Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Continental drift, sea-floor spreading and plate tectonics

తెలుగులో వివరణ

Geomorphology: plates, earthquakes, volcanoes and landforms · Part 1 / 4 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Endogenic and exogenic forces, Wegener's continental drift and its evidence, Holmes and convection currents, the mapping of the ocean floor, Hess and sea-floor spreading, palaeomagnetism, the major and minor plates, the three kinds of plate boundary, and India's journey to the Himalaya.

Each idea is explained first in Telugu (తెలుగు), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Telugu and revise it in English.

భూస్వరూప శాస్త్రం అంటే కొండలు, పీఠభూములు, లోయలు, తీరాలు ఎలా ఏర్పడి ఎలా మారుతాయో చదవడం. రెండు రకాల బలాలు పనిచేస్తాయి — లోపలి నుంచి పైకి లేపేవి, బయటి నుంచి అరగదీసేవి; కుమ్మరి సారె మీద మట్టిని పైకి లేపుతూ, చేతితో నునుపు చేసినట్టు. భాగం 1: ఖండాలు, సముద్రతలాలు కదిలే ఫలకాల మీద ఉన్నాయి. భాగం 2: భూకంపాలు, అగ్నిపర్వతాలు. భాగాలు 3, 4: నదులు, హిమానీనదాలు, గాలి, భూగర్భజలం, అలలు చేసే భూస్వరూపాలు. (→ English: geomorphology, landforms · हिन्दी: भू-आकृति विज्ञान, स्थलरूप)

In exam EnglishGeomorphology is the study of landforms: how mountains, plateaus, valleys and coasts come into being and how they change. Two sets of forces shape the surface, one building relief up from inside the Earth and the other wearing it down from outside. This chapter takes them in that order. Part 1 explains the big idea that ties the internal forces together: the continents and ocean floors ride on moving plates. Part 2 turns to earthquakes and volcanoes, which happen mostly where plates meet. Parts 3 and 4 follow the external forces, from weathering to the landforms made by rivers, glaciers, wind, groundwater and waves.

అంతర్జనిత బలాలు భూమి లోపలి వేడి నుంచి వస్తాయి. నెమ్మదిగా జరిగే కదలికలు: పర్వతాల నిర్మాణం (రాళ్ళు ముడతలు పడి, పగుళ్ళతో విరగడం), ఖండాల పెద్ద భాగాలు మెల్లగా పైకి లేవడం లేదా కిందకు దిగడం. అకస్మాత్తుగా జరిగేవి: భూకంపాలు, అగ్నిపర్వతాలు. బహిర్జనిత బలాలకు సూర్యుని శక్తి, గురుత్వాకర్షణ ఆధారం — నీరు, హిమానీనదాలు, గాలి, అలలు రాయిని పగలగొట్టి, మోసుకెళ్ళి, వేరే చోట వేస్తాయి. ఒకటి ఎగుడుదిగుడు చేస్తే, ఇంకొకటి చదును చేస్తుంది — మేస్త్రీ గోడ కడుతుంటే వాన దాన్ని కరిగించినట్టు. (→ English: endogenic forces, exogenic forces, orogeny, gradation · हिन्दी: अंतर्जात बल, बहिर्जात बल, पर्वतन, तल संतुलन)

In exam Englishendogenic forces come from the Earth's internal heat, much of it released by radioactive decay, and act from within. Slow movements of the crust are called diastrophism: orogeny is mountain building, in which rock is squeezed into folds and broken along faults, while epeirogeny is the gentle up-warping or down-warping of large parts of a continent. Sudden movements include earthquakes and volcanic eruptions. exogenic forces draw their energy from the Sun, working through the atmosphere, and from gravity. Running water, glaciers, wind, waves and groundwater break rock down by weathering, carry it away by erosion and lay it down elsewhere by deposition; this levelling work is called gradation. Put simply, the inside of the Earth keeps pushing parts of the surface up while the outside keeps grinding them down, and every landscape records how far each side has got.

1912లో జర్మన్ వాతావరణ శాస్త్రవేత్త ఆల్ఫ్రెడ్ వెగెనర్ ఖండచలనం ఆలోచనను పూర్తిగా చెప్పాడు. దక్షిణ అమెరికా, ఆఫ్రికా తీరాలు జిగ్సా పజిల్ ముక్కల్లా సరిపోవడం గమనించాడు. ఒకప్పుడు ఖండాలన్నీ కలిసి 'పాంజియా' అనే ఒకే మహాఖండం, చుట్టూ 'పాంథాలాసా' అనే మహాసముద్రం. సుమారు 20 కోట్ల ఏళ్ళ క్రితం అది ఉత్తరాన లారేషియా, దక్షిణాన గోండ్వానాలాండ్‌గా విడిపోయింది — ఒక పెద్ద రొట్టె ముక్కలుగా విరిగినట్టు. భారత్ గోండ్వానాలాండ్‌లో భాగం. (→ English: continental drift, Pangaea, Gondwanaland · हिन्दी: महाद्वीपीय विस्थापन, पैंजिया, गोंडवानालैंड)

In exam EnglishThe idea that continents move was set out most fully by Alfred Wegener, a German meteorologist, in 1912. He was struck by how the coastlines on either side of the Atlantic, especially those of South America and Africa, match like pieces of a jigsaw. In Wegener's view, today's continents were once fused into one landmass. He called it Pangaea ('all land') and gave the name Panthalassa ('all sea') to the single ocean around it. Roughly 200 million years ago Pangaea started to come apart; it divided first into Laurasia in the north and Gondwanaland in the south, and these later broke into the continents of today. India belonged to Gondwanaland, along with South America, Africa, Australia and Antarctica. This theory of continental drift said the continents had moved, and were still moving, across the globe.

వెగెనర్ ఆధారాలు: సముద్రాలకు ఇరువైపులా (బ్రెజిల్, పశ్చిమ ఆఫ్రికా) ఒకే వయసు, ఒకే రకం రాళ్ళు; భారత్, ఆఫ్రికా, దక్షిణ అమెరికా, ఆస్ట్రేలియా, అంటార్కిటికాలో పాత హిమానీనదాల టిల్లైట్; ఘనా తీరంలో బంగారం ఉంది కానీ దాని మూల రాయి బ్రెజిల్‌లో ఉంది; మెసోసారస్ అనే మంచినీటి సరీసృపం దక్షిణ ఆఫ్రికా, బ్రెజిల్‌లో మాత్రమే; గ్లోసోప్టెరిస్ మొక్కలు దక్షిణ ఖండాలు, భారత్ అంతటా. చిరిగిన ఉత్తరం రెండు ముక్కలను కలిపితే అక్షరాలు సరిపోయినట్టు — ఇవన్నీ ఒకప్పుడు కలిసి ఉన్నాయని చెబుతాయి. (→ English: tillite, Mesosaurus, Glossopteris · हिन्दी: टिलाइट, मेसोसॉरस, ग्लोसोप्टेरिस)

In exam EnglishWegener gathered several kinds of evidence. Besides the jigsaw fit, rocks of the same age and type appear on coasts now separated by oceans, such as the facing shores of Brazil and West Africa. Tillite, rock formed from the debris of ancient glaciers, is found in India, Africa, South America, Australia and Antarctica; in India it belongs to the Gondwana deposits, suggesting these lands once lay together under the same ice sheet. Ghana's coast holds rich placer gold with no source rock anywhere near it, yet matching gold-bearing rock turns up in Brazil, which suggests the two coasts once lay side by side. Fossils agree: remains of Mesosaurus, a small reptile of fresh water, turn up only in Brazil and southern Africa, and Glossopteris plants are found across the southern continents and India. Neither could have crossed a wide ocean.

ఆధారాలు ఉన్నా, ఖండాలను ఏ శక్తి కదిలిస్తుందో వెగెనర్ సరిగ్గా చెప్పలేకపోయాడు; అతను చెప్పిన ధ్రువాల నుంచి దూరం నెట్టే బలం, పోటు బలం చాలా బలహీనమైనవి. 1930లలో బ్రిటిష్ భూవిజ్ఞాని ఆర్థర్ హోమ్స్ కొత్త కారణం చెప్పాడు: ప్రావారంలో రేడియోధార్మిక వేడి వల్ల సంవహన ప్రవాహాలు — పొయ్యి మీద గిన్నెలో నీళ్ళు కింద వేడెక్కి పైకి లేచి, పక్కకు జరిగి, చల్లబడి మళ్ళీ కిందకు దిగినట్టు. ఈ ప్రవాహాలు పైనున్న భూపటలాన్ని లాగగలవు. (→ English: convection currents · हिन्दी: संवहन धाराएँ)

In exam EnglishDespite this evidence, most scientists of Wegener's day rejected continental drift because of its mechanism. Wegener suggested that continents were moved by a 'pole-fleeing' force linked to the Earth's rotation and by tidal forces, but both were far too weak to shift whole continents, and it seemed impossible for continents to plough through solid ocean floor. A more promising engine was proposed in the 1930s by the British geologist Arthur Holmes. Heat from radioactive elements in the mantle, he argued, sets up slow convection currents: hot material rises, spreads sideways and sinks again as it cools, like water circulating in a pot on a stove. Such currents could drag the crust above them.

రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత సముద్రతలాన్ని కొలిస్తే అది చదునుగానూ లేదు, పాతదీ కాదు. అన్ని మహాసముద్రాల గుండా నీటి అడుగున పర్వతాల గొలుసు — మధ్య సముద్ర పర్వతశ్రేణి; అట్లాంటిక్ మధ్యలోనిది ఐస్‌లాండ్ దగ్గర నీటి పైకి వస్తుంది. కొన్ని చోట్ల లోతైన కందకాలు — అత్యంత లోతైనది మరియానా (సుమారు 11 కి.మీ.). మూడు విషయాలు: శ్రేణి దగ్గర రాళ్ళు కొత్తవి, దూరం వెళ్ళే కొద్దీ పాతవి; అక్కడ మట్టి పొర పలుచన; సముద్రతలం 20 కోట్ల ఏళ్ళ కంటే పాతది కాదు, ఖండాల్లో మాత్రం సుమారు 400 కోట్ల ఏళ్ళ రాళ్ళు ఉన్నాయి. (→ English: mid-ocean ridge, trench · हिन्दी: मध्य महासागरीय कटक, खाई)

In exam EnglishAfter the Second World War, echo-sounding and magnetic surveys mapped the ocean floor in detail, and it turned out to be neither flat nor ancient. A chain of underwater mountains, the mid-ocean ridge, winds through all the oceans, with a rift valley along its crest and frequent volcanic activity; the Mid-Atlantic Ridge runs down the middle of the Atlantic and rises above the sea in Iceland. Deep, narrow trenches lie along some continental edges and island chains, the deepest being the Mariana Trench in the western Pacific, close to 11 km deep. Three findings stood out. Rocks are youngest at the ridges and grow older away from them. Sediment on the sea floor is thinnest near the ridges. And no ocean floor is older than about 200 million years, whereas some continental rocks are around 4,000 million years old.

1960ల మొదట్లో అమెరికన్ భూవిజ్ఞాని హ్యారీ హెస్ సముద్రతల విస్తరణ ఆలోచన చెప్పాడు: శ్రేణి దగ్గర శిలాద్రవం పైకి వచ్చి కొత్త సముద్రతలం తయారవుతుంది, అది రెండు వైపులకూ నెట్టబడుతుంది — రెండు వైపులకు కదిలే కన్వేయర్ బెల్టుల్లా. భూమి పెరగడం లేదు కాబట్టి పాత తలం కందకాల దగ్గర ప్రావారంలోకి మునుగుతుంది. పెద్ద ఆధారం: భూమి అయస్కాంత క్షేత్రం ఎన్నోసార్లు తారుమారైంది; చల్లబడే లావా ఆ దిశను నమోదు చేస్తుంది. శ్రేణికి ఇరువైపులా అయస్కాంత పట్టీలు అద్దంలో చూసినట్టు ఒకేలా ఉన్నాయి. (→ English: sea-floor spreading, palaeomagnetism · हिन्दी: सागर नितल प्रसरण, पुराचुंबकत्व)

In exam EnglishIn the early 1960s the American geologist Harry Hess drew these findings together as sea-floor spreading. Magma rises along the mid-ocean ridges, cools and forms new oceanic crust, which is pushed aside in both directions as still newer crust forms behind it. The ocean floor thus moves away from the ridges like two slow conveyor belts, which is why the youngest rocks lie at the crest. Since the Earth is not growing, old crust must be destroyed somewhere at the same rate, and Hess proposed that it sinks back into the mantle at the trenches. Strong support came from palaeomagnetism. The Earth's magnetic field has reversed many times, and lava records the field's direction as it cools. Bands of normal and reversed magnetism run parallel to the ridges and match on either side, exactly as a conveyor belt would record them.

1960ల చివరికి ఈ ఆలోచనలన్నీ కలిసి ఫలక విరూపణ సిద్ధాంతం అయ్యాయి. శిలావరణం గట్టి ముక్కలుగా (ఫలకాలు) విరిగి, మెత్తని దుర్బలావరణం మీద కదులుతుంది; ఖండాలు ఫలకాల మీద ఎక్కి ప్రయాణిస్తాయి — బస్సులో ప్రయాణికుల్లా. ఏడు పెద్ద ఫలకాలు: పసిఫిక్, ఉత్తర అమెరికా, దక్షిణ అమెరికా, యురేషియా, ఆఫ్రికా, అంటార్కిటికా, ఇండో-ఆస్ట్రేలియా. పసిఫిక్ అతి పెద్దది. చిన్నవి: నాజ్కా, కోకోస్, కరీబియన్, అరేబియా, ఫిలిప్పీన్, జువాన్ డి ఫూకా. ఏడాదికి కొన్ని సెంటీమీటర్లే కదిలినా, లక్షల ఏళ్ళలో వేల కిలోమీటర్లు. (→ English: plate tectonics, lithosphere · हिन्दी: प्लेट विवर्तनिकी, स्थलमंडल)

In exam EnglishBy the late 1960s continental drift and sea-floor spreading had been combined into the theory of plate tectonics. It holds that the lithosphere is broken into rigid slabs, called plates, which move over the weak asthenosphere. A plate may carry continental crust, oceanic crust or both, so the continents do not drift on their own but ride on plates. Most lists name seven large plates: Pacific, Eurasian, African, Antarctic, Indo-Australian, North American and South American. Largest of all is the Pacific plate, which is made almost entirely of ocean floor. Many minor plates lie between them, among them the Nazca, Cocos, Caribbean, Arabian, Philippine and Juan de Fuca plates, and many geologists now treat the Indian and Australian parts as separate plates. Plates move only a few centimetres a year, but over millions of years that adds up to thousands of kilometres.

ఎక్కువ హడావుడి ఫలకాల సరిహద్దుల దగ్గరే. విడిపోయే (నిర్మాణాత్మక) సరిహద్దు: ఫలకాలు దూరం జరిగి కొత్త భూపటలం తయారవుతుంది — మధ్య సముద్ర శ్రేణులు, తూర్పు ఆఫ్రికా లోయ. పక్కపక్కనే జారే (సంరక్షక) సరిహద్దు: తయారీ లేదు, నాశనం లేదు, కానీ రాపిడితో భూకంపాలు — కాలిఫోర్నియా శాన్ ఆండ్రియాస్. ఢీకొనే (వినాశక) సరిహద్దు: ఫలకాలు దగ్గరకు వచ్చి భూపటలం మునుగుతుంది లేదా ముడతలు పడుతుంది — రెండు ఎడ్ల బండ్లు ఎదురెదురుగా ఢీకొన్నట్టు. లోతైన కందకాలు, పేలే అగ్నిపర్వతాలు, ఎత్తైన పర్వతాలు ఇక్కడే. (→ English: divergent, convergent, transform boundary · हिन्दी: अपसारी, अभिसारी, रूपांतर सीमा)

In exam EnglishMost geological action happens at plate boundaries, of which there are three kinds. At a divergent, or constructive, boundary, plates move apart and new crust forms from rising magma; the mid-ocean ridges are the main examples, and the East African Rift Valley shows the same process beginning to split a continent. At a transform, or conservative, boundary, plates slide past each other sideways, so crust is neither made nor destroyed, but the grinding causes frequent earthquakes; the San Andreas Fault in California is the best-known example. At a convergent, or destructive, boundary, plates move towards each other and crust is consumed or crumpled. What happens there depends on what the two plates carry, and convergent boundaries produce the deepest trenches, the most explosive volcanoes and the highest mountains on Earth.

సముద్ర ఫలకం ఖండ ఫలకాన్ని ఢీకొంటే, బరువైన సముద్ర ఫలకం కిందకు వంగి ప్రావారంలోకి మునుగుతుంది — ఇదే అంతర్గమనం. తీరం దగ్గర కందకం, నేల మీద అగ్నిపర్వతాల వరుస — దక్షిణ అమెరికాలో ఆండీస్. రెండు సముద్ర ఫలకాలు ఢీకొంటే కందకం, వంపు తిరిగిన అగ్నిపర్వత దీవుల గొలుసు — జపాన్, మరియానా. రెండు ఖండ ఫలకాలు ఢీకొంటే ఏదీ మునగదు (రెండూ తేలిక); చాప మడతలు పడినట్టు భూపటలం ముడతలు పడి ముడుత పర్వతాలు — హిమాలయాలు. అందుకే హిమాలయాల్లో క్రియాశీల అగ్నిపర్వతాలు లేవు, ఆండీస్‌లో ఉన్నాయి. (→ English: subduction, island arc, fold mountains · हिन्दी: अधोगमन, द्वीप चाप, वलित पर्वत)

In exam EnglishWhen ocean crust runs into a continent, the heavier oceanic plate is forced under and descends into the mantle; this is subduction. A trench forms offshore, and melting at depth feeds a line of volcanoes on the land; the Nazca plate sinking beneath South America has raised the volcanic Andes in this way. Where two oceanic plates meet, one is subducted beneath the other, producing a deep trench and a curved chain of volcanic islands, an island arc, as in Japan and the Mariana Islands. Where two continental plates meet, neither sinks easily, because continental crust is too light. Instead the crust is squeezed, folded and thickened into great fold mountains. The best-known example is the Himalaya, pushed up as the Indian plate drove into the Eurasian plate; with no plate sinking there, the Himalaya has no active volcanoes, while the Andes do.
Plate boundaries compared
BoundaryPlate motionCrustLandformsExample
Divergent (constructive)ApartCreatedMid-ocean ridges, rift valleysMid-Atlantic Ridge; East African Rift
Transform (conservative)Sideways past each otherNeither created nor destroyedFault zones; frequent earthquakesSan Andreas Fault
Convergent: ocean-continentTowards each otherOceanic crust subductedTrench, volcanic mountain rangeAndes (Nazca under South American)
Convergent: ocean-oceanTowards each otherOne oceanic plate subductedTrench, island arcJapan; Mariana Trench
Convergent: continent-continentTowards each otherCrumpled and thickenedFold mountains, no active volcanoesHimalaya (Indian and Eurasian)

భారత్ ప్రయాణమే ఫలక విరూపణకు చక్కని ఉదాహరణ. గోండ్వానాలాండ్ విడిపోయాక భారత భూభాగం ఆఫ్రికా, మడగాస్కర్, అంటార్కిటికా నుంచి వేరై వేగంగా ఉత్తరానికి కదిలింది. దారిలో ఒక హాట్‌స్పాట్ (లోతు నుంచి వచ్చే వేడి స్తంభం) మీదుగా వెళ్ళింది — సుమారు 6.6 కోట్ల ఏళ్ళ క్రితం దక్కన్ ట్రాప్ లావా అదే; ఆ హాట్‌స్పాట్ ఇప్పుడు రీయూనియన్ దీవి కింద ఉంది. సుమారు 5 కోట్ల ఏళ్ళ క్రితం ఆసియాను ఢీకొంది; మధ్యలోని టెథిస్ సముద్రం మూసుకుపోయి, దాని మట్టి పొరలు పైకి లేచి హిమాలయాలు అయ్యాయి. భారత ఫలకం ఇంకా ఉత్తరానికి నెడుతోంది — అందుకే హిమాలయాలు పెరుగుతూనే ఉన్నాయి, భూకంపాలూ వస్తాయి. (→ English: hotspot, Tethys Sea, Himalaya · हिन्दी: तप्त स्थल, टेथिस सागर, हिमालय)

In exam EnglishIndia's own journey shows plate tectonics at work. As Gondwanaland broke up, the Indian landmass separated from Africa, Madagascar and Antarctica and moved north across the ocean, unusually fast for a plate. On the way it passed over a hotspot, a stationary plume of hot material rising from deep in the mantle; the vast lava outpourings that built the Deccan Traps about 66 million years ago are linked to the hotspot that now lies beneath Réunion Island. A similar hotspot under the Pacific has built the Hawaiian island chain as the plate moves over it. Roughly 50 million years ago India collided with Asia. The Tethys Sea between them closed, and its sediments, with the edge of the Indian plate, were crumpled and lifted to form the Himalaya. The Indian plate is still pushing north by a few centimetres a year, so the Himalaya is still rising and the region remains earthquake-prone.

మొత్తం ఒకే కథ: వెగెనర్ ఖండాలు కదిలాయని చూపాడు, ఎలాగో చెప్పలేదు. హోమ్స్ సంవహన ప్రవాహాలు చెప్పాడు. సముద్రతల పటాలు శ్రేణుల దగ్గర విస్తరణ, కందకాల దగ్గర నాశనం చూపాయి. ఫలక విరూపణ అన్నిటినీ కలిపింది — ఒక్కొక్క ముక్కగా దొరికిన పజిల్ చివరికి పూర్తయినట్టు. ముడుత పర్వతాలు, కందకాలు, దీవుల గొలుసులు ఎక్కడ ఉన్నాయో, సముద్రతలం ఎందుకు కొత్తదో, హిమాలయాలు ఎందుకు ఉన్నాయో ఇదే వివరిస్తుంది. భూకంపాలు, అగ్నిపర్వతాలు సరిహద్దుల దగ్గరే ఎందుకో తర్వాతి భాగం. (→ English: plate tectonics · हिन्दी: प्लेट विवर्तनिकी)

In exam EnglishSeen together, the ideas of this part form one story. Wegener showed that the continents had moved but could not explain how. Holmes offered convection in the mantle as a driving force, and mapping of the ocean floor revealed spreading at the ridges and destruction of crust at the trenches. Plate tectonics combined them: rigid lithospheric plates are created at divergent boundaries, consumed or crumpled at convergent ones, and slide past each other at transform faults. The theory explains why fold mountains, trenches and island arcs lie where they do, why the ocean floor is young, and why India sits at the foot of the Himalaya. It also explains why earthquakes and volcanoes cluster along plate boundaries, the subject of the next part.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. The concept of sea-floor spreading was put forward by:

  1. Alfred Wegener
  2. Arthur Holmes
  3. Harry Hess
  4. Andrija Mohorovičić
Show answer

Answer: C. Harry Hess

Harry Hess proposed sea-floor spreading in the early 1960s. Wegener proposed continental drift (1912); Holmes proposed mantle convection currents (1930s); Mohorovičić identified the crust-mantle boundary (1909).

Q2. Consider the following statements about Wegener's theory:
1. His name for the one giant landmass was Pangaea, and for the ocean around it, Panthalassa.
2. He explained the movement of continents by convection currents in the mantle.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: Wegener relied on a pole-fleeing force and tidal forces; convection currents were proposed later by Arthur Holmes. So (b) and (c) are wrong because they accept statement 2, and (d) is wrong because statement 1 is correct.

Q3. Consider the following statements:
1. Rocks of the ocean floor become older with distance from the mid-ocean ridges.
2. The oldest ocean floor is older than the oldest continental rocks.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct: new crust forms at the ridges and moves away. Statement 2 is wrong: no part of the ocean floor is much older than about 200 million years, yet some rocks on the continents are close to 4,000 million years old. So (b) and (c) accept a wrong statement, and (d) rejects a correct one.

Q4. Match List I (type of plate boundary) with List II (example):
List I: A. Divergent B. Transform C. Ocean-continent convergent D. Continent-continent convergent
List II: 1. Himalaya 2. San Andreas Fault 3. Mid-Atlantic Ridge 4. Andes
Select the correct answer using the code given below.

  1. A-3, B-2, C-4, D-1
  2. A-2, B-3, C-4, D-1
  3. A-3, B-2, C-1, D-4
  4. A-4, B-2, C-3, D-1
Show answer

Answer: A. A-3, B-2, C-4, D-1

The Mid-Atlantic Ridge is divergent, the San Andreas Fault transform, the Andes ocean-continent convergence and the Himalaya continent-continent convergence. (b) swaps the ridge and the fault; (c) swaps the Andes and the Himalaya; (d) wrongly makes the Andes divergent and the ridge convergent.

Q5. Which one of the following is NOT one of the seven major lithospheric plates?

  1. Pacific plate
  2. Nazca plate
  3. African plate
  4. Antarctic plate
Show answer

Answer: B. Nazca plate

The Nazca plate, off the west coast of South America, is a minor plate. The Pacific, African and Antarctic plates are among the seven major plates, together with the North American, South American, Eurasian and Indo-Australian plates.

Q6. Which of the following were used as evidence for continental drift?
1. Glossopteris fossils found across the southern continents and India
2. Tillite deposits in India, Africa, South America, Australia and Antarctica
3. Gold placers along Ghana's coast with their source rocks lying in Brazil
Select the correct answer using the code given below.

  1. 1 and 2 only
  2. 2 and 3 only
  3. 1 and 3 only
  4. 1, 2 and 3
Show answer

Answer: D. 1, 2 and 3

All three are classic evidence: the same plant fossils, the same glacial deposits and gold separated from its source all suggest the lands were once joined. Each of the other options leaves out one valid piece of evidence.

Q7. Consider the following statements:
1. The Himalaya was formed by the convergence of two continental plates.
2. The Himalaya has many active volcanoes because the Indian plate is subducting beneath the Eurasian plate.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: A. 1 only

Statement 1 is correct. Statement 2 is wrong: in a continent-continent collision the light continental crust does not sink deeply enough to melt and feed volcanoes, so the Himalaya has no active volcanoes. So (b) and (c) accept statement 2, and (d) rejects statement 1.

Q8. The term 'orogeny' refers to:

  1. Mountain building by folding and faulting
  2. Broad up-warping or down-warping of a continent
  3. Breaking down of rock at the surface
  4. Laying down of sediment by rivers
Show answer

Answer: A. Mountain building by folding and faulting

Orogeny is mountain building, in which rock is folded and faulted. Broad warping of a continent is epeirogeny; breaking down of rock at the surface is weathering, an exogenic process; laying down of sediment is deposition, also exogenic.

All partsNext: Part 2 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources