Revolt of 1857. The Post Office Act of 1854 set up a single postal department with one rate for a letter whatever the distance, and introduced postage stamps.

ಆಧುನಿಕ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಉದ್ಯಮ 1850ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು. ಬಾಂಬೆಯ ಮೊದಲ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಯನ್ನು 1854ರಲ್ಲಿ ಕಾವಸ್‌ಜಿ ನಾನಾಭಾಯ್ ದಾವರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ಬಾಂಬೆ, ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಗಿರಣಿಗಳು — ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೀನಾ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಪಾರ್ಸಿ, ಗುಜರಾತಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಹಣದಿಂದ. ಮೊದಲ ಸೆಣಬಿನ ಗಿರಣಿ 1855ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಬಳಿ ರಿಶ್ರಾದಲ್ಲಿ; ಬಂಗಾಳದ ಸೆಣಬು ಉದ್ಯಮ ಬಹುಪಾಲು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರ ಕೈಯಲ್ಲೇ. ರೈಲಿಗಾಗಿ ರಾಣಿಗಂಜ್ ಸುತ್ತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ. ಅಸ್ಸಾಂ ಚಹಾ, ದಕ್ಷಿಣದ ಕಾಫಿ, ಬಿಹಾರದ ನೀಲಿ — ಯೂರೋಪಿಯನ್ ತೋಟದ ಮಾಲೀಕರು, ಅಗ್ಗದ ಕಾರ್ಮಿಕರು. ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಗೆಬಗೆಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನಡೆಸುವುದು. ಸಾರಾಂಶ: ನಮ್ಮವರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಗಿರಣಿಗಳು; ಸೆಣಬು, ಚಹಾ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಬ್ಯಾಂಕು, ಹಡಗು ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳದ ಕೈಯಲ್ಲಿ. (→ English: Managing agency · हिन्दी: प्रबंध एजेंसी)

In exam EnglishModern factory industry began in the 1850s. The first cotton mill in Bombay was founded in 1854 by Cowasjee Nanabhoy Davar, and by the end of the century Bombay and Ahmedabad had dozens of mills, financed mostly by Indian merchants, many of them Parsi and Gujarati traders who had made their money in the China trade. The first jute mill was set up at Rishra near Calcutta in 1855, and the jute industry of Bengal remained largely in European hands. Coal mining expanded around Raniganj to fuel the railways. Tea gardens in Assam, coffee estates in the south and indigo in Bihar were run by European planters who depended on cheap labour. Many European concerns were run by managing agencies, firms that controlled whole groups of companies in different industries. Indian-owned industry was therefore concentrated in cotton textiles, while foreign capital dominated jute, tea, coal, banking and shipping.

ಭಾರೀ ಉದ್ಯಮ ನಂತರ ಬಂತು. ಜಮ್‌ಶೆಡ್‌ಜಿ ಟಾಟಾ ಭಾರತೀಯ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಕನಸು ಕಂಡರು; 1904ರಲ್ಲಿ ಅವರ ನಿಧನದ ನಂತರ ಮಕ್ಕಳು 1907ರಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಐರನ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಕಂಪನಿ (ಟಿಸ್ಕೋ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು — ಬಂಡವಾಳ ಭಾರತೀಯರಿಂದಲೇ. ಸಾಕ್ಚಿ (ನಂತರ ಜಮ್‌ಶೆಡ್‌ಪುರ) ಸ್ಥಾವರ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಸತೊಡಗಿತು. ಆದರೂ ಉದ್ಯಮ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು: ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದವರೆಗೆ ಸುಂಕ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲ; 1890ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಹತ್ತಿ ಸರಕಿಗೆ ಸುಂಕ ಹಾಕಿದಾಗ, ಲ್ಯಾಂಕಶೈರ್‌ಗೆ ನಷ್ಟವಾಗದಂತೆ ನಮ್ಮ ಗಿರಣಿ ಬಟ್ಟೆಗೂ ಸಮಾನ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಹಾಕಿದರು. ಯಂತ್ರಗಳು ವಿದೇಶದಿಂದ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಡಿಮೆ, ಬ್ಯಾಂಕು, ವಿಮೆ, ಹಡಗು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ. ಗಿಡ್ಡ ಹೊದಿಕೆ — ಕಾಲು ಮುಚ್ಚಿದರೆ ತಲೆ ಹೊರಗೆ; ಕೆಲಸ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ಸಾಲಲಿಲ್ಲ. (→ English: Tata Iron and Steel Company · हिन्दी: टाटा आयरन एंड स्टील कंपनी)

In exam EnglishJamsetji Nusserwanji Tata had planned an Indian steel works, and after his death in 1904 his sons founded the Tata Iron and Steel Company (TISCO) in 1907, raising its capital from Indian investors; the plant at Sakchi, later renamed Jamshedpur, began producing steel a few years afterwards. Indian industry grew slowly and in a narrow range. The government held to free trade and gave no tariff protection to Indian industry until after the First World War. When it levied import duties on cotton goods in the 1890s to raise revenue, it also imposed a matching excise duty on cloth made in Indian mills, so that Lancashire would not be put at a disadvantage. Machinery had to be bought from abroad, technical education was scarce, and banking, insurance and shipping were dominated by British firms. Industrial growth was real, but far too small to absorb the artisans who had lost their livelihood.

19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲಗಳು ಪದೇಪದೇ, ಭೀಕರವಾಗಿ: ಒರಿಸ್ಸಾ 1866; ಮದ್ರಾಸ್, ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 1876–78ರ ಮಹಾ ಬರಗಾಲ; 1896–97, 1899–1900. ಮಳೆ ಕೈಕೊಟ್ಟದ್ದು ಆರಂಭ, ಆದರೆ ಬಡತನ, ಸಾಲ, ಸಡಿಲಿಸದ ಕಂದಾಯದಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಬಳಿ ಕೂಡಿಟ್ಟ ಧಾನ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. 1876–78ರ ನಂತರ ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಚಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬರಗಾಲ ಆಯೋಗ; 1880ರ ವರದಿ — ಪರಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ: ದುಡಿಯಬಲ್ಲವರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾಮಗಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ, ಆಗದವರಿಗೆ ಉಚಿತ ನೆರವು; ಇದರಿಂದ 1880ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಬರಗಾಲ ಸಂಹಿತೆಗಳು. ನಂತರ ಜೇಮ್ಸ್ ಲಯಲ್ (1898), ಆಂಟನಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನೆಲ್ (1901) ಆಯೋಗಗಳು. ಕೊನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಬರಗಾಲ — ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ 1943ರ ಬಂಗಾಳ; 1945ರ ವಿಚಾರಣಾ ಆಯೋಗ ಸುಮಾರು 15 ಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿತು. (→ English: Famine Commission · हिन्दी: अकाल आयोग)

In exam EnglishFamines were frequent and deadly in the second half of the nineteenth century: Orissa in 1866, the great famine of 1876–78 in the Madras and Bombay Presidencies, and the widespread famines of 1896–97 and 1899–1900. Failed rains set them off, but poverty, debt and a rigid revenue demand meant that millions had no reserves to fall back on. After the famine of 1876–78 the government appointed the first Famine Commission under Richard Strachey. Its report of 1880 accepted that relief was a duty of the state, chiefly through paid work on public works for the able-bodied and free relief for those who could not work, and it led to provincial Famine Codes in the 1880s. Later commissions under James Lyall (1898) and Antony MacDonnell (1901) refined these rules. The last great famine of British rule struck Bengal in 1943, during the Second World War; the Famine Inquiry Commission that reported in 1945 put the deaths at about 1.5 million.
Famine commissions under British rule
CommissionChaired byFollowedMain result
Famine Commission, 1880Richard StracheyFamine of 1876–78Relief a state duty; led to the Famine Codes
Famine Commission, 1898James LyallFamine of 1896–97Reviewed and refined the Codes
Famine Commission, 1901Antony MacDonnellFamine of 1899–1900Further changes to relief rules
Famine Inquiry Commission, 1945John WoodheadBengal famine of 1943Inquiry into the causes; about 1.5 million deaths estimated

ಆರಂಭಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು ಈ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ವಾದವಾಗಿಸಿದರು. ನವರೋಜಿ, ದತ್, ರಾನಡೆ, ಜಿ.ವಿ. ಜೋಶಿ, ಜಿ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಅಯ್ಯರ್ — ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದಲೇ ತೋರಿಸಿದರು: ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೋರಿಕೆ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತದೆ, ಏಕಮುಖ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಕರಕುಶಲವನ್ನು ಕೊಂದಿತು, ರೈಲು ನಮ್ಮ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ, ಭಾರೀ ಕಂದಾಯದ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರಗಾಲ. ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳು: ಕಡಿಮೆ ಭೂಕಂದಾಯ, ಕಡಿಮೆ ಸೈನಿಕ ಖರ್ಚು, ಉನ್ನತ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯರು, ನಮ್ಮ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ. 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ದಯೆಯ ಧರ್ಮದರ್ಶಿತ್ವವಲ್ಲ' ಎಂದು ವಿದ್ಯಾವಂತರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಟೀಕೆಯೇ; ಮುಂದೆ ಸ್ವದೇಶಿ ಕರೆಗೆ ಬಲವಾಯಿತು. ಭಾಗ 1ರೊಂದಿಗೆ ನೋಡಿದರೆ: ಕಂದಾಯ, ಸಾಲ ರೈತನ ಮೇಲೆ; ಕರಕುಶಲ ನಷ್ಟ ಜನರನ್ನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ; ಉದ್ಯಮ ಕಟ್ಟಬಹುದಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿದೇಶಕ್ಕೆ. (→ English: Drain of wealth · हिन्दी: धन का निष्कासन)

In exam EnglishThe early nationalists turned these facts into a political argument. Naoroji, Dutt, Ranade and others such as G. V. Joshi and G. Subramania Iyer used official figures to show that British rule was keeping India poor: the Drain of wealth carried away its savings, one-way free trade ruined its crafts, railways were built for foreign trade at India's expense, and famines followed heavy revenue demands. They called for lower land revenue, less military spending, more Indians in the higher services and protection for Indian industry. This economic critique, more than any other, convinced educated Indians that colonial rule was not a kindly trusteeship, and it later fed the Swadeshi call to buy Indian goods. Read with Part 1, it explains why India entered the twentieth century as a poor and mainly agricultural economy.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Poverty and Un-British Rule in India was written by

  1. R. C. Dutt
  2. Dadabhai Naoroji
  3. M. G. Ranade
  4. G. Subramania Iyer
Show answer

Answer: B. Dadabhai Naoroji

(b) is correct: Naoroji's papers on the drain were collected in this book in 1901. (a) Dutt wrote The Economic History of India; (c) Ranade's work is Essays on Indian Economics; (d) Subramania Iyer was another economic critic but did not write this book.

Q2. Consider the following statements about the home charges:
1. They included interest on public debt and the pensions of British officers, paid in Britain.
2. They included the profits that British private firms in India sent home.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Only 1 is correct. Home charges were payments by the Government of India in London. Private profits of British firms were a separate part of the drain, so statement 2 is wrong; hence (b), (c) and (d) are wrong.

Q3. Match List I (Famine Commission) with List II (Chairman):
List I: 1. Famine Commission, 1880 2. Famine Commission, 1898 3. Famine Commission, 1901
List II: A. Antony MacDonnell B. Richard Strachey C. James Lyall
Select the correct answer using the code given below.

  1. 1-A, 2-B, 3-C
  2. 1-B, 2-C, 3-A
  3. 1-C, 2-A, 3-B
  4. 1-B, 2-A, 3-C
Show answer

Answer: B. 1-B, 2-C, 3-A

(b) is correct: Strachey chaired the 1880 commission, Lyall that of 1898 and MacDonnell that of 1901. (a) gives 1880 to MacDonnell; (c) gives 1880 to Lyall; (d) swaps Lyall and MacDonnell.

Q4. Consider the following statements about the Charter Act of 1813:
1. It ended the East India Company's monopoly of trade with India, except for tea and the trade with China.
2. It brought all the commercial activities of the Company to an end.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Only 1 is correct. The Company's commercial business as a whole was ended by the Charter Act of 1833, not 1813, so statement 2 is wrong; (b), (c) and (d) are therefore wrong.

Q5. The first passenger railway train in India, in April 1853, ran between

  1. Howrah and Hooghly
  2. Bombay and Thane
  3. Madras and Arcot
  4. Calcutta and Raniganj
Show answer

Answer: B. Bombay and Thane

(b) is correct: the first passenger train ran from Bombay to Thane on 16 April 1853. (a) The line out of Howrah opened in 1854; (c) the Madras line in 1856; (d) Raniganj is known for its coalfield, not for the first train.

Q6. Which of the following were features of the guarantee system under which the early Indian railways were built?
1. A fixed return, usually five per cent, on the capital invested by the companies
2. Land given to the companies free of cost
3. A requirement that the companies buy their rails from Indian mills
Select the correct answer using the code given below.

  1. 1 only
  2. 1 and 2 only
  3. 2 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: B. 1 and 2 only

(b) is correct: the companies received a guaranteed return and free land. There was no rule to buy rails from Indian mills; machinery and rails came mainly from Britain, so (c) and (d) are wrong, and (a) leaves out the free land.

Q7. Arrange the following in chronological order:
1. Founding of the Tata Iron and Steel Company
2. The first jute mill at Rishra
3. The first cotton mill in Bombay
4. Dalhousie's railway minute
Select the correct answer using the code given below.

  1. 4-3-2-1
  2. 3-4-2-1
  3. 4-2-3-1
  4. 3-2-4-1
Show answer

Answer: A. 4-3-2-1

(a) is correct: the railway minute (1853), the Bombay cotton mill (1854), the Rishra jute mill (1855) and TISCO (1907). (b) and (d) put the cotton mill before the railway minute; (c) puts the jute mill before the cotton mill.

Q8. Consider the following statements about deindustrialisation in nineteenth-century India:
1. It increased the share of India's population that depended on agriculture.
2. Under one-way free trade, Indian textiles entered Britain at very low duties while British goods paid heavy duties in India.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Only 1 is correct. Statement 2 reverses the facts: Indian textiles faced heavy duties in Britain while British goods entered India at low rates. So (b), (c) and (d) are wrong.

← Part 1All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources