Study this in the app →

English · हिन्दी · తెలుగు · தமிழ் · മലയാളം · मराठी · ಕನ್ನಡ

Weathering, mass movement and the work of rivers

தமிழில் விளக்கம்

Geomorphology: plates, earthquakes, volcanoes and landforms · Part 3 / 4 · Fact-checked on · how we check

Written with AI from the sources listed at the bottom of this page, then fact-checked by a separate AI.

Physical, chemical and biological weathering, mass movement and India's landslide regions, how rivers erode, transport and deposit, the stages of a river, and the valleys, gorges, waterfalls, meanders, ox-bow lakes, floodplains, levees, alluvial fans, deltas and estuaries they create.

Each idea is explained first in Tamil (தமிழ்), ending with the English and Hindi exam terms, followed by the same point in exam English. UPSC Prelims is in English or Hindi, so understand it in Tamil and revise it in English.

இதுவரை உள் விசைகள் மலைகளை உயர்த்துவதைப் பார்த்தோம். இப்போது புறவிசைகள் — சூரிய வெப்பம், புவி ஈர்ப்பு — அந்த உயரங்களை மெதுவாகத் தேய்ப்பதைப் பார்ப்போம். இது சமையல் வேலை போல ஒரு வரிசையில் நடக்கிறது: முதலில் பாறை இருந்த இடத்திலேயே உடைகிறது, பிறகு தளர்ந்த மண் கீழே சரிகிறது, கடைசியில் ஆறு அதைச் சுமந்து வேறிடத்தில் போடுகிறது. ஆறுகள் உருவாக்கும் பள்ளத்தாக்குகள், அருவிகள், வளைவுகள், டெல்டாக்களும் இந்தப் பகுதியில்தான். (→ English: exogenic forces · हिन्दी: बहिर्जात बल)

In exam EnglishThe first two parts dealt with forces from inside the Earth that raise mountains, open oceans and shake the ground. This part turns to the exogenic forces that work on the surface, powered by the Sun and by gravity, and that slowly wear the raised land down. The work proceeds in a sequence. Rock first breaks down where it lies; loosened material then slides or creeps downhill under its own weight; and running water, the most important agent of all, carries it away and lays it down elsewhere. This part follows that sequence, ending with the valleys, waterfalls, meanders and deltas that rivers create.

பாறைச் சிதைவு என்றால் பாறை இருந்த இடத்திலேயே உடைந்து தூளாவது — யாரும் சுமந்து போவதில்லை. சுமந்து போனால் அது அரிப்பு. சுவரின் பெயிண்ட் வெயிலிலும் மழையிலும் உரிந்து விழுவது சிதைவு போல; அந்தச் செதில்களைக் காற்று அடித்துச் செல்வது அரிப்பு போல. மூன்று வகை: இயற்பியல் (பாறை துண்டாகிறது, கனிமம் மாறாது), வேதியியல் (கனிமமே மாறுகிறது அல்லது கரைகிறது), உயிரியல். வெப்பமும் ஈரமும் உள்ள இடத்தில் வேதியியல் வேகம்; பாலைவனம், குளிர் மலைகளில் இயற்பியல். (→ English: weathering, erosion · हिन्दी: अपक्षय, अपरदन)

In exam Englishweathering is the breaking down of rock at or near the surface, in place, without the broken material being carried away. That last point separates it from erosion, which involves removal by water, ice, wind or waves. Weathering prepares the ground for erosion: it loosens rock so that the agents of erosion can move it, and it supplies the mineral particles from which soil forms over time. Geographers group it into physical (mechanical) weathering, in which rock is broken into smaller pieces without any change in its minerals; chemical weathering, in which the minerals themselves are altered or dissolved; and biological weathering, the work of plants, animals and microbes. Climate largely decides which kind dominates: chemical weathering is fastest in hot, wet regions, while physical weathering dominates in deserts and cold mountains.

இயற்பியல் பாறைச் சிதைவு அழுத்தத்தால் நடக்கிறது. ஃபிரிட்ஜில் தண்ணீர் பாட்டிலை நிறைத்து வைத்தால் உறைந்து வெடிக்கும் அல்லவா — பாறை விரிசல்களில் நீர் அப்படியே உறைந்து விரிசலை அகலமாக்குகிறது. பாலைவனத்தில் பகலில் சூடாகி இரவில் குளிர்ந்து பாறை மீண்டும் மீண்டும் விரிந்து சுருங்கித் தளர்கிறது. வெங்காயத் தோல் போல மேல் அடுக்குகள் உரிவது உரிதல் (எக்ஸ்ஃபோலியேஷன்). உப்பு நீர் துளைகளில் புகுந்து படிகங்களாக வளர்ந்து துகள்களைப் பிரிக்கிறது. (→ English: weathering, frost wedging, exfoliation · हिन्दी: अपक्षय, तुषार अपक्षय, अपपत्रण)

In exam EnglishPhysical weathering works by stress. In frost wedging, water seeps into cracks, freezes and expands by about nine per cent, prising the crack wider; repeated freezing and thawing shatters rock on cold mountain slopes. In hot deserts, rock surfaces heat strongly by day and cool sharply at night, and the repeated expansion and contraction loosens grains and flakes. Exfoliation is the peeling away of curved sheets from the surface of a rock mass, like the layers of an onion, often helped by the release of pressure as overlying rock is removed; it shapes rounded domes of granite. Salt crystallisation is important in deserts and on coasts: salty water enters pores, and the growing crystals force the grains apart.

வேதியியல் பாறைச் சிதைவு பாறையின் கனிமங்களையே மாற்றுகிறது. உப்பு நீரில் கரைவது போலச் சில கனிமங்கள் கரைகின்றன. மழைநீர் கார்பன் டை ஆக்சைடை உறிஞ்சி மெல்லிய அமிலமாகிச் சுண்ணாம்புக் கல்லைக் கரைக்கிறது. இரும்பு ஆணி துருப்பிடிப்பது போலப் பாறையிலுள்ள இரும்பு துருப்பிடித்துச் சிவப்பு, மஞ்சள் நிறம் வருகிறது. சில கனிமங்கள் நீரை உறிஞ்சி வீங்குகின்றன; சில நீருடன் வினைபுரிந்து களிமண்ணாகின்றன. மர வேர்கள் விரிசல்களை அகலமாக்குகின்றன, லைக்கன்கள் அமிலம் விடுகின்றன. (→ English: weathering, carbonation, oxidation, hydrolysis · हिन्दी: अपक्षय, कार्बनीकरण, ऑक्सीकरण, जल-अपघटन)

In exam EnglishChemical weathering changes the minerals of a rock. In solution, minerals such as rock salt simply dissolve in water. In carbonation, rainwater absorbs carbon dioxide and becomes a weak carbonic acid that dissolves limestone; this is the process behind karst caves, taught in the next part. In oxidation, iron in rocks combines with oxygen, much as an iron nail rusts, giving many weathered rocks and soils their red and yellow colours. In hydration, minerals take up water and swell, which strains the rock. In hydrolysis, water reacts with minerals such as feldspar in granite and turns them into clay. Biological weathering adds to both kinds: roots widen cracks as they grow, burrowing animals bring fresh rock to the surface, and lichens and decaying plants release acids that attack minerals.
Kinds of weathering
KindWhat happensProcessesFavoured by
Physical (mechanical)Rock breaks into pieces; minerals unchangedFrost wedging, heating and cooling, exfoliation, salt crystallisationDeserts, cold mountains
ChemicalMinerals altered or dissolvedSolution, carbonation, oxidation, hydration, hydrolysisHot, wet climates
BiologicalLiving things break or attack rockRoot growth, burrowing, acids from lichens and decaying plantsAreas with soil and vegetation

பெருந்திரள் நகர்வு என்றால் தளர்ந்த பாறையும் மண்ணும் புவி ஈர்ப்பால் நேரடியாகச் சரிவில் கீழே நகர்வது — நீர் சுமப்பதில்லை, ஆனால் எடையைக் கூட்டி வழுக்கச் செய்கிறது. மிக மெதுவானது மண் ஊர்தல்; வேலிக் கம்பங்கள், மரங்கள் சாய்ந்தால்தான் தெரியும். மழையில் நனைந்த மண் கெட்டியான திரவம் போல ஓடுவது சேற்றுப் பாய்வு; பெரிய பாறைகளும் மண்ணும் வேகமாகச் சரிவது நிலச்சரிவு; குன்றின் விளிம்பிலிருந்து பாறை விழுவது. செங்குத்துச் சரிவு, கனமழை, காடழிப்பு, சாலைக்காக வெட்டுதல் இதை அதிகரிக்கின்றன. (→ English: mass movement, soil creep, landslide · हिन्दी: वृहत् संचलन, मृदा सर्पण, भूस्खलन)

In exam Englishmass movement is the movement of weathered rock and soil down a slope under the direct pull of gravity, without being carried by water, ice or wind, although water often helps by adding weight and reducing friction. The slowest form is soil creep, a gradual downhill shift of soil that is noticed only when fence posts, walls and tree trunks begin to tilt. In cold regions, solifluction is the slow flow of waterlogged soil over ground that stays frozen below. Faster forms include mudflows, in which soil soaked by heavy rain pours down like a thick liquid; slumping, a block slipping and rotating backwards on a curved surface; landslides, the rapid sliding of large masses of rock and earth; and rockfalls, the free fall of rock from cliffs. Steep slopes, heavy rain, earthquakes, the clearing of forests, road cutting and the undercutting of slopes by rivers all make such movements more likely.

நம் நாட்டில் நிலச்சரிவு அதிகம் நிகழும் இரண்டு பகுதிகள். இமயமலை புதிய மலைகள் — மடிப்புகளும் பிளவுகளும் நிறைந்து இன்னும் உயர்கின்றன, நிலநடுக்கம் அடிக்கடி வருகிறது; அவற்றின் மேல் பருவமழை, கூடவே சாலைக்காக வெட்டிய சரிவுகள் — அடுக்கிய செங்கல் குவியலின் அடிச் செங்கலை உருவியது போல. மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையில் செங்குத்துச் சரிவு, சில நாளில் கனமழை; கடினப் பாறை மேல் தடித்த மண் நீரால் நிறைந்து திடீரென்று சரிகிறது — வயநாடு உதாரணம். (→ English: landslide, Himalaya, Western Ghats · हिन्दी: भूस्खलन, हिमालय, पश्चिमी घाट)

In exam EnglishIndia's two most landslide-prone regions show these causes at work. The Himalaya are young mountains of folded, faulted and fractured rock, still rising and shaken by frequent earthquakes; when monsoon rain falls on these unstable slopes, especially where roads and settlements have been cut into them, landslides block highways and dam rivers. The Western Ghats have steep slopes facing the south-west monsoon and receive very heavy rain within a few days; thick weathered soil over hard rock becomes saturated and can give way suddenly. The landslides of 30 July 2024 in Wayanad district of Kerala, are a recent example. The Geological Survey of India is the nodal agency for landslide studies, and the Landslide Atlas of India, published by ISRO's National Remote Sensing Centre in 2023, maps the areas most at risk.

ஆறு நான்கு வழிகளில் அரிப்பு செய்கிறது: நீரின் தள்ளும் விசை; நீருடன் வரும் கூழாங்கற்கள் உப்புத்தாள் போல அடியையும் கரையையும் தேய்ப்பது; அந்தக் கற்கள் ஒன்றோடொன்று மோதிச் சிறியதாக, உருண்டையாக மாறுவது; சில பாறைகள் கரைவது. சுமையைக் கரைத்து, மிதக்கவிட்டு, துள்ளவைத்து, உருட்டிச் சுமக்கிறது. வேகம் குறைந்ததும் — வளைவில், சமவெளியில், கடல் அருகே — முதலில் பெரிய கற்களையும் பிறகு நுண்மண்ணையும் விடுகிறது; அதுவே படிதல். கடல் மட்டத்துக்குக் கீழே ஆறு வெட்ட முடியாது. (→ English: erosion, deposition, base level · हिन्दी: अपरदन, निक्षेपण, आधार तल)

In exam EnglishRunning water does more to shape the land than any other agent. A river carries out erosion in four ways: hydraulic action, the sheer force of moving water; abrasion, in which pebbles and sand carried by the current scrape the bed and banks; attrition, in which the carried fragments knock against each other and become smaller and rounder; and solution, in which soluble rocks are dissolved. It transports its load in solution, in suspension (fine silt and clay held up in the water), by saltation (sand grains bouncing along) and by traction (boulders rolled along the bed). When the current slows, at a bend, on entering a plain or where it meets the sea, the river lays down its load, coarsest first; this is deposition. A river cannot cut below its base level, the lowest level to which it can erode; for most rivers this is sea level.

ஆற்றின் வாழ்க்கை மனித வாழ்க்கை போன்றது. இளமையில் — மலைகளில் — சரிவு அதிகம், வேகம் அதிகம், கீழ்நோக்கியே வெட்டி ஆழமான பள்ளத்தாக்குகள், அருவிகள். நடுவயதில் சரிவு குறைந்து, பக்கவாட்டிலும் வெட்டிப் பள்ளத்தாக்கு அகலமாகிறது, வளைவுகள் தொடங்குகின்றன. முதுமையில் கிட்டத்தட்டச் சமமான சமவெளியில் மெதுவாகப் பெரிய வளைவுகளுடன் ஓடி, வெட்டுவதைவிட அதிகம் படிய வைக்கிறது. நீண்ட காலத்தில் பகுதி முழுவதும் தேய்ந்து கிட்டத்தட்டச் சமமான பரப்பாகிறது; நிலம் மீண்டும் உயர்ந்தால் ஆற்றுக்கு மீண்டும் இளமை. (→ English: youth, maturity, old age, peneplain, rejuvenation · हिन्दी: युवा, प्रौढ़, वृद्ध अवस्था, समप्राय मैदान, पुनर्युवन)

In exam EnglishA river's work changes along its course, and geographers describe this as stages of youth, maturity and old age. In its youthful upper course, near the source, the slope is steep, the channel narrow and the water fast; the river cuts mainly downward, carving deep valleys and leaving waterfalls and rapids. In maturity the slope eases, the river begins to cut sideways as well as down, the valley widens, and the river starts to swing in bends. In old age, on a nearly level plain, the river flows slowly in wide loops across a broad floodplain and deposits more than it erodes. Given enough time without uplift, a whole region could be worn down to a low, gently rolling surface called a peneplain, close to base level. If the land is uplifted, the river gains energy and begins cutting down again, which is called rejuvenation.
Stages of a river compared
StageSlope and speedMain workTypical landforms
Youth (upper course)Steep; fastCutting downV-shaped valleys, gorges, waterfalls, rapids, potholes
Maturity (middle course)ModerateCutting sideways as well as downWider valleys, meanders begin, floodplain starts
Old age (lower course)Very gentle; slowDeposition exceeds erosionWide meanders, ox-bow lakes, levees, floodplains, deltas

ஆற்றின் அரிப்பால் உருவாகும் வடிவங்கள். ஆறு கீழே வேகமாக வெட்டினால் 'V' வடிவப் பள்ளத்தாக்கு. மிக ஆழமான, குறுகிய, செங்குத்துச் சுவர் கொண்ட பள்ளத்தாக்கு மலையிடுக்கு (கார்ஜ்); அதுவே மிகப் பெரிய அளவில், வறண்ட பகுதிகளில் இருந்தால் கேனியன். கடினப் பாறைக்குக் கீழே மென்பாறை இருந்தால் மென்பாறை விரைவில் தேய்ந்து படி உருவாகி அருவி — ஜோக் அருவி போல. சுழலில் சுற்றும் கூழாங்கற்கள் துளையிடும் இயந்திரம் போல அடியில் குழிகள் தோண்டுகின்றன. ஆறு மீண்டும் கீழே வெட்டினால் பழைய சமவெளி படிகளாக மிஞ்சுகிறது — ஆற்று மேடைகள். (→ English: V-shaped valley, gorge, canyon, waterfall, pothole, river terrace · हिन्दी: V-आकार की घाटी, गॉर्ज, कैनियन, जलप्रपात, जलगर्तिका, नदी वेदिका)

In exam EnglishErosion by rivers produces a distinctive set of landforms. Where a river cuts down faster than weathering can widen the sides, it carves a V-shaped valley. A very deep, narrow valley with almost vertical sides is a gorge; a canyon is a gorge on a vast scale, typical of dry regions where the walls are not worn back by rain, such as the Grand Canyon in the United States. Waterfalls form where a river drops over a sudden step in its bed, often where a band of hard rock lies over softer rock that wears away faster; rapids are stretches of fast, broken water over a rocky bed. Jog Falls on the Sharavathi in Karnataka is a well-known Indian waterfall. Pebbles whirled round by eddies drill circular potholes into the bed, and a deep plunge pool forms at the foot of a waterfall. River terraces are step-like benches on a valley side, the remains of an older, higher floodplain left behind when the river cut down again.

சமவெளியில் ஆறு பாம்பு போல இப்படியும் அப்படியும் வளைந்து ஓடுகிறது — ஆற்று வளைவுகள். வளைவின் வெளிப்பக்கம் நீர் வேகமாக ஓடிக் கரையை அரிக்கிறது; உள்பக்கம் மெதுவாக ஓடி மணல் போடுகிறது. இரண்டு வளைவுகள் நெருங்கினால் வெள்ளத்தில் ஆறு கழுத்தை உடைத்துக் குறுக்கு வழி எடுக்கிறது; விடப்பட்ட வளைவு குதிரைலாட வடிவ ஏரி ஆகிறது. வெள்ளத்தில் ஆறு பக்கத்து நிலத்தில் வண்டல் பரப்புகிறது — வெள்ளச் சமவெளி; கரையோரம் கரடுமுரடான மண் குவிந்து இயற்கைக் கரைகள். சுமை அதிகமாகி ஆறு பல கிளைகளாகப் பிரிந்தால் சடை பின்னியது போல — பிரம்மபுத்திரா போல. (→ English: meander, ox-bow lake, floodplain, natural levee, braided channel · हिन्दी: विसर्प, गोखुर झील, बाढ़ का मैदान, प्राकृतिक तटबंध, गुंफित धारा)

In exam EnglishOn gentle slopes a river swings from side to side in loops called meanders. Water flows fastest on the outside of each bend, so it erodes that bank into a steep river cliff, while slower water on the inside drops sand and gravel to form a point bar. When two bends come close, the river may break through the narrow neck during a flood and take the shorter path; the cut-off loop, sealed by sediment, becomes a crescent-shaped ox-bow lake. When the river overflows, it spreads silt over the land beside it and builds a flat, fertile floodplain. The coarsest material is dropped first, right at the edge of the channel, so repeated floods raise low ridges called natural levees along the banks. Where a river carries a heavy load and its flow varies greatly between seasons, it may split into many channels separated by sandbars, forming a braided channel, as the Brahmaputra does in Assam.

ஆற்றின் வேகம் திடீரென்று குறையும் இடங்களில் மேலும் இரண்டு வடிவங்கள். மலைப் பள்ளத்தாக்கிலிருந்து சமவெளிக்குப் பாய்ந்ததும் சரிவு குறைந்து, சுமந்து வந்த சரளையையும் மணலையும் விசிறி வடிவில் பரப்புகிறது — வண்டல் விசிறி (கோசி உதாரணம்). கடல் கொண்டுபோவதைவிட அதிக மண் வந்தால் முகத்துவாரத்தில் பல கிளைகளுடன் முக்கோணச் சமவெளி — டெல்டா; கங்கை-பிரம்மபுத்திரா, கோதாவரி, காவிரி. வலுவான ஓதங்கள் மண்ணைக் கடலுக்குள் அடித்துச் சென்றால் டெல்டா உருவாகாது, புனல் வடிவக் கழிமுகம் — நர்மதா, தபதி. (→ English: alluvial fan, delta, estuary · हिन्दी: जलोढ़ पंख, डेल्टा, ज्वारनदमुख)

In exam EnglishTwo more landforms mark places where a river slows abruptly. Where a stream rushes out of a mountain valley onto a plain, the sudden drop in slope makes it shed its load in a fan-shaped spread of gravel and sand called an alluvial fan; the Kosi has built a very large one in north Bihar and Nepal. At the river's mouth, if the sea or lake cannot carry sediment away as fast as it arrives, the river builds a delta, a low, often triangular plain crossed by branching distributaries. The Ganga and Brahmaputra together have built the largest delta in the world, in West Bengal and Bangladesh, and the Mahanadi, Godavari, Krishna and Kaveri build deltas on India's east coast. Where strong tides scour the mouth and sweep sediment out to sea, no delta forms; the river instead ends in a funnel-shaped estuary. The west-flowing Narmada and Tapi, which run through rift valleys to the Arabian Sea, end in estuaries.

இந்தப் பகுதி முழுவதும் ஒரு சங்கிலி. பாறைச் சிதைவு பாறையை இருந்த இடத்திலேயே தளர்த்துகிறது, பெருந்திரள் நகர்வு அதைச் சரிவில் கீழே கொண்டுவருகிறது, ஆறு மேலும் சுமந்து செல்கிறது — இளமையில் பள்ளத்தாக்குகள், அருவிகள் வெட்டி, முதுமையில் வெள்ளச் சமவெளிகள், டெல்டாக்கள் கட்டி. விவசாயியின் வயலில் உள்ள வண்டல் மண் எங்கோ மலைப் பாறையிலிருந்துதான் வந்தது. மழைக்காலத்தில் இமயமலை, மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையில் நிலச்சரிவு, கிழக்கு ஆறுகளுக்கு டெல்டா, நர்மதா-தபதிக்குக் கழிமுகம் — எல்லாம் இதே சங்கிலியால் புரிகிறது. (→ English: weathering, mass movement · हिन्दी: अपक्षय, वृहत् संचलन)

In exam EnglishSeen together, the processes in this part form a chain. weathering loosens rock in place, mass movement brings it down the slopes to the valley floor, and rivers carry it onward, cutting valleys, gorges and waterfalls where they are young and steep, and building floodplains, levees and deltas where they are old and slow. The same chain explains why landslides strike the Himalaya and the Western Ghats in the monsoon, why the plains of north India are deep in fertile alluvium, and why the east-flowing rivers of the peninsula end in deltas while the Narmada and Tapi end in estuaries. The next part completes the picture with glaciers, wind, groundwater and waves.

Exam traps

Recap

Practice questions

Q1. Which one of the following is a process of chemical weathering?

  1. Frost wedging
  2. Exfoliation
  3. Carbonation
  4. Salt crystallisation
Show answer

Answer: C. Carbonation

(c) is correct: in carbonation, rainwater with dissolved carbon dioxide forms a weak acid that dissolves limestone, changing its minerals. (a) is wrong because frost wedging breaks rock by the expansion of freezing water, a physical process. (b) is wrong because exfoliation is the peeling of rock sheets, also physical. (d) is wrong because growing salt crystals force grains apart mechanically without changing the minerals.

Q2. Consider the following statements:
1. Weathering involves the removal and transport of rock material by running water or wind.
2. Chemical weathering is generally fastest in hot and humid climates.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: B. 2 only

Statement 1 is wrong: weathering breaks rock down in place; removal and transport are erosion. Statement 2 is correct: warmth and moisture speed up the chemical reactions that alter minerals. So (a) and (c) accept a wrong statement, and (d) rejects a correct one.

Q3. The slowest form of mass movement, usually noticed only when fence posts and tree trunks begin to tilt, is

  1. rockfall
  2. soil creep
  3. mudflow
  4. slumping
Show answer

Answer: B. soil creep

(b) is correct: soil creep is a very slow, gradual downhill shift of soil. (a) is wrong because a rockfall is the sudden free fall of rock from a cliff. (c) is wrong because a mudflow is a fast flow of rain-soaked soil. (d) is wrong because slumping is the fairly rapid slip of a block along a curved surface.

Q4. Which of the following landforms are typical of the youthful (upper) course of a river?
1. Gorges
2. Waterfalls
3. Ox-bow lakes
4. Natural levees
Select the correct answer using the code given below:

  1. 1 and 2 only
  2. 3 and 4 only
  3. 1, 2 and 3 only
  4. 1, 2, 3 and 4
Show answer

Answer: A. 1 and 2 only

(a) is correct: in its steep upper course a river cuts downward, producing gorges and waterfalls. (b) is wrong because ox-bow lakes and natural levees are depositional features of the gentle lower course. (c) wrongly includes ox-bow lakes, and (d) wrongly includes both ox-bow lakes and levees.

Q5. Consider the following statements about a meandering river:
1. Erosion is greatest on the outer bank of a bend.
2. An ox-bow lake forms when the river cuts through the narrow neck of a meander.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both statements are correct. Water flows fastest on the outside of a bend and erodes a river cliff there, while the slower inside builds a point bar. When the neck between two bends is breached, usually in a flood, the abandoned loop becomes an ox-bow lake. So (a), (b) and (d) each reject at least one correct statement.

Q6. Which one of the following rivers ends in an estuary rather than a delta?

  1. Mahanadi
  2. Godavari
  3. Kaveri
  4. Narmada
Show answer

Answer: D. Narmada

(d) is correct: the Narmada flows west through a rift valley into the Arabian Sea and ends in an estuary, where tides sweep sediment away. (a), (b) and (c) are wrong because the Mahanadi, Godavari and Kaveri flow east into the Bay of Bengal and build deltas.

Q7. Match List I (landform) with List II (description):
List I
A. Alluvial fan
B. Natural levee
C. Pothole
D. River terrace
List II
1. Circular hollow drilled in a riverbed by swirling pebbles
2. Step-like bench left by an older floodplain
3. Fan of sediment where a stream leaves the mountains
4. Low ridge built along the banks by floods
Select the correct answer using the code given below:

  1. A-3, B-4, C-1, D-2
  2. A-4, B-3, C-1, D-2
  3. A-3, B-4, C-2, D-1
  4. A-2, B-4, C-1, D-3
Show answer

Answer: A. A-3, B-4, C-1, D-2

(a) is correct: an alluvial fan is the sediment fan at the mountain foot, a levee the ridge along the banks, a pothole the hollow drilled by pebbles, and a terrace the bench left by an older floodplain. (b) swaps the fan and the levee. (c) swaps the pothole and the terrace. (d) swaps the fan and the terrace.

Q8. Consider the following statements:
1. The Himalaya are prone to landslides partly because they are young, fractured mountains affected by frequent earthquakes.
2. The Geological Survey of India is the nodal agency for landslide studies in India.
Which of the statements given above is/are correct?

  1. 1 only
  2. 2 only
  3. Both 1 and 2
  4. Neither 1 nor 2
Show answer

Answer: C. Both 1 and 2

Both statements are correct. The Himalaya's young, folded and fractured rocks, frequent earthquakes and monsoon rain make their slopes unstable. The Geological Survey of India is the nodal agency for landslide studies. So (a), (b) and (d) each reject at least one correct statement.

← Part 2All partsNext: Part 4 →

Study this in the Upscore app to keep notes, save it for revision, track your practice scores and follow a plan to the exam date. It's free.

Study this in the app →

Sources