Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

El Niño, the Indian Ocean Dipole, coral reefs and ocean resources

తెలుగులో వివరణ

Oceanography: the ocean floor, ocean water and its movements · Part 3 / 3 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

The normal Walker circulation and the Southern Oscillation; how El Niño and La Niña develop and affect rainfall worldwide and the Indian monsoon; the Indian Ocean Dipole and its interplay with El Niño; how coral polyps and their algae build reefs, the three types of reef, India's reef areas and coral bleaching; and the maritime zones of UNCLOS, Article 297, polymetallic nodules, the International Seabed Authority and India's Deep Ocean Mission.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

ఇప్పటిదాకా సముద్రం మామూలుగా ఎలా ఉంటుందో చూశాం; ఇప్పుడు ఆ మామూలు నమూనా మారితే ఏమవుతుందో. ఇంట్లో అందరి మూడ్ ఒక్కరి మీద ఆధారపడినట్లు, పసిఫిక్‌లో నీటి వేడి కాస్త మారితే మన రుతుపవనాలు మంచిగా వస్తాయా, బలహీనంగానా అనేది తేలుతుంది — అదే ఎల్ నినో, లా నినా, హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం కథ; పంటలు, ధరలు, తాగునీరు దాని మీదే. తర్వాత చిన్న జీవులు కట్టే సజీవ కట్టడం పగడపు దిబ్బ, అది తెల్లబారే ప్రమాదం. చివరగా సముద్ర చట్టం: ఒక దేశం హక్కు సముద్రంలో ఎంత దూరం, లోతైన అడుగు ఖనిజాలు ఎవరివి. (→ English: El Niño, coral reef · हिन्दी: एल नीनो, प्रवाल भित्ति)

In exam EnglishParts 1 and 2 described the ocean as it normally behaves. This last part looks at what happens when that normal pattern shifts, and at what the sea gives us. It begins with El Niño, La Niña and the Indian Ocean Dipole, the swings in ocean temperature that decide whether India's monsoon is generous or weak, and so touch farm output, food prices and water supply. It then turns to the coral reef, a living structure built by tiny animals in warm, clear seas, and to the threat of bleaching. It ends with the law of the sea: how far a country's control reaches into the ocean, and how the minerals of the deep seabed are shared.

సాధారణ సంవత్సరంలో పసిఫిక్ మీద వాణిజ్య పవనాలు తూర్పు నుంచి పడమరకు వీస్తూ, వెచ్చని నీటిని ఇండోనేషియా-ఆస్ట్రేలియా వైపు తోస్తాయి — స్నానాల గదిలో నీటిని ఒక మూలకు ఊడ్చినట్లు. అక్కడ వెచ్చని నీరు పోగవుతుంది. పెరూ దగ్గర ఖాళీ అయిన చోటుకు అడుగు నుంచి చల్లని నీరు పైకి వస్తుంది — అదే ఊర్ధ్వ ప్రవాహం. వెచ్చని పడమట గాలి పైకి లేచి వర్షం; చల్లని తూర్పున గాలి కిందికి దిగి పొడి. పైన గాలి మళ్లీ తూర్పుకు వెళ్లి చక్రం పూర్తి — అదే వాకర్ ప్రసరణ. భారతదేశంలో వాతావరణ పరిశీలనాలయాలకు అధిపతిగా పనిచేసిన గిల్బర్ట్ వాకర్ పేరు దానికి. ఒక వైపు గాలి పీడనం పెరిగితే మరో వైపు తగ్గే ఈ ఊయల ఆటే 'దక్షిణ డోలనం'. (→ English: Walker circulation, Southern Oscillation · हिन्दी: वॉकर परिसंचरण, दक्षिणी दोलन)

In exam EnglishTo understand El Niño, start with a normal year in the tropical Pacific. The trade winds blow steadily from east to west, pushing warm surface water towards Indonesia and Australia, where it piles up into a deep pool of the warmest water on Earth. Off the coast of Peru, the water pushed away is replaced by upwelling cold water, which keeps the eastern Pacific cool. Over the warm west, air rises, forms clouds and brings heavy rain; over the cool east, air sinks and skies stay dry. High in the atmosphere the air returns eastward, completing a loop called the Walker circulation, after Gilbert Walker, a British scientist who headed weather observatories in India in the early twentieth century. He found a see-saw of air pressure between the eastern and western Pacific, known as the Southern Oscillation: when pressure rises at one end, it tends to fall at the other.

ఈ యంత్రం జారిపోతే వచ్చేది ఎల్ నినో. కొన్నేళ్లకోసారి వాణిజ్య పవనాలు బలహీనపడతాయి, పోగైన వెచ్చని నీరు తిరిగి తూర్పు వైపు పాకుతుంది — ఊడ్చిన నీరు చీపురు ఆపగానే వెనక్కి పారినట్లు. పెరూ దగ్గర అడుగు నుంచి చల్లని నీరు రావడం తగ్గి సముద్రం వేడెక్కుతుంది, చల్లని నీటి మీద బతికే ఆంకోవీ చేపలు కరువవుతాయి. స్పానిష్‌లో 'చిన్న బాలుడు' అని అర్థం; క్రిస్మస్ సమయంలో వెచ్చని నీరు రావడం చూసిన పెరూ జాలర్లు పెట్టిన పేరు. సముద్రం మార్పు, గాలి పీడనం ఊయల రెండూ ఒకే నాణేనికి రెండు వైపులు కాబట్టి కలిపి ENSO. రెండు నుంచి ఏడేళ్లకోసారి, అస్థిరంగా వస్తుంది; సుమారు ఏడాది ఉంటుంది. (→ English: El Niño, ENSO · हिन्दी: एल नीनो, एल नीनो–दक्षिणी दोलन)

In exam EnglishEl Niño is what happens when this machine falters. Every few years the trade winds weaken, or even reverse in the western Pacific, and the pool of warm water spreads eastward across the central and eastern Pacific. Upwelling off Peru weakens, the coastal sea warms, and the fish that depend on cold, nutrient-rich water, such as anchovies, become scarce. The name, Spanish for 'the little boy' and a reference to the Christ child, comes from Peruvian fishermen who noticed warm water arriving around Christmas. Because the ocean change and the swing in air pressure are two sides of one event, scientists join them as ENSO, El Niño–Southern Oscillation. El Niño recurs irregularly, roughly every two to seven years, and an episode usually lasts nine to twelve months. NOAA declares El Niño conditions when the surface of the central equatorial Pacific stays at least 0.5°C warmer than its long-term average, along with matching changes in the atmosphere.

వెచ్చని నీరు, దాని వాన మేఘాలు తూర్పుకు జరిగితే వాన పంపకం మారిపోతుంది: ఎప్పుడూ పొడిగా ఉండే పెరూలో వరదలు, ఇండోనేషియా-ఆస్ట్రేలియాలో కరువు, అడవి మంటలు. మనకు ముఖ్యం రుతుపవనాలు. పైకి లేచే గాలి పసిఫిక్ వైపు వెళ్లిపోతే మన మీద గాలి కిందికి దిగుతుంది, మేఘాలు తక్కువ — కాబట్టి ఎల్ నినో ఏడాది వాన తక్కువ, కరువు వచ్చే అవకాశం ఎక్కువ. కానీ ఇది 'అవకాశం' మాత్రమే, ఖచ్చితమైన నియమం కాదు — మబ్బు పట్టినంత మాత్రాన వాన గ్యారంటీ కాదు కదా; హిందూ మహాసముద్రం లాంటి ఇతర కారణాలూ పని చేస్తాయి. అందుకే IMD ఏటా అంచనా చెప్పేముందు పసిఫిక్‌ను గమనిస్తుంది. (→ English: El Niño, monsoon · हिन्दी: एल नीनो, मानसून)

In exam EnglishWhen the warm pool and its rain clouds shift east, rainfall patterns change across much of the tropics. Peru and Ecuador, normally dry, can receive heavy rain and floods, while Indonesia and eastern Australia often suffer drought and forest fires. For India the key effect is on the south-west monsoon. With rising air and cloud displaced towards the central Pacific, air tends to sink over the Indian region, so El Niño years are more likely to bring a weak monsoon and drought. The link is a tendency, not a rule: some El Niño years have still brought near-normal rain, while some weak monsoons came without El Niño, because other factors, including the Indian Ocean itself, also play a part. That is why the India Meteorological Department watches the Pacific closely before it issues its monsoon forecasts each year.

లా నినా అంటే 'చిన్న బాలిక' — ఎల్ నినోకు సరిగ్గా ఎదురు. వాణిజ్య పవనాలు మామూలు కంటే బలంగా వీస్తాయి, ఇంకా ఎక్కువ వెచ్చని నీరు పడమరకు పోతుంది, పెరూ దగ్గర చల్లని నీరు ఎక్కువగా పైకి వస్తుంది, తూర్పు పసిఫిక్ మరింత చల్లబడుతుంది. పడమటి పసిఫిక్ మీద పైకి లేచే గాలి బలపడుతుంది; మనకు సాధారణంగా మంచి లేదా ఎక్కువ రుతుపవన వర్షం, కొన్నిసార్లు వరదలు కూడా. రెండింటి మధ్య 'తటస్థ' సంవత్సరాలు. గడియారపు లోలకం లాగా ఊహించండి: ఒక చివర ఎల్ నినో, మరో చివర లా నినా, చాలా ఏళ్లు మధ్యలోనే. (→ English: La Niña · हिन्दी: ला नीना)

In exam EnglishLa Niña, 'the little girl', is the opposite phase. The trade winds blow harder than usual, more warm water is driven west, upwelling off Peru strengthens and the central and eastern Pacific turn cooler than normal. The rising branch of the Walker circulation over the western Pacific becomes stronger, and for India this usually means a normal or above-normal monsoon, though it can also bring floods. La Niña tends to bring wetter conditions to Indonesia and Australia and drier ones to parts of the Americas. Between the two phases lie neutral years, when neither pattern is established. A useful way to see the whole system is as a pendulum: El Niño and La Niña are its two extremes, and in many years the ocean sits near the middle.

మన హిందూ మహాసముద్రంలోనూ ఒక ఊయల ఉంది — అదే హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం. అరేబియా సముద్రం-ఆఫ్రికా వైపు (పడమర) నీటి వేడిని, సుమత్రా-జావా వైపు (తూర్పు) నీటి వేడితో పోలుస్తారు. 'పాజిటివ్' దశలో పడమర వెచ్చగా, తూర్పు చల్లగా — వాన మేఘాలు పడమర వైపు, మన రుతుపవనాలకు బలం, ఆఫ్రికాలో భారీ వర్షం, ఇండోనేషియా పొడి. 'నెగటివ్' దశలో తిరగబడి రుతుపవనాలు బలహీనం. ఒక జట్టులో ఒక బౌలర్ విఫలమైనా మరొకరు ఆదుకున్నట్లు — 1997లో బలమైన ఎల్ నినో ఉన్నా పాజిటివ్ ద్విధ్రువం మనల్ని కరువు నుంచి కాపాడింది. (→ English: Indian Ocean Dipole · हिन्दी: हिंद महासागर द्विध्रुव)

In exam EnglishIndia's own ocean has a see-saw too. The Indian Ocean Dipole (IOD) compares the sea-surface temperature of the western tropical Indian Ocean, near the Arabian Sea and East Africa, with that of the eastern part, near Sumatra and Java. In a positive phase the west is warmer than usual and the east cooler; rising air and rain shift towards the west, which tends to strengthen the Indian monsoon and bring heavy rain to East Africa, while Indonesia and Australia turn dry. A negative phase reverses this and tends to weaken the monsoon. The dipole was described by scientists in 1999 and usually develops around the middle of the year, peaking in September or October. Its importance for exams lies in its interplay with El Niño: in 1997 a strong positive IOD helped India escape the drought that a powerful El Niño might otherwise have brought.

పగడపు దిబ్బను కట్టేది రాళ్లు కాదు, జీవులు. ఒక్కో పగడపు పురుగు చిన్న జీవి; సముద్ర నీటి నుంచి సున్నం తీసుకుని తన చుట్టూ గట్టి గూడు కట్టుకుంటుంది — వేల ఏళ్లలో లక్షల గూళ్లు పేరుకుని దిబ్బ అవుతుంది, చీమలు పుట్ట కట్టినట్లు. దాని శరీరంలో సూక్ష్మ నాచు (జూజాంథెల్లే) ఉంటుంది: సూర్యకాంతితో ఆహారం తయారుచేసి పగడానికి ఇస్తుంది, రంగూ ఇస్తుంది; పగడం దానికి ఇల్లు ఇస్తుంది — ఇంటి యజమాని, అద్దెదారు ఒకరికొకరు సాయం చేసుకున్నట్లు. అందుకే వెచ్చని, స్వచ్ఛమైన, లోతు తక్కువ ఉప్పు నీరు కావాలి; బురద నదీ ముఖద్వారాలు, చల్లని లోతైన నీరు పనికిరావు. (→ English: coral reef, coral polyp · हिन्दी: प्रवाल भित्ति, प्रवाल पॉलिप)

In exam EnglishA coral reef is built by animals. Each coral polyp is a tiny creature, related to sea anemones and jellyfish, that draws calcium carbonate from sea water to build a hard limestone cup around itself; over thousands of years millions of these skeletons pile up into reefs. Inside the polyp's tissue live microscopic algae called zooxanthellae. The algae use sunlight to make food, share it with the coral and give it colour, while the coral gives them shelter. Because of this partnership, reef-building corals need warm, clear, shallow and salty water, mostly within the tropics, where sunlight reaches the algae. Muddy river mouths and very deep or cold water do not suit them.

దిబ్బలు మూడు రకాలు. ఒడ్డుకు అతుక్కుని పెరిగేది అంచు దిబ్బ — ఇంటి గోడకు ఆనుకుని పెరిగే తీగలా. ఒడ్డుకు సమాంతరంగా, మధ్యలో వెడల్పైన లోతైన లగూన్‌తో దూరంగా ఉండేది అవరోధ దిబ్బ — ఊరికి కొంచెం దూరంలో కట్టిన ప్రహరీ గోడలా; ఆస్ట్రేలియాలోని గ్రేట్ బారియర్ రీఫ్ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దది. మధ్యలో నేల లేకుండా లగూన్ చుట్టూ ఉంగరంలా ఉండేది అటోల్ — తరచూ సముద్రంలో మెల్లగా మునిగిపోయిన అగ్నిపర్వత దీవి చుట్టూ. మన దేశంలో గల్ఫ్ ఆఫ్ మన్నార్, కచ్ అఖాతంలో అంచు దిబ్బలు, లక్షద్వీప్ అటోల్‌లు, అండమాన్-నికోబార్‌లో విస్తారమైన అంచు దిబ్బలు. (→ English: coral reef, atoll · हिन्दी: प्रवाल भित्ति, एटॉल)

In exam EnglishReefs come in three main forms. A fringing reef grows close to the shore with little or no water between it and the land. A barrier reef runs parallel to the coast but is separated from it by a wide, deep lagoon; the Great Barrier Reef off Queensland in Australia is the largest reef system in the world. An atoll is a ring or horseshoe of reef enclosing a lagoon, with no central land; it often forms around a volcanic island that has slowly sunk beneath the sea. India has reefs in four main areas: the Gulf of Mannar and the Gulf of Kachchh, which have fringing reefs, the Lakshadweep islands, which are atolls, and the Andaman and Nicobar Islands, which have extensive fringing reefs.
Three types of coral reef
TypeFormExample
Fringing reefGrows close to the shore, little or no lagoonGulf of Mannar, Gulf of Kachchh, Andaman and Nicobar
Barrier reefParallel to the coast, separated by a wide, deep lagoonGreat Barrier Reef, Australia
AtollRing of reef around a lagoon, no central landLakshadweep

నీరు వారాల తరబడి మామూలు కంటే వేడిగా ఉంటే పగడం ఒత్తిడికి లోనై తనలోని నాచును బయటకు తోసేస్తుంది; రంగు ఇచ్చే నాచు పోగానే లోపలి తెల్లని సున్నపు గూడు కనిపిస్తుంది — అదే పగడాలు తెల్లబారడం. జ్వరం వచ్చిన మనిషి చనిపోయినట్టు కాదు కదా: వేడి త్వరగా తగ్గితే నాచు తిరిగి వచ్చి పగడం కోలుకుంటుంది; వేడి ఎక్కువకాలం ఉంటే ఆహారం లేక చనిపోవచ్చు. కాలుష్యం, నేల నుంచి వచ్చే బురద కూడా కారణాలే. సముద్రాలు వేడెక్కుతున్నందున ఇది తరచూ జరుగుతోంది; ఎల్ నినో ఏళ్లు ప్రపంచవ్యాప్త ఘటనలకు దారి తీశాయి. 2024 ఏప్రిల్‌లో NOAA నాలుగో ప్రపంచ ఘటనను ధృవీకరించింది. (→ English: coral bleaching · हिन्दी: प्रवाल विरंजन)

In exam Englishcoral bleaching happens when corals are stressed, above all by water that stays unusually warm for weeks. The stressed polyps expel their algae, and without them the white limestone skeleton shows through the clear tissue. A bleached coral is not yet dead: if temperatures fall soon, the algae can return and the coral recovers, but prolonged heat leaves it starving and it may die. Pollution, sediment from the land and very low tides can also cause bleaching. Warming seas have made mass bleaching more frequent, and El Niño years, which heat large areas of tropical ocean, have triggered several worldwide episodes. In April 2024 NOAA confirmed the fourth global bleaching event on record.

సముద్రం ఎవరిది? 1982 ఐక్యరాజ్యసమితి సముద్ర చట్ట ఒప్పందం (UNCLOS) తీరం నుంచి నాటికల్ మైళ్లలో పట్టీలుగా విభజిస్తుంది — ఇంటి గుమ్మం నుంచి కాంపౌండ్, వీధి, ఊరి పొలిమేర అన్నట్లు. 12 మైళ్ల వరకు ప్రాదేశిక జలాలు: దేశం పూర్తి యజమాని, కానీ విదేశీ ఓడలు హాని చేయకుండా దాటిపోవచ్చు. 24 మైళ్ల వరకు అనుబంధ మండలం: కస్టమ్స్, పన్ను, వలస, ఆరోగ్య చట్టాల అమలు. 200 మైళ్ల వరకు అనన్య ఆర్థిక మండలం: చేపలు, చమురు, ఖనిజాలపై దేశానిదే హక్కు, ఇతరులు ఓడలు నడపొచ్చు, విమానాలు ఎగరొచ్చు. మన రాజ్యాంగంలో ఆర్టికల్ 297 ఈ సంపదను కేంద్రానికి అప్పగిస్తుంది. (→ English: territorial waters, exclusive economic zone · हिन्दी: राज्यक्षेत्रीय सागर-खंड, अनन्य आर्थिक क्षेत्र)

In exam EnglishWho owns the sea? The United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), adopted in 1982 and in force since 1994, divides it into zones measured from a baseline along the coast, in nautical miles (one nautical mile is about 1.85 km). The territorial waters extend up to 12 nautical miles; here the coastal state is sovereign, though foreign ships keep a right of innocent passage. The contiguous zone extends to 24 nautical miles, where the state may enforce its customs, tax, immigration and health laws. The exclusive economic zone reaches 200 nautical miles: the state has sovereign rights over fish, oil, gas and minerals, while other countries may still sail and fly through. In India, Article 297 of the Constitution vests all land, minerals and things of value in the territorial waters, the continental shelf and the exclusive economic zone in the Union.
Maritime zones under UNCLOS (measured from the baseline)
ZoneExtentRights of the coastal state
Territorial watersUp to 12 nautical milesFull sovereignty; innocent passage for foreign ships
Contiguous zoneUp to 24 nautical milesEnforce customs, tax, immigration and health laws
Exclusive economic zoneUp to 200 nautical milesSovereign rights over living and mineral resources; others may navigate and overfly
High seas and the AreaBeyond national zonesOpen to all; seabed minerals are common heritage, managed by the International Seabed Authority

దేశాల పట్టీలు దాటితే లోతైన సముద్రపు అడుగు — అది 'మానవజాతి ఉమ్మడి వారసత్వం', ఊరి ఉమ్మడి చెరువు లాగా ఏ ఒక్కరిదీ కాదు. దాన్ని జమైకాలోని అంతర్జాతీయ సముద్రగర్భ ప్రాధికార సంస్థ చూసుకుంటుంది, అన్వేషణకు అనుమతులిస్తుంది. అక్కడ బంగాళాదుంపంత బహులోహ గుళికలు పరుచుకుని ఉంటాయి — మాంగనీస్, నికెల్, కోబాల్ట్, రాగి, బ్యాటరీలకు కావలసిన లోహాలు. 1987లో ఈ గుళికల కోసం 'పయనీర్ ఇన్వెస్టర్'గా నమోదైన మొదటి దేశం భారత్; మధ్య హిందూ మహాసముద్రంలో అన్వేషణ ఒప్పందం ఉంది. 2021లో ఆమోదించిన డీప్ ఓషన్ మిషన్‌లో భాగం సముద్రయాన్: ముగ్గురిని 6,000 మీటర్ల లోతుకు తీసుకెళ్లే 'మత్స్య-6000'. (→ English: polymetallic nodules, Deep Ocean Mission · हिन्दी: बहुधात्विक पिंड, गहन महासागर मिशन)

In exam EnglishBeyond national zones lies the deep seabed, which UNCLOS calls the common heritage of mankind. Its minerals are managed by the International Seabed Authority, based in Kingston, Jamaica, which grants contracts for exploration. The best-known resource is polymetallic nodules: potato-sized lumps scattered over the abyssal plains and rich in manganese, nickel, cobalt and copper, metals needed for batteries and electronics. India was the first country to be registered as a pioneer investor for nodules, in 1987, and holds an exploration contract with the Authority in the Central Indian Ocean Basin. To go further, the Union Cabinet approved the Deep Ocean Mission of the Ministry of Earth Sciences in 2021. Its parts include deep-sea mining technology and Samudrayaan, a crewed submersible, MATSYA-6000, being built by the National Institute of Ocean Technology in Chennai to carry three people to a depth of 6,000 metres.

ఈ భాగంలో సముద్రం గాలికి భాగస్వామి, ఒక సంపద కూడా. ఎల్ నినో, లా నినా ఒకే పసిఫిక్ ఊయల రెండు చివరలు; హిందూ మహాసముద్ర ద్విధ్రువం మనకు దగ్గరగా ఉన్న రెండో ఊయల — ఇంటి పెద్దాయన కోపాన్ని అమ్మ తగ్గించినట్లు, ఎల్ నినో దెబ్బను తగ్గించగలదు లేదా పెంచగలదు. పగడపు దిబ్బలకు వెచ్చని స్వచ్ఛమైన నీరు కావాలి, కానీ అతి వేడి తెల్లబారేలా చేస్తుంది. సముద్ర చట్టం ఎవరికి ఏమి అని చెబుతుంది: 12 మైళ్ల వరకు సార్వభౌమత్వం, 200 వరకు సంపద హక్కు, లోతైన అడుగు అందరిదీ. మూడు భాగాలు కలిపితే సముద్రం పూర్తి చిత్రం. (→ English: El Niño, Indian Ocean Dipole · हिन्दी: एल नीनो, हिंद महासागर द्विध्रुव)

In exam EnglishThis part shows the ocean as a partner of the atmosphere and as a resource. El Niño and La Niña are two swings of one Pacific system, read through sea temperatures and the Southern Oscillation, and the Indian Ocean Dipole adds a second, closer influence that can soften or sharpen El Niño's effect on India's monsoon. Coral reefs depend on warm, clear water, and the same warming that drives strong El Niño years pushes them towards bleaching. The law of the sea then decides who may use what: sovereignty to 12 nautical miles, control of resources to 200, and a shared deep seabed managed for all. Together with Parts 1 and 2, this completes the picture of the oceans: their floor, their water, its movements and their place in India's weather and economy.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. During an El Niño event, which one of the following usually happens?

  1. The trade winds over the tropical Pacific become stronger than normal
  2. Upwelling of cold water off the coast of Peru weakens
  3. The central and eastern Pacific become cooler than normal
  4. Indonesia receives unusually heavy rainfall
Show answer

Answer: B. Upwelling of cold water off the coast of Peru weakens

In El Niño the trade winds weaken, warm water spreads east and the upwelling of cold water off Peru weakens. Stronger trade winds and a cooler eastern Pacific describe La Niña, not El Niño. Indonesia usually turns dry during El Niño because the rain clouds shift east, so heavy rain there is the opposite of the typical effect.

Q2. Consider the following statements:
1. A positive Indian Ocean Dipole is marked by a warmer western and a cooler eastern tropical Indian Ocean.
2. A positive Indian Ocean Dipole tends to weaken the Indian south-west monsoon.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct: in the positive phase the western Indian Ocean, near the Arabian Sea and East Africa, is warmer than usual and the east, near Sumatra and Java, is cooler. Statement 2 is wrong: a positive dipole tends to strengthen the Indian monsoon, and it helped offset El Niño in 1997; it is the negative phase that tends to weaken it. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' rejects a true statement.

Q3. The term 'Southern Oscillation' refers to

  1. a see-saw of air pressure between the eastern and western tropical Pacific
  2. the seasonal reversal of currents in the north Indian Ocean
  3. the eastward flow of water around Antarctica
  4. the alternation of spring and neap tides
Show answer

Answer: A. a see-saw of air pressure between the eastern and western tropical Pacific

The Southern Oscillation, described by Gilbert Walker, is the see-saw of surface air pressure across the tropical Pacific; joined with El Niño it forms ENSO. The monsoon reversal of north Indian Ocean currents, the West Wind Drift around Antarctica and the cycle of spring and neap tides are different phenomena with no link to this term.

Q4. Consider the following statements about corals:
1. Corals are plants that make their own food by photosynthesis.
2. A bleached coral is not necessarily dead and can recover if the stress ends soon.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: corals are animals related to jellyfish and sea anemones; it is the algae (zooxanthellae) living in their tissue that photosynthesise. Statement 2 is correct: bleaching means the algae have been expelled, and if temperatures fall soon the algae can return and the coral recovers. So '1 only' and 'both' include a false statement, and 'neither' rejects a true one.

Q5. Match the following:
A. Atoll — 1. Great Barrier Reef
B. Barrier reef — 2. Lakshadweep
C. Fringing reef — 3. Gulf of Kachchh
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-2, B-1, C-3
  2. A-1, B-2, C-3
  3. A-3, B-1, C-2
  4. A-2, B-3, C-1
Show answer

Answer: A. A-2, B-1, C-3

Lakshadweep is made of atolls, the Great Barrier Reef off Australia is a barrier reef, and the Gulf of Kachchh has fringing reefs. The second code wrongly calls the Great Barrier Reef an atoll and Lakshadweep a barrier reef; the third makes the Gulf of Kachchh an atoll; the fourth swaps the barrier and fringing examples.

Q6. Under the United Nations Convention on the Law of the Sea, a coastal state may enforce its customs and immigration laws in the contiguous zone, which extends up to how many nautical miles from the baseline?

  1. 12
  2. 24
  3. 200
  4. 350
Show answer

Answer: B. 24

The contiguous zone extends up to 24 nautical miles. Twelve nautical miles is the limit of the territorial waters, 200 is the limit of the exclusive economic zone, and 350 is the outer cap that can apply to a continental shelf extending beyond 200 miles, not to the contiguous zone.

Q7. Consider the following statements:
1. Under Article 297 of the Constitution of India, things of value in the exclusive economic zone vest in the Union.
2. In its exclusive economic zone a coastal state may bar foreign ships from navigating.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct: Article 297 vests all lands, minerals and other things of value in the territorial waters, the continental shelf and the exclusive economic zone in the Union. Statement 2 is wrong: in the EEZ the coastal state has sovereign rights over resources, but other countries keep freedom of navigation and overflight. So '2 only' and 'both' are wrong, and 'neither' rejects a true statement.

Q8. With reference to India's activities in the deep ocean, consider the following statements:
1. India holds an exploration contract with the International Seabed Authority for polymetallic nodules in the Central Indian Ocean Basin.
2. MATSYA-6000 is a crewed submersible being developed under the Deep Ocean Mission.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both statements are correct. India, the first registered pioneer investor for nodules (1987), holds an exploration contract with the International Seabed Authority in the Central Indian Ocean Basin, and MATSYA-6000, the vehicle of Samudrayaan under the Deep Ocean Mission, is designed to carry three people to 6,000 metres. So '1 only', '2 only' and 'neither' each leave out a true statement.

← Part 2All partsQuick recap →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources